سەرەکی » زانست » هه‌موو كیشوه‌ری ئه‌فریقیا لانكه‌ی مرۆڤایه‌تی بووه‌

هه‌موو كیشوه‌ری ئه‌فریقیا لانكه‌ی مرۆڤایه‌تی بووه‌

دۆزینه‌وه‌یه‌كی سه‌رسوڕهێنه‌ر له‌جه‌زائیر یارمه‌تی زانایانی شوێنه‌وارناسی داوه‌ بۆ ده‌ستنیشانكردنی لانكه‌ی ڕاسته‌قینه‌ی مرۆڤی (هۆمۆ).
(محه‌مه‌د سه‌حنونی) له‌ سه‌نته‌ری نیشتمانیی بۆ توێژینه‌وه‌ی گه‌شه‌كردنی مرۆڤایه‌تی له‌ بۆرگۆسی ئیسپانیا له‌ وتارێكیدا له‌ گۆڤاری (Science) دا ده‌ڵێت» پێده‌چێت باوباپیرمان دوای ده‌ركه‌وتنی ڕه‌گه‌زی هۆمۆ به‌ ته‌نها به‌وه‌وه‌ نه‌وه‌ستابن كه‌ له‌ خۆرهه‌ڵاتی ئه‌فریقیا نیشته‌جێ بن، به‌ڵكو له‌هه‌موو ناوچه‌كانیدا به‌ناوچه‌كانی باكوریشه‌وه‌ نیشته‌جێ بوون، له‌به‌ر ئه‌وه‌ ده‌توانین بڵێین هیچ مانایه‌ك نه‌ماوه‌ بۆ مشتومڕ سه‌باره‌ت به‌ شوێنی(لانكه‌ی مرۆڤایه‌تی)، چونكه‌ ده‌ركه‌وت هه‌موو كیشوه‌ره‌كه‌ نیشتمانی مرۆڤی هۆمۆ بووه‌».
تا ئێستاش هیچ كۆده‌نگیی نییه‌ له‌ نێوان زانایانی بواری پاشماوه‌ به‌به‌رد بووه‌كان و زانایانی زانستی شوێنه‌واردا سه‌باره‌ت به‌و شوێنه‌ی كه‌ جۆری هاوشێوه‌ی مرۆڤی ئێستای لێبووه‌ یان دیمه‌نی ئه‌و مرۆڤه‌ چۆن بووبێت، هێنده‌ هه‌یه‌ كه‌ بڕوا وایه‌ لانكه‌ی ئه‌و مرۆڤه‌ له‌ئه‌فریقیا بێت واته‌ له‌ ناوچه‌ی (پارك ئاواش) له‌ ئه‌سیوپیا یان له‌ ته‌نگه‌ی (ئۆلدۆڤای) بێت له‌ باشوری ئه‌فریقیا، ئه‌وه‌ش ده‌زانرێت كه‌ مرۆڤی (هۆمۆ) یان هاوشێوه‌كه‌ی به‌ر له‌ (2.6) بۆ(2.4) ملیۆن ساڵ له‌ دوو شوێن ده‌ركه‌وتوون، به‌ڵام ئه‌وه‌ی نه‌زانراوه‌ یه‌كه‌مین شوێنی نیشته‌جێی ئه‌و مرۆڤانه‌ كوێ بووه‌ و كه‌ی به‌سه‌ر ناوچه‌كانی دیكه‌ی گۆی زه‌ویدا بڵاو بووه‌ته‌وه‌؟
(سه‌حنونی) و تیمه‌ زانستییه‌ یاوه‌ره‌كه‌ی له‌ كاتی پرۆسه‌یه‌كی كنه‌و پشكنین له‌ناوچه‌ی (عه‌ین بوشریت) له‌باكوری خۆرهه‌ڵاتی جه‌زائیر، چینێك به‌ردیان دۆزیوه‌ته‌وه‌ كه‌ له‌ سه‌ره‌تای چاخی (بلیستۆسینی) واته‌ چاخی نوێدا دروست بووه‌ واته‌ به‌ر له‌ (2.4 بۆ 1.9) ملیۆن ساڵ پێش ئێستا ، هه‌میشه‌ش زانایان له‌و چینانه‌دا پاشماوه‌ی ئه‌و زینده‌وه‌ر و ئاژه‌ڵه‌ زه‌به‌لاحانه‌ ده‌دۆزنه‌وه‌ كه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا ژیاون.
به‌ڵام به‌ر له‌ 10 ساڵ، زانایانی پاشماوه‌ به‌به‌ردبووه‌كانی ئیسپانیا چینێكی سه‌یری لم و به‌ردیان دۆزییه‌وه‌ كه‌ ژماره‌یه‌كی زۆری ئێسكی ئاژه‌ڵانی كۆنی تێدا بوو، دوای توێژینه‌وه‌ له‌سه‌ر پاشماوه‌ به‌به‌ردبوه‌كان له‌ تاقیگه‌دا بۆیان ده‌ركه‌وت ئێسكه‌كان شوێنه‌واری ڕوشان و برینداركردنی له‌سه‌ره‌ كه‌ له‌و ڕووشانانه‌ ده‌چێت كه‌ له‌ئه‌نجامی به‌شبه‌شكردنی ئه‌ندامه‌كانی له‌شی ئاژه‌ڵانه‌وه‌ دروست ده‌بێت كاتێك سه‌رده‌بردرێن و گۆشته‌كه‌یان له‌ت و په‌ت ده‌كرێت، ئه‌مه‌ش وای له‌و زانایانه‌ كردووه‌ دوای ئه‌و هه‌موو ساڵه‌ بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ ناوچه‌ی (عه‌ین ئه‌بو شریت) بۆ ئه‌وه‌ی دوباره‌ كنه‌و پشكنینی دیكه‌ بكه‌ن ، به‌و هیوایه‌ی هۆكاره‌كانی ئه‌و ڕوشاوی و برینداربوونانه‌ بدۆزنه‌وه‌.
هه‌رچه‌نده‌ تیمه‌كه‌ تا ئێستا پاشماوه‌ی مرۆییان له‌و ناوچه‌یه‌ نه‌دۆزیوه‌ته‌وه‌، به‌ڵام هه‌ندێك كه‌لوپه‌ل و ئامڕازی كۆنیان دۆزیوه‌ته‌وه‌ كه‌ هاوشێوه‌ی ئه‌و ئامڕازانه‌یه‌ كه‌ له‌ ته‌نگه‌ی (ئۆلدۆڤای) دۆزراونه‌ته‌وه‌.
ئه‌و تیمه‌ پشكنینی پێویستیان كرد بۆ ئامڕازه‌ دێرینه‌كان و ده‌ركه‌وت كه‌ مێژووه‌كه‌یان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ(2.4بۆ2.9) ملیۆن ساڵ پێش ئێستا، ئه‌مه‌ش مانای وایه‌ كه‌ هه‌ڵگرانی ته‌كنه‌لۆژیا دێرینه‌كانی ته‌نگه‌ی (ئۆلدۆڤای) له‌باكوری ئه‌فریقیاش بوون.
به‌پێی ڕوونكردنه‌وه‌كانی (سه‌حنونی) ئه‌و دۆزینه‌وه‌یه‌ ئاماژه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ ڕه‌گه‌زی (هۆمۆ) له‌شوێنێكی دیاریكراوی ئه‌فریقیادا نه‌بووه‌، به‌لكو له‌ هه‌موو ئه‌فریقیادا بووه‌ و ئه‌وه‌شی ئه‌وه‌ پشتڕاست ده‌كاته‌وه‌ دۆزینه‌وه‌ی ئێسكوپروسكی مرۆڤێك بووه‌ له‌ ئه‌سیوپیا كه‌ پێده‌چێت به‌ر له‌ (2.8)ملیۆن ساڵ له‌و ناوچه‌یه‌ ژیابێت.
به‌پێی ئه‌و تیمه‌ شوێنه‌واره‌ ئیسپانییه‌ قسه‌كانی محه‌مه‌د سه‌حنونی، پێویسته‌ ئه‌و دۆزینه‌وانه‌ سنورێك بۆ ئه‌و مشتومڕه‌ به‌رده‌وامه‌ دابنێت كه‌ سه‌باره‌ت به‌ مێژووی جۆری مرۆڤی هاوچه‌رخ هه‌یه‌.

سه‌رچاوه‌: نۆڤۆستی

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

مانوكا هه‌نگوینێكی گران و..

مانوكا هه‌نگوینێكی گران و چه‌ندین تایبه‌تمه‌ندیی ناوازه‌ هه‌نگوینی مانوكای نیوزله‌ندیی ...