سەرەکی » زانست » ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ

ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ

نه‌وزادی‌ موهه‌ندیس

به‌شی‌ یه‌كه‌م

مێژووی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ:
سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆماوه‌یه‌كی‌ كه‌مه‌ ده‌ركه‌وتوه‌ وه‌ك ته‌كنه‌لۆژیایه‌ك له‌ بواری‌ توێژینه‌وه‌ی‌ زانستیدا،به‌ڵام گه‌شه‌كردنی‌ چه‌مكه‌ ناوه‌ندیه‌كان ماوه‌یه‌كی‌ دوورتره‌ سه‌ریانهه‌ڵداوه‌ له‌ته‌مه‌نی‌ ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیایه‌دا.له‌ساڵی‌ 1965ز دا گۆردۆن مۆر كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ دامه‌زرێنه‌رانی‌ كۆمپانیای‌ ئنتل، پێشبینی‌ كرد كه‌ ژماره‌ی‌ ئه‌و ترانزستۆرانه‌ی‌ كه‌ شیاون بۆ بوارێكی‌ دیاریكراو له‌وانه‌یه‌ دووهێنده‌ زیادببن له‌هه‌ر 18 مانگێكدا له‌ماوه‌ی‌ 10 ساڵی‌ ئاینده‌دا.به‌ڕاستیش دیارده‌یه‌ك ده‌ركه‌وت كه‌ ناسرا به‌ یاسای‌ مۆر. پێشكه‌وتنه‌كان تا ئه‌مڕۆ به‌رده‌وامن له‌ كاتێكدا ته‌نها 2000 ترانزستۆر هه‌بوون ،به‌ڵام له‌ ساڵی‌ 1971 دا بونه‌ته‌ 4004 و زیاتر له‌ 700 ملیۆن ترانزستۆر له‌ ئنتل كور/2دا.
له‌به‌رامبه‌ریشدا دابه‌زینی‌ هاوشێوه‌ هه‌بوون له‌ قه‌واره‌ی‌ توخمه‌ ئه‌لكترۆنیه‌ تاكه‌كاندا و هه‌نگاونان له‌ ملیمه‌تر له‌ 60% له‌ نانۆمه‌تر له‌ بازنه‌ كاره‌باییه‌ تازه‌كاندا.به‌م شێوه‌یه‌ تاكو ئێستا.
سه‌ره‌تای‌ سه‌ده‌ی‌ نوێ‌ سێ‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ به‌هێز ده‌بن كه‌ هه‌رسێكیان كۆبونه‌ته‌وه‌ له‌سه‌ر یه‌ك بواری‌ هاوبه‌ش –بواری‌ نانۆ- كه‌ به‌ شۆڕش ناوده‌برێت له‌ جیهانی‌ ئه‌لكترۆن و بایۆلۆژیدا.له‌هه‌مان كاتدا كیمیا و فیزیا و كیمیای‌ ئه‌ندامی‌ و توخمه‌ ئه‌تۆمیه‌كان و ئه‌ندازه‌ی‌ بۆ ماوه‌ییش هه‌مان ڕێچكه‌یان گرته‌ به‌ر،به‌شێوه‌یه‌ك ده‌توانرێت ئاڕاسته‌ی‌ پێكهاته‌كان بكرێت یان له‌ناو بۆری‌ تاقیكردنه‌وه‌دا یان له‌ناو زینده‌وه‌ران خۆیاندا.
له‌چاره‌كه‌ سه‌ده‌ی‌ كۆتاییدا توانرا پێشكه‌وتنێكی‌ گه‌وره‌ به‌ده‌ست بهێنرێت له‌تواناكاندا بۆ كۆنتڕۆڵكردنی‌ ڕوناكی‌ و چاره‌سه‌ركردنیشی‌ به‌ شاره‌زایی‌،به‌شێوه‌یه‌ك ده‌توانرێت كه‌ ڕوناكی‌ به‌رهه‌م بهێنرێت به‌بڕی‌ ((ڤیمتۆ چركه‌))= 1/1015، ڕوناكیش قه‌واره‌ی‌ هه‌یه‌ و هه‌روه‌ها ده‌شتوانرێت كه‌ كۆنتڕۆڵی‌ قه‌واره‌كه‌شی‌ بكرێت بۆ قه‌واره‌ی‌ زۆر بچووك.
له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكی‌ ئه‌م سه‌ده‌یه‌دا،سێ‌ ته‌كنه‌لۆژیا گه‌یشتنه‌ پێوانه‌ی‌ گشتی‌ – پێوانه‌كانی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ– له‌گه‌ڵ به‌ڵێندان به‌ شۆڕش له‌هه‌ردوو جیهانی‌ ئه‌لكترۆنات و بایۆلۆژیدا.ئه‌م بواره‌ نوێیانه‌ بریتین له‌ به‌شی‌ زیندووی‌ زۆر وورد،ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیایه‌ چه‌ندین گریمانه‌ هه‌ڵده‌گرێت له‌ لێكۆڵینه‌وه‌ بنچینه‌ییه‌كاندا له‌بواری‌ بایۆلۆژیایی‌ گه‌ردیله‌یی‌ و فیزیای‌ زینده‌یی‌ بۆ جێبه‌جێكردن له‌ بواری‌ له‌ناوبردنی‌ زینده‌وه‌راندا، زانیارییه‌ زینده‌ییه‌كان،زانستی‌ چین و پزیشكی‌ و كۆمپیوته‌ر و هه‌ڵگرتنی‌ زانیاریه‌كان و وزه‌.

ئه‌ندازه‌ی‌ نانۆیی‌ Nano Engineering
بریتیه‌ له‌ زاراوه‌ی‌ كاركردنی‌ ئه‌ندازه‌ له‌ پێوانه‌ی‌ نانۆمه‌تریدا، و ناوه‌كه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ نانۆمه‌تر، كه‌ بریتیه‌ له‌ یه‌كه‌ی‌ پێوانه‌ و یه‌كسانه‌ به‌ یه‌ك له‌ ملیاری‌ مه‌تر.
ئه‌ندازه‌ی‌ نانۆیی‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ توندوتۆڵ به‌سراوه‌ به‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆوه‌.یه‌كه‌م به‌رنامه‌ی‌ ئه‌ندازه‌ی‌ نانۆیی‌ له‌ جیهاندا له‌ زانكۆی‌ تۆرینتۆوه‌ ده‌ستیپێكرد له‌ زانستی‌ ئه‌ندازه‌یی‌ به‌رنامه‌دا له‌سه‌ر ئه‌و بنچینه‌یه‌ی‌ كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ بژارده‌كان بۆ خوێندن له‌ساڵانی‌ داهاتوودا.له‌ساڵی‌ 2003دا، په‌یمانگای‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ لۆندی‌ ده‌ستیكرد به‌ به‌رنامه‌ی‌ ئه‌ندازه‌ی‌ نانۆیی‌. له‌ساڵی‌ 2005دا، زانكۆی‌ واترلو به‌رنامه‌یه‌كی‌ ناوازه‌ی‌ دانا كه‌ ئاستێكی‌ ته‌واو ده‌ستده‌خات له‌ ئه‌ندازه‌ی‌ ته‌كه‌نه‌لۆژیای‌ نانۆدا. زانكۆی‌ كالیفۆرنیا له‌ ساندیگۆ و دوای‌ ئه‌ویش به‌ماوه‌یه‌كی‌ كه‌م و له‌ ساڵی‌ 2007دا به‌كردنه‌وه‌ی‌ به‌شێكی‌ سه‌ربه‌خۆ بۆ ئه‌ندازه‌ی‌ نانۆ ده‌ستیپێكرد.

ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ و جێبه‌جێكردنه‌كانی‌ :
ناتوانرێت سه‌رده‌مێك یان قۆناغێكی‌ دیاریكراو ده‌ستنیشان بكرێت بۆ ده‌ركه‌وتنی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ،هه‌روه‌ها سه‌ره‌تای‌ به‌كارهێنانی‌ مرۆڤیش بۆ توخمی‌ قه‌واره‌ نانۆیی‌ نازانرێت.به‌ڵام ئه‌وه‌ ئاشكرایه‌ كه‌ یه‌كێك له‌ كه‌لوپه‌له‌ شووشه‌ییه‌كان كه‌ ئه‌ویش په‌رداخی‌ پادشای‌ ڕۆمانی‌(لایكۆرگۆس) له‌سه‌ده‌ی‌ چواره‌می‌ زاینیدا كه‌ له‌ ئێستادا له‌ مۆزه‌خانه‌ی‌ به‌ریتانیدایه‌ ژماره‌یه‌ك ته‌نۆلكه‌ی‌ ئاڵتون و زیوی‌ نانۆیی‌ تیادایه‌ به‌ شێوه‌یه‌ك ڕه‌نگی‌ په‌رداخه‌كه‌ له‌ سه‌وزه‌وه‌ بۆ سووری‌ تۆخ ده‌گۆڕێت كاتێك سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ ڕووناكی‌ ده‌خرێته‌ ناویه‌وه‌.
هه‌روه‌ها ته‌كنه‌لۆژیای‌ وێنه‌گرتنیش له‌ دوو سه‌ده‌ی‌ هه‌ژده‌هه‌م و نۆزده‌هه‌می‌ زاینیه‌وه‌ پشت ده‌به‌ستێته‌ سه‌ر به‌رهه‌مهێنانی‌ فیلم یان ڕووپۆشێكی‌ دروستكراو له‌ ته‌نۆلكه‌ی‌ زیوی‌ نانۆیی‌ هه‌ستیار به‌ ڕووناكی‌.به‌ڵام ئه‌وه‌ی‌ ئاشكرایه‌ كه‌ یه‌كه‌م كه‌سێك ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیایه‌ی‌ به‌كارهێناوه‌( به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ چۆنێتێكه‌ی‌ بزانێت ) بریتین له‌ عه‌ره‌ب و مسوڵمانه‌كان، به‌شێوه‌یه‌ك شمشێری‌ دیمه‌شقی‌ ناسراو به‌ پته‌وی‌ له‌ دروستكردنیدا توخمی‌ نانۆیی‌ تیادا به‌كارهاتوه‌ كه‌ به‌هێزیه‌كی‌ میكانیكی‌ پێبه‌خشیوه‌.هه‌روه‌ها دروستكه‌رانی‌ شووشه‌ له‌ سه‌ده‌كانی‌ ناوه‌ڕاستدا گۆی‌ ئاڵتونی‌ نانۆییان به‌كارهێناوه‌ بۆ ڕه‌نگكردن.
جێگه‌ی‌ خۆیه‌تی‌ كه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ بده‌ین كه‌ وشه‌ی‌ نانۆ وه‌رگیراوه‌ له‌ وشه‌ی‌ ئه‌گریكی‌ dwarfكه‌ واتای‌ به‌شێك له‌ بلیۆن له‌ هه‌موو ده‌گه‌یه‌نێت.وشه‌ی‌ نانۆمه‌تر واتای‌ به‌شێك له‌ بلیۆن له‌ مه‌تر و به‌شێك له‌ هه‌زار له‌ مایكرۆمه‌تر ده‌گه‌یه‌نێت. بۆ نزیككردنه‌وه‌ی‌ ئه‌م پێناسه‌یه‌ له‌ ڕاستیه‌وه‌ نانر مه‌تر بریتیه‌ له‌ تیره‌ی‌ تاڵه‌ مویه‌كی‌ سه‌ر یه‌كسانه‌ به‌ نزیكه‌ی‌ 75000 نانۆ مه‌تر . هه‌روه‌ها 1 نانۆمه‌تر یه‌كسانه‌ به‌ 10 گه‌ردیله‌ی‌ هایدرۆجینی‌ له‌ ڕیزی‌ یه‌ك به‌درێژی‌ ( به‌واتای‌ تیره‌ی‌ گه‌ردیله‌ی‌ هایدرۆجین یه‌كسانه‌ 1ر0 نانۆمه‌تر ) هه‌روه‌ك قه‌واره‌ی‌ خانه‌یه‌كی‌ خڕۆكه‌ سوره‌كان ده‌گاته‌ 2000 نانۆمه‌تر،جیهانی‌ نانۆ داده‌نرێت به‌ خاڵی‌ جیاكه‌ره‌وه‌ له‌ نێوان جیهانی‌ گه‌رد و گه‌ردیله‌كان و جیهانی‌ ماكرۆدا.
ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ ده‌چێته‌ پێكهاته‌ نانۆییه‌كانه‌وه‌ له‌ ئامێر و كه‌لوپه‌لی‌ خاوه‌ن دوورییه‌ نانۆییه‌كان.گرنگه‌ كه‌ بزانرێت كه‌ پێوانه‌ی‌ نانۆ زۆر زۆر بچوكه‌ به‌شێوه‌یه‌ك ئیدی‌ ناتوانرێت پێكهاته‌یه‌ك له‌ نانۆ بچوكتر دروستبكرێت.
له‌سه‌ده‌ی‌ ئێستادا هه‌ندێ‌ توێژینه‌وه‌ و لیكۆڵینه‌وه‌ به‌ده‌ركه‌وتن ده‌رباره‌ی‌ چه‌مكی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ و دروستكردنی‌ كه‌لوپه‌له‌كانی‌ و به‌كارهێنانیان له‌ زۆر بواردا.لێره‌دا هه‌ندێ‌ ڕووداو باس ده‌كه‌ین كه‌ ڕۆڵیان هه‌بووه‌ له‌ دروستكردنی‌ كاروانی‌ ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیایه‌دا و كردیانه‌ ته‌كه‌نلۆژیای‌ ئاینده‌.
له‌ ساڵی‌ 1959دا زانای‌ فیزیایی‌ به‌ناوبانگ ڕیتشارد فیمان له‌كۆمه‌ڵه‌ی‌ فیزیای‌ ئه‌مریكیدا له‌چوارچێوه‌ی‌ وانه‌یه‌كی‌ به‌ناوبانگیدا به‌ناونیشانی‌( له‌وێدا پانتاییه‌كی‌ فراوان هه‌یه‌ له‌خواره‌وه‌دا) ڕایگه‌یاند كه‌ توخم له‌ ئاسته‌كانی‌ نانۆدا( پێش به‌كارهێنانی‌ ئه‌و ناوه‌) به‌ ژماره‌یه‌كی‌ كه‌م له‌ گه‌ردیله‌ هه‌ڵسوكه‌وت ده‌كه‌ن به‌شێوه‌یه‌كی‌ جیاواز له‌دۆخی‌ خۆیان كاتێك به‌ قه‌واره‌ی‌ هه‌ستپێكراو ده‌بن.هه‌روه‌ها ئاماژه‌ی‌ به‌توانای‌ پێشخستنی‌ ڕێگه‌ی‌ جوڵه‌پێكردنی‌ گه‌ردیله‌ و گه‌رده‌كاندا به‌شێوه‌یه‌كی‌ سه‌ربه‌خۆ و گه‌یشتن به‌ قه‌واره‌ی‌ داواكراو. له‌و ئاستانه‌دا زۆرێك له‌ چه‌مكه‌ فیزیاویه‌كان ده‌گۆڕێت، بۆ نمونه‌ هێزی‌ كێشكردن گرنگی‌ كه‌متر ده‌بێته‌وه‌ و له‌به‌رامبه‌ردا گرنگی‌ شڵه‌ژانی‌ ڕوویی‌ زیاد ده‌كات له‌گه‌ڵ هێزی‌ ڕاكێشانی‌ ڤانده‌واڵزدا.و پێشبینیشی‌ كرد كه‌ توێژینه‌وه‌كان ده‌رباره‌ی‌ سیفاته‌كانی‌ ماده‌ له‌ ئاسته‌كانی‌ نانۆدا ڕۆڵێكی‌ ڕیشه‌یی‌ هه‌بێت له‌ گۆڕینی‌ شێوازی‌ ژیانی‌ مرۆڤایه‌تیدا.
سه‌ره‌ڕای‌ كه‌می‌ توێژینه‌وه‌ له‌سه‌ر ئه‌و مادانه‌ی‌ له‌ ئاستی‌ نانۆدان،هه‌رچه‌نده‌ به‌و ناوه‌وه‌ ناناسرێن، به‌ڵام ئه‌هلێر Uhlir توانی‌ له‌ساڵی‌ 1956دا كه‌ بینینه‌كانی‌ تۆمار بكات بۆ سلیكۆنی‌ ئیسفنجی‌ Porous Silicon و دوای‌ ئه‌وه‌ به‌چه‌ند ساڵێك توانرا كه‌ تیشكدانه‌وه‌ی‌ بینراو ده‌ستبكه‌وێت له‌و ماده‌یه‌ بۆ یه‌كه‌م جار له‌ ساڵی‌ 1990دا. دوای‌ ئه‌وه‌ گرنگی‌ زیاتری‌ پێدرا.هه‌روه‌ها له‌ده‌یه‌ی‌ شه‌سته‌كانی‌ سه‌ده‌ی‌ بیستدا توانرا شله‌مه‌نی‌ موگناتیسی‌ پێشبخرێت FerroFluide به‌شێوه‌یه‌ك ئه‌و شله‌مه‌نیانه‌ دروست ده‌كرێت له‌ گۆ یان ته‌نۆلكه‌ی‌ موگناتیسی‌ به‌دووری‌ نانۆیی‌.
هه‌روه‌ها توێژینه‌وه‌كان گرنگیان ده‌دا به‌وه‌ی‌ كه‌ پێی‌ ده‌وترێت له‌رینه‌وه‌ی‌ پاراموگناتیسی‌ ئه‌لكترۆنی‌ EPR بۆ ئه‌لكترۆنی‌ گه‌یاندن له‌ ته‌نۆلكه‌كاندا به‌دووریه‌ نانۆییه‌كان كه‌ ئه‌وكات پێی‌ ده‌وترا هه‌ڵواسراوه‌كان Colloids به‌شێوه‌یه‌ك ئه‌و ته‌نۆلكانه‌ به‌رهه‌م ده‌هاتن به‌ ڕێگای‌ جیاكردنه‌وه‌ یان شیكردنه‌وه‌ی‌ گه‌رمی‌ Heat Decomposition.
له‌ساڵی‌ 1969 زدا لیۆ ئیساكی‌ پێشنیازیكرد بۆ دروستكردنی‌ پێكهاته‌ی‌ نیمچه‌ گه‌یه‌نه‌ر به‌ قه‌واره‌ی‌ نانۆ.هه‌روه‌ها تۆڕی‌ بچوكی‌ نیمچه‌ گه‌یه‌نه‌ر كه‌ زۆر بچوك بن.له‌حه‌فتاكاندا توانرا پێشبینی‌ بكرێت بۆ سیفاته‌ پێكهێنه‌ره‌كانی‌ كانزا نانۆییه‌كان وه‌ك بوونی‌ ژماره‌ سیحراویه‌كان له‌ ڕێگه‌ی‌ توێژینه‌وه‌ی‌ شه‌به‌نگی‌ بارسته‌وه‌ Mass Spectroscopy كه‌ سیفاته‌كان پشت ده‌به‌ستێته‌ سه‌ر دووریه‌كانی‌ نمونه‌كه‌ كه‌ ڕێكنه‌خراوه‌.هه‌روه‌ها توانرا كه‌ یه‌كه‌م بیری‌ بڕی‌ Quantum Well دروستبكرێت به‌ دوو دووری‌ له‌هه‌مان كاتدا به‌ ئه‌ستوری‌ تاكه‌ گه‌ردیله‌یه‌ك. دوای‌ ئه‌وه‌ دروستكردنی‌ خاڵی‌ بڕی‌ Quantum Dots هاته‌ بوون به‌ دووری‌ سفری‌ كه‌ له‌گه‌ڵ جێبه‌جێكردنه‌كانیدا زیاتر پێشكه‌وت له‌ ئێستادا.
ناوی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ بۆ یه‌كه‌م جار له‌ساڵی‌ 1974ز دا ده‌ركه‌وت له‌ ڕێگه‌ی‌ پێناسه‌كردنی‌ پڕۆفیسۆر(تۆریۆ تانیفۆشی‌) له‌ په‌ڕاوی‌ زانستیه‌ بڵاوكراوه‌كه‌یدا له‌ كۆنفرانسی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ یابانی‌ بۆ ئه‌ندازه‌ی‌ وورد.كاتێك وتی‌( كه‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ جه‌خت ده‌كاته‌وه‌ له‌سه‌ر پڕۆسه‌ی‌ جیاكردنه‌وه‌،جووتبوون،دووباره‌ پێكهێنانه‌وه‌ی‌ توخمه‌كان به‌ هۆی‌ تاكه‌ گه‌ردیله‌یه‌كه‌وه‌ یان گه‌ردێكه‌وه‌).له‌هه‌مان ماوه‌دا كۆمه‌ڵ گه‌لێك چه‌مكی‌ زانستی‌ تر هاتنه‌ كایه‌وه‌، وه‌ك خاڵی‌ بڕی‌،توانای‌ بونی‌ كه‌لوپه‌لی‌ زۆر بچوك كه‌ ده‌توانێت ئه‌لكترۆنێك یان زیاتر ببه‌ستێته‌وه‌،له‌گه‌ڵ داهێنانی‌ مایكرۆسكۆبی‌ تونێڵی‌ له‌به‌رگرتنه‌وه‌ Scanning Tunneling Microscope STM له‌ ڕێگای‌ هه‌ردوو زانا چێر دێینج و هێنریك ڕۆهه‌ر له‌ساڵی‌ 1981زدا. كه‌ بریتیه‌ له‌ ئامێرێك بۆ وێنه‌گرتنی‌ ته‌نه‌كان به‌ قه‌واره‌ی‌ نانۆ.
توێژینه‌وه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌كان تایبه‌ت به‌ پێكهاته‌ نانۆییه‌كان بۆ زۆرێك له‌ كه‌لوپه‌له‌كان زیادیان كرد.هه‌ردوو زانا توانیان كه‌ ببنه‌ خاوه‌نی‌ خه‌ڵاتی‌ نۆبڵ له‌ فیزیادا له‌ساڵی‌ 1986دا به‌هۆی‌ ئه‌م داهێنانه‌وه‌.دوای‌ ئه‌وه‌ به‌ چه‌ند ساڵێك زانای‌ فیزیاوی‌ دۆن ایجلر توانی‌ سه‌ركه‌وتوو بێت له‌كارگه‌ی‌ IBM دا له‌ جوڵاندنی‌ گه‌ردیله‌دا به‌ به‌كارهێنانی‌ ئامێری‌ مایكرۆسكۆبی‌ تونێڵی‌ له‌به‌رگره‌وه‌،كه‌ بوه‌ هۆی‌ دۆزینه‌وه‌ی‌ بوارێكی‌ تازه‌ له‌ توانای‌ كۆكردنه‌وه‌ی‌ گه‌ردیله‌ تاكه‌كان له‌گه‌ڵ یه‌كتردا.
له‌هه‌مان كاتدا توانرا كه‌ فلۆرینه‌كان بدۆزرێته‌وه‌ به‌هۆی‌ هاڕۆڵد كرۆتۆ،ڕیتشارد سمالی‌ و ڕۆبه‌رت كیرل، كه‌ بریتیه‌ له‌ كۆمه‌ڵه‌ گه‌ردێك كه‌ له‌ 60 گه‌ردیله‌ كاربۆن پێكدێت و كۆده‌بێته‌وه‌ له‌سه‌ر شێوه‌ی‌ تۆپی‌ پێ‌ ( كه‌ توانیان خه‌ڵاتی‌ نۆبڵ وه‌ربگرن له‌ساڵی‌ 1996دا).
له‌ساڵی‌ 1995دا زانای‌ كیمیا منجی‌ باوندی‌ توانی‌ كه‌ گۆی‌ نیمچه‌ گه‌یه‌نه‌ری‌ كادیۆم/گۆگرد(یان سلینیۆم) ئاماده‌ بكات كه‌ بچوكترینیان تیره‌كه‌ی‌ 3-4 نانۆمه‌تر بوو.به‌ڵام ڕێگای‌ ئاماده‌كردنی‌ نمونه‌ نانۆییه‌ ناڕێكخراوه‌كان كه‌ پشت ده‌به‌ستنه‌ سه‌ر ته‌كنه‌لۆژیای‌ لێزه‌ر، پلازما یان هه‌ڵكه‌ندن به‌ تیشكی‌ ئه‌لكترۆنی‌ و …هتد.ئه‌وا له‌ناوه‌ڕاستی‌ ساڵه‌كانی‌ هه‌شتاكانه‌وه‌ دۆزرانه‌وه‌.هه‌روه‌ك چۆن چه‌مكی‌ فیزیاوی‌ بۆ به‌ستنه‌وه‌ی‌ بڕی‌ ئه‌لكترۆنی‌ Quantum Confinementبه‌هه‌مان شێوه‌ له‌سه‌ره‌تای‌ هه‌شتاكانه‌وه‌ سه‌ریانهه‌ڵدا.
له‌كۆتایی‌ هه‌شتاكانیشدا توانرا یه‌كه‌م پێوانه‌ له‌سه‌ر بڕی‌ گه‌یه‌نه‌ری‌ تۆماربكرێت و توانرا یه‌كه‌م ترانزستۆری‌ تاك ئه‌لكترۆنی‌ دروستبكرێت Single Electron Transistor . له‌ساڵی‌ 1991یشدا پڕۆفیسۆر سۆمۆ لیجیما له‌ زانكۆی‌ میجی‌ یابانی‌ توانی‌ كیبۆری‌ كاربۆنی‌ نانۆیی‌ بدۆزێته‌وه‌ كه‌ بریتیه‌ له‌ په‌ڕه‌ی‌ گرافیت.دوای‌ ئه‌وه‌ توانرا كه‌ ترانزستۆری‌ بۆری‌ كاربۆنی‌ نانۆیی‌ بدۆزرێته‌وه‌ له‌ساڵی‌ 1988دا.كه‌ له‌سه‌ر دوو شێوه‌ دروستده‌كرێت یه‌كێكیان كانزایی‌ و ئه‌ویتریان نیمچه‌گه‌یه‌نه‌ر.ئه‌م ترانزستۆره‌ به‌كارده‌هێنرێت بۆ هاندانی‌ ئه‌لكترۆنه‌كان كه‌ هاتوچۆ بكه‌ن به‌ناو ئه‌لكترۆدیندا.گرنگی‌ ئه‌م ترانزستۆره‌ ته‌نها له‌ بچوكی‌ قه‌واره‌ نانۆییه‌كه‌یدا نیه‌، به‌ڵكو به‌هۆی‌ كه‌می‌ به‌كارهێنانی‌ وزه‌ و نزمی‌ گه‌رمی‌ ده‌رچوو لێیه‌وه‌یه‌تی‌.
له‌ساڵی‌ 2000یشدا زانای‌ فیزیاوی‌ مسوڵمان مونیر نایف توانی‌ كه‌ خێزانێك له‌ گۆی‌ سلیكۆنی‌ بدۆزێته‌وه‌ و دروستیش بكات كه‌ بچوكه‌كه‌یان تیره‌كه‌ی‌ 1 نانۆمه‌تربوو و پێكده‌هات له‌ 29 گه‌ردیله‌ی‌ سلیكۆن كه‌ ڕوه‌كه‌ی‌ له‌سه‌ر شێوه‌ی‌ فۆلۆریناتی‌ كاربۆنی‌ بوو به‌ڵام ناوه‌كه‌ی‌ بۆش نه‌بوو و له‌ناوه‌ڕاستیشدا گه‌ردیله‌یه‌كی‌ تاكی‌ تیادا بوو. ئه‌م گۆیانه‌ له‌كاتی‌ به‌ركه‌وتنیان به‌ ڕووناكی‌ سه‌روو وه‌نه‌وشه‌ییه‌وه‌ كۆمه‌ڵه‌ ڕه‌نگێكی‌ جیاوازی‌ ده‌دا( به‌پێی‌ تیره‌كه‌ی‌) كه‌ له‌ نێوان شین و سه‌وز وسووردا بوو.
به‌ڵام كۆمه‌ڵگه‌ی‌ خودی‌ Self-assembly بۆ گه‌رده‌كان،یان له‌خۆوه‌ پێكه‌وه‌ نوساوترینیان له‌گه‌ڵ ڕووی‌ كانزاكاندا له‌ ئێستادا بونه‌ته‌ كارێكی‌ كرده‌ بۆ پێكه‌وه‌نانی‌ ڕیزێك له‌گه‌رده‌كان له‌سه‌ر هه‌ر ڕوویه‌ك وه‌ك ئاڵتون یان…هتد.
له‌ساڵی‌ 2000دا ئه‌مریكا( ده‌ستپێشخه‌ری‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆی‌ نیشتیمانی‌ NNI) ڕاگه‌یاند ، كه‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆی‌ كرده‌ ته‌كنه‌لۆژیایه‌كی‌ نیشتیمانی‌ و ده‌روازه‌ی‌ هاوكاری‌ گه‌وره‌ی‌ حكومه‌تی‌ به‌سه‌ردا كرده‌وه‌ له‌هه‌موو بواره‌كانی‌ پیشه‌سازی‌ و زانستی‌ و زانكۆیدا.دوای‌ ئه‌وه‌ یابان له‌ ساڵی‌ 2002دا هه‌ستا به‌ دامه‌زراندنی‌ ناوه‌ندێكی‌ پسپۆڕ بۆ لێكۆڵه‌ره‌وان له‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ ئه‌وه‌ش به‌ دابینكردنی‌ هه‌موو ئامێره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان و پشتیوانیكردن وهاندانی‌ توێژه‌ره‌وان و گۆڕینه‌وه‌ی‌ زانیاری‌ له‌ نێوانیاندا.
به‌پێی‌ بۆچوونی‌ زانا كریلمان ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ هه‌ڵده‌ستێت به‌ یه‌كخستن و كۆكردنه‌وه‌ی‌ هه‌موو جۆره‌كانی‌ زانسته‌كان به‌ كۆمه‌ڵه‌ گریمانه‌یه‌ك كه‌ سنوریان نیه‌ و ناتوانرێت پێشبینی‌ ئه‌نجامه‌كانیشیان بكرێت. ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیایه‌ ئامانجی‌ دروستكردنی‌ توخمی‌ وه‌هایه‌ كه‌ بتوانرێت به‌كاربهێنرێت له‌هه‌موو بواره‌ زانستیه‌كاندا هه‌ر له‌ كیمیا یان فیزیا یان بایۆلۆجی‌ یان پیشه‌سازی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ پێشكه‌وتوودا.
ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ به‌ شۆڕشێكی‌ پیشه‌سازی‌ هاتوو داده‌نرێت به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ چه‌مكه‌كانی‌ زانستی‌ و پیشه‌سازی‌ ده‌گۆڕێت به‌ شتێك كه‌وه‌ك خه‌یاڵ و ئه‌ندێشه‌ وابێت به‌ به‌راووردكردنی‌ به‌ چه‌مكه‌كانی‌ كه‌ له‌ ئێستادا هه‌ن. وه‌خزمه‌ت ده‌گه‌یه‌نێت به‌ هه‌موو ئامانجه‌ زانستیه‌ مرۆڤایه‌تیه‌كان. هه‌روه‌ها له‌ بواری‌ پزیشكی‌ پێشكه‌وتوشدا زۆر هیوا هه‌ڵچنراوه‌ له‌سه‌ر ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیایه‌ و گه‌ڕان به‌دوای‌ نه‌خۆشیه‌ شێرپه‌نجه‌ییه‌كاندا،هه‌روه‌ها له‌ پیشه‌سازیه‌ ئه‌لكترۆنیه‌ پێشكه‌وتوه‌كاندا له‌ زیاد له‌ بوارێكدا.

به‌كارهێنانه‌ نزیك مه‌وداكانی‌ ته‌كته‌لۆژیای‌ نانۆ:
1.له‌دیاریكردنی‌ پزیشكی‌ و چاره‌سه‌ركردندا.
2.كۆكردنه‌وه‌ی‌ وزه‌ی‌ ڕۆژ و سوودلێوه‌رگرتنی‌ Photo Voltaic.
3. ئه‌و پێكهاتانه‌ی‌ كه‌ بۆری‌ نانۆییان تیادایه‌.
4.له‌ پیشه‌سازی‌ بۆیاخ و له‌ پاكه‌تناندا.
5.نمونه‌ی‌ نوێ‌ بۆ مێشكی‌ كۆمپیوته‌ر و بازنه‌ ئه‌لكترۆنیه‌ ته‌واوه‌كان.به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ هه‌ندێ‌ به‌كارهێنان هه‌یه‌ بۆ بۆری‌ كاربۆنی‌ نانۆیی‌ وه‌ك:
•دوانه‌ی‌ گه‌یه‌نه‌ر و ترانزستۆره‌كان.
• گه‌وره‌كه‌ری‌ ئاماژه‌كان له‌ ئامێره‌كانی‌ مۆبایلدا.
•زیادكردنی‌ ڕه‌قێتی‌ پێكهاته‌كان.

به‌كارهێنانه‌ دوور مه‌وداكانی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ:
1.دامه‌زراندنی‌ سیسته‌می‌ هه‌ڵگرتنی‌ زانیاری‌ به‌توانای‌ زۆر گه‌وره‌.
2. دروستكردنی‌ په‌ڕه‌ی‌ ته‌نك بۆ هه‌ڵگرتنی‌ ڤیدیۆ تا ماوه‌ی‌ 1000 كاتژمێر.
3. دروستكردنی‌ پلێتی‌ پلاستیكی‌ كه‌ به‌كارده‌هێنرێت له‌ دروستكردنی‌ ئامێری‌ ته‌نك و زۆر سوكدا بۆ په‌نجه‌ره‌ به‌ڵام زۆر به‌هێز و پته‌و.
چاودێران پێشبینی‌ ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ زنجیره‌یه‌ك له‌ شۆڕشی‌ پیشه‌سازی‌ هه‌ڵبیاسێنێت له‌ماوه‌ی‌ دوو ده‌یه‌ی‌ داهاتوودا كه‌ كاریگه‌ری‌ گه‌وره‌یان ده‌بێت له‌سه‌ر ژیانمان.هه‌ندێكی‌ تر وای‌ بۆ ده‌چن كه‌ به‌كارهێنانی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ له‌ ئینه‌ترنێت زیاتر ده‌بێت و له‌ ئینته‌رنێتیش دوورتر بڕ ده‌كات.و شۆڕشێكی‌ زۆر گه‌وره‌ به‌رپا ده‌كات كه‌ زۆر له‌ سامانه‌ داراییه‌ كۆنه‌كان تێكده‌شكێنێت به‌شێوه‌یه‌ك هه‌موو ئه‌و كار و ده‌سكه‌وتانه‌ی‌ كه‌ له‌م دونیایه‌دا هه‌ن ده‌هه‌ژێنێت.
پڕۆفیسۆر مونیر نایف،توانیویه‌تی‌ كه‌ گه‌ردیله‌ی‌ تاك بجوڵێنێت و وێنه‌ بكات به‌هۆی‌ گه‌ردیله‌وه‌ وه‌ك وێنه‌ی‌ دڵ و پیتی‌ P ی‌ ئینگلیزی‌ وه‌ك بچوكترین پیت له‌ مێژووی‌ ڕێنوسدا به‌ پانی‌ پێنج له‌ ملیۆنی‌ ملیمه‌ترێك كه‌ ئاژانسه‌كانی‌ ده‌نگوباس بڵاویان كرده‌وه‌ و گۆڤاری‌ زانستی‌ به‌ناوبانگی‌ به‌ریتانیش (( نیو ساینتست New Scientist له‌ژماره‌ 7 مارسی‌ ساڵی‌ 1992دا كردیه‌ وێنه‌ی‌ به‌رگی‌ یه‌كه‌می‌ خۆی‌.
له‌ماوه‌یه‌كی‌ كه‌می‌ نزیكدا، له‌ توانای‌ هه‌ر پزیشكێكدا ده‌بێت له‌ دوورترین گوند له‌ جیهانی‌ سێیه‌مدا كه‌ دڵۆپێك خوێنی‌ نه‌خۆشێك دابنێت له‌سه‌ر پارچه‌یه‌ك پلاستیكی‌ بچوك و دوای‌ چه‌ند خوله‌كێكی‌ كه‌م هه‌موو شیكاریه‌كانی‌ بۆ ته‌واو ده‌كرێت وه‌ك شیكاری‌ نه‌خۆشی‌ ترسناكی‌ مه‌لاریا و ئایدز و تێكچوونی‌ هۆرمۆنه‌كان و ته‌نانه‌ت شێرپه‌نجه‌ش.ئه‌و پارچه‌ پلاستیكه‌ پێی‌ ده‌وترێت كارگه‌ی‌ په‌ڕه‌كه‌ و یه‌كێكه‌ له‌ به‌رهه‌می‌ شۆڕشه‌كان و به‌رهه‌مه‌ پێشكه‌وتوه‌كان له‌ لێكۆڵینه‌وه‌كانی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆیی‌ كه‌ ژیانی‌ ملیاران كه‌س ده‌گۆڕێت كه‌ له‌ دووری‌ شاره‌كانه‌وه‌ ده‌ژین.
•گرنگترین 10 جێبه‌جێكردنی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ كه‌ مرۆڤایه‌تی‌ به‌گشتی‌ و به‌تایبه‌تی‌ وڵاتانی‌ هه‌ژار پێویستیان پێیده‌بێت له‌ بواره‌كانی‌ كشتوكاڵ و ئاو و ته‌ندروستی‌ و وزه‌ و ژینگه‌ له‌ 10 ساڵی‌ داهاتوودا، كه‌ ده‌توانرێت به‌م شێوه‌یه‌ ڕیزبكرێن به‌ پێی‌ كاریگه‌رییان له‌سه‌ر گه‌شه‌كردن:
1.هه‌ڵگرتنی‌ وزه‌ و به‌ركارهێنانی‌ و گۆڕینی‌.
2.چاكردنی‌ به‌رهه‌می‌ كشتوكاڵی‌.
3.چاره‌سه‌ركردنی‌ ئاوی‌ خواردنه‌وه‌.
4.دیاریكردنی‌ نه‌خۆشی‌ و چاره‌سه‌ركردنی‌.
5.پێدان و گه‌یاندنی‌ داووده‌رمان به‌خانه‌ی‌ دیاریكراو له‌ له‌شدا.
6.چاره‌سه‌ركردنی‌ خواردن و هه‌ڵگرتنی‌.
7.چاره‌سه‌ركردنی‌ پیسبونی‌ هه‌وا.
8.بینادروستكردن.
9.چاودێری‌ ته‌ندروستی‌.
10.به‌رگری‌ نه‌خۆشیه‌كان و مێرووه‌كان.
لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك ئه‌و ڕاستیه‌ی‌ سه‌لماندوه‌ كه‌ ئامانج له‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ هاوجووته‌ له‌گه‌ڵ ئامانجه‌كانی‌ گه‌شه‌پێدانی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ كه‌ له‌لایه‌ن نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كانه‌وه‌ دیاریكراون له‌ هه‌زاره‌ی‌ سێیه‌مدا. له‌ساڵی‌ 2000ز دا سه‌رجه‌م وڵاتانی‌ ئه‌ندام له‌نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان كه‌ ژماره‌یان 189 ئه‌ندامن به‌ڵێنیاندا كه‌ بگه‌نه‌ 8 ئامانج بۆ پشتیوانی‌ گه‌شه‌پێدانی‌ مرۆیی‌ و هاندانی‌ جێگیری‌ ئابوری‌ و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ هه‌تا ساڵی‌ 2015.
جێبه‌جێكردنه‌كانی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ كاریگه‌ری‌ گه‌وره‌ی‌ ده‌بێت له‌سه‌ر باشكردنی‌ ژیانی‌ زۆرێك له‌ مرۆڤه‌كان له‌ وڵاتانی‌ جیهانی‌ سێیه‌مدا.به‌دڵنیاییه‌وه‌ زانست و ته‌كنه‌لۆژیا به‌ته‌نها هه‌ردووكیان ناتوانن هه‌موو چاره‌سه‌رێكی‌ جادوویی‌ بدۆزنه‌وه‌ بۆ هه‌موو كێشه‌ و گرفته‌كانی‌ وڵاته‌ تازه‌ گه‌شه‌كردوه‌كان، به‌ڵام هۆكاری‌ بنچینه‌یین بۆ گه‌شه‌پێدان. ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ بوارێكی‌ نوێیه‌ و چاره‌سه‌ری‌ ڕیشه‌یی‌ و مۆدێرن پێشكه‌ش ده‌كات له‌گه‌ڵ كه‌می‌ تێچونیدا بۆ زۆرێك له‌ گرفته‌ درێژخایه‌نه‌كان له‌ وڵاتانی‌ جیهانی‌ گه‌شه‌ سه‌ندوودا.
لێكۆڵه‌ره‌وان ئاماژه‌ ده‌ده‌ن به‌وه‌ی‌ كه‌ هه‌ندێ‌ له‌ وڵاتان ده‌ستپێشخه‌ری‌ تایبه‌تی‌ خۆیان كردوه‌ بۆ به‌كارهێنانی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ بۆ گره‌نتی‌ ئابورییان نمونه‌ش وڵاتی‌ هندستانه‌ كه‌ 20 ملیۆن دۆلاری‌ ته‌رخانكردوه‌ له‌ ڕێگه‌ی‌ وه‌زاره‌تی‌ زانست و ته‌كنه‌لۆژیاوه‌ بۆ توێژینه‌وه‌كانی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ له‌ ساڵانی‌ 2004-2009.
چه‌مكی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ پشتده‌به‌ستێته‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ئه‌و ته‌نۆلكانه‌ی‌ كه‌ قه‌واره‌یان كه‌متره‌ له‌ سه‌د نانۆمه‌تر ( نانۆمه‌تر به‌شێك له‌ هه‌زار ملیۆن له‌ مه‌تر) كه‌ ده‌چێته‌ پێكهاته‌ی‌ توخمێكه‌وه‌ سیفات و هه‌ڵسوكه‌وتی‌ نوێی‌ پێده‌دات. ئه‌وه‌ش به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ئه‌و ته‌نۆلكانه‌ ( كه‌ بچوكترن له‌ درێژییه‌ جیاوازه‌كان كه‌ هاوشانن له‌گه‌ڵ هه‌ندێ‌ دیارده‌دا)، هه‌ندێ‌ چه‌مكی‌ فیزیاوی‌ و كیمیاوی‌ نوێ‌ ده‌به‌خشێت. كه‌ ئه‌مه‌ش به‌ره‌و مامه‌ڵه‌یه‌كی‌ نوێی‌ ئاڕاسته‌ ده‌كات كه‌ ده‌وه‌ستێته‌ سه‌ر قه‌واره‌ی‌ ته‌نۆلكه‌كان.تێبینی‌ كراوه‌ بۆ نمونه‌: كه‌ هه‌ردوو پێكهاته‌ی‌ ئه‌لكترۆنی‌ و گه‌یه‌نه‌ری‌،كارلێكی‌، پله‌ی‌ تواندنه‌وه‌ و سیفاته‌ میكانیكیه‌كانی‌ ماده‌ هه‌موویان ده‌گۆڕێت كاتێك قه‌واره‌كه‌یان بچوكتر ده‌بێت له‌ نرخی‌ یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ له‌ قه‌واره‌. به‌شێوه‌یه‌ك هه‌ركاتێك قه‌واره‌ی‌ ماده‌ نزیك بوه‌وه‌ له‌ دووری‌ گه‌ردیله‌یی‌ ئه‌وه‌نده‌ش توخمه‌كه‌ ملكه‌چ ده‌بێت بۆ یاساكانی‌ میكانیكی‌ بڕی‌ له‌ جیاتی‌ یاسا فیزیاویه‌ كۆنه‌كان. پشتبه‌ستنی‌ سیفاتی‌ توخم له‌سه‌ر قه‌واره‌كه‌ی‌ وامان لێده‌كات كه‌ كۆنتڕۆڵی‌ ئه‌ندازه‌ی‌ سیفاته‌كانی‌ بكه‌ین.
له‌سه‌ر ئه‌م ڕاستیانه‌ لێكۆڵه‌ره‌وان گه‌یشتنه‌ ئه‌و ئه‌نجامه‌ی‌ كه‌ ئه‌و چه‌مكه‌ كاریگه‌ری‌ ته‌كنه‌لۆژی‌ گه‌وره‌ی‌ ده‌بێت كه‌ بواره‌كانی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ فراوان و هه‌مه‌جۆر ده‌گرێته‌وه‌ له‌به‌رهه‌مهێنانی‌ توخمی‌ سووك به‌ڵام پته‌و.كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ كاتی‌ گه‌یاندنی‌ داووده‌رمانی‌ نانۆیی‌ بۆ كۆئه‌ندامی‌ سوڕی‌ خوێنی‌ مرۆڤ،زیادبوونی‌ قه‌واره‌ی‌ وه‌رگرتنی‌ شریتی‌ موگناتیسی‌ و پیشه‌سازی‌ كلیله‌كانی‌ كۆمپویته‌ری‌ خێرا…هتد.به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌ ئه‌وه‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆیه‌ كه‌ مامه‌ڵه‌ ده‌كات له‌گه‌ڵ پێكهاته‌ی‌ هه‌مه‌ جۆردا له‌و توخمانه‌ی‌ كه‌ فره‌ دوورین له‌ ئاستی‌ نانۆ مه‌تردا.
سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ تاڕاده‌یه‌ك ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ تازه‌یه‌،به‌ڵام بوونی‌ ئامێر یان پێكهاته‌ی‌ كه‌ به‌و چه‌مكه‌ كارده‌كه‌ن و خاوه‌نی‌ دووری‌ نانۆیین مه‌سه‌له‌یه‌كی‌ تازه‌ نیه‌،به‌ڵكو له‌ ڕاستیدا بونیان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ته‌مه‌نی‌ گۆی‌ زه‌وی‌ و ده‌ستپێكی‌ ژیان له‌سه‌ریدا.
وه‌ك ئاشكرایه‌ سیسته‌می‌ بایۆلۆژی‌ له‌لاشه‌ی‌ زینده‌وه‌راندا هه‌ڵده‌ستێت به‌ دروستكردنی‌ هه‌ندێ‌ ئامێری‌ زۆر بچوك كه‌ پێوانه‌كه‌یان ده‌گاته‌ سنوری‌ پێوانه‌ی‌ نانۆ.خانه‌ زینده‌كان نمونه‌یه‌كی‌ زیندوون له‌سه‌ر ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆی‌ سروشتی‌،به‌شێوه‌یه‌ك خانه‌كان وه‌كو كۆگایه‌كن بۆ هه‌ڵگرتنی‌ ژماره‌یه‌كی‌ زۆری‌ ئامێری‌ بایۆلۆژی‌ به‌ قه‌واره‌ی‌ نانۆ كه‌ تیایدا پڕۆتینه‌كان دروست ده‌كرێن،له‌سه‌ر شێوه‌ی‌ هێڵی‌ كۆكراوه‌ به‌ قه‌واره‌ی‌ نانۆ و پێیان ده‌وترێت ڕیبۆزومات و دواتر دروستده‌كرێن به‌هۆی‌ ئامێری‌ نانۆی‌ تر كه‌ پێی‌ ده‌وترێت جوڵجی‌. به‌ڵكو ئه‌نزیمه‌كان بۆ خۆیان به‌ ئامێری‌ نانۆیی‌ داده‌نرێن كه‌ هه‌ڵده‌ستێت به‌ جیاكردنه‌وه‌ی‌ گه‌رده‌كان یان كۆكردنه‌وه‌یان به‌پێی‌ پێویستی‌ خانه‌كان.
به‌م شێوه‌یه‌ ده‌توانرێت ئامێره‌ نانۆییه‌ دروستكراوه‌كان له‌ گه‌ڵیاندا كارلێك بكه‌ن و پێكه‌وه‌ ئامانجی‌ ویستراو وه‌دیبهێنن وه‌ك شیكردنه‌وه‌ی‌ پێكهاته‌ی‌ خانه‌،گه‌یاندنی‌ ده‌رمان بۆی‌،و له‌ناوبردنیشی‌ كاتێك بوه‌ زیانبه‌خش.

بواره‌كانی‌ جێبه‌جێكردنی‌ ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ:
1.بواری‌ پزیشكی‌:
• چاره‌سه‌ركردن
•گه‌یاندنی‌ ده‌رمان بۆ خانه‌كان
•ئه‌ندازه‌ی‌ ڕیشاڵه‌كان

2.بواری‌ كیمیا و ژینگه‌:
•هاندان
•پاڵاوتن
3.بواری‌ وزه‌
•كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ به‌كارهێنانی‌ وزه‌
•زیادكردنی‌ توانای‌ به‌رهه‌مهێنانی‌ وزه‌
•به‌كارهێنانی‌ سیسته‌م بۆ وزه‌ كه‌ زیاتر هاوڕێی‌ ژینگه‌ بێت
4.بواری‌ دووباره‌ به‌كارهێنانه‌وه‌ی‌ پاتری‌
5.بواری‌ زانیاری‌ و په‌یوه‌ندیكردن
•هه‌ڵگرتنی‌ بیره‌وه‌ری‌
•ئامێری‌ نیمچه‌ گه‌یه‌نه‌ری‌ باش
•ئامێری‌ بینینی‌ ئه‌لكترۆنی‌ نوێ‌
•پیشاندان
•كۆمپیوته‌ری‌ كه‌مومی‌
6.بواری‌ پیشه‌سازی‌ قورس
7.بواری‌ گه‌ردوون
8.بواری‌ بیناكردن
9.بواری‌ پاڵاوگه‌
10.بواری‌ دروستكردنی‌ توخمه‌كان
11.بواری‌ به‌كارهێنانی‌ كه‌لوپه‌له‌كان
12.بواری‌ خۆراكی‌
13.بواری‌ خۆراكی‌ نانۆیی‌
14.بواری‌ كه‌لوپه‌لی‌ ناوماڵ
15.بواری‌ چاویلكه‌سازی‌
16.بواری‌ ڕیشاڵه‌كان
17.بواری‌ ئاماده‌كراوه‌ جوانكارییه‌كان
18.بواری‌ كشتوكاڵ
19.بواری‌ ته‌ندروستی‌
•له‌ كۆتاییدا، ته‌كنه‌لۆژیای‌ نانۆ به‌ یه‌كێك له‌ پێشكه‌وتنه‌ هه‌ره‌ گرنگه‌كانی‌ ئه‌م سه‌ده‌یه‌ داده‌نرێت و پێشبینیش ده‌كرێت كه‌ ببێته‌ داهێنانی‌ سه‌ده‌،به‌وه‌ی‌ كاریگه‌ر و ڕۆڵی‌ گه‌وره‌ ده‌گێڕێت له‌سه‌ر هه‌موو بواره‌كانی‌ ژیاندا.
ژیان خێراتر و هه‌رزانتر و بچوكتر و ووردتر ده‌كاته‌وه‌.له‌گه‌ڵیشیدا ئه‌و كۆمه‌ڵ و وڵاتانه‌ی‌ كه‌ ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیایه‌یان تیادا گه‌شه‌بكات ئه‌وا ده‌بنه‌ كۆمه‌ڵگایه‌كی‌ پێشكه‌وتوو و داهێنه‌ر و ده‌وڵه‌مه‌ند.وه‌ك پێشبینی‌ ده‌كرێت ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیایه‌ جێگه‌ی‌ ئینته‌رنێت ده‌گرێته‌وه‌ و به‌كارهێنه‌رانی‌ زۆر گه‌وره‌ و به‌رفراوانتر ده‌بێت.
به‌و هیوایه‌ی‌ كه‌ كۆمه‌ڵی‌ كورده‌واریشمان له‌ ڕیزی‌ ئه‌و كۆمه‌ڵ و وڵاتانه‌ بێت كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ زانستی‌ و ته‌ندروست و ساغڵه‌م سوود له‌م ته‌كنه‌لۆژیایه‌ وه‌ربگرێت و بیكاته‌ مایه‌ی‌ زیاتری‌ گه‌شه‌پێدان و پێشكه‌وتنه‌كانمان له‌هه‌موو بواره‌كانی‌ ژیان و دوانه‌كه‌وین له‌ڕه‌وت و كاروانی‌ زانست و زانیاری‌ و ته‌كنه‌لۆژیا نوێیه‌كان.

سه‌رچاوه‌:
======
•ar.wikipedia.org/wiki

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

بۆ توێژینه‌وه‌یه‌كی بێ وێنه‌ زاناكان خۆیان ده‌كه‌نه‌ سه‌هۆڵ

جه‌مسه‌ری باكوور بۆ توێژینه‌وه‌یه‌كی بێ وێنه‌ زاناكان خۆیان ده‌كه‌نه‌ سه‌هۆڵ ...