سەرەکی » راپۆرت » هەوڵەكانی ژاپۆن بۆ نێوەندگیریی..

شینزۆ ئابێ‌ سەردانی تارانی كرد

هەوڵەكانی ژاپۆن بۆ نێوەندگیریی..

هەوڵەكانی ژاپۆن بۆ نێوەندگیریی لە نێوان ئێران و ئەمریكادا

رەوتەكان-

حەسەن رۆحانی سەرۆكی ئێران دەڵێت، لەگەڵ شینزۆ ئابێ، سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن گفتوگۆیان لەبارەی پەیوەندییە بازرگانییەكانی نێوانیان و پابەندبوبی ئێران رێككەوتنە ئەتۆمییەكە كردووە، پابەندبوونی وڵاتەكەشی بە رێككەوتنە ئەتۆمییەكەوە دووپاتكردەوە كە بە گوتەی ئەو»گرنگە بۆ ئاسایشی ناوچەكە و جیهان».
سەرۆك كۆماری ئێران لەمیانی كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانی هاوبەشدا دوای كۆبونەوەی لەگەڵ شینزۆ ئابێ، سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن لە 12ی حوزەیرانی 2019 رایگەیاندبوو، «ئێران پابەند دەبێت بە رێككەوتنە ئەتۆمییەكە كە گرنگی بۆ ئاسایشی ناوچەكە و جیهان هەیە».
بە گوتەی رۆحانی»ئەوان دەستپێشخەر نابن بۆ جەنگ لەناوچەكەدا، تەنانەت لەگەڵ ئەمریكاش، بەڵام ئەگەر هێرشیان بكرێتەسەر بە توندی وەڵامدەدەنەوە».
سەرۆكی ئێران پێیوایە”سەرچاوەی هەموو كێشەكان جەنگی ئابووری ئەمریكایە دژی ئێران و دەبێت ئەو جەنگە ڕابگیردرێت».
لای خۆیەوە شینزۆ ئابێ سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن رایگەیاندبوو»هەوڵەكانی دەخاتەگەڕ تا وڵاتەكەی ڕۆڵێكی باش بگێڕێت لە كەمكردنەوەی تەنگژەكان و لەو بوارەشدا هەموو هەوڵەكانی دەخاتەگەڕ».
بە گوتەی سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن”سەبارەت بە گۆڕانكارییەكانی ناوچەكە گەشبینن، بەڵام ئەو گۆڕانكارییانە پێویستیان بە خۆڕاگری و دان بەخۆداگرتن هەیە».
شینزۆ ئابێ سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن لە 12/6/2019 بەسەردانێك گەیشتە تارانی پایتەختی كۆماری ئیسلامی ئێران و لەگەڵ حەسەن روحانی سەرۆك كۆماری ئێران كۆبووە و لە رۆژی دواییشدا لەگەڵ ئایەتوڵا عەلی خامنەیی رابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی ئێران كۆبووەوە.
سەردانەكەی سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن بۆ ئێران، بە یەكەم سەردانی سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن دادەنرێت بۆ وڵاتەكە لە دوای ساڵی 1979 كە شۆڕشی ئیسلامی لە ئێران بەرپابوو.
ئابێ لە نێوەندی گرژییەكانی نێوان تاران و واشنتۆندا گەیشتە ئێران بەهیوای ئەوەی تەنگژەكانی نێوان ئەو دوو وڵاتە كەم بكاتەوە، ئەمەش لە كاتێكدایە كە ژاپۆن پەیوەندییەكی توندوتۆڵی لەگەڵ ئێراندا هەیە، وێڕای ئەوەش شینزۆ ئابی پەیوەندییەكی باشی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكادا هەیە.
ژاپۆن سورە لەسەر ئەوەی تەواوی هەوڵەكانی بۆ رەواندنەوەی تەنگژەكان لەنێوان تاران و واشنتۆندا بخاتەگەڕ.
لە كۆنفرانسە رۆژنامەوانییەكەیدا لەگەڵ سەرۆكی ئێران، ئابێ‌، داوای لە ئێران كردبوو رۆڵێكی بنیادنەر ببینێت لەپێناو بەرقەراركردنی ئاشتی و ئارامی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و رایگەیاندبوو»ژاپۆن سورە لەسەر ئەوەی هەوڵی تەواوی خۆی بۆ پێشكەشكردنی یارمەتی بۆ نێوەندگیری لەنێوان هەردوو وڵاتدا بخاتەگەڕ، تا ململانێكان نەگەنە ئاستی پێكدادان».
شینرۆ ئابێ، سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن، دوای ئەوەی سەرلەئێوارەی 12ی حوزەیرانی 2019 گەیشتە تارانی پایتەختی ئێران، لەگەڵ حەسەن رۆحانی، سەرۆكی ئێران كۆبووەوە، ئەم سەردانەی ئابیش بە هەوڵێكی ژاپۆن دادەنرێت بۆ هێوركردنەوەی تەنگژەكانی نێوان ئەمریكا و ئێران و لە چوارچێوەی هەوڵەكانی ژاپۆنە بۆ ڕەواندنەوەی ئەو تەنگژانەی، كە لەم ماوەیەی دواییدا لەنێوان ئەمریكا و ئێراندا دروست بوو، كە بە بۆچوونی زۆرێك لە شرۆڤەكاران، هەردوو وڵاتی لە لێواری جەنگ نزیك كردۆتەوە.
لەم ماوەیەی دواییدا، بەهۆی ئاڵۆزبوونی پەیوەندییەكانی نێوان كۆماری ئیسلامی ئێران و ویلایەتە یەكگرتووەكان، ئەمریكا كەشتی فڕۆكەهەڵگری ئەبراهام لینكۆڵن و فڕۆكەی زەبەلاحی (بی 52)ی ڕەوانەی ئاوەكانی كەنداو كرد، بەپێی لێدوانەكانی بەرپرسانی هەردوو وڵاتیش، كە لەلایەن شرۆڤەكارانەوە شیكارییان بۆ كراوە، تەنگژەكان لەنێوان هەردوو وڵاتدا گەیشتوونەتە ئاستێكی نەخوازراو و لە بەرپابوونی جەنگی ڕاستەوخۆ نزیك بۆتەوە.

دیسانەوە هێرشكردنە سەر كەشتییە نەوتییەكان
لە پێشهاتێكی نوێدا دەزگای دەریاوانی بەریتانیا لە كەنداو هۆشداری دابوو لە روداوێكی مەترسیدار كە رووبەڕووی كەشتییە نەوتهەڵگرەكان ببێتەوە لە كەنداوی عومان.
بەپێی رۆژنامەی (نیویۆرك تایمز)ی ئەمریكایی، ناوەندی ئۆپەراسیۆنە دەریاییەكانی بریتانیا، پێشوەختە هۆشداری دابوو لە ئەگەری روودانی هێرش بۆ سەر كەشتییە نەوتهەڵگرە زەبەلاحەكان لە كەنداوی عومان، میدیاكانی ئێرانیش لە 13ی حوزەیرانی 2019، ئاماژەیان بە تەقینەوەیەك كردبوو لە كەنداوی عومان كە چەند بارهەڵگرێكی نەوتی كردبووە ئامانج، بەبێ ئەوەی رونكردنەوەی زیاتر لەو بارەیەوە بڵاوبكەنەوە.
پێشتر لە 12ی ئایاری رابردوو لە ئاوە ئیقلیمییەكانی خۆرهەڵاتی میسرنشینی فجیرە، چەند كەشتییەكی نەوت هەڵگری سعودیە و نەرویجی هێرشیان كرایەسەر و لە پەلامارەكەدا زیانی مادییان پێگەیشت.
لەو بارەیەوە دەوڵەتی ئیمارات ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی ئاگاداركردبۆوە سەبارەت بە لێكۆڵینەوە سەرەتاییەكانی تایبەت بە پەلاماردانی كەشتییە نەوت هەڵگرەكان لەبەرانبەر كەنارئاوەكانی وڵاتەكەی، و رایگەیاندبوو، ئەگەرێكی زۆر هەیە یەكێك لە وڵاتەكان دەستی لەو پەلامارەدا هەبێت.
ئیمارات لایەنێكی دیاریكراوی دیاریی نەكردبوو كە گومان دەكرێت دەستی لەو پەلامارانەدا هەبێت كە لە مانگی رابردوودا ڕویاندا و كەشتییە نەوت هەڵگرە سعودییەكان و كەشتییەكی نەرویجی و كەشتییەكی ئیماراتییان كردبووە ئامانج.
بەپێی راپۆرتێكی ئیماراتی، «پەلامارەكان جێبەنجەیەكی پراكتیكی ئاڵۆز و رێكخراوییان پێوەدیارە».
ویلایەتە یەكگرتووەكانیش لای خۆیەوە، ئێرانی بە وەستان لە پشت ئەو ڕووداوەوە تۆمەتبار كردبوو، بەڵام تاران رەتیكردبۆوە دەستی لە پەلامارەكەدا هەبێت و داوای ئەنجامدانی لێكۆڵینەوە كردبوو.
دەسەڵاتدارانی ئیمارات لەو دەمەدا رایانگەیاندبوو، كەشتییەكان رووبەڕووی كاری تێكدەرانە بونەتەوە، سعودیەش لای خۆیەوە ئاماژەی بەو زەرەر و زیانە زۆرانە كردبوو كە بەر كەستییە نەوتە هەڵگرەكانی كەوتبوون.
ئەو پەلامارانە لەكاتێكدا بوو كە تەنگژەكانی نێوان ئێران و ویلایەتە یەكگرتووەكان ئاڵۆزییەكی زۆرییان بەخۆوەبینی.
جۆن بۆڵتۆن، راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا، ئێرانی بە تێوەگلان لەو پەلامارانەدا تۆمەتباركردبوو.
بە گوتەی بۆڵتۆن»پێدەچێت مینی دەریایی لەلایەن ئێرانەوە بۆ ئەنجامدانی دەستدرێژیكردن سەر كەشتییەكان بەكارهێنرابێت».
ویلایەتە یەكگرتووەكان پێیوایە، ئەو پەلامارانە بەشێكن هەڵمەتێمی فراوانتر لە دژی واشنتۆن و هاوپەیمانەكانی. بەڵام وەزارەتی دەرەوەی ئێران تۆمەتەكانی ئەمریكای لەو بارەیەوە بە مایەی گاڵتەجاڕی وەسفكردبوو.

مەترسی بەرپابوونی جەنگ لە كەنداو
هەر سەبارەت بە تەنگژەكانی نێوان ئەمریكا و ئێران، سەرۆكی ئەمریكا لە 5ی حوزەیرانی 2019 رایگەیاندبوو، بەرپابوونی جەنگ لە دژی ئێران ئەگەرێكی كراوەیە، بەڵام گرنگی زیاتر بە ئەنجامدانی گفتوگۆ دەدەن.
دۆناڵد تڕەمپ سەرۆكی ئەمریكا بە تەلەفزیۆنی ITV ی ڕاگەیاندبوو» ئامادەن بۆ دەستپێكردنی گفتوگۆكان لەگەڵ حەسەن رۆحانی سەرۆك كۆماری ئێران، و كاتێك ئەوان هاتنەسەر دەسەڵات، ئێران یەكەمین وڵاتی تیرۆر بوو لە جیهاندا، ئەمڕۆش لەوانەیە هاوشێوەی ڕابردوو مابێتەوە».
لە وەڵامی ئەگەری ڕوودانی جەنگیش لەنێوان هەردوو وڵات، ترەمپ ئەگەری بەرپابوونی جەنگی بەدوورنەزانیبوو، بەڵام پرسیبووی «ئایا ئەوان دەیانەوێت ئەو رێگەیە بگرنەبەر؟».

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

راپۆرتێك: لە عیراق سیغە لەگەڵ كچانی منداڵدا دەكرێت

تۆڕی (BBC)ی بەریتانی لە راپۆرتێكیدا، ئاماژەی بە بڵابوونەوەی دیاردەی هاوسەرگیریی ...