سەرەکی » وتار » ئازاد ئیبراهیم ‌ » له‌ سنووری‌ لمینه‌وه‌ بۆ سنووری‌ پڕ مین!

له‌ سنووری‌ لمینه‌وه‌ بۆ سنووری‌ پڕ مین!

ره‌نگه‌ بۆ یه‌كه‌مجار نووسه‌ری‌ دیاری‌ عه‌ره‌بی‌و ئه‌مریكی فوئاد عه‌جمی بووبێت كه‌ وشه‌ی‌ (سنووری‌ لمین)ی بۆ خاكی عیراق به‌كارهێناو ئیدی ئه‌م چه‌مكه‌ وه‌ك داهێنراوێكی زۆر به‌هێز، رووبه‌رو پانتایی ده‌ربڕین‌و نووسینی داپۆشی له‌ زه‌مه‌نی خۆیداو تاكو ئێستاش چه‌مكی (سنووری‌ لمین) نه‌مردووه‌و له‌ زۆر نووسین‌و ده‌ربڕیندا زوو زوو له‌مسی ده‌كه‌ینه‌وه‌.
زه‌مه‌نێكی زۆر دوورنییه‌ ئه‌م خاكه‌ی‌ كه‌ ناوی‌ عیراقه‌، به‌هۆی‌ لمی سه‌ر سنووره‌كانییه‌وه‌ بای بیابانه‌كان ده‌یتوانی‌ سنووری‌ بكێشێت‌و هه‌ر دوای‌ ده‌ ده‌قیقه‌و بیست‌و سی‌و چل ده‌قیقه‌یتر با ده‌یتوانی‌ سنووره‌كه‌ی‌ تێكبداته‌وه‌. رۆژانێك جێی تێڕامان‌و ته‌ماحكاری‌ زلهێزه‌كانی‌ جیهان بوو، لم سنوورێكی جێگیرو دیاریكراوی بە عیراق ره‌وا نه‌ده‌بینی، بۆیه‌ له‌ رابردوودا داگیركردنی‌ عیراق‌و به‌تایبه‌ت به‌غدای‌ پایته‌خت بۆ زلهێزه‌كان‌و ئیمپراتۆره‌كان ئاسان بوو، له‌به‌رئه‌و هۆیه‌ له‌ ساتی بنیادنانی‌ به‌غداوه‌ له‌سه‌ر ده‌ستی (جه‌عفه‌ری مه‌نسور) تاكو دواجار كه‌ له‌ساڵی 2003 ئه‌مریكا به‌غدای‌ كۆنترۆڵ كردو ده‌سه‌ڵاتی‌ (سه‌دام حسێن)ی له‌ پایته‌خت له‌ناوبرد، به‌غدا ١٤ جار داگیركراوه‌و كۆنترۆڵ كراوه‌و ده‌ستاوده‌ستی ده‌سه‌ڵاتی‌ به‌شێوه‌ی‌ داگیركردن‌و جه‌نگ به‌خۆیه‌وه‌ بینیوه‌.
له‌ دوای‌ ساڵی 2003 شه‌وه‌ كه‌ سیستمی سیاسی گۆڕدراو بازدانێكی جۆریی‌ به‌سه‌ر مۆدێلی دیكتاتۆریانه‌ی‌ به‌عسدا درا، هێشتا ئه‌م عیراقه‌ ناتوانێت سیستمی دیموكراسی وه‌ك چاره‌سه‌ری‌ ئاشتییانه‌ یان وه‌ك ویستێك بۆ پێكه‌وه‌یی ته‌واوی‌ پێكهاته‌كانی قبوڵ بكات. له‌ جێگه‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌ دوای‌ كۆتاییهێنان به‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ به‌عس سیستمی دیموكراسی بچه‌سپێت، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ هه‌موو كارێكی سیاسی‌و ئیداری‌‌و حكومه‌ت‌و هه‌ڵبژاردن بووه‌ ته‌وافوقی سیاسی. له‌ عیراقدا ته‌وافوقی سیاسی شوێنی سیستمی دیموكراسی گرته‌وه‌، به‌مه‌ش نه‌ك عیراق نه‌یتوانی‌ هه‌نگاوی گه‌وره‌ بهاوێژێت‌و ئه‌زموونی دیموكراسی خۆی‌ پیشان بدات وه‌ك ویستێكی گه‌لان‌و پێكهاته‌كان‌و ته‌نانه‌ت وه‌ك ویستێك‌و هاورده‌كراوێكی ده‌ره‌كی.
ئه‌م سنووره‌ (لمین)ه‌ به‌ ئێستاشه‌وه‌ جێگه‌ی‌ ته‌راتێنی زۆر ده‌سه‌ڵات‌و زلهێزی‌ جیهانییه‌. ئه‌وه‌ی‌ خاڵی وه‌ك یه‌كی ئه‌م دوو وێنه‌یه‌ی عیراقه‌ له‌نێوان دوێنێی‌و ئه‌مڕۆدا، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ عیراق نه‌كه‌وتۆته‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ مێژووی‌ رابردووی خۆی‌، به‌ڵكو عیراق له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ به‌رده‌وامدایه‌ بۆ ناو رابردووی‌ خۆی‌و له‌گه‌ڵ هه‌مان رابردووی‌ خۆیدا درێژه‌ به‌ وجودی خۆی‌ ده‌دات. بۆیه‌ ئه‌م خاكه‌ له‌ ئێستادا له‌ هه‌ر كوێیه‌كه‌وه‌ ده‌ستی بده‌یتێ بۆئه‌وه‌ی‌ چاكی بكه‌یت‌و نوسخه‌یه‌كی نوێی سیاسه‌ت‌و به‌ڕێوه‌بردن‌و ئابووری‌‌و سوپاو سیستم‌و ….. هتدی لێ به‌رهه‌م بهێنرێت، هاوشێوه‌ی‌ مینێكی چێنراوه‌ كه‌ ئه‌گه‌ری‌ ته‌قینه‌وه‌‌و لێكه‌وته‌ خراپه‌كانی‌ زیاتره‌ له‌ سوودو بنەبڕكردنی‌ له‌ناو ئه‌م ژینگه‌ جه‌نجاڵه‌دا.
له‌ شیكارو لێكدانه‌وه‌كاندا بۆ عیراقی نوێ! (دوای‌ ساڵی 2003)، ئه‌و جوڵه‌یه‌ی له‌ ئاستی سیستمی به‌ڕێوه‌به‌ری‌‌و رامیاریدا به‌ ئامانجی عیراقێكی دیموكرات‌و فره‌ پێكهاته‌و پێكه‌وه‌یی گه‌لان كرا، ناتوانرێت وه‌ك كرده‌یه‌كی مێژوویی‌ ناوببرێت له‌نێوان دوو وێنه‌ی‌ جیاوازی‌ عیراقدا، وه‌ك چۆن شۆڕشه‌كانی‌ ئۆكتۆبه‌رو رێنسانس‌و پیشه‌سازی شۆڕشگه‌لێكن، شتێكی گه‌وره‌یان له‌ دنیای‌ مرۆڤایه‌تی‌و ناوخۆی‌ وڵاتانیان گۆڕیوه‌، چونكه‌ له‌لایه‌ك سیستمی سیاسی نوێی عیراق داتاشراوه‌ی‌ دنیابینی‌و وه‌ك خه‌ونی له‌ مێژینه‌ی‌ هه‌موو پێكهاته‌كانی‌ عیراق ده‌رنه‌چوو، له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌ ئه‌م مێژووه‌ هیچ هه‌نارده‌یه‌كی نه‌بووه‌ بۆ وڵاتانی‌ ده‌ره‌وه‌ی خۆی‌و بۆ ته‌واوی‌ جیهانیش.
كاتێك ده‌ڵێین ساڵی 2003 نه‌بووه‌ خاڵی‌ دابڕانی مێژوویی بۆ عیراق، به‌رمه‌بنای‌ ئه‌و واقیعه‌یه‌ كه‌ هه‌موو ئه‌و نه‌خۆشییه‌ سیاسی‌و ئابووری‌‌و گه‌نده‌ڵی‌و ئه‌منی‌و تیرۆرو جه‌نگی تائیفی‌و خوێنڕێژی‌و … هتده‌ی‌ له‌ ئێستادا وه‌ك مینێك له‌ خاكی عیراقدا ده‌ركه‌وتوون، له‌ رابردوویه‌كی دووردا چێنران‌و هیچ پێكهاته‌و لایه‌نێكیش ناتوانێت تێیانپه‌ڕێنێت‌و ده‌ستبه‌رداری‌ رابردووی‌ خۆی‌ ببێت‌و ئه‌م مینه‌ ترسناكانه‌ پوچه‌ڵ بكاته‌وه‌‌و بچینه‌وه‌ سه‌ر خاكێكی پاك، كه‌ شایانی هه‌موو پرۆژه‌یه‌كی مه‌ده‌نی‌و مۆدێرن بێت. هه‌ر پێكهاته‌یه‌كیش بیه‌وێت ئه‌و رابردووه‌ تێپه‌ڕێنێت، ده‌بێت سه‌ره‌تا ره‌خنه‌ی‌ ئه‌و مه‌زهه‌ب‌و كه‌لتوورو ئایدۆلۆژییه‌ بگرێت كه‌ دینی‌و رۆشنبیری‌و سیاسی ئه‌م كۆمه‌ڵگه‌یه‌ ده‌كات. هه‌ر لایه‌ن‌و پێكهاته‌یه‌ك بتوانێت ئه‌و رابردووه‌ تێكبشكێنێت، ئه‌وا توانیویه‌تی هه‌موو ئه‌و مینه‌ ده‌ستكردانه‌ بته‌قێنێته‌وه‌و له‌ناویان بدات، كه‌ تاكی عیراقی لێی ده‌ترسێت، ئه‌وكاتیش (هاشم ساڵح) وته‌نی، )كه‌ له‌م رابردووه‌ دابڕاین، تێده‌گه‌ین چی جیهانێكی ناشیرینمان هه‌بووه‌ له‌ رابردووی‌ عیراقدا)، له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ئه‌م عیراقه‌و ته‌واوی‌ ئه‌و گۆڕانكارییه‌ رووخسارییه‌ی‌ به‌سه‌ریدا هاتووه‌، هیچیان زاده‌ی‌ بیرو كرده‌ی‌ عیراقییه‌كان خۆیان نین،.كه‌واته‌ ئه‌وه‌ی‌ هاتۆته‌ بوون وه‌ك فه‌رمانێك له‌سه‌ریان جێبه‌جێكراوه‌و عیراقییه‌كان ناتوانن ببنه‌ به‌شێك له‌ پرۆژه‌ی‌ داڕشتنه‌وه‌ی‌ عیراقی نوێ‌و جێگه‌و پێگه‌ی‌ خۆیان له‌ناو ئه‌و گۆڕانكارییه‌دا نابیننه‌وه‌. باشترین به‌ڵگه‌ی‌ ئه‌م بۆچوونه‌ش قسه‌كه‌ی‌ (عه‌لی عه‌لا)یە كه‌ ده‌ڵێت، (عیراق خه‌ڵاتی بێگانه‌ بووه‌و به‌خشراوه‌ته‌ عیراقییه‌كان).
به‌م پێوه‌ره‌ بێت، عیراقییه‌كان خۆیان هیچ رۆڵێكیان له‌ دروستكردنی‌ ئه‌م خه‌ڵاته‌دا نییه‌، ئه‌گه‌ر به‌هه‌ر ره‌نگ‌و قه‌باره‌یه‌ك دروست كرابێت.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

كورد له‌ عیراق، فۆرمێكی نوێی سیاسه‌ت

كورد ئه‌گه‌ر بییه‌وێت جارێكیتر له‌ عێراق دا به‌ به‌هێزی ده‌ربكه‌وێته‌وه‌ ...