سەرەکی » وتار » ئازاد ئیبراهیم ‌ » پرسی نەتەوەیی

پرسی نەتەوەیی

لە عێراقی شیعە و سوننە دا (عێراق بەبێ کورد) ناکۆکی نێوان لایەنە سیاسییەکان چ ناکۆکی سیاسی بێت یان ناکۆکی مەزهەبی کە هەزارەیەکی تێپەڕاندووە، چەندیش ناکۆکییەکی قوڵ بێت و گرژی و ئاڵۆزی بەخۆوە ببینێت، دواجار ئەو ناکۆکییانە نەگەشتۆتە ئاستی دابەشکردنی پرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەکانی نێوانیان. لایەنە عێراقییەکان سوننە بن یان شیعە لە ئاست پرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەکاندا گەلێکجار ململانێ سیاسی و مەزهەبییەکەیان بەلاوە ناوەو هەموان کۆک بوون لەسەر پرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەکانی نێوانیان و خاوەن گوتارێکی بەهێزیش بوون بەرامبەر ئەویتر.
باشترین نمونەیش پرسی ڕیفراندۆمی باشووری کوردستان بوو کە بینیمان چۆن لایەنە شیعە و سوننەکان ناکۆکییەکانیان وەلاناو دژی کورد و ویستی ڕیفراندۆم وەستانەوە.
دیموکراتەکان و کۆمارییەکانی ئەمریکا لەسەر ئاستی حیزبی تەواو ناکۆکن و تاکو خاڵی قوڵی ناکۆکییەکان بەیەکتردا دەچنە خوارەوە و هێڵە سورەکانی ئەخلاقیش تێدەپەڕێنن، لەدواهەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکادا بەڕوونی ئەم ململانێیانەمان بینی کاتێک (دۆناڵد ترامپ ـ ی کاندیدی کۆمارییەکان) لەبانگەشەی هەڵبژاردندا بە (هێلاری کلینتۆن ـ ی کاندیدی دیموکراتەکان)ی وت: ژنێک نەتوانێت ببێتەمایەی تێربوونی هاوسەرەکەی؛ چۆن دەتوانێت ببێتە سەرۆکێکی باش بۆ ئەمریکییەکان «ترامپ مەبەستی مۆنیکا کارلیۆنسکی و کلینتۆنی هاوسەری هیلاری بوو کە کلینتۆن توشی ئابڕووچونێکی ئەخلاقی بووەوەو لەگەڵ مۆنیکا لە کۆشکی سپی سێکسی کردبوو». بەڵام ئەم دوو لایەنە لەسەر ئاستی پرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەکانیان هەمیشە کۆکن و لەلای ئەم دوو لایەنە گەلی ئەمریکی لەسەرو هەموو شتێکەوەیە و هەموان لە خزمەت ئەمریکایەکی بەهێزدایە.
لەتورکیادا کە ڕۆژ لەدوای ڕۆژ ناکۆکی نێوان لایەنەکان چڕتر دەبێتەوە و لە هەڵبژاردنی 31ی ئازاری 2019ی سەرۆک شارەوانییەکانیشدا بینیمان کە (CHP) و (AKPARTI) کەوتنە ململانێیەکی چڕەوە و یەکتریان تۆمەتبار دەکرد بەتێکدانی دۆخی ناوخۆ و داتەپینی ئابووری. بەڵام ئەم دوو لایەنە تورکە و تەواوی لایەنەکانیتریش چەندە ناکۆک بن؛ بەڵام لەپرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەکانیاندا هاوڕاو هاوهەڵوێستن. دیارترین نمونەیش کۆدەنگی گوتاری نەتەوەپەرستی ئەو هێزە تورکانەیە لە بەرامبەر پارتی کرێکارانی کوردستان (PKK)دا و خۆسەری کورد لە سوریاو پەیوەندی ئەمریکایە لەگەڵ هەسەدە و پەیەدە.
تاکە یەک نەتەوە لەم سەرزەمینە کە پرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەکانی پەیوەستە به ململانێ حیزبییەکانییەوە، ئەو نەتەوەیە کوردە. جگە لە لایەنەکانی باشووری کوردستان، چەندە لە عێراق و وڵاتانی ئیقلیمی و ناوچەکە و ئەو وڵاتانەش کە کێشەی نێوان دوو لایەن و دوو مەزهەب و زیاتری هەیە ڕوانیم، هیچ وڵاتێکم نەبینی کە ناکۆکی نێوان لایەنەکانی شۆڕبێتەوە بۆ پرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەکان و ململانێی حیزبی ئەو دوو پرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەیش دابەش بکات.
ناکۆکی و ململانێی نێوان لایەنە سیاسییەکانی کوردستان نەک گەشتۆتە سنوری پرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەکان، بەڵکو هەرکاتێک ناکۆکی نێوان ئەم لایەنانە چڕبووبێتەوە، ئەوا یەکتریان بە خیانەتی نەتەوەیی و نیشتمانیش تۆمەتبارکردووە.
بەواتایەکی تر؛ ئەگەر پرسە نەتەوەیی و نیشتمانییەکان بۆ هەر میللەت و نەتەوەیەکیتر کۆڵه‌کەی هاوبەش بێت و خاڵی بەهێزی یەک گوتاریان بێت، ئەوا لای لایەنە سیاسییەکانی کوردستان، ئەم دوو پرسە نەبووەتە مایەی یەک گوتاری و سێبەرێکی گەورە بۆ کۆکردنەوەی هەموویان لە سایەیدا.
ڕەگە مێژووییەکەی ئەم ململانێیانە ناتوانن بەو ئەندازەیە گەشبینمان بکەن کە بڵێین لە ئایندەیەکی نزیکدا ئەم فۆرمەی ململانێ و شکاندنەوەی پەنجەی یەکتر تێدەپەڕێنرێت و ئیتر پرسی نەتەوەو نیشتمان دەخرێتە سەرەوەی هەموو ململانێ و بەرژەوەندییە حیزبییەکانەوە. تاکو ئەم ململانێیانەیش بەردەوام بێت ئەوا کەلێنی نێوان تاکەکان گەورەتر دەبێت و ئاسانتریش دەبێت بۆ نەیارەکانمان خۆیان بخزێننە جەستەی نەتەوەییمانەوە و خاکەکەیشمان بۆ خۆیان بکەنە شوێنی زیگزاک و تەراتێنی سیاسی.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

زەمەنی نووسین!

لە دنیای نوسین و ڕۆژنامەوانیدا ، هیچ شتێك هێندەی ئەوە ...