سەرەکی » وتار » پرده‌كه‌ی‌ قه‌ڵاچوالان و بیرچوونه‌وه‌ی

روانینی دوێنێ‌ و خوێندنه‌وه‌ی‌ ئه‌مڕۆ

پرده‌كه‌ی‌ قه‌ڵاچوالان و بیرچوونه‌وه‌ی

ئاسه‌وارو راكردن بۆ ئه‌وروپا حه‌یاته‌كه‌ ,,!!

عه‌بدوڵڵا عه‌باس

ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر هات به‌سه‌رماو سه‌ردانێكی‌ (شێوه‌ سه‌یران)م كرد بۆ قه‌ڵاچوالان و به‌تایبه‌تی‌ بۆ لای پرده‌ ئاسنینه‌ میژووییه‌كه‌ی‌ كه‌ له‌هه‌رشوێنێكی‌ كوردستان و تێكڕای‌ عیراقدا ئه‌یانبینی، کە ئینگلیزو داگیركردن و دوایی‌ كاره‌ بیناكارییه‌كانیمان بیرئه‌هێنێته‌وه‌ و ناچار ئه‌بین كه‌ كرده‌وه‌ گه‌نده‌ڵه‌كانی‌ رژێم و ده‌سته‌ڵاته‌كانی‌ دوای‌ 14 ته‌مموزو تا ئیستا ئه‌بینین له‌سه‌ر وه‌زنی‌ (خۆزگه‌م به‌پار) ئه‌ڵێن: ئاخ بۆ رۆژانی‌ (ئه‌بوناجی)…!!
ئه‌و ئاسه‌واره‌ی‌ ئینگلیز ئه‌وه‌ی بیرهێنامه‌وه‌ كه‌ دوای گه‌ڕانه‌وه‌م بۆ سلێمانی 13 ساڵ رابوردبوو به‌سه‌ر دامه‌زراندنی ده‌سته‌ڵاتی راسته‌وخۆی‌ خۆمانه‌ له‌ سه‌رجه‌می‌ هه‌رێمدا له‌به‌ر ئه‌وه‌ هه‌ر به‌ غه‌ریزه‌ وام هه‌ستكرد (به‌تایبه‌تی له‌ سلێمانی…!) ئه‌و ئاسه‌وارانه‌ی‌ میژووی‌ شار ئه‌گێڕنه‌وه‌ له‌ قۆناغه‌ جیاجیاكانی‌ ژیان و تێكۆشان و بیناكردن و رۆشنبیری ماون و بایه‌خی‌ تایبه‌تیان پێدراوه‌ یان ئاوه‌دانتر كراون یان وه‌ك ئاسه‌وار كراون به‌ ره‌مزی‌ هه‌نگاوه‌كانی‌ ئاوه‌دانی‌ شار؟.
كه‌چی‌ به‌داخه‌وه‌، هه‌ركه‌گه‌یشتمه‌ باخی به‌ختیاری‌ له‌دووره‌وه‌ دیم پرده‌ ئاسنینه‌كه‌ی‌ چه‌می‌ قلیاسان نه‌ك هه‌رنه‌ماوه‌ له‌جیاتی‌ (پردێكی‌ بێ‌ رۆح و بێ‌ ئه‌وه‌ی نیشانه‌ی‌ ده‌روازه‌ی‌ شاری‌ پێوه‌دیاربێ‌ دروستكراوه‌ …!!) وامئه‌زانی‌ بینایه‌كه‌ی‌ (سانه‌وی‌ سلێمانی‌) كه‌ نه‌ك هه‌رچه‌ندان نه‌وه‌ی‌ تیا پێگه‌یشت مه‌یدانه‌ فراوانه‌كه‌ی‌ كه‌ به‌شوورایه‌كی‌ كلاسیكی‌ (شیشی ئاسن) ده‌وره‌درابوو میهره‌جانی‌ ساڵانه‌ی‌ شاری‌ تیا نومایش ئه‌كرا، هۆڵ و شانۆكه‌ی‌ شایان به‌وه‌بوو بكری‌ به‌یه‌كه‌م موه‌زه‌خانه‌ی‌ گێڕانه‌وه‌ی‌ له‌دایكبوونی‌ شانۆ له‌شار كه‌چی‌ مه‌یدانه‌كه‌ی‌ (وه‌ك ئه‌زمه‌ی‌ زه‌وی بووبێ‌ له‌شار) چه‌ند بینایه‌كی‌ به‌ردینی‌ لێكراوه‌ته‌وه‌ نازانم چاره‌نووسی هۆڵه‌كه‌ چیه‌ به‌رامبه‌ر مزگه‌وتی‌ گه‌وره‌، جوانترین دووبینای‌ ته‌رزی‌ كلاسیكی‌ بینا هه‌بوون كه‌ مه‌ڵبه‌ندی‌ دوو چالاكی‌ رۆشنبیری‌ و په‌روه‌رده‌بوون (كتێبخانه‌ی‌ گشتی‌ – كه‌دوایی‌ بوبه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ په‌روه‌رد) و له‌ولایه‌وه‌ بینایه‌كی‌ شێوه‌ بازنه‌یی‌ جوان كه‌یه‌كه‌م باخچه‌ی‌ مناڵانی‌ شاربوو، له‌لایه‌وه‌ باخچه‌یه‌كی‌ سه‌زو و پڕله‌گوڵ و دار سنه‌وبه‌ری‌ باڵا، كراون به‌ بازاڕی‌ (هه‌مه‌جۆر فرۆش) له‌سه‌ره‌تای‌ شه‌قامی‌ كاوه‌ قوتابخانه‌ میژوویه‌كه‌ی‌ فه‌یسه‌ڵییه‌ش شوێنه‌كه‌ی‌ كراوه‌ به‌ دوكان و بازارو له‌م دوو دیارده‌یه‌وه‌ زانیم ده‌سته‌ڵاتی‌ خۆمانه‌ خاوه‌ن عه‌قلێكی‌ بازرگانی‌ كراوه‌یه‌ و به‌ڵگه‌ش ئه‌و هه‌موو(مۆڵ و سۆپه‌ر ماركێتانه‌یه‌ شتی‌ بازاره‌كانی‌ ولاتانی‌ ده‌وروبه‌ری‌ تیا ساغ ئه‌كه‌ینه‌وه‌) و كه‌چی‌ مه‌عمه‌له‌ به‌رهه‌مهێنه‌ره‌كانی‌ كه‌ڕتی‌ گشتی‌ (چیمه‌نتوی‌ سه‌رچنار مه‌عمەلی‌ جگه‌ره‌كه‌ له‌سلێمانی‌) كه‌ سه‌دان كرێكار رزقیان لێوه‌ وه‌به‌ر ئه‌هێنا داخراون!! و له‌ جێگه‌یان چاره‌كه‌ مه‌عمه‌لی‌ كه‌رتی‌ گشتی‌ له‌هه‌رێم نابینی‌..!
وامزانی‌ ئه‌بینم چاپخانه‌ی‌ (ژین) كراوه‌ به‌ باڵاترین موزه‌خانه‌ و په‌یكه‌رێكی‌ (پیره‌مێرد) ی‌ له‌به‌رده‌مایه‌ و وامزانی، بایه‌خداران به‌میژوو كه‌وتونه‌ته‌ خۆ و ناوشارو ده‌وروبه‌ری‌ شار ئه‌پشكنن به‌ڵكو ئاسه‌وارێكی‌ دیاری‌ حوكمی‌ (ئالی‌ بابان كه‌ له‌ 1781 بۆ 1851 ئه‌م شاره‌ پایته‌ختی‌ ده‌سته‌ڵاتیان بوو) بدۆزنه‌وه‌ و ئه‌و بینایه‌ی‌ ئیعلانی‌ دانانی‌ (شێخ محمودی حفید) تیا راگه‌یه‌نرا به‌ مه‌لیكی‌ كوردستان كراوه‌ به‌ دیارترین به‌ڵگه‌ میژوویی‌ زیندوی‌ شارو كوردستان، كه‌چی‌ كه‌ ئه‌مانه‌م هه‌موو نه‌دی‌ سه‌یرم لیهات له‌ پێداگرتنی‌ ئه‌هلی‌ (عیلم و رۆشنبیری‌) شاره‌كه‌مان بكرێ‌ به‌ (پایته‌ختی‌ رۆشنبیری‌) به‌درێژایی‌ 100 یان 200 مه‌تر به‌شه‌قامێكا رائه‌بووری‌ له‌ 10 ناوی‌ گۆگاو فرۆشگا و ئوتیل و گه‌راج و چێشتخانه‌و كۆمه‌ڵی‌ نیشته‌جێی‌ سیاحی و غه‌سلی سیاره‌ 7 ناویان ئه‌وروپی‌ یه‌ له‌ نمونه‌ی‌: (له‌ندن و میونخ و بڕلین و …..هتد) له‌و وڵاتانه‌ی‌ شانازی‌ به‌ ناو وناونیشانی‌ ره‌سه‌نی‌ خۆیانه‌وه‌ ئه‌كه‌ن قه‌ده‌غه‌یه‌ به‌تایبه‌تی‌ شوێنه‌ سیاحییه‌كان ناوی‌ بێگانه‌ی‌ لێبنرێ‌ كه‌چی‌ لای‌ ئێمه‌ له‌ (قلیاسان) شوێنه‌ سیاحی‌ و چێشتخانه‌كان ئه‌ڵیی‌ شه‌ریكه‌ی‌ ئیستیسماریی‌ ئه‌وروپین له‌به‌ر ئه‌وه‌ ئیمتیازی‌ ناو لێنانی‌ ئه‌وروپیان وه‌رگرتوه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ كه‌س سه‌یری‌ لێ‌ نه‌ێی‌ ئه‌ترسم ئیستا خه‌ریكی‌ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی‌ (باخی‌ به‌ختیاری‌) ین كه‌ته‌واو بو له‌سه‌ر داوای‌ وه‌به‌رهێنه‌ره‌كان ناوی‌ بنێن (سه‌یرانگای‌ نیاگارا …!!)
كه‌ئه‌م دیارده‌ ده‌ستگرتن به‌ (رووكه‌شی ده‌ره‌وه‌) و ئیهمالكردنی‌ بنه‌ڕه‌ت و ژێرخان و ئیهمالی‌ بینای پایه‌ له‌سه‌ر ئه‌و ئه‌ساسه‌ ئه‌بینی تێئه‌گه‌ی بۆچی‌ له‌لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانیشه‌وه‌ په‌نا بۆ ته‌نیا (شڵه‌قاندنی‌ وه‌خته‌كی‌) ئه‌به‌ین وا ئه‌زانین به‌رامبه‌ره‌كه‌مان (دۆژمن بێ‌ یان دۆست) به‌و شڵه‌قانه‌ ناچار ئه‌كه‌ین مل بدات بۆ دانانی‌ شه‌رعی‌ و عه‌مه‌لی‌ به‌ خواسته‌كانمان كه‌چی‌ كه‌بۆ ئه‌و نیازه‌ به‌رامبه‌ره‌كه‌مان دۆست بێ‌ یان ناحه‌ز (عه‌بدولمه‌هدی یان عه‌بادی) به‌ گفتوگۆ له‌گه‌ڵیان ئه‌گه‌ینه‌ ئه‌ونه‌تیجه‌ (قانوونیه‌ی‌) ئه‌ڵێ‌: (یبقی‌ الحال علی‌ ماهو علیه‌ ….!!!!) ئێمه‌ش بێده‌نگ ئه‌بین تا فرسه‌تی‌ (شڵه‌قاندن یان قڵیشانه‌وه‌) یه‌كی‌ دی‌ خوا ره‌حم بكات … !!!!!
دانایه‌ك وتوویه‌تی :
• جوانه‌و ره‌وایشه‌ مردن له‌ پێناوی‌ نیشتماندا به‌ڵام جوانترو ره‌واتر ژیانه‌ له‌ پێناوی‌ نیشتماندا.
• ده‌ركردنی ناو و ناوبانگ به‌ناوی‌ غه‌ریبان له‌ده‌ستدانی‌ ناو وناونیشانی‌ خۆته‌ …!! وسه‌لامو عه‌لیكم …!

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

زەردەشت راستی فەرمووە

جەمیلە شێخ مەحمود ووتە بەنرخەكەی ئایی زەردەشت دەزانین كە دەفەرموویت: ...