سەرەکی » زانست » تا چه‌ند ئه‌ركی مامۆستاو ناوه‌نده‌كانی خوێندنه‌؟

په‌روه‌رده‌كردنی نه‌وه‌یه‌كی دۆست به‌ ژینگه‌

تا چه‌ند ئه‌ركی مامۆستاو ناوه‌نده‌كانی خوێندنه‌؟

هه‌ركاتێك باس له‌خوو ڕوشت و مامه‌ڵه‌كردنی تاكه‌كانی كۆمه‌ڵ ده‌كرێت ، له‌ گه‌ڵ كۆمه‌ڵگاو سرووشت وته‌كنۆلۆژیا و به‌ندو باوه‌كاندا . زۆرینه‌ی خه‌ڵك ڕایان وایه‌ و ده‌ڵێن ، پێویسته‌ مناڵان ونه‌وه‌ی نوێ له‌ باخچه‌ی ساوایانه‌وه‌ په‌روه‌رده‌ بكه‌ین ، داوا له‌ مامۆستا و خوێندنگه‌ ده‌كرێت كه‌ ڕۆڵی خۆی ببینێ ، له‌ ڕاستكردنه‌وه‌ی ئه‌و هه‌ڵه‌وكه‌مو كورتیانه‌ی كه‌ تاكه‌كانی كۆمه‌ڵ له‌ نێوان خۆیاندا و به‌رامبه‌ر یه‌كتر ده‌یكه‌ن و به‌رامبه‌ر سرووشت و ژینگه‌ ده‌یكه‌ن ، وه‌ ئه‌و مامه‌ڵه‌ نادرووسته‌ی له‌گه‌ڵ ته‌كنۆلۆژیا ، بۆنمونه‌ ئۆتۆمبیل ، مۆبایل ، كاره‌با ، خواردنو خواردنه‌وه‌ له‌قوتو كراوه‌كان، پلاستیك …..هتد
ژینگه‌پاراستن و گرنگی دان به‌ ته‌ندرووستی خوودی مرۆڤ و خه‌ڵكی ده‌وروبه‌ر ، له‌پێشینه‌ی ئه‌و بابه‌تانه‌ دێت كه‌ده‌وترێ ، ده‌بێت له‌ باخچه‌ی ساوایانه‌وه‌مناڵی له‌ سه‌ر ڕابهێنرێ.
ئه‌مه‌ ڕایه‌كی گشتییه‌. وه‌نه‌بێ ئێمه‌ هاوڕا نه‌بین ، وه‌ مامۆستا و ناوه‌نده‌كانی خوێندن هه‌وڵیان بۆ نه‌دابێت ، به‌ڵام بۆ كاریگه‌ریه‌كه‌ی هه‌ستی زۆر پێناكرێ ، خه‌ڵك گوێناداتێ و كه‌مته‌رخه‌مه‌ و بگره‌ زیانیش ده‌دات له‌ خودی خۆی و ژینگه‌كه‌شی .
بێگومان ئه‌وانه‌ی ئه‌م یانگه‌وازه‌ ده‌كه‌ن ، یان دوورن له‌ سیستمی خوێندن ، یان كه‌سێكن ده‌ڕوواننه‌ بابه‌ته‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ڕووكه‌ش و بێئاگان له‌ وه‌ی له‌ ناو ناوه‌نده‌كانی خوێندندو له‌ ژیانی خه‌ڵكدا ده‌گوزه‌رێ بۆیه‌ وا سووك وئاسان ئه‌و ئه‌ركه‌ ده‌خه‌نه‌ ئه‌ستۆی مامۆستاو ناوه‌نده‌كانی خوێندن .
من خۆم كه‌ نزیكه‌ی سی ساڵه‌ خولیای ژینگه‌یه‌كی خاوێن و ته‌ندرووستم له‌ كوردوستانا ، ڕۆژانه‌ هه‌وڵی كۆكردنه‌وه‌ی زانیاری و دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌‌ری شیاو داوه‌ بۆ ئه‌سته‌نگه‌كانی ، هه‌ربۆیه‌ به‌چاكم زانی هه‌ندێ ڕاستی بخه‌مه‌ به‌ر چاو.
مناڵ و هه‌رزه‌كاری ئێمه‌ له‌ ساڵێكدا نزیكه‌ی 150 ڕۆژ ده‌چێته‌ ناوه‌نده‌كانی خوێندن ، وه‌له‌ و سه‌دو په‌نجا ڕۆژه‌شدا ڕۆژێك كه‌ 24 كاتژمێره‌ ته‌نها 4 كاتژمێر له‌ناو ناوه‌نده‌كانی خوێندندایه‌ واته‌ كۆی گشتی ته‌نها 600 كاتژمێره له‌ ساڵه‌‌كه‌ دا ، هه‌ندێكی به‌هۆی ئه‌زمونه‌كان وانه‌ی تیا ناخوێندرێت ، باقیه‌كه‌ی كه‌ زیاتر له‌ 200 ڕۆژی ته‌واوه‌ و 150 ڕۆژه‌كه‌ش 20 كاتژمێری‌ سه‌رجه‌می له‌ ناو كۆمه‌ڵگادا به‌سه‌ر ده‌بات . واته‌ له‌ 8760 كاتژمێری ساڵێك ته‌نها 600 كاتژمێرله‌ناوه‌نده‌كانی خوێندندایه‌ .
گه‌ر كه‌سێك به‌دیقه‌ت بڕوانێ ، له‌وه‌ی له‌ ناوه‌نده‌كانی خوێندندا ده‌گوزه‌رێ ، ئه‌وبابه‌تانه‌ی كه‌ بۆ هه‌ر قۆناغێك دانراون ،كه‌ سیستمی وڵاتێكه‌ هه‌وڵی په‌روه‌رده‌كردنی ڕاسته‌قینه‌ ده‌ده‌ن ، گه‌ر بمانه‌وه‌ێت لایه‌نیكه‌م خوێندكار فێری ببن ، پێویسته‌ ڕۆژانی خوێندن له‌ 200 ڕۆژ كه‌متر نه‌بێت ، وه‌ ڕۆژانه‌ش له‌ 7 كاتژمێر كه‌متر نه‌بێت . به‌و شێوه‌یه‌ 1400 كاتژمێر خوێندكار له‌وناوه‌نده‌دا ده‌بێت ،كه‌ هه‌م زانست وهه‌م ڕه‌وشتی به‌رز و مامه‌ڵه‌ی درووست ، له‌گه‌ڵ خه‌ڵك و سرووشتدا په‌یڕه‌و ده‌كات و ماوه‌یه‌كی زیاتر له‌ كۆمه‌ڵگای پڕله‌ هه‌ڵه‌و نه‌زانی داده‌بڕێت .
له‌كاتێكدا خوێندكار ماوه‌یه‌كی زیاتر به‌هاوه‌ڵی مامۆستایان له‌ ناوه‌نده‌كانی خوێندندا بمێننه‌وه‌ ، ده‌رفه‌ت ده‌بێت تا كۆمه‌ڵێ چالاكی ئه‌وتۆ ئه‌نجام بده‌ن ، كه‌ سه‌رئه‌نجام له‌لایه‌ك ئاستی زانستیان به‌رز ده‌بێته‌وه‌ و له‌هه‌مانكاتدا خووڕه‌وشت ومامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ژینگه‌و كۆمه‌ڵگا چاك ده‌بێت . وه‌ ماوه‌یه‌كی كه‌متر ده‌مێنێته‌وه‌ تا كاریگه‌ی كۆمه‌ڵگای له‌سه‌ر بێت . گه‌ر كاتژمێره‌كانی خوێندن زیاد بكرێ مامۆستا زیاتر ده‌رفه‌تی شیكردنه‌وه‌ی بابه‌ته‌كانی ده‌بێت و خوێندكار زیاتر لێیی تێده‌گات ، جێی گومان نیه‌ كه‌ خوێنكار كاتێك هه‌ست بكات له‌وانه‌كانی سوود مه‌نده‌ و سه‌ركه‌وتوه‌ تیایدا ئاسووده‌ ده‌بێت و زیاتر هه‌وڵ ده‌دات .
به‌ڵام جێگه‌ی داخه‌ كه‌ جگه‌ له‌و ماوه‌یه‌ی هاوین كه‌ پشویه‌كی درێژه‌ و خوێندكار داده‌بڕێت له‌ ناوه‌ندكانی خوێندن . له‌هه‌موو هه‌فته‌یه‌كدا هه‌ینی و هه‌موو بۆنه‌ سیاسی و ئاینی و مێژووی و ……هتد تا وای لێهاتووه‌ بۆ نمه‌بارانێ ده‌رگای خوێندنگه‌ داده‌خرێ . له‌هه‌مان كاتدا سه‌رپه‌رشتیاره‌كانی په‌روه‌رده‌ ،كه‌ به‌رده‌وام سه‌ردانی ناوه‌نده‌كانی خوێندن ده‌كه‌ن ، داكۆكی له‌ ته‌واوكردنی پرۆگرامه‌كانی خوێندن و بابه‌ته‌كانی وانه‌كان ده‌كه‌ن .
ناچار مامۆستا له‌و چل خوله‌كه‌ی هه‌یه‌تی ، هه‌وڵده‌دات هه‌رچۆنێك بێت بابه‌تی وانه‌كه‌ی بڵێته‌وه‌ ، هه‌رچی مامۆستای هونه‌ر و وه‌رزیشه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی به‌رده‌وام داوای چالاكی و به‌شدار بوونی لێ ده‌كرێت له‌ ڤیستیڤاڵ و پێشبڕكێكاندا وه‌ له‌ زۆرێك له‌ ناوه‌نده‌كانی خوێندندا پێویستیه‌كانیان وه‌ك ژوری وه‌رزش و گۆڕپان وه‌ وێننه‌گای پێویست وشانوۆ و …هتد دابین نابێت …ئه‌وانیش ناتوانن به‌باشی ڕۆڵی خۆیان ببینن .
به‌داخه‌وه‌ مناڵ و هه‌رزه‌كاری ئێمه‌ به‌رده‌وام به‌به‌ر چاویه‌وه‌ دایك و باوك وخه‌ڵكی له‌ خۆی گه‌وره‌تر ده‌بینێت . كه‌مترخه‌مه‌ له‌ ئاست ژینگه‌دا ، هه‌رچۆن ده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندن ومامۆستایانی ئاینی ، كه‌ زۆرتر له‌ ناوه‌نده‌كانی خوێندن خه‌ڵك گوێیان بۆ شل ده‌كه‌ن و ده‌رفه‌تیان زۆر تره‌ ، چونكه‌ ده‌توانن هه‌موو ڕۆژه‌كانی ساڵ و هه‌موو ساتێك ڕێنمایی و ئامۆژگاری خه‌ڵك بكه‌ن ، زۆر به‌كه‌می كار له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ ده‌كه‌ن و به‌به‌رنامه‌ هه‌وڵی چاك كردنی ناده‌ن . بۆیه‌ ئه‌و گۆڕان كاریه‌ی كه‌ له‌ تاكه‌كاندا ڕووده‌دات بۆ دۆستایه‌تی سرووشت و ژینگه‌ زۆر سنورداره‌ . هیوام وایه‌ گه‌ر ده‌زگایه‌‌ یان ڕێكخراوێك مه‌به‌ستیان بوو پرۆگرامێكی تۆكمه‌ دانێن و جێبه‌جێی بكه‌ن ، بۆ زیاتر بره‌ودان به‌چاكردنی ڕه‌وشتی خه‌ڵك به‌رامبه‌ر ژینگه‌ به‌شداریمان پێ بكه‌ن و سوود له‌ ئه‌زموونه‌كانمان وه‌ر بگرن . به‌هیوای نه‌وه‌یه‌كی دۆست به‌ ژینگه‌ .

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

شەڕی ئاو لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا

(بەشى دووەم) « هەرێمى رۆژهەڵاتى ناوەڕاست ، جگە لەوەى گیرۆدەى ...