سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ كتێبی من ئه‌مه‌م-ی لۆنا دڵشاد مه‌ریوانی

خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ كتێبی من ئه‌مه‌م-ی لۆنا دڵشاد مه‌ریوانی

شیرین. ك

نامه‌یه‌ك بۆ لولو
تۆ تا ئه‌م چركه‌ساته‌ له‌ خه‌ونه‌كانما هه‌ر مناڵی، تۆ له‌ نه‌ستما قه‌ت گه‌وره‌ نابی، تۆی ساوا خه‌مڕه‌وێنم بووی له‌ گه‌وره‌ترین كۆستما كه‌ كۆستی باوكت بوو، هه‌ر زوو دركم به‌زیره‌كی و تایبه‌تمه‌ندیت كرد، هه‌ر چه‌نده‌ بێده‌نگ و كه‌مدوو بووی، گۆشه‌گیر و هێمن، هه‌میشه‌ به‌ته‌نیا یاریت ئه‌كرد، كه‌م پرسیارت ئه‌كرد، به‌درێژایی ساڵانی هه‌موو قۆناغه‌كانی خوێندنت زۆر كه‌م سه‌عیم پێكردووی، كه‌ جاربه‌جار پرسیارێكت ئه‌كرد ئه‌موت: گوێبگرن شكور لولو گیان پرسیاری هه‌یه‌ و شتێك هه‌یه‌ نایزانێت و پرسیارم لێده‌كات، مناڵێكی كه‌مدووی كه‌م پرسیاری گۆشه‌گیر، به‌ڵام زیره‌ك و وریا.
تا ئه‌و ساته‌ی كتێبه‌كه‌م هه‌ڵپچڕی و كردمه‌وه‌ و په‌ڕه‌ په‌ڕه‌ هه‌ڵمدایه‌وه‌ نه‌مزانیبوو ئه‌و كتێبه‌ت به‌ من پێشكه‌ش كردووه‌، ناتوانم وه‌سفی ئه‌و دڵخۆشییه‌ بكه‌م، ئه‌و به‌خته‌وه‌رییه‌ به‌ هیچ پێوانه‌یه‌كی مادیی ناپێورێ، بۆیه‌ هه‌ر ئه‌وه‌نده‌م بۆ وترا: ئای لولو گیان ئه‌وه‌ خۆ پێشكه‌شی منت كردووه‌!! تۆش به‌هێمنی و جۆرێ له‌ ساردییه‌وه‌ وتت: بۆ پێم نه‌وتبووی؟ ئینجا پێكه‌نیت و وتت: گاڵته‌ ئه‌كه‌م ویستم بۆت بكه‌م به‌سوپرایز!
(پێشكه‌شه‌ به‌ شیرین ك. ی دایكم ئه‌و ژنه‌ی به‌ ژیان وپه‌روه‌رده‌كه‌ی فێری كردم مرۆڤبوونم، نه‌ك ره‌گه‌زه‌كه‌م ناسنامه‌م بێت).
پێموتیت به‌ڵام هه‌ر ئه‌بێ به‌ده‌ستخه‌تی خۆت پێشكه‌شێكم بۆ بنووسی
ئه‌مه‌ت بۆ نووسم (بۆ شوبۆل گیان. ئیتر ئه‌م كتێبه‌ وه‌ك خۆت ئه‌یبینیت پێشكه‌شی تۆیه‌..ماچ.. لولو) له‌گه‌ڵ ره‌سمی سێ دڵ و ده‌مووچاوێكی پێكه‌نیناوی و سێ دڵی بچووكتر 15/2/ 2019 لولو و ئیمزا.
دوای لاپه‌ڕه‌ی پێشكه‌شكردنه‌كه‌، لاپه‌ڕه‌یه‌كی تره‌ كه‌ وته‌یه‌كی ژنه‌ نووسه‌ری سوری غاده‌ سه‌ممان-ه‌ لۆنا به‌هۆی ئه‌وه‌ی به‌ عه‌ره‌بی خوێندویه‌تی و زمانی عه‌ره‌بییه‌كه‌ی باشه‌ و هه‌ر له‌ مناڵییه‌وه‌ خوێنه‌رێكی باش بووه‌، كتێبه‌كانی ئه‌م ژنه‌ نووسه‌ره‌ی خوێندۆته‌وه‌ كه‌ چیرۆكنووس و رۆماننووس و شاعیر و ژنێكی تا بڵێی رۆشنبیر و یاخی و بوێره‌، به‌ڵام زۆربه‌ی ئه‌م نه‌وه‌ نوێیه‌ كتێبی ئه‌م نووسه‌ره‌یان نه‌خوێندۆته‌وه‌، ره‌نگه‌ له‌ فه‌یسبووك له‌م په‌یج و ئه‌و په‌یج چه‌ند وته‌یه‌كیان دیبێت، چونكه‌ نووسینه‌كانی قووڵن وئاسان نین.

كتێبێكی بوێرانه‌یه‌
دوای ئه‌و دوو سێ لاپه‌ڕه‌یه‌ پێشه‌كی دێت كه‌ له‌ سه‌ره‌تاوه‌ ده‌ڵێت: (دڵنیام یه‌كه‌م پرسیار هه‌ر خوێنه‌رێك له‌سه‌ر ئه‌م كتێبه‌ له‌لای دروست ده‌بێت ئه‌وه‌یه‌ ئه‌م كتێبه‌ چییه‌؟ باسی چی ده‌كات؟) به‌ڵام منی خوێنه‌ر هه‌قم به‌سه‌ر ئه‌وه‌وه‌ نییه‌ لۆنا چۆن باسی كتێبه‌كه‌ی خۆی ده‌كات، منی خوێنه‌ر به‌خوێندنه‌وه‌ی كتێبه‌كه‌ جارێكی تر ده‌ینووسمه‌وه‌ و ئه‌وه‌ی لێدرووست ده‌كه‌مه‌وه‌ كه‌ تێیگه‌یشتووم،
یه‌كه‌م سه‌رنجیشم له‌باره‌ی كتێبه‌كه‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بوێرانه‌یه‌، سه‌ر به‌هیچ ره‌گه‌زێك نییه‌ و له‌ هه‌مانكاتدا چه‌ندین ره‌گه‌زی پێكه‌وه‌ كۆكردۆته‌وه‌، به‌زمانێكی پڕ له‌ جورئه‌ت نووسراوه‌، به‌ڵام به‌نه‌زاكه‌ته‌وه‌ و بێ عه‌رزی عه‌زه‌ڵاتی جورئه‌ت، واته‌ بێ وشه‌ و رسته‌ی زه‌ق و روشێنه‌ر ئه‌و جۆره‌ زمانه‌ی به‌شێك له‌ژنه‌ نووسه‌ره‌كان پێی ده‌نووسن وه‌كو په‌رچه‌كردارێك یا بۆ ئه‌وه‌ی پێیان بوترێ ئازان، ئه‌مه‌ له‌كاتێكدا نووسه‌ر ده‌توانێت باسی هه‌ستیارترین بابه‌ت بكات بێئه‌وه‌ی هه‌ستی كه‌س بڕوشێنی و زه‌وق و میزاجی كه‌س تێكبدات، بوێرانه‌یه‌ چونكه‌ به‌شێك له‌و بابه‌تانه‌ی ناو كتێبه‌كه‌ به‌شێوه‌ی یاداشت یان دانپیانان ده‌رده‌كه‌ون، وا بێت یان نا خوێنه‌ر وا هه‌ستده‌كات، ره‌نگه‌ هه‌ر وه‌كو خۆی له‌ پێشه‌كی كتێبه‌كه‌یدا ئاماژه‌ی پێكردووه‌، به‌شێكی به‌و جۆره‌ بن و به‌شێكیشی وانه‌بن، ئه‌مه‌ش جۆرێكی تره‌ له‌ بوێری كه‌ نووسه‌رێكی ژن له‌یه‌كه‌م كتێبیدا باسی ژیانی خۆی بكات نه‌ك بۆ خۆنواندن به‌ڵكو بۆ خستنه‌ رووی هه‌ندێك له‌ به‌دحاڵیبوونی نێوان هه‌ر دوو ره‌گه‌ز، نێوان ژن و پیاو، دوو هاوڕێ، دوو خۆشه‌ویست یا دوو هاوژین.
كتێبێكی بوێرانه‌یه‌ چونكه‌ پێناسه‌یه‌كی نییه‌ به‌پێی بیری باو، ئه‌و پێناسه‌یه‌ی پێی راهاتووین و ده‌یناسینه‌وه‌، به‌ڵكو خاوه‌نی چه‌ندین پێناسه‌یه‌، به‌ڵام كۆڵكه‌ی هاوبه‌شی هه‌موو بابه‌ته‌كان و فیگه‌ری سه‌ره‌كی ناو ئه‌و هه‌زاران وشه‌یه‌ ژن-مێینه‌یه‌، ئه‌و وشه‌و رستانه‌ی زیاد له‌ په‌نجا تابلۆیان دروستكردووه‌ كه‌ له‌هه‌ر هه‌موویاندا ژن فیگه‌ریی سه‌ره‌كییه‌، له‌زۆربه‌ی بابه‌ته‌كانیشدا هه‌وڵێك هه‌یه‌ بۆ ئاشتكردنه‌وه‌ی ژن له‌گه‌ڵ خودی خۆیدا و په‌سه‌ندكردنی خۆی وه‌كو ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ و دواجاریش پێی ده‌ڵێت خۆت خۆش بوێ بۆ ئه‌وه‌ی بتوانی ئه‌وانی تریشت خۆش بوێ.

كه‌ره‌سته‌كان
چیرۆك
بۆ ته‌رحی بابه‌ته‌كه‌ی كه‌ دۆزی ژنه‌، چه‌ندینجار كه‌ره‌سته‌كه‌ی ده‌گۆڕێت، له‌ چیرۆكێكی فانتازییه‌وه‌ بۆ شیعر، خاتیره‌، له‌وێشه‌وه‌ بۆ چیرۆكه‌ هه‌واڵ، ئینجا وتار و ستوونێكی رۆژنامه‌وانی و پۆستێكی فه‌یسبووكیانه‌، به‌ڵام له‌ هه‌مووی جوانتر ئه‌و بابه‌تانه‌یه‌ كه‌ به‌شێوه‌ی ده‌ق نووسراون به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی له‌ چوارچێوه‌ی چیرۆكێكدان كه‌ ژماره‌یان پانزه‌ چیرۆكه‌ و هه‌موویان وه‌كو هونه‌ری چیرۆك ئاستێكی به‌رزیان هه‌یه‌، بۆ نموونه‌ له‌ چیرۆكی كڕیاردا كه‌ بابه‌تێكه‌ زۆر باسكراوه‌، باسی كۆنترین پیشه‌ ده‌كات له‌سه‌ر رووی زه‌وی كه‌ ئه‌ویش پیشه‌ی له‌شفرۆشییه‌، به‌ڵام گۆشه‌ نیگا و ته‌رح و ئینجا كۆتاییه‌كه‌ی، كردوویه‌تی به‌چیرۆكێكی ناوازه‌ بۆ بابه‌تێك ده‌كرێت بڵێین سواوه‌، به‌گشتی هه‌ر پانزه‌ چیرۆكه‌كه‌ له‌ رووی بابه‌ت و ته‌رحه‌وه‌ زۆر زیندوون، رۆحێكی پڕ له‌ئازار و تێكشكاو ئه‌دوێنن، رۆحێك بریندار به‌خیانه‌ت و دڵشكان و كۆست كه‌وتن و دابڕان، رۆحی بوونه‌وه‌رێكی پشتگوێخراو و په‌راوێزخراو، ده‌كرێت به‌ته‌نیا چیرۆكه‌كان بخرێنه‌ كتێبێكی تره‌وه‌ وه‌كو كۆمه‌ڵێك كورته‌ چیرۆكی جوان و سه‌ركه‌وتوو.

شیعر و خاتیره‌
هه‌موو كتێبه‌كه‌ شه‌ش ده‌قی شیعری و خاتیره‌ی تیایه‌، كه‌ به‌زمانێكی شیعریی جوان و به‌ناوه‌رۆكێكی به‌هێز خۆیان نمایش ده‌كه‌ن، وه‌كو ده‌قی گورگ، شاردراوه‌، به‌هره‌، ده‌قه‌كان ئارامییه‌ك و پشوویه‌ك ده‌ده‌نه‌ خوێنه‌ر بۆ ئه‌وه‌ی دواتر له‌سه‌ر خوێندنه‌وه‌ی بابه‌ته‌كانی تر به‌رده‌وام بێت، كه‌ ره‌نگه‌ هه‌ندێكیان ماندوویان كردبێت.

وتار
وتاره‌كان چه‌ندین شێوه‌ن، هه‌ندێكیا كورت و هه‌ندێكیان درێژن، هه‌یانه‌ بابه‌تێكی تێروته‌سه‌له‌ و هه‌یانه‌ كورتن وه‌كو گرته‌ی كامێرا، به‌شێواز و له‌گۆشه‌ نیگای جیاوازه‌وه‌ باسی دۆزی ژن ده‌كه‌ن، هه‌یانه‌ بابه‌تێكی گشتی له‌گه‌ڵ ژنان و بۆ ژنان باس ده‌كات، زۆربه‌شیان به‌شێوازی كه‌سی دووه‌م نووسراون هه‌ر وه‌كو ئه‌وه‌ی موخاته‌به‌ی كه‌سێك بكه‌ن، بابه‌ته‌كانی زۆر روون و راسته‌وخۆ و به‌شێواز و زمانێكی بوێرانه‌ نووسراون، رای یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ی له‌باره‌وه‌ ده‌ڵێت، رایه‌كی بابه‌تیانه‌ی دوور له‌ ده‌مارگیریی ره‌گه‌زیی، چونكه‌ كتێبه‌كه‌ دژی ره‌گه‌زی به‌رامبه‌ر نه‌نووسراوه‌ به‌ڵكو هه‌وڵێكه‌ بۆ ئاشتبوونه‌وه‌و زیاتر یه‌كتر ناسین، هه‌ندێك له‌وتاره‌كان باسی بابه‌تی هه‌ستیار ده‌كه‌ن ئه‌و بابه‌تانه‌ی كه‌ كه‌متر قسه‌ی له‌باره‌وه‌ ده‌كرێ وه‌كو بابه‌تی سێكس به‌ڵام به‌زمانێكی راقی و دوور له‌ خود نمایشكردن وه‌كو له‌ وتاری: پێكه‌وه‌ خه‌وتن یان ئه‌تككردن؟ هاوڕێیه‌تی تایبه‌ت، نیو مێیینه‌، كه‌واته‌ بۆ هه‌یت؟ هه‌ندێكی تری باسی ره‌نگدانه‌وه‌و كارلێكه‌ریی بیرباو ده‌كه‌ن له‌سه‌ر نه‌ستی تاكه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ به‌ژن و پیاوه‌وه‌، كه‌ خوێنه‌واریی و بڕوانامه‌ و ته‌نانه‌ت رۆشنبیرییش نه‌یان توانیوه‌ كاڵی بكه‌نه‌وه‌ وه‌كو له‌ وتاری: ئازادتر، كێ تێده‌گات؟ ته‌نیا له‌به‌رئه‌وه‌ی، پیاوت بۆ ده‌كوژم و ..هتد، به‌شێكی تری ئاشتكردنه‌وه‌ی ژنه‌ له‌گه‌ڵ خودی خۆیدا و په‌سه‌ندكردنی خۆیه‌تی به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ هه‌یه‌ وه‌كو له‌: له‌ خۆت خۆش به‌، هه‌ڵه‌ گه‌وره‌كه‌، به‌های ته‌نیایی، من ئه‌مه‌م، دڵشكان، پێناسه‌..هتد.

پۆست
له‌م سه‌رده‌مه‌دا سۆسیال میدیا ژیانی تاكه‌كانی داگیركردووه‌ به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ هه‌ر یه‌كه‌مان به‌تایبه‌تی تازه‌ پێگه‌یشتوان كاتێكی زۆر له‌و جیهانه‌ گریمانه‌كراوه‌دا به‌سه‌رده‌به‌ن كه‌ پێی ده‌وترێت تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و به‌تایبه‌تی فه‌یسبووك، بۆیه‌ زۆر ئاساییه‌ هه‌ر نووسه‌رێك به‌شێك له‌ هزر و بیر و بۆچوونه‌كانی له‌و شوێنه‌دا تۆمار بكات و نمایشی بكات بۆ ئه‌و جه‌ماوه‌ره‌ی كه‌ به‌شێكی زۆری گریمانه‌كراوه‌ و هه‌ر له‌وێدا دیالۆگێك درووستبكات، بۆیه‌ به‌شێكی كتێبه‌كه‌ ئه‌و پۆستانه‌ن كه‌ پێشتر له‌ فه‌یسبووك دایناون و جۆرێك له‌ دیالۆگی خوڵقاندووه‌، خوێنه‌ره‌ به‌په‌له‌كانی فه‌یسبووكی راگرتووه‌ و بۆ چه‌ند چركه‌یه‌ك سه‌رسامی كردوون و ره‌نگه‌ شێر-یشیان كردبێت و چه‌ندین رسته‌ و په‌ره‌گرافیشی له‌ مێشكیاندا مابێته‌وه‌، وه‌كو ئه‌و پۆستانه‌ی زیاتر په‌یوه‌ندی به‌لاوانه‌وه‌ هه‌یه‌: كچان، له‌ خۆیه‌وه‌ رقیان لێته‌، نه‌خۆشی، تۆ تاوانباریت و.. هه‌ندێكی تریان ئه‌و پۆستانه‌ن كه‌ هه‌وڵدانه‌ بۆ ئاشتكردنه‌وه‌ و زیاتر به‌یه‌ك ئاشنا بوونی هه‌ردوو ره‌گه‌ز وه‌كو: ژنی جوان، زانیارییه‌ك، هونه‌ری وه‌ڵامدانه‌وه‌ بۆ كاتی پێویست و..هتد.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

وشه‌ داتاشین و واتا هه‌ڵپاچین نا..گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ ره‌سه‌نایه‌تی

ئەحمەد حسێن ئەحمەد ئێمه‌ هه‌ر به‌ گوێگرتن و بێده‌نگبوون به‌رامبه‌ر ...