سەرەکی » ئابووری » مۆدێلی ئاهەنگی دەرچوون

مۆدێلی ئاهەنگی دەرچوون

فەیسەل عەلی*

بەر لەكوتایی هەموو ساڵێكی خوێندن و پێش دەستپێكردنی تاقیكردنەوەی كۆتایی ساڵ، وەرزی ئاهەنگی دەرچوونی خوێندكارانی زانكۆكان دەستپێدەكات، كە قورساییەكی گەورەی مادی بۆ زۆرێكی خێزانەكان دروست دەكات، ئەمەش خێزانەكان ناچار دەكات بە باشی خۆیانی بۆ ئامادە بكەن.

قۆناغەكانی تری خوێندنیش دەگرێتەوە
زۆرێك لە كەسوكاری خوێندكاران بەتایبەتیش كچان ئەم پرسیارە دەكەن دەبێ تا كەی بێدەنگ بن و ملكەچی داواكانی خوێندكارەكانیان بن، بۆ ئەوەی دڵی مناڵەكانیان نەشكێنن، ئەگەر هاتوو بەشداری لەو ئاهەنگە گیرفان تەكێنە نەكەن.
ئەم ئاهەنگانە بەو ئاراستەیە بڕوات ئەوا قۆناغەكانی تری خوێندنیش دەگرێتەوە، بە باخچەی ساوایانیشەوە، كە ئەوانیش بۆ خۆیان ئەركێكی ئێجگار قورسی تری سەرشانی خێزانەكانن.
با گریمانەی ئەوە بكەین كە خێزانێك یەك خوێندكاری هەیە و مووچەی ئەو خێزانە یەك ملیۆن دینارە، ئەو خێزانە دەبێ لانیكەم ملیۆنێكی تریشی بۆ بخاتەسەر ئەگەر بەشیشی بكات، ئەمە ئەگەر كچ بوو، چونكە وێڕای ئەوەی دەبێ جلی كوردی تازە بە دورین بدات و دەبێ جلێكی تریش بۆ ئاهەنگی هۆڵ بەكرێ بگرێت، ئەوە جوانكاری و وردەواڵەكانی هەر لێگەڕێ. ئەوەجا وەرە سەر ئەوەی دەبێ زۆرێكی ئەندامانی خێزانەكەی و هاورێ و خزمە نزیكەكانی بەشداری ئەو ئاهەنگە بكەن و دیاریش ببەخشن. ئەوەی ئیشەكە قورستر دەكات، ئەگەر خوێندكارەكە لە زانكۆیەك یان پەیمانگایەك بێت لە دەرەوەی شارەكەی خۆی بێت، خەرجییەكانی لانیكەم (50%) زیاد دەكات.

كارێكی نەخوازراو و باش نییە
ئەمە جگە لەو دڵەڕاوكێ و حاڵەتە دەروونییەی بۆ خودی خوێندكار و خێزانەكەیشی دروست دەبێت، لەوەی نەیانتوانیوە وەك پێویست بە هەمان ئاستی ئەوانیتر پێداویستیی خوێندكارەكەیان فەراهەم بكەن.
بە لەبەرچاونەگرتنی بارودۆخ و هەلومەرجی خێزانی خوێندكاران لەلایەن زانكۆ و پەیمانگاكانەوە، كارێكی نەخوازراو و باش نییە، لەهەمان كاتیشدا، تۆ وەك باوك و دایك هیچ چارەیەكی ترت نییە جگە لە نیشاندانی رەزامەندی، بەتایبەتی كاتێك منداڵەكەت دەڵی فڵانە خوێندكار ئەم جلەی بۆ كراوە یان دیارییەكی وای پێشكەش دەكرێت و یان و یان …، لە بەردەم حاڵەتێكی ئەوهادا، ئەگەر دڵڕەقترین كەسیش بیت، ناچار دەبیت ئەگەر پڕۆژەی دیكەت هەبێت بۆ خێزان، دوای بخەیت و یان ئەگەر ناچار بیت قەرزی بۆ دەكەیت بۆ ئەوەی دڵی خوێندكارەكەت نەشكێنیت، خۆ ئەمە هەموو رۆژێك و هەموو ساڵێك نییە، چونكە ئەگەر نەیكەیت هەتا هەتایە هەست بە خەتایەكی گەورە ئەكەیت دەرهەق بە منداڵەكەت كە چەندین ساڵ هەوڵت داوە تا بەم رۆژەی بگات.

بەدوای چارەسەرێكی گونجاو
بەر لە هەموو شوێنێك دەبێ وەزارەتی خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی و دواتریش زانكۆ و پەیمانگاكانیش بەدوای چارەسەرێكی گونجاوی ئەم پرسە گیرفان تەكێنەی خێزاندا بگەڕێن، هێندەی بكرێتە ئاهەنگێكی زانستی و تواناكانی خوێندكارانی تێدا نیشان بدرێت نەوەك وەك ئێستا كە بووەتە نمایشێكی جلوبەرگ و دەرخستنی جیاوازیی ئاستی مادی و كۆمەڵایەتی نێوان خێزانی خوێندكارەكان. ئەمە جگە لەوەی بە مانگێك پێش دەستپێكردنی ئەم ئاهەنگە، خوێندكاران بە گشتی و بەتایبەتیش كچەكان دەبێ بەدوای دوایین مۆدێلی جلوبەرگی كوردی و جلی هۆڵ و ساڵۆندا وێل بن، لەبری ئەوە لە فكری ئەوەدا بن چۆن بتوانن لە كۆتا ساڵی خوێندنیاندا ئاستی زانستییان بەرز بكەنەوە و هەوڵی درێژە بە خوێندن بدەن.

لە زانكۆكانی تری عیراق
دەكرێ ئەم ئاهەنگە بەشێوازێكی تر بەڕێوەبچێت وەك ئەوەی لە زانكۆكانی تری عیراق، جگە لەوێنەگرتنی بە كۆمەڵی پۆلێكی قۆناغەكە و دواتر لەگەڵ مامۆستا و هاوڕێ نزیكەكان وێنەی یادگاری دەگیرێت. بەبێ ئەوەی ئەو بۆنەیە بێتە بارگرانی بۆ هیچ لایەك.
با چیتر ئاهەنگی دەرچوون نەبێتە گیرفان تەكێنەری خێزانەكان و كۆسپیكی تری بەردەم پشتگوێخستنی پڕۆسەی خوێندنیش نەبێت، هەروەها نەبێتە گۆڕەپانی نمایشی جلوبەرگ و خۆبادان و دڵشكاندن (دڵی كەسوكاری خوێندكار).
بەهیوای سەركەوتنی هەموو خوێندكارەكانمان و هاتنەدی ئاوات و ئامانجەكانیان…

* سەرۆكی مونتەدای ئابووریی كوردستان

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

گەشتیاران بە تامەزرۆییەوە گەشتی بەلەمەكانی دوكان دەکەن

ئا: جێگر خدر كەیوان، كە لەسەرەتای تەمەنی لاویەتییەتی، بەلەمەوانی یەكێك ...