سەرەکی » وتار » ئیدریس جەبار » بەهارێكی تری عەرەبی

بەهارێكی تری عەرەبی

خۆپیشاندانەكان لە جەزائیر و سودان، گۆڕانكاریی ڕیشەیی لە دەسەڵاتی ئەو دوو وڵاتدا دەخولقێنن، سوپاش بۆ رێگرتن لە دروستبوونی پشێوی و پاشاگەردانی، ئەركی كۆنترۆڵكردنی رەوشەكە لەئەستۆ دەگرن و رێخۆشكەریی بۆ هاتنەبەری دەسەڵاتی ئینتیقالی دەكەن.
عەبدولعەزیز بۆتەفلیقە 20 ساڵی لە سەرۆكایەتی جەزائیردا بەسەربرد، عومەر حەسەن بەشیر 30 ساڵ سەرۆكی سودان بوو، هەردوو سەرۆك بۆ چەندان ماوەی سەرۆكایەتی، بەبێ‌ گوێدانە پرەنسیپە دیموكراتییەكان لە پۆستەكانیاندا مانەوە، تا ئەو كاتەی خۆپیشاندەران گەیشتنە بەر دەرگای كۆشكەكانیان.
گۆڕانكارییەكان لە جەزائیر و سودان، بەهارێكی عەرەبی ترییان هێنایەبەر، بەهارێك كە لە گۆڕانكارییەكاندا سوپاكان تێیاندا رۆڵی ئەرێنیان بینی و مل كەچی خواستی خۆپیشاندەران بوون.
جەزائیرییەكان لە دژی ماوەی سەرۆكایەتی پێنجەمی سەرۆكەكەیان راوەستان و رێگەیان نەدا دەستور هەموار بكرێت بۆ مانەوەی بۆتەفلیقە لە پۆستی سەرۆكایەتی، سودانییەكانیش بە خۆپیشاندانەكانیان بەگژ بەرزبوونەوەی نرخی سوتەمەنی و ناندا چوونەوە و دەسەڵاتی پۆڵاینی بەشیریان هەژاند.
بەهاری عەرەبی كە گۆڕانكاریی لە دەسەڵاتی تونس و میسر و لیبیا و یەمەندا هێنایەكایە، رەوشی سوریای بەرەو داڕوخان برد و لیبیای دووچاری شەڕ و پەرتبوون كرد، یەمەنیش وێڕای جەنگ و ماڵوێرانی، بووە مایەی برسێتی و قاتوقڕی بۆ گەلەكەی.
جەزائیر و سودان گەر بەرەو داڕمان و پشێوی نەچن، بەهۆی بوونی سوپایەكی یەكگرتوو و نەبوونی میلیشیایە، گەر شەڕ و پێكدادان و جەنگی ناوخۆ یەخەیان نەگرێت، مایەی دانانی و لێوەشاوەیی جەنەراڵەكان و تێگەیشتنیانە لە گرنگی و ناسكی ئەو قۆناغە مێژووییەی وڵاتەكانیان پێیدا تێدەپەڕێت.
گۆڕانكارییەكان سەبارەت بە هەردوو گەلی جەزائیر و سودان،بە زەرورەتێكی گەورە لەم قۆناغەدا دادەنرێن، هەم لەڕووی كرانەوە و نوێیبوونەوە، هەم لەڕووی قوتاربوون لە دۆخێكی چەقبەستبوو كە بۆ دەیان ساڵ بوو گەلی هەردوو وڵاتی تێكەوتبوو.
ئەم گۆڕانكارییانە گەر دەستی دەرەكیشیان لە پشتەوە بێت، قۆناغێكی مێژوویین بۆ هەردوو وڵات و بازهەڵدانن بەرەو دەستپێكردنی سەردەمێكی نوێی فەرمانڕەوایی.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

ئیخوانیشی هاتەسەر

ئیدارەی ئەمریكایی، كار بۆ ناساندنی كۆمەڵی ئیخوان موسلیمین دەكات وەك ...