سەرەکی » دۆسێ » شەڕ لە یەمەن بەردەوامە

حودەیدە بۆتە سەنتەر

شەڕ لە یەمەن بەردەوامە

دوای ماوەیەوەیەك لە هێوربوونەوە و بێدەنگی، هاوپەیمانی عەرەبی بە سەركردایەتی سعودیە، هێرشە ئاسمانییەكانی بۆسەر شاری حودەیدە دەستپێدەكاتەوە.
میدیاكانی سەر بە حوسییەكان بڵاویانكردەوە، فڕۆكە جەنگییەكان دەروازەی بەندەری حودەیدەیان بۆردومان كردووە، و ژمارەیەك بەو هۆیەوە كوژراون.
ئاژانسی رۆیتەرز لە زاری دانیشتوانی ناوچەكەوە بڵاوی كردۆتەوە كە بۆردومانەكان لە بۆسەر چەند ناوچەیەكی حودەیدە دەستیانپێكردۆتەوە.
ئاژانسەكە لە زاری توركی مالیكی، وتەبێژی هاوپەیمانی عەرەبی بڵاویكردبۆوە»هێرشەكان بۆسەر حودەیدە بەردەوامن، و بەهیچ شێوەیەك ئاگربەست نەبووە»، ئەمەش لەكاتێكدایە پێشتر نەتەوە یەكگرتووەكان ئاماژەی راوەستانی شەڕوپێكدادانەكان كردبوو لە شارەكەدا.

نەتەوە یەكگرتووەكان هۆشدارییەكانی دووبارە دەكاتەوە
نەتەوە یەكگرتووەكان هۆشدارییەكانی دووبارە دەكاتەوە لەبارەی رەوشی یەمەن و لەمجارشدا هۆشداریی دەدات سەبارەت بە وێرانبوونی بەندەرەكە كە بە گوتەی ئەنتۆنیۆ گۆتێریش سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان»دەبێتە مایەی كارەسات و نەهامەتی بۆ چەندان ملیۆن یەمەنی كە لەسەر یارمەتییە مرۆییەكان دەژین».
راوەستانی شەڕوپێكدادانەكان بۆ ماوەیەكی كورت، هاوكات بوو لەگەڵ سەردانی جێرمی هنت، وەزیری دەرەوەی بریتانیا بۆ سعودیە لەپێناو گوشارخستنە سەر ریاز بۆ كۆتایی هێنان بەو جەنگە كە لەماوەی چوار ساڵی رابردوو بۆتە مایەی كوژرانی 10 هەزار كەس.
ماوەیەكە شەڕوپێكدادانی توند لەنێوان هێزە حكومییەكان و حوسییەكاندا دەستیانپێكردۆتەوە و سەدان كەس بەو هۆیەوە كوژراون.
هێزەكانی هاوپەیمانی عەرەبی بەرەو ئەو ناوچانە پێشڕەوی دەكەن كە لەژێر دەسەڵاتی یاخیبواندان، بەڵام پێدەچێت حوسییەكان بەرپەرچی هێرشەكانیان دابێتەوە.
زۆربەی شەڕوپێكدادانەكان لەو ناوچانەدا رویاندا كە جێی نیشتەجێی هاوڵاتیانن، ترسی ئەوەش هەیە زۆربەی قوربانییەكان لە مەدەنییەكان بن.
گۆترێش لە لێدوانێكیدا بۆ ئاژانسی (فرانس پرێس) رایگەیاندبوو»پێدەچێت هێزەكانی هاوپەیمانی عەرەبی بە سەركردایەتی سعودیە، سوربن لەسەر دەستگرتن بەسەر حودەیدە، ئەمەش بە بۆچوونی ئێمە نابێتە مایەی دەستپێكردنی پرۆسەی سیاسی. پێویستە ئاگربەست بكرێت تا دەست بە وتوێژە سیاسییەكان بكرێت، دەبێت دەست بە فریاگوزارییەكی مرۆیی فراوانیش بكەین تا لە ساڵی داهاتوودا خۆمان لە خراپترین بەدووربگرین».
سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان پێیوایە»هەلێك لەسەردەستە تا هەموو لایەنەكان تێبگەن لەوەی لە جەنگەكەدا كەس سەركەوتوو نابێت».
زۆرێك لە لایەنەكان، لەوانە ولایەتە یەكگرتووەكان و روسیا و ئەوروپا و وڵاتانی تری ناوچەكە، پێیانوایە كاتی ئەوە هاتووە ئەو ناكۆكیانە كۆتاییان بێت.
ئەنتۆنیۆ گۆتێریش سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان، دەڵێت»رێكخراوە نێودەوڵەتییەكە لەئێستادا فریاگوزارییەكان دەگەیەنێتە نزیكەی 8 ملیۆن یەمەنی، بەڵام ئەو ژمارەیە لە ساڵی داهاتوودا رەنگە بگاتە 14 ملیۆن».

ئاگربەست
شەڕی نێوان حوسییەكان و هێزە حكومییەكان لە حودەیدەی یەمەنی، بۆتە شەڕی شەقامەكان و ئەمەش سەدان كوژراوی لێكەوتۆتەوە. ئەمەش وای لە واشنتۆن كرد داوای «ئاگربەست» لە ریاز بكات. سەرچاوە سەربازیی و پزیشكییەكانیش پێشتر رایانگەیاندبوو كە نزیكەی 150 كەس لەماوەی 24 كاتژمێردا لە شەڕوپێكدادانەكاندا كوژراون.
دوای ئەوەی هێزەكانی سەر بە حكومەتی یەمەنی توانیان بچنە نێو گەڕەكەكانی خۆرهەڵاتی شاری حودەیدە، بۆیەكەمجار شەڕی شەقامەكان دەستیپێكرد، ئەمەش لەنێوەندی ئەو شەڕو پێكدادانە توندەیە كە لەگەڵ حوسییەكاندا بەردوامن. شاری حودەیدە بە شادەماری ژیانی چەندان ملیۆن دانیشتووی یەمەنی دادەنرێت، هەر بەو هۆیەشەوە ولایەتە یەكگرتووەكان داوای راگرتنی شەڕی كردبوو. رێكخراوە مرۆییەكانیش بەردەوام مەترسی خۆیان لە كەوتنەوەی قوربانی لە رزیی مەدەنییەكان دەربڕی بوو لەكاتی هێرشكردنە سەر حودەیدە.
لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنی لەگەڵ محەمەد بن سەلمان جێنشینی شاهانەی سعودیە، مایك پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا داوای ئاگربەست كۆبوونەوەی لایەنەكانی كردبوو لە یەمەن لەسەر مێزی دەنوستان لەپێناو دۆزینەوەی چارەسەرێكی سیاسی بۆ ناكۆكییەكان، ئەمەش بە گوتەی هیزر نویرت وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا.
مروە كە دانیشتووی باشووری شاری حودەیدەیە لەڕێی تەلەفۆنەوە بە ئاژانسی (فرانس پرێس)ی راگەیاندبوو، بەدرێژ ایی شەوگار دەنگی پێكداهەڵپژان و تەقینەوەكان بەردەوامبوون و ژمارەیەك كەسی مەدەنیش كە دراوسێیان بوون، بە پارچەی بۆردومانەكان برینداربوون و بۆ مەبەستی چارەسەر گەیەندرانە نەخۆشخانە.
بە گوتەی مروە»ئەوان تەواو شەكەتن، رەوشەكە ناجێگیرە و هیچ پارەوپولێكیان پێنەماوە، ئەمجارە كەس ناتوانێت ماڵوحاڵی خۆی بەجێبهڵێت، كەس بەرگەی ئەم دۆخە مەترسیدارە ناگرێت».

بەندەرەكە كراوەیە
بەرپرسە سەربازییەكان لە هێزەكانی سەر بە حكومەت رایانگەیاندبوو، هێزەكانیان توانیویانە چەند ناوچەیەكی جێنیشتەجێی هاوڵاتیان لە خۆرهەڵاتی شارەكە لە حوسییەكان پاكبكەنەوە. لە سەرەتای دەستپێكردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكان، ئەمە یەكەمجارە شەڕوپێكدادان لە گەڕەكەكانی شاری حودەیدە روودەدەن كە دەكەوێتە سەر رۆخی دەریای سور.
گەڕەكی 22ی مایۆ لە شاری حودەیدە دەكەوێتە باشووری نەخۆشخانەی 22ی مایۆ و بە گەورەترین گەڕەك دادەنرێت و لە هەفتەی رابردوودا لەلایەن هێزەكانی سەر بە حكومەتی یەمەنی كۆنترۆڵكرا، وێڕای كۆنترۆڵكردنی باكووری رێگەی خێرای سەرەكی كە ناوەڕاستی شارەكە بە سەنعای پایتەختەوە دەبەستێتەوە. لە گەڕەكەكەدا بازاڕێی گەورەی سەوزە و میوە هەیە و هێزە حكومییەكان هەوڵ دەدەن كۆنترۆڵی بكەن. هەروەها دەكەوێت نزیك گەڕەكێكی تر كە ناوی «حەوتی یۆلیۆ»یە و بە مۆڵگەی سەرەكی حوسییەكان لە شارەكەدا دادەنرێت.
لە باشووری شارەكەدا، لە هەفتەی رابردوو شەڕوپێكدانێكی توند رویدا و هێزە حكومییەكان هەوڵیاندا بەرەو رێگەی كەنارییەكانی باكوور بەرەو بەندەرەكە پێشڕەوی بكەن، ئەمەش بە گوتەی بەرپرسە سەربازییەكان.
ئەو بەرپرسە سصەربازیانە دەڵێن، حوسییەكان قەناس بەدەستەكان بەكاردەهێنن و پشت بەو مینانە دەبەستن كە بەشێوەیەكی چڕ بۆ رێگرتن لە هێرشی هێزە حكومییەكان چاندویانە. دانیشتوانیش بۆ ئاژانسی (فرانس پرێس)، ئاماژەیان بە بەكارهێنانی تۆپی قورس كردبوو لەلایەن حوسییەكانەوە.
هێزەكانی سەر بە حكومەتی یەمەنی، بە پاڵپشتی فڕۆكە و هێلیكۆپتەرەكانی هاوپەیمانی عەرەبی، بە تایبەت ئیماراتی كە هاوبەشی سەرەكییە لە سەركردایەتی هاوپەیمانییەكە و لە سەرەتای ساڵەوە سێ‌ گروپی سەربازی بۆ هێرشكردنە سەر حودەیدە ئامادەكردبوو، هێرشەكانیان ئەنجام دەدەن.

قوربانییەكان
بەپێی سەرچاوە سەربازییەكان، لە شەڕوپێكدادانەكانی هەفتەی رابردوو لەنێوان هێزەكانی سەر بە حكومەتی یەمەنی و حوسییەكان لە شاری حودەیدە، 150 كەس لەماوەی تەنیا 24 كاتژمێردا كوژران.
سەرچاوەیەكی بەربازی لە هێزەكانی سەر بە حكومەتی یەمەنی كە لەلایەن هاوپەیمانی عەرەبی بە سەركردایەتی سعودیەوە پشتوانیان لێدەكرێت رایگەیاندبوو، حوسییەكان توانیان بەرپەرچی هێرشێكی بەرفراوان بدەنەوە لە بەری باشوور و توانیان پێشڕەوییەكانی هێزەكان بەرەو بەندەری حودەیدە رابگرن.
سەرچاوە پزیشكییەكان لە نەخۆشخانەی حودەیدە، ئاماژەیان بە كوژرانی زیاتر لە 110 چەكداری حوسی و 32 سەربازی هێزە حكومییەكان كردبوو لە بەرە جیاجیاكانی شارەكە. سەرچاوەیەكی سەربازیش لە حودەیدە تەئكیدی لەسەر كوژرانی دەیان مەدەنی كردبۆوە لە حودیەدە، بەبێ‌ ئەوەی وردەكاریی زیاتر لەو بارەیەوە رابگەیەنێت.
زۆربەی یارمەتییە مرۆییەكان و مەوادە خۆراكییەكان بە بەندەری حودەیدەدا تێدەپەڕن كە چەندان ملیۆن یەمەنی پشتی پێدەبەستن بۆ مانەوە لە ژیان، ئەمەش لەكاتێكدایە كە نزیكەی نیوەی دانیشتوانی وڵاتەكە (27 ملیۆن كەس)، رووبەڕووی مەترسی برسێتی بونەتەوە، وەك نەتەوە یەكگرتووەكان ئاماژەی پێدەكات. بەڵام وێڕای ئەو هێرش و پەلامارانە وەك یەحیا شەرەفەدین جێگری بەڕێوەبەری بەندەرەكە باسی دەكات، تائێستاش بەندەرەكە كە لەژێر كۆنترۆڵی حوسییەكاندایە، بەشێوەیەكی ئاسایی كار دەكات.

هەوڵی كۆنترۆڵكردنەوەی حودەیدە
لە ساڵی 2014وە شاری حودەیدە لەژێر كۆنترۆڵی حوسییەكاندایە، هێزە حكومییەكانیش كە لەلایەن هاوپەیمانی عەرەبی بە سەكردایەتی سعودیەوە پشتیوانیان لێدەكرێت لە مانگی حوزەیرانی رابردووەوە ئۆپەراسیۆنی سەربازییان بۆ كۆنترۆڵكردنەوەی شارەكە دەستپێكردووە، بە تایبەتیش بۆ دەستگرتن بەسەر بەندەرەكەدا كە بە پێگەیەكی ستراتیژی دادەنرێت.
شەڕوپێكدادانەكان لە حودەیدە لە سەرەتای مانگی تشرینی دووەمی 2018 چڕبونەتەوە، هێزە حكومییەكان لەم چەند رۆژەی دواییدا توانیان هێڵەكانی بەرگری حوسییەكان ببڕن و بچنە خۆرهەڵات و باشووری شارەكە كە بەسەر دەریای سوردا دەڕوانێت.
مریەم دۆغانی رێكخەری پرۆسەكانی رێكخراوی «سەیڤ زە چڵدرن» لە شاری حودەیدە دەڵێت»شەڕو پێكدادانەكان بەردەوامن، رەوشەكە زۆر قورسە، ترس و دڵەڕاوكێیەكی گەورە باڵی بەسەر دانیشتواندا كێشاوە».
لەشەڕوپێكدادانەكانی ئەم دواییەی نێوان دوو لایەنە ناكۆكەكە، 443 كەس كوژران كە زۆربەیان لە حوسییەكان بوون، بەپێی سەرچاوە پزیشكییەكانیش، لەماوەی تەنیا 24 كاتژمێردا 43 چەكداری حوسی كوژران و 18 كەسی تری سەر بە هێزە حكومییەكان كوژران.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

پارتە پۆپۆلیست و ڕاستڕەوەکان..

پارتە پۆپۆلیست و ڕاستڕەوەکان دەنگدەرانیان سێ بەرابەر زیادی کردووە سیروان ...