سەرەکی » دۆسێ » ئاستەنگەكانی بەردەم بنیاتنانی دەوڵەت لە عیراقدا

خوێندنەوەیەك بۆ گرفتە كۆمەڵایەتییەكان

ئاستەنگەكانی بەردەم بنیاتنانی دەوڵەت لە عیراقدا

د. سەلیم كاتع عەلی

ئەو رەوشەی عیراق بەخۆیەوە بیینی لە دوای نۆی نیسانی 2003 لەگەڵ پاشخانە كەڵەكەبووە سیاسییەكانی رژێمەكانی پێشوو، بوونە مایەی ئەوەی كۆمەڵگەی عیراقی بەرەنگاری رووبەڕبوونەوەیەكی سیاسی و ئابوری و ئەمنی و كۆمەڵایەتی زۆر ببێتەوە كە خۆیان بەسەر واقعی عیراق و مەودای سەقامگیری كۆمەڵگەدا سەپاند، پاشان كاریگەرییان لەسەر تواناكانی بنەما نوێیەكانی تواناكانی دەوڵەتی عیراقی، رەنگە گرنگترین ئەو گرفتانە كە بوونە رێگر لەبەردەم بنیاتنانی دەوڵەت و تەواوی دامەزراوەكانی، گرفتە كۆمەڵایەتییەكان بن، هەر لە هێنانەدی بنیاتنانی مرۆیی و كۆمەڵایەتی تاكەوە كە بەردی بناغەی دامەزراندنی كۆمەڵاكەكانی دەوڵەتی هاوچەرخن، تا دەگاتە رەهەندەكانی تر.
لەو سۆنگەیەی شاردنەوەی نەخۆشی نابێتە مایەی ئەوەی كەسەكە هەست بە دڵنیایی بكات بەرانبەر بە تەندروستی و نابێتە مایەی گەڕانەوەی لەشساغی، لەگەڵ ئەوەشدا زاڵبوون بەسەر پەناو نەخۆشییەكاندا پێویستی بە دەستنیشانكردنی خاڵە لاوازوەكان و قوتاربوونە لە هەندێك هەستی رەگەزپەرستی بەرانبەر بەوی دی لە ناخی خۆمان، لەگەڵ خوێندنەوە واقع بەشێوەیەكی فەرهەنگی بە گیانی رەخنەگرتن و رەخنەگرتن لە خود، لێوەی دەكرێت گرنگترین گرفتە كۆمەلایەتییەكان دەستنیشان بكرێن كە مایەی ئاستەنگن لەبەردەم بنیاتنانی دەوڵەتێكی سەردەمیانە لە عیراق، گرنكترین ئەو گرفتانەش لەمانە پێكدێن:

1-گرفتە تایەفەگەرییەكان و پشتیوانییە لاوەكییەكان:
لەتێڕوانین بۆ كۆمەڵگەی عیراقی ئاماژە بە هەمەڕەنگی و فرەیی نەژادای و هەمەجۆری مەزهەبی و جیاوازیی ئاینی دەكرێت، ئەم هەمەڕەنگییە زۆرجار دەوڵەت دەخاتە بەردەم بیرۆكەی ململانێ‌ و دابەشبوونی بەردەوام، بە تایبەت گەر ژینگەیەك هەبێت داڵدەی بدات، یان پزیسكێك دروست ببێت بۆ نانەنەوەی ناكۆكییەكان، لەو حاڵەتەشدا دەكەوێنەبەردەم حاڵەتی ناسەقامگیری لە دەوڵەتدا. رەنگە ئەو فرەییە لە رەهەندە تایەفەگەرییەكەی وایكردبێت ئەو تایەفەگەرییە لە كۆمەڵگەدا هەیە، بەرەو مەترسی راستەقینە ببات كە هەڕەشە لەسەر پێكەوەگونجانی كۆمەڵایەتی و تەواوی قەوارەی دەوڵەت دروست دەكات، هۆكارەكەش بۆ قوڵبوونەوەی ئەو دیاردەیە و پەروەردەی سیاسی هەڵەی ئەو دەسەڵاتە سیاسییە دەگەڕێتەوە كە لە پێش 2003 فەرمانڕەوابوو كە لەسەر بنەمای تایەفەرگریی و ئاینی و نەژادی پێكهاتبوو، بەلەبیركردنی یەكێتی نیشتمانی عیراق كە لێوەی لایەنە سەرەكییەكانی پێكهێنەری پرۆسەی سیاسی بەرژەوەندی خۆیان لە چەسپاندنی ئەو دابەشبوونە كۆمەڵایەتییەدا بینی، ئەمەش لەڕێی پەیوەندی تایفەی سیاسی لەگەڵ دەسەڵات و سامان و هەژموون، لەسەر حیسابی بەرژەوەندی نیشتمان و هاووڵاتی.

2-نەمانی هەستكردن بە هاوڵاتیبوون
دابەشكردنی ژینگە كۆمەڵایەتییەكە و ئەو فرەییەی كە سیمای كۆمەڵگەی عیراقیە، لەبری دڵسۆزی بۆ دەوڵەت، دڵسۆزی لاوەكی هێنایەكایە كە هەریەك بەپێی وابەستەی نەژادی یان تایەفەگەریی یان ناوچەگەریی بوو، پاشان چەكی نیشتمانی عیراقی پشتگوێخرا، ئەمەش وایكرد هەستكردن بە ناسنامەی عیراقی و هاووڵاتیبوونی عیراقی لاوازبكات، رەەنگە ئەوەی زیاتر ئەو حاڵەتەی قوڵتركردبێت، شكستی گوتاری سیاسی عیراقی بێت لە دوای 2003، لەڕووی دۆزینەوەی وابەستە هاوبەشەكان كە دەبووە مایەی یەكگرتنەوەی جەستەی نیشتمانی هاوڵاتیبوونی بەرەو پێش دەبرد، بەڵام بە پێچەوانەوە قوڵبوونەوەی قەیرانەكە دەبینین، چونكە پشتی بە گوتارێكی كۆكراوە و یەك گوتاری نەبەستبوو كە ببێتە مایەی تواندنەوەی هەموو تایبەتمەندییەكانی كۆمەڵگەی عیراقی و وابەستەبوونەكان لەژێر ناسنامەی نیشتمانی عیراقی.
واقع ئاماژەی بە برەودان بە ناسنامەی ئیسلامی دەكات بە هەمان شێوەیەی لەنێو حزبە ئاینییەكاندا هەیە، هەندێكیش هەبوو بانگەشەی بۆ نەتەوەی عیراقی دەكرد، هەندێكی تر بۆ سكۆلاریزمی، و هەندێكی تر بۆ ناسنامەی عەرەبایەتی و هەندێكی تریش بە ناسنامەی كوردی، پاشان ئەم شڵەژانە لە گوتاری سیاسی لای زۆربەی هێز و رەوتە سیاسییەكان، وای لە هاووڵاتی عیراقی كرد، هەست بە ناسنامەی نیشتمانی و هاووڵاتیبوون نەكات، چونكە لە بنەڕەتدا بە لاوازیی دەیبینێت، بەهۆی سیاسەتی پشتگیریی و وابەستەبوونی حزبی و تایەفەگەریی، لەسەر حیسابی دڵسۆزی بۆ نیشتمان.

3-پێكهاتە خێڵەكییەكان:
یەكێك لە گرنگترین گرفتە كۆمەڵایەتییە كاریگەرەكان لە بنیاتنانی دەوڵەت لە عیراق، هەڵكشانی رۆڵی خێڵەكانە كە كاریگەرییان لەسەر پرۆسەی پەرەپێدانی سیاسی و دیموكراتی هەیە، ئەو پێیەی بەشێوەیەكی راست نەخراونەگەڕ، وێڕای كاریگەریان لەسەر بنیاتنانی راستەقینەی كۆمەڵگەی شارستانی، بەو پێیەی پشتگیرییە باڵاكان لە كەرتەكانی نێو هاووڵاتیان بەلای خۆیدا ڕادەكێشێت كە كاریگەریی نەرێنی لەسەر پشتگیریی لە دەوڵەت دەبێت، بە تایبەت لە دوای ئەو شێواندنەی بەسەر چەمكی دەوڵەتدا هات لەڕووی لەبەریەكهەڵوەشاندنەوەی بنەمای دەزگا و دامەزراوەكان، هەروەها درێژبوونەوەی هەژموونی لەنێو خودی حزبە سیاسییەكان دەبێتە مایەی لاوازكردنی تواناكان بۆ راكێشانی هاووڵاتیان، بە پشتبەستن چوارچێوە هزری و بەرنامە سیاسی و نیشتمانییەكان كە سنورە نەژادی و تایەفەگەریی و ئاینییەكان تێدەپەڕێنن، لەگەڵ ئەوەشدا كاریگەرییەكانی دەبێتە مایەی هەڵوەشاندنەوەی پرۆسەی هەڵبژاردن كە لە هەندێك لایەنەوە وابەستەی هاوسەنگییە هۆز و خێڵەكانە.

4-نەمانی وابەستەیی كۆمەڵایەتی
بەڕەچاوەكردنی ئەو كەلێنە گەورەیەی لە كۆمەڵگەی عیراقیدا دروستبوو بەهۆی زاڵكردنی پەیوەندییە تایەفەگەریی و نەتەوەیی و خێڵەكی و نەژادییەكان لە بوارە جیاجیاكان، و گەیشتنی هاووڵاتی عیراقی بەو بڕوایەی كە دەوڵەت بە تەواوەتی خۆی لە كۆمەڵگە دابڕاندووە و جگە لە گوزارست لە بەرژەوەندییەكی بەرتەسك گوزارشت لە چی دی ناكات، وێڕای تێكچوونی نەریتی خێزانی لە پەروەردەكردن لەڕێی كاریگەریی گڵۆباڵ و فەزاییەكان كە بونەتە مایەی لاوازكردنی هەرەمی ئاكاریی خێزانی عیراقی، ئەمانەش بونەتە مایەی بڵاوكردنەوەی هەڵسوكەوتی نەرێنی و هەڵەی وەك گەندەڵی و دزیی و بەرتیلخواردن و رەفتارە خراپەكانی تر كە كاریگەریی نەرێنیان لەسەر سەقامگیریی كۆمەڵگە و دەوڵەت و دامەزراوە جیاجیاكانی هەیە.

5-نەمانی متمانەی تاكەكان بە دەوڵەت و دامەزراوە ئیداریی و پیشەگەرییەكان
بەو واتایەی لە بنەڕەتدا متمانەی تاكی عیراقی بەتەواوەتی بە كۆمەڵگەكەی لەرزۆك بووە و تێڕوانینی بۆ گۆڕانكاریی بەسەردا هاتووە، پاشان گومانی بەرانبەر مەودای توانای دەوڵەت لەڕووی بەدیهێنانی خواست و ئامانجەكانی لە ژیاندا، رەنگە ئەوەی زیاتر قەیرانی بێ‌ متمانەیی قوڵتركردووە، سروشتی قەیرانە كۆمەڵایەتییەكان كە هاووڵاتی عیراقیە كە بەشێوەیەكی ریشەیی كاردانەوەی لەسەر ژیانی رۆژانەی هەبووە و سیمایەكی نەرێنی لەسەر بەجێهێشتووە، هەر ئەو قەیرانانە هاوبەشبوون لە رێگرتن لە پەرەسەەندنی تاكی عیراقی و هەلەكانی بەردەمی دیاریی كردووە رووە پێشكەوتن و گەشەكردن، بەجۆرێك لە هەندێك كاتدا تاكی عیراقی كردووەتە كەسێكی نامۆ بە نیشتمانەكەی و ساناترین پێداویستییە بنەڕەتییەكانی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی و یەكسانی لە هەل و مافەكان.
سیاسەتە ئابورییەكان شكستخواردووەكان و نەبوونی توانا بۆ بەگەڕخستن و كارپێكردن و نەمانی توانای بەدەنگەوەهاتنی هاووڵاتیان، بەدڵنیاییەوە بوونەتە مایەی نەمانی متمانە و چوونەدەرەوە بۆ خۆپیشاندان، یان پەنابردنە بەر كاریی توندوتیژی و ئاژاوەگێڕی دژ بە سیستمی سیاسی، ئەمەش وایكردووە دووچاری بێ‌ ئومێدی ببێت و ببێتە هۆی ئەوەی رقی لە كۆمەڵگە بێت، پاشان بەرەو لادان بڕوات لە هەڵسوكەوت و چوونە پاڵ گروپە تیرۆریستییەكان، و دواتر حاڵەتی ناسەقامگیری سیاسی و ئابوری دروستبكات كە دەبنە مایەی ناسەقامگیری كۆمەلایەتی و رێگرتن لە بنیاتنانی بنەما و كۆڵەكەكانی دەوڵەتی عیراقی و دروستبوونی هەڕەشە لەسەر تەواوی قەوارەكەی.

6-یەكێك لە كۆڵەكە گرنگەكانی بنیاتنانی دەوڵەت، ئاماژەكردنە بە بە حاڵەتی ئارامی لە كۆمەڵگەدا، بە جۆرێك كە لێوەی بتوانێت خواست و ئامانجەكانی لێوە بهێنێتەدی لەڕێی ئەو حاڵەتی ئاشتییەی كە پێیدا تێدەپەڕێت بەهۆی هاوسەنگی كۆمەڵایەتی لەنێوان هێز و حزب و بزوتنەوە سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئاینییەكان لە كۆمەڵگەدا، گومانی تێدا نییە سەقامگیری كۆمەڵایەتی لە كۆمەڵگەدا ناكرێت بە بەشێوەیەكی تەواوەتی بهێنرێتەدی بەبێ‌ سەروەریی و گیانی یەكێتی كۆمەڵایەتی و پێكەوەژیانی ئاشتیانە لەنێوان تاكەكانی كۆمەڵگە، لە هەمان كاتدا گوزارشت لە ئاستی یەكگرتوویی كۆمەڵایەتی دەكات لەڕێی پلەی وابەستبوونی نێوان توێژەكانی كۆمەڵگە، بەو پێیەی هێزی راكێشان و وابەستەیی وا لە ئەندامانی كۆمەڵگە دەكات لە حاڵەتی كارلێكدا بێت كە دەبێتە مایەی زنجیرەیەك لە پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكان كە پشتیوانی لە كۆمەڵگە دەكەن و پارێزگاریی لە یەكگر توویی دەكەن، پاشان هاوبەشی دەكەن لە بنیاتنانی گۆشەیەكی گرنگی دەوڵەت كە ئاوێتەبوون و گونجانی كۆمەڵایەتییە. ژمارەیەك تەنگژە و ئاستەنگ هەن كە هاوبەشن لە بەری كۆمەڵایەتی لە كۆمەڵگەی عیراقی، ڕەنگە گرنگترینیشیان بریتی بێت لە:

أ-قەیرانی ناسنامە:
قەیرانی ناسنامە فاكتەرێكی یەكلاكەرەوەیە لە پرۆسەی بنیاتنانی دەوڵەت و سەقامگیری، بە تایبەتیش لەو كۆمەڵگانەدا كە لە گروپی نەژادی یان ئاینی یاتن كلتوری پێكدێن، عیراقیش یەكێكە لەو وڵاتانەی نەگەیشتووەتە ئاستی ئاوێتەكردنی ئەو پێكهاتانە لەپێناو گەیشتن بە ناسنامەی هاوبەش و گشتی كە بەرژەوەندی ئەو گروپانە بە لایەنە كلتوری و نەژادی و ئاینییەكانەوە لەبەرچاوبگرێت، لەكاتێكدا ئەو تێكەڵبوون و ئاوێتەبوونە مانی سڕینەوە یان پەراوێزخستنی ئەو پێكهاتانە ناگەیەنێت، هێندەی ئەوەی مانای دژ بەیەكنەبوونی نێوان ناسنامە لاوەكییەكان و ناسنامەی نیشتمانی هەمەلایەنە بۆ هەموان دەگەیەنێت.

ب-قەیرانی رۆچوون
خۆی لە لاوازی رۆڵی دەوڵەتی عیراقیدا دەبینێتەوە لە چەسپاندنی رۆڵی دامەزراوە ئیداریی و پیشەگەرییەكان بۆ پێشكەشكردنی خزمەتگوزارییەكان بۆ تاكەكانی كۆمەڵگە، و ئەنجامنەدانی چاكسازییەكان و دەستكەوتەكان لەڕێی دامەزراوەكان لەپێناو بەدیهێنانی واقعێكی كۆمەڵایەتی باشتر لەڕێی پێشكەشكردنی خزمەتگوزارییە گشتییەكان و بایەخدان بە كاروباری هاووڵاتی و دابینكردنی تەواوی چاودێری بۆ هاووڵاتی، و فەراهەمكردنی پێداویستییە كۆمەڵایەتییەكان و بەدیهێنانی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی لە كۆمەڵگەدا. چونكە بەدیهێنانی ئەوە دەبێتە مایەی دۆزینەوەی جۆرێك لە هاریكاریی و یەكگرتوویی لەنێوان تاكەكانی كۆمەڵگە، و لێوەی هاووڵاتیان هەست دەكەن كە دەوڵەت كار لە بەرژەوەندی ئەوان دەكات و هەست بە پێداویستییە سەرەكییەكانیان دەكات، ئەمەش پەیوەندییەكی ئەرێنی لەنێوان تاك و دەوڵەتدا دروست دەكات، پاشان گرنگترین كۆمەڵەكەی دەوڵەت بنیاتدەنرێت كە ئەویش مرۆڤە، بەو پێیەی فاكاتەی كاریگەرە لە دیاریكردنی سروشت یان رێڕەوی تواناكان كە بڕیاربەدەستی سیاسی نوێنەرایەتی دەكات كە سەرچاوەی بەخشینی هێزێكی گەورەترە، جا ئەمە لەڕووی پراكتیزەكردنی سیاسەتی ناوخۆیی بێت، یان دەرەكی.
گومانی تێدا نییە واقعی عیراقی ئاماژە بە حاڵەتێكی پاشەكشەكردن دەكات لە پەیوەندی نێوان تاك و دەوڵەت، و خاوەنی ئەو دامەزراوانە نییە كە سروشتێكی رێكخراو و پیشەیی نەرم و گونجاوییان هەبێت، تا بتوانن خزمەتگوزاریی و پێداویستییە كۆمەڵایەتی و مرۆییە گشتییەكان فەراهەم بكەن، بەڵكو دەبینین زۆربەی شارەكان رەهەندی چینایەت تایبەتمەندییان لە پرۆسەی بنیاتناندا وەرگرتووە، بەجۆرێك كە هەندێكیان خاوەنی خزمەتگوزاریی باڵا و جۆرین، لەڕووی دیزایین و روناكی و خزمەتگوزارییەكانی رێگەوبان و بازاڕەكان، لەلایەكی ترەوە دەبینین زۆرێك لە ناوچەكان بەدەست نەداریی و پشتگوێخستنەوە دەناڵێنن، و ساناترین جۆرەكانی خزمەتگوزاریی رێگەوبان و ئاو و ئاوەڕۆ و خزمەتگوزارییەكانی تریان نییە، وێڕای بڵاوبوونەوەی زیادەڕۆیی و خانووە كۆنەكان كە كاردانەوەی نەرێنیان لەسەر ژییانی ئەو هاووڵاتیانە هەیە كە بە خۆپیشاندان و یاخیبوون و رووبەڕبوونەوەی سیستمی گشتی، بەرەنگاری دەوڵەت دەبنەوە، ئەمەش كاریگەریی نەرێنی لەسەر سەقامگیری كۆمەڵایەتی هەیە كە قەوارەی دەوڵەت دەخاتە مەترسییەوە، وێڕای ئەوەش فشەڵی لە لایەنە كۆمەڵایەتییەكاندا هاوبەش بووە لە دەركەوتنی كۆمەڵگەیەكی شكستخواردوو لەڕووی كمەڵایەتی ناجێگیر و نائارام لەڕووی دەرونی و كۆمەڵایەتی، ئەمەش وادەكات بكەوێتە بەردەم حاڵەتێكی هاوشێوەی پشێوی و پاشاگەردانی و لاوازبوون و لەبەریەكهەڵوەشاندنەوەی بەها و بونیاتی كۆمەڵایەتی.

ج-قەیرانی دابەشكردن:
خۆی لە بێ‌ توانایی دەسەڵاتی سیاسیدا دەبینێتەوە لە خولقاندنی بڕوا لای تاكی عیراقی بەوەی كە سامانی نیشتمانی بە هەموو جۆرەكانییەوە تەنیا بۆ توێژێك یان بۆ بەشێكی كۆمەڵگە نییە، و بەڵكو بۆ هەموو تاكەكانی كۆمەڵگەیە، هەر ئەمەش خۆی لە بەرجەستەبوونی نەهاتنەدی سەقامگیری لە توانای دابەشكرندا دەبینێتەوە، واتا توانای دابەشكردنی دەستكەوتەكانی (شتومەك و خزمەتگوزاریی و كاروپیشەكان) بەسەر تاكەكان و گروپەكاندا بەشێوەیەك كە ببێتە مایەی هێنانەدی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی بەشێوەیەكی یەكسان، لێرەدا دەبینین پەیوەندی قەیرانی دابەشكردن بە سەقامگیری كۆمەڵایەتی لەڕێی نەهێشتنی جیاوازیی چینایەتی و هێنانەدی دادپەروەریی دابەشكردن لە سامانەكاندا بەسەر تاكەكانی كۆمەڵگەدا لەلایەن دەوڵەتەوە دێتەدی، چونكە نەهاتنەدی ئەمە دەبێتە مایەی دروستكردنی كاریگەریی دەروونی و كۆمەڵایەتی كە لێوەی ململانێ‌ چینایەتییەكان سەرهەڵدەدەن كە ڕەنگە ببنە مایەی دروستكردنی هەڕەشە لەسەر پرۆسەی سەقامگیری لە كۆمەڵگەدا، پاشان دەبێتە هۆی لاوازكردنی تواناكانی دەوڵەت لە بنیاتنانی خۆی، ئەمەش خۆی لە ژمارەیەك دیاردەدا بەرجەستە دەكات كە بریتین لە:
-لاوازیی تێكەڵبوون لەنێوان توێژە كۆمەڵایەتییەكان كە كۆمەڵگە لەخۆی دەگرێت لەڕێی هەژموون و دەستباڵایی هەندێك لە توێژەكان كە دەكەونە ژێر كاریگەریی هێزی ئابوری یان هەژموونی سیاسی، كە دەبێتە هۆی دەستباڵابوونی بەسەر توێژەكانی تری كۆمەڵگە، ئەمەش جۆرێك لە جۆرەكانی ململانێی چینایەتی لێدەكەوێتەوە كە كاریگەریی لەسەر سەقامگیری دەوڵەت دروست دەكات.
-داڕمانی سیستم و نەریت و یاتسا كۆمەڵایەتییەكان و تێكچوونی ریزبەندی كۆمەڵایەتی و روودانی گۆڕانكارییەكی ناسەقامگیر كە پێگەی كۆمەڵایەتی تاد دیاریی دەكات لەسەر بنەمای ئابوری یان خزمایەتی یان تایەفەگەریی كە هیچ پەیوەندییەكی بە كارامەیی یان هەوڵ و كۆششەوە نییە، ئەمەش حاڵەتێكی جیاكاریی دروستدەكات لەنێوان تاكەكانی كۆمەڵگە و دەبێتە مایەی دروستكردنی ململانێكان و هەڕەشە لەسەر پرۆسەی یەكگرتوویی كۆمەڵگە و دڵسۆزی بۆ نیشتمان دروست دەكات، و سەقامگیری بەشێوەیەكی گشتی رووبەڕووی لێكترازان و لەبەریەكهەڵوەشاندنەوە دەكات.
-لاوازیی پرۆسەی داهێنانی خۆیی و هاندان بۆ كاركردن و بەرپرسیارێتی لەنێوان تاكەكانی كۆمەڵگە لەڕێی یەكسانكردنی مرۆڤی داهێنەر لەگەڵ ئەوانی تر كە هیچ داهێنان و كارامەییەكیان نییە، جا لەڕووی پێگەی كۆمەڵایەتییەوە بێت یان كرێ‌ و داهات، چونكە دەكرێت ئەمە وا لە تا تاك بكات هەڵپە نەكات بۆ كار و قوربانیدان لەپێناو نیشتمانەكەی، وێڕای كۆچكردنی كارامە زانشتییەكان بۆ دەرەوەی نیشتمان، ئەمەش وادەكات كۆمەڵگە هەوڵە زانستی و نیشتمانییەكانی لەدەستبدات.
سروشتی رەوشەكە و بەرەنگاربوونەوەكان كە رووبەڕووی دەوڵەتی عیراقی دەبنەوە، وا پێویست دەكات دامەزراوە سیاسییەكان توێژینەوەی زانستی و واقعی و فەرهەنگی بۆ رەوشەكە و گرفتە كۆمەڵایەتییەكان ئەنجام بدەن كە بونەتە مایەی بڵابوونەوەی ئەو دیاردە نەرێنی و نامۆیانە لە كۆمەڵگەكەماندا سەریانهەڵداوە، بەجۆرێك كە كاربكرێت بۆ ناسینەوەی هۆكارەكانی و رێڕەوی رووبەڕبوونەوەیان و دانانی میكانیزمی گونجاو بۆ لەناوبردن و نەهێشتنیان لە كۆمەڵگەدا، ئەمەش بەئامانجی بنیاتنانەوەی شیرازە كۆمەڵایەتییەكان و یەكێتی نیشتمانی بڵاوكردنەوەی پرەنسیپی پێكەوەژیانی ئاشتتیانەی نێوان تاكەكان، لەڕێی تەئكیدكردنەوە لەسەر سەروەریی نەریتی میانڕەوی و مامناوەندی، بەو پێیەی زمانی سەردەمە كە پێویستە بەرجەستەبكرێت، و چەمكی دیالگۆگ و لێبوردەیی و لێكنزیكبوونەوە لە پەیوەندییەكان و رێزگرتن لە راوبۆچوونی ئەوی دی، و دووركەوتنەوە لە گوتارە تایەفەگەرییەكان كە دەبنە مایەی دابەشكردنی شیرازەی كۆمەڵایەتی زاڵ بكرێن، وێڕای پێكهێنانی ناسنامەیەكی نیشتمانی یەكگرتوو كە هەموو تاكەكانی كۆمەڵگەی عیراقی لەخۆبگرێت و كار بۆ بەگژداچوونەوەی لێكترازان و پشتگیرییە جیاجیاكان، یان پشتیگرییەكان بۆ ناسنامە لاوەكییەكان بكرێت، لەپێناو هێنانەدی یەكگرتوویی كۆمەڵگە و كاركردن بۆ پاراستنی سەقامگیری كە بنەمایە لە بنیاتنانی دەوڵەت لە عیراق لەسەر بناغە شارستانی و مرۆییەكان.

لە سەنتەری (المستقبل) بۆ توێژینەوە ستراتیژییەكان وەرگیراوە

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

دەسەڵاتدارانی جەبەل تارق نەوتهەڵگرەكەی ئێران ئازاد دەكەن

دەسەڵاتدارانی جەبەل تارق، بڕیار دەدەن كەشتییە نەوتهەڵگرەكەی ئێران ئازاد بكەن، ...