سەرەکی » زانست » گه‌رداو یان تونده‌بای ده‌ریایی

گه‌رداو یان تونده‌بای ده‌ریایی

جۆره‌كانی، به‌ ناوبانگترینه‌كانی، قۆناغه‌كانی دروستبوونی و شوێنه‌واره‌ وێرانكارییه‌كانی

گه‌رداو یان تونده‌باده‌ریاییه‌كان چین و بۆ ئه‌م دیارده‌یه‌ دروست ده‌بێت، قۆناغه‌كانی دروستبوونی چین و چۆن گه‌شه‌ ده‌كه‌ن و چۆن ده‌توانرێت پێشبینی بكرێن و به‌ر به‌ زیانه‌كانی بگیرێت و به‌ناوبانگترین گه‌رداوه‌كانی مێژوو كامانه‌ن؟
له‌زۆر ناوچه‌ی جیهان ساڵانه‌ توونده‌بای ده‌ریایی یان (گه‌رداو )دروست ده‌بێت و ڕووده‌دات و به‌چه‌ند ساڵ جارێكیش ئه‌و گه‌رداوه‌ له‌وشكانییه‌كانی ده‌ووروبه‌ر ده‌دات، خه‌ڵكیش گه‌رداوی (ساندی) بیر ماوه‌ كه‌ له‌ ساڵی 2012 له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا و چه‌ند وڵاتێكی دراوسێی دا و بووه‌ هۆی زیانێكی زۆری گیانی و مادی، ئه‌مه‌ش یه‌كه‌م جار نییه‌ كه‌ گه‌رداوێكی وێرانكه‌ر له‌ناوچه‌یه‌كی دیاریكراوی جیهان بدات، چونكه‌ له‌ په‌نجا ساڵی ڕابردوودا سه‌دان گه‌رداوی به‌ هێز و كه‌م تۆمار كراون كه‌ هه‌ندێكیان وزه‌ی وێرانكردنه‌كه‌یان له‌ وزه‌ی وێرانكاریی بۆمبێكی ئه‌تۆمیی زیاتر بووه‌، كه‌واته‌ بۆچی گه‌رداو یان تونده‌بای ده‌ریایی ڕووده‌دات‌و قۆناغه‌كانی گه‌شه‌كردنی چییه‌ و چۆن ده‌توانرێت پێشبینی بكرێت و به‌ر به‌ زیانه‌ زۆره‌كانی بگیرێت؟

دروست بوونی گه‌رداو یان تونده‌بای ده‌ریایی گه‌رداو یان تونده‌بای ئاویی چییه‌؟
بریتیه‌ له‌ دۆخێكی كه‌شوهه‌وا له‌سه‌ر ده‌ریا و ئۆقیانووسه‌كان دروست ده‌بێت و ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ سه‌ر وشكانیی، یه‌كێك له‌ دیارترین خه‌سڵه‌ته‌كانی ئه‌و دیارده‌یه‌ش ئه‌و تونده‌ بایه‌یه‌ كه‌ به‌ شێوه‌ی لولپێچی به‌ده‌وری گه‌رداوه‌كه‌دا ده‌سووڕێته‌وه‌، ده‌توانرێت بوترێت كه‌ گه‌رداو كۆمه‌ڵێك گه‌رده‌لولی لولپێچی سوڕاوه‌ن كه‌ به‌ خێرایی زۆر له‌ده‌ریا و ئۆقیانوسه‌كانه‌وه‌ ده‌گوێزرێنه‌وه‌ بۆ سه‌ر وشكانیی ، هه‌ندێك جار ئه‌و دیارده‌یه‌ هاوڕێیه‌ له‌گه‌ڵ هه‌وره‌ بروسكه‌‌و بڕێكی زۆری باران و ته‌نانه‌ت سه‌رماش، خێرایی ئه‌و گه‌رده‌لوولانه‌ زۆره‌ بۆ نمونه‌ گه‌رده‌لوولی هێواش 100 كیلۆمه‌تره‌ له‌ سه‌عاتێكدا وهه‌ندێكی تریشیان 500 كیلۆمه‌تره‌ له‌ سه‌عاتێكدا هه‌ر بۆیه‌ وزه‌یه‌كی زۆر له‌گه‌ڵ خۆی هه‌ڵده‌گرێت‌و هه‌ندێك له‌و تونده‌ بایه‌ده‌ریاییانه‌ هێزی وێرانكردنه‌كه‌ی هێنده‌ی هێزی وێرانكاریی هێرشێكه‌ به‌ بۆمبی ئه‌تۆمیی.
یه‌كێك له‌مه‌رجه‌ سه‌ره‌كییه‌كانیش بۆ دروستبوونی ئه‌و دیارده‌یه‌ هه‌بوونی پانتاییه‌كی فراوانی ده‌ریاییه‌ وه‌ك ئۆقیانووسه‌كان و ده‌بێت جیاوازییه‌كی زۆر هه‌بێت له‌ نێوان پله‌ی گه‌رما و پاڵه‌ په‌ستۆی سه‌ر ده‌ریا و ئۆقیانوسه‌كان و به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ وشكانییه‌كانی ده‌وربه‌ری، هه‌روه‌ها ده‌وڵه‌مه‌ند بێت به‌ هه‌ڵمی ئاو، هه‌موو ئه‌و مه‌رجانه‌ش به‌سه‌ر ناوچه‌ كه‌مه‌ره‌یی(ئیستوائی)یه‌كاندا پیاده‌ ده‌بێت كه‌ ئاوی ئۆقیانووسه‌كان له‌گه‌ڵ وشكانیدا یه‌كانگیر ده‌بن ، نمونه‌ی ئه‌وه‌ش كه‌ناراوه‌كانی باشوری خۆرهه‌ڵاتی ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكایه‌.

دروستبوون و قۆناغه‌كانی گه‌شه‌كردنی گه‌رداوه‌كان
گه‌رداو به‌پێی ئه‌م هه‌نگاوانه‌ ڕووده‌دات:
به‌هۆی به‌رزیی پله‌ی گه‌رماوه‌ له‌ زۆربه‌ی ڕۆژه‌كانی ساڵدا له‌ ناوچه‌ی كه‌مه‌ره‌ییدا پله‌ی گه‌رمای ئاوی ئۆقیانووسه‌كان به‌رز ده‌بێته‌وه‌ و بڕێكی زۆری هه‌ڵمی ئاو دروست ده‌بێت، ئه‌و هه‌ڵمه‌ به‌رز ده‌بێته‌وه‌ بۆ چینه‌ به‌رزه‌كانی به‌رگه‌هه‌وا له‌ ژێر كاریگه‌ریی جیاوازیی په‌ستان كه‌ به‌ هۆی ئه‌و جیاوازییه‌ گه‌وره‌یه‌ی پله‌ی گه‌رمای هه‌واوه‌ دروست ده‌بێت، هه‌روه‌ها به‌ هۆی تێربوونی هه‌وای زه‌پۆش له‌ سه‌ر ناوچه‌ی كه‌مه‌ره‌یی بارانی به‌ خوڕ ده‌بارێت،
ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی پله‌ی گه‌رمای چینه‌كانی هه‌وای زه‌پۆش و نزمبوونه‌وه‌یه‌كی زۆری په‌ستان ، ئه‌وه‌ش لای خۆیه‌وه‌ ده‌بێته‌وه‌ هۆی پاڵنانی تۆپه‌ڵه‌ هه‌وای گه‌وره‌ به‌ خێرایی بۆ ناوچه‌كانی ده‌وروبه‌ر كه‌ په‌ستانیان به‌رزه‌.
دوو فاكته‌ر ڕۆڵی سه‌ره‌كیی ده‌بینن له‌جووڵه‌ی تۆپه‌ڵه‌ هه‌واكان به‌ره‌و ناوچه‌ی په‌ستانی نزم، یه‌كه‌میان جیاوازیی زۆری په‌ستان و دووه‌میان سووڕانه‌وه‌ی زه‌وییه‌ به‌ ده‌وری خۆیدا ، له‌به‌رئه‌وه‌ سه‌رنج ده‌درێت كه‌ تۆپه‌ڵه‌ هه‌واكان له‌ڕێره‌وی خۆیان لا ده‌ده‌ن به‌ پێچه‌وانه‌ی میلی كاتژمێره‌وه‌ له‌ به‌شی باكوری گۆی زه‌وی، له‌ كاتێكدا له‌ نیوه‌گۆی باشوور له‌گه‌ڵ میلی كاتژمێردا له‌ڕێڕه‌وی خۆیان لاده‌ده‌ن، ئه‌مه‌ش جووڵه‌یه‌كی لولپێچ ئاسا به‌ ده‌وری ته‌وه‌ره‌یه‌كی خه‌یاڵیدا دروست ده‌كات كه‌ له‌ شێوه‌ی چاوێكدایه‌ له‌ ناوه‌ڕاستی گه‌رده‌لووله‌كه‌دا.
ڕه‌نگه‌ زۆر جار تیره‌ی بازنه‌ی گه‌ردووله‌كه‌ بگاته‌ 500 كیلۆمه‌تر، هه‌روه‌ها جووڵه‌ی بایه‌ خولگه‌ییه‌كان له‌ ناوچه‌كه‌ كاریگه‌ریی هه‌یه‌ له‌ ئاراسته‌كردنی گه‌رداوه‌كه‌ بۆ ئه‌و شوێنه‌ی له‌ وشكانی بۆی ده‌چێت و لێی ده‌دات.
هه‌میشه‌ یه‌كه‌م جار له‌ كه‌ناره‌كان ده‌دات و دواتر چه‌ندان كیلۆمه‌تر درێژ ده‌بێته‌وه‌ له‌ ناو شاره‌كان ده‌دات، زۆر جار كاریگه‌رییه‌كه‌ی كه‌مه‌‌و زۆر جاریش وێرانكاریی ته‌واوی لێده‌كه‌وێته‌وه‌ كه‌ ئه‌وه‌ش به‌نده‌ به‌ خێراییه‌كه‌یه‌وه‌.
هه‌ندێك جار ئه‌و گێژاوه‌ هاوڕێیه‌ له‌گه‌ڵ هه‌وره‌ بروسكه‌ و سه‌رما و بارانی نائاسایش ده‌بارێت، بۆ نمونه‌ ڕه‌نگه‌ له‌گه‌ڵ بارانه‌كه‌دا ماسیی یان بوونه‌وه‌رانی ده‌ریایی ببارێت، زۆر جاریش قوڕی وشكه‌وه‌ بوو یان به‌رد ده‌بارێت كه‌ له‌ هه‌ندێك حاڵه‌ته‌دا تیره‌ی ئه‌و به‌رد و ده‌نكۆڵانه‌ به‌ قه‌د گه‌نمێك یان گه‌وره‌تره‌ و ده‌گاته‌ 10 سانتیمه‌تر.
گه‌رداوه‌كه‌ ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێك بۆ چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك به‌رده‌وام ده‌بێت له‌و كاته‌ی كه‌ دروست بووه‌ تا ئه‌و كاته‌ی له‌سه‌ر وشكانیی هێور ده‌بێته‌وه‌ ، به‌ڵام كاتێك له‌ ناوچه‌یه‌ك ده‌دات ئه‌وا پێویستی به‌چه‌ند سه‌عاتێكی كه‌م هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌ ته‌واوی وێرانی بكات و به‌ره‌و ناوچه‌یه‌كی تر بڕوات به‌ر له‌وه‌ی به‌ ته‌واوی هێور ببێته‌وه‌.
جۆری گه‌رداوه‌كان به‌ پێی هێزه‌كه‌یان
بۆ ناسینه‌وه‌ی جۆره‌كانی گه‌رداوه‌كه‌، پۆلێنێكی جیهانیی به‌كارده‌هێنرێت كه‌ پشت به‌خێرایی بایه‌كان ده‌به‌سترێت له‌ گه‌رداوه‌كه‌دا و ئه‌و پێوه‌ره‌شی به‌كار ده‌هێنرێت پێی ده‌وترێت( فوجیتا وێرمز) و هێماكه‌شی پیتی(F)ی ئینگلیزییه‌ و گه‌رداوه‌كه‌ به‌م شێوه‌یه‌ پۆلێنده‌كرێت:
گه‌رداوی هێواش:
خێرایی باكه‌ی له‌ ( 64-83) میل له‌ سه‌عاتێك یان (118-133) كیلۆمه‌تر له‌ سه‌عاتێكدایه‌، ئه‌و زیانانه‌ی له‌م جۆره‌یان ده‌كه‌وێته‌وه‌ زۆربه‌ی كات كه‌مه‌ و ته‌نها به‌ تێكدانی به‌روبومه‌ كشتوكاڵییه‌كان و زیان گه‌یاندن به‌و شتانه‌ كۆتایی دێت كه‌ له‌سه‌ربانی ماڵ و شوێنه‌ گشتییه‌كان دانراون .
گه‌رداوی مامناوه‌ند:
خێرایی بایه‌كه‌ی (95 ) میل واته‌(152) كیلۆمه‌تره‌ له‌ سه‌عاتێكدا و ئه‌مه‌یان بۆی هه‌یه‌ دره‌خت له‌ڕه‌گه‌وه‌ هه‌ڵكێشێت و ئۆتۆمبیل وه‌رگه‌ڕێنێت‌و كه‌رڤانه‌كان له‌شوێنی خۆیان بجوڵێنیت و چادر و ده‌واره‌كانیش هه‌ڵگرێت.
گه‌رداوی به‌ هێز:
ئه‌مه‌یان خێرایی بایه‌كه‌ی 180 بۆ 210 كیلۆمه‌تره‌ له‌ سه‌عاتێكدا و ڕه‌نگه‌ زۆربه‌ی دره‌خته‌ گه‌وره‌كان بشكێنێت و له‌ ڕه‌گه‌وه‌ هه‌ڵیانكێشێت و ته‌نانه‌ت شووشه‌ی په‌نجه‌ره‌ ده‌شكێنێت و ڕووكاری ماڵه‌كان وێران ده‌كات و ئۆتۆمبیلی بچووك و مامناوه‌ند هه‌ڵده‌گێرێته‌وه‌ .

گه‌رداوی زۆر به‌هێز:
ئه‌مه‌یان خێرایی بایه‌كه‌ی 250 كلیلۆمه‌تره‌ له‌ سه‌عاتێكدا و سه‌ربانه‌ سوكه‌ڵه‌كانی ناوچه‌ گوندنشینه‌كان له‌ بێخ ده‌رده‌هێنێت‌و دره‌خته‌كان له‌ڕه‌گه‌وه‌ هه‌ڵده‌كێشێت و هێڵه‌كانی ته‌زووی كاره‌با ده‌پچڕێنێت‌و ده‌توانێت ناوچه‌یه‌كی ته‌واو له‌ ناوچه‌كانی ده‌وربه‌ری داببڕێت به‌وه‌ی داروپه‌ردوو له‌گه‌ڵ خۆی هه‌ڵده‌گرێت و تا هێورتر ده‌بێته‌وه‌ و له‌ ناوچه‌ی دیكه‌ بیانخاته‌ خواره‌وه‌، واته‌ زۆر جار به‌هۆی ئه‌م جۆره‌یانه‌وه‌ بۆ چه‌ند ڕۆژێك شه‌قامه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی هه‌ندێك ناوچه‌ دیمه‌نی دوای جه‌نگێكی وێرانكه‌ریان ده‌بێت.

گه‌رداوی توند و وێرانكه‌ر
ئه‌م جۆره‌یان خێرایی بایه‌كه‌ی ده‌گاته‌(330) كیلۆمه‌تر له‌ سه‌عاتێكدا و ده‌بێته‌ هۆی ڕوخاندنی ئه‌و ماڵانه‌ی كه‌ زۆر باش دروست نه‌كراون و ته‌خته‌ و داره‌كه‌ی پارچه‌ پارچه‌ ده‌كات و هه‌ندێك جار پارچه‌ ته‌خته‌ی ماڵه‌ وێرانبووه‌كان له‌گه‌ڵ خۆی بۆ مه‌ودای ده‌یان كیلۆمه‌تر هه‌ڵده‌گرێت.
گه‌رداوی ته‌واو به‌ هێز:
خێرایی بای ئه‌م جۆره‌یان 500 كیلۆمه‌تره‌ له‌ سه‌عاتێكدا و ئه‌مه‌ش گه‌رداوێكی خه‌یاڵ كراوه‌، چونكه‌ تا ئێستا له‌ مێژوودا ڕووی نه‌داوه‌، به‌ڵكو وێنا كراوه‌ ئه‌ویش به‌ پێی پرۆگرامێكی كۆمپیوته‌ریی و به‌ گریمانه‌یی و هاوكات له‌گه‌ڵ نزیكبوونه‌وه‌ی هه‌ندێك دیارده‌ی كه‌شوهه‌وای زۆر تووند.
به‌ناوبانگترین گه‌رداوه‌كان كه‌ له‌ جیهاندا ڕویانداوه‌:
له‌و گه‌رداوه‌ وێرانكه‌رانه‌ی كه‌ ناوی له‌ مێژوودا تۆماركراوه‌ و زۆرترین قوربانی و زیانی مادی لێكه‌وتووه‌ته‌وه‌ و تا ئێستاش له‌ هزری ڕزگاربووانی ئه‌و كاره‌ساته‌ سروشتییه‌دا ماوه‌ته‌وه‌ چه‌ند گه‌رداوێكه‌ ، ئه‌م دیارده‌یه‌چه‌ند ناوێكی هه‌یه‌، هه‌یانه‌ به‌ ناوی ئه‌و ناوچه‌یه‌وه‌یه‌ كه‌ لێیداوه‌ و هه‌یانه‌ به‌ ناوی كه‌سه‌ پیرۆزه‌كانه‌وه‌یه‌، له‌سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی بیسته‌میشدا پێشنیار كرا كه‌ ئه‌و گه‌رداوانه‌ به‌ ناوی (ژن)ه‌وه‌ ناو بنرێن و هه‌رواش بوو، به‌ڵام له‌ ساڵی 1970 دا هه‌ندێك گه‌رداو به‌ ناوی پیاوه‌وه‌ ناونران له‌ گه‌رداوه‌ به‌ناوبانگه‌كان:
گه‌رداوی نانسی
له‌ ساڵی 1961 له‌ باكوری خۆرئاوای ئۆقیانوسی ئه‌تڵه‌سی داوه‌ و خێراییه‌كه‌ی (342) كیلۆمه‌تر بووه‌ له‌ سه‌عاتێكدا و به‌ به‌هێزترین گه‌رداوی كه‌مه‌ره‌یی داده‌نرێت له‌ مێژوودا.
گه‌رداوی تریسی
ساڵی 1974 له‌ كه‌ناراوه‌كانی ئوستورالیای داوه‌.
گه‌رداوی به‌نگلادیش
ساڵی 1970 له‌ و ناوچه‌یه‌ی داوه‌ و وێرانكارییه‌كی زۆری به‌ دوای خۆیدا هێناوه‌ و زیاتر له‌ 300 هه‌زار كه‌س به‌ هۆیه‌وه‌ گیانیان له‌ ده‌ستداوه‌ و به‌ خوێناویترین گه‌رداو داده‌نرێت له‌ مێژوودا.
گه‌رداوی فرست
ئه‌مه‌یان خێراترین گه‌رداو بووه‌ له‌ كه‌متر له‌یه‌ك ڕۆژدا پێكهاتووه‌ و گه‌یستووه‌ته‌ ترۆپكی خۆی و له‌ ساڵی 1983دا له‌ باكوری خۆرئاوای ئۆقیانوسی ئارامی داوه‌.

گه‌رداوی جۆن
به‌ دریژترین گه‌رداو داده‌نرێت، چونكه‌ 31 ڕۆژی خایاندووه‌ و له‌ ساڵی 1994دا له‌ چه‌ند ناوچه‌یه‌كی ئوستورالیای داوه‌.
گه‌رداوی فیفی
له‌ ساڵی 1974دا داویه‌تی له‌ دوورگه‌كانی هندۆراس و به‌ هۆیه‌وه‌ 8 هه‌زار كه‌س مردوون.
گه‌رداوی گیلبرت
له‌ساڵی 1988 له‌ كه‌ناراوه‌كانی مه‌كسیكی داوه‌ و بۆ ماوه‌یه‌كی درێژ ماوه‌ته‌وه‌ و به‌ به‌هێزترین گه‌رداو داده‌نرێت .
گه‌رداوی میچ
له‌ساڵی 1998 دا داویه‌تی له‌ وڵاتانی ئه‌مریكای لاتین و هه‌ندێك به‌شی ویلایه‌ته‌یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا و بووه‌ته‌ هۆی گیانله‌ده‌ستدانی 18000 كه‌س ، ئه‌م گه‌رداوه‌ به‌ كاولكارترین گه‌رداوی ئه‌و ناوچه‌یه‌ داده‌نرێت.
گه‌رداوی ئه‌ندرۆ
له‌ ساڵی 1992دا داویه‌تی له‌هه‌ندێك ناوچه‌ی ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا و زیانێكی مادی گه‌وره‌ی به‌ دوای خۆیدا هێنا كه‌ به‌ 25 بلیۆن دۆلار خه‌مڵێنرا.
گه‌رداوه‌كانی ئه‌یرین و كاترینا و ساندی
ئه‌و سێ گه‌رداوه‌ بوون كه‌ له‌ ساڵی 2005 ه‌وه‌ تا ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ی دوایی یه‌ك به‌دوای یه‌ك دایان له‌ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا و زیانی گیانی و مادی زۆریان لێكه‌وته‌وه‌ به‌جۆرێك هێشتا هه‌ندێك ناوچه‌ به‌ده‌ست كاریگه‌ریی و شوێنه‌واری ئه‌و كاره‌ساته‌وه‌ ده‌ناڵێنن.
هه‌رچه‌نده‌ گه‌رداوه‌كان به‌ دیارده‌یه‌كی سروشتی كه‌شوهه‌وا داده‌نرێت، به‌ڵام دیارده‌یه‌كی وێرانكه‌ر و كاره‌ساتهێنه‌ كه‌ ده‌گاته‌ وشكانیی و به‌ تایبه‌ت ئه‌و ناوچانه‌ی خه‌ڵكی لێیه‌، سه‌ره‌ڕای هه‌موو ڕیوشوێنه‌كان كه‌ وڵاتان ده‌یگرنه‌به‌ر بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی زیانه‌كان، به‌ڵام هێشتا نه‌توانراوه‌ به‌ ته‌واوی ڕووبه‌ڕووی ئه‌و كاره‌ساته‌ ببنه‌وه‌ و سنور بۆ مه‌ترسییه‌كانی دابنێن.
هه‌ندێك له‌ زانایانیش له‌و باوه‌ڕه‌دان كه‌ ده‌توانرێت له‌ ڕێگه‌ ته‌كنیكی نوێ و گه‌شه‌سه‌ندووه‌وه‌ ڕێگه‌ به‌گه‌رداوه‌كان بگیرێت، به‌ڵام زۆربه‌ی سه‌نته‌ره‌كانی توێژینه‌وه‌ سه‌رنجیان له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ڕێگه‌یه‌كی سه‌ركه‌وتوو بدۆزنه‌وه‌ بۆ چاوێری گه‌رداوه‌كان و ڕێره‌و و هێزه‌كانیان ، بۆئه‌وه‌ی ڕێوشوێنی له‌ پێشینه‌ بگرنه‌به‌ر بۆ سنورداركردنی زیانه‌ مرۆییه‌كانی.

سه‌رچاوه‌: علوم والتكنولوجیا

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

بۆ توێژینه‌وه‌یه‌كی بێ وێنه‌ زاناكان خۆیان ده‌كه‌نه‌ سه‌هۆڵ

جه‌مسه‌ری باكوور بۆ توێژینه‌وه‌یه‌كی بێ وێنه‌ زاناكان خۆیان ده‌كه‌نه‌ سه‌هۆڵ ...