سەرەکی » وتار » تورکیا وازی لە سیاسەتی سفرکردنەوەی کێشەکان هێناوە؟

تورکیا وازی لە سیاسەتی سفرکردنەوەی کێشەکان هێناوە؟

نیاز سەعید عەلی

یەکێک لەو فاکتەرە سەرەکییانەی، کە بووە هۆی شکستە یەک لەدوای یەکەکانی حکومەتەکانی پێش قۆناغی بەحکومەتبوونی پارتی دادو گەشەپێدانی پارتەکەی ڕەجەب تەییب ئەردۆگان، بە تایبەتی لەنەوەدەکانی سەدەی ڕابردوودا ؛ فاکتەری قەیرانە ئابووریی و سیاسییەکانی ئەو حکومەتانەی پێشوو بوو، لەپاڵ شکستی سیاسەتی دەرەکیی تورکیادا، بەتایبەتیی لەقۆناغی دوای کۆتاییهاتنی ململانێکانی جەنگی ساردو گۆڕانکارییەکانی ناو یەکێتیی شۆرەویی و ئەوروپای ڕۆژهەڵات ؛ کە یەکێک لە دەرەنجامەکانی بریتیی بوو لەکەمبوونەوەی ڕۆڵی ستراتیژیی و سەربازیی و جیۆپۆلەتیکیی دەوڵەتی تورکیا، لەدەوروبەرو ناوچەکەدا، وەکو ئەندامێکی لەڕادەبەدەر نازکێشراوی پەیمانی باکووری ئەتڵەسیی .

پانۆرامای ڕەوتی ئیسلامی سیاسیی لەتورکیا
پارتی دادو گەشەپێدان، لەئێستادا گەورەترین و بەتەمەنترین ئاراستەی درێژەپێدەری کارکردنی ڕەوتی ئیسلامیی سیاسیی دەمامکداری ناو تورکیایە .
بەچەشنی هەر چوار پارتە ئیسلامی سیاسییە هەڵوەشاوەکانی تری پێش خۆی ؛ لەڕووی زنجیرەی مێژووییەوە لەدوای ڕاگەیاندنی پارتی سەعادەت ؛ ئەم پارتە بریتییە لەشەشەمین هەوڵ و دەستپێشخەریی، بۆ دروستکردن و ڕاگەیاندنی پارتێکی تری ئیسلامی سیاسیی ئەلتەرناتیڤ لەتورکیا ؛ وەکو میراتگری ئەو ڕەوتە ئیسلامیی سیاسییە دەمامکدارەی کە لەسەر دەستی نەجمەدین ئەربەکان (29/10/1926–27/2/2011)، لەسەرەتای حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە سەریهەڵداوەو قۆناغی جیاجیای بڕیوەو بەردەوامە .
پارتی دادو گەشەپێدان ؛ زادەی دوو فاکتەری پەیوەست بەڕەوتی ئیسلامی سیاسییە لەتورکیا، یەکێکیان تەشەنەسەندنی ناکۆکییەکانی ناو دوایین پارتی ئیسلامی سیاسیی هەڵوەشاوە؛ بە ناوی پارتی فەزیڵە (١٧/١٢/١٩٩٨- ٢٢/٦/٢٠٠١)، ئەوی تریشیان؛ دروستبوونی بۆشایی کاری ئیسلامی سیاسیی، لەدوای هەڵوەشانەوەی ئەو پارتەو دابەشبوونی میراتەکەی بۆ دوو گرووپ، گرووپی یەکەم بریتیی بوون لەسەرکردەو کادیرە پیرە کۆنەپارێزەکانی ناو پارتی فەزیڵە کە بە (نەوەی پاسەوانە کۆنەکان) ناسراون، ئەم گروپە یەک مانگ، لەدوای هەڵوەشانەوەی پارتەکە، ڕۆژی (٢٢/٧/٢٠٠١)، بەبڕیارو ڕێنمایی پشتی پەردەی ئەربەکان و بەسەرکردایەتیی ڕەجائی کۆتان، پارتێکی تری تازەی ئیسلامی سیاسییان، بەناوی پارتی سەعادەت ڕاگەیاندو تا ئێستا بەردەوامن، بەڵام لاوازو داکشاوو پەراوێزن، گرووپی دووەم بریتی بوون لەکادرو سەرکردە گەنجەکان، کە بانگەشەی تازەگەرییان ئەکردو لەناکۆکیی و ململانێیەکی تووندا بوون ؛ لەگەڵ سەرکردە کۆن و تەقلیدییەکانی نەوەی یەکەمی کاری ئیسلامی سیاسیی لەتورکیا، لەناو هەمان پارتی هەڵوەشاوە، ئەمانیش بەسەرکردایەتیی ئەردۆگان و عەبدوڵڵا گویل و عەلی باباجان و ژمارەیەکی تر، لەکادیرەکان و پەرلەمانتارانی پارتی فەزیڵەی هەڵوەشاوە، ڕۆژی (١٤/٨/٢٠٠١)، پارتی دادو گەشەپێدانیان ڕاگەیاند .
پێشینەی مێژوویی سەرهەڵدانی دیاردەی ئیسلامی سیاسیی و دروستبوونی پارتی ئیسلامی سیاسیی لەتورکیا ؛ گرێدراوە بەنەجمەدین ئەربەکان، ناوبراو بەئەندازیارو باوکی گیانیی ڕەوتی ئیسلامی سیاسیی لەتورکیا لەقەڵەم ئەدرێت، پێنج جار پارتی ئیسلامی سیاسیی دامەزراندووە ؛ سێجار بەئاشکرا، دووجاریش بەنهێنیی و لەپشتی پەردە؛ ئەو کاتەی کە کارکردنی سیاسیی، بەیاسا لێ قەدەغەکرابوو .
ئەو سێ پارتە ئیسلامی سیاسییەی کە ئەربەکان بەئاشکراو لەلایەن خودی خۆیەوە ڕاستەوخۆ دایمەزراندوون، بریتیین لە؛ پارتی سیستەمی نیشتمانیی (26/1/1970–20/5/1971)، پارتی سەلامەی نیشتمانیی (11/10/1972–12/9/1980)، پارتی ڕەفاه (19/7/1983-16/1/1998)، پارتی چوارەم و پێنجەمیش، کە لەپشتی پەردەوە دایمەزراندوون، بریتیین لە؛ پارتی فەزیڵە (17/12/1998–22/6/2001)، پارتی سەعادەت (22/7/2001) .

پارتی دادو گەشەپێدان … هەڵکشان بەرەو دەسەڵات
لەیەکەمین بەشدارییکردنیدا ؛ لەهەڵبژاردنی گشتیی پەرلەمانی تورکیا، لەمانگی تشرینی دووەمی ساڵی (2002)دا ؛ ئەم پارتە توانی ببێتە براوەی یەکەمی پرۆسەی هەڵبژاردن ؛ ئەویش بەهۆی قۆستنەوەی کێشە و قەیرانە کەڵەکەبووە ناوخۆییەکانی حکومەتەکانی پێشوو ، هەر بۆیە لەهەڵمەتەکانی بانگەشەی هەڵبژاردن و چڕکردنەوەی ئەرک و پەیامەکانی ئەم پارتە تازە ڕاگەیەندراوەدا ؛ بەردەوام و بەپلەی یەکەم، جەخت لەسەر چارەسەری کێشەو قەیرانە تەشەنەسەندووەکانی ناوخۆی تورکیاو خۆبەدوورگرتن لەتێوەگلان بەکێشەو ناکۆکیی و ململانێ دەرەکییەکان و قەیرانەکانی دەرەوەی سنوورەکانی تورکیا؛ ئەکرایەوە.
ئەم پارتە لەسەرەتاکاندا ؛ کارنامەی خۆی لەچوارچێوەی هەوڵدان بۆ چارەسەری قەیرانە ئابوورییەکان و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵیی و چەسپاندنی دادپەروەریی و بانگەشەو بەڵێن، بۆ دۆزینەوەی چارەسەر ؛ بۆ کێشە سیاسییە ناوخۆییەکان بەگشتیی و کێشەی کورد بەتایبەتیی داڕشتبوو، لەسەر ئەم بنەمایە توانی بۆ چەندین خولی تری یەک لەدوای یەکی پرۆسەکانی هەڵبژاردن؛ بەپشتبەستن بەچەندین دەستکەوتی ئابووریی و پەیڕەویکردنی سیاسەتێکی دیماگۆکیی پڕ لەبەڵێن و پەیمان، بۆ چارەسەری کێشەی کورد؛ سەرکەوتن بەدەستبهێنێت .
پارتی دادو گەشەپێدان؛ وەک هەڵگرو درێژەپێدەری پرۆژەی ئیسلامی سیاسیی لەتورکیا، بەڵام جیاوازتر لەپارت و ڕێکخراوە تەقلیدییە ئیسلامی سیاسییەکانی تری تورکیاو جیهانی ئیسلامیی، بەمیکانیزم و ئامرازی جیاوازتر، بەدەمامکی جیاجیا، بەشێنەیی و بەنەخشەی ورد ؛ دوور لەورووژاندنی میدیایی و هەنگاوی زەق و هەراسانکەر لەبەرامبەر سیستەمی عەلمانیی ؛ بەپراکتیکیی هەنگاوی ناوە بۆ ئەنجامدانی چەندین گۆڕانکاریی، لەبواری پەروەردەو خوێندن، سیستەمی کۆمەڵایەتیی و کاروباری ئایینیی، بووژاندنەوەی ڕۆڵ و بەشداریی ئایینی ئیسلام، لەناو چەندین کایەی بنەڕەتیی و گرنگی ناو کۆمەڵگەو ناو دامودەزگەکانی حکومەت و دەوڵەتدا، لەپاڵ ئەنجامدانی چەندین ڕیفۆرمی یاسایی و دەستووریی، بەناڕاستەوخۆش کاری ئەکرد بۆ پەکخستنی پرۆسەی بوونە ئەندامی هەمیشەیی تورکیا، لەناو یەکێتیی ئەوروپا ؛ لەڕێگەی ڕەتکردنەوەی مەرج و داواکارییەکانی ئەو یەکێتییە بۆ بوونە ئەندامی هەمیشەیی تیایدا، هاوکات وەکو ئەلتەرناتیڤ ؛ پارتی دادو گەشەپێدان ؛ ستراتیژی بادانەوەی بەلای ڕۆژهەڵاتی ئیسلامییدا پەیڕەو کرد .
زۆرینەی ئەو هەنگاوو گۆڕانکاریی و ڕیفۆرمانەی پارتی ناوبراو، بۆ هێنانەدی ئامانجی شارەوەی بەئیسلامیکردنەوەی کۆمەڵگەو سیستەم و دامودەزگەکانی دەوڵەتی تورکیاو گۆڕینی ناسنامەی ئەو دەوڵەتە بووە ؛ لەعەلمانییەوە بەرەو ئیسلامیی، لەڕووی کەلتوورو مەعریفییشەوە ؛ گەڕانەوە بووە لەکەلتوورو مەعریفەی ڕۆژئاواییەوە بۆ کەلتوورو مەعریفەی ڕۆژهەڵاتیی ئیسلامیی، ئەم میتۆدە لەکاری پارتی دادو گەشەپێدان ؛ لەئێستادا ڕوونترو بێباکتر درێژەی هەیە .
پارتی دادو گەشەپێدان لەتورکیا، لەماوەی نێوان (2002-2014)دا ؛ توانی لەڕووی ئابوورییەوە، بووژانەوەیەکی بەرچاو بەسەر ڕەوشی داتەپیووی ئابووریی قۆناغی نەوەدەکاندا بهێنێت، دیارە ئەمەش بەئەنجامدانی پرۆسیەکی ڕیفۆرمی ئابووریی درێژخایەن، شایەنی باسە بەردەوامی ئەم ڕیفۆرمانەو دەرکەوتنی ئەنجامەکانی لەسەر گەشەو بووژانەوەی ئابووریی تورکیا ؛ لەپرۆسەکانی هەڵبژاردنە گشتییەکانی شارەوانییەکان و پەرلەماندا ؛ چانسی سەرکەوتنی بۆ ئەم پارتە، بۆ چەندین جار تازە ئەکردەوە .

بووژانەوەی تاکڕەویی و سووڵتانییزم
ئەردۆگان لەدرێژەی هەنگاوو سیاسەتەکانییدا؛ لەچوارچێوەی پرۆژەی پان ئیسلامییزمدا ؛ بەڵام بەناوو بەبەرگێکی جیاوازەوە ؛ لەدەسپێکی ڕووداوەکانی دیاردەی ناونراو بەبەهاری عەرەبیی، کارنامەی داڕشت بۆ دەستتێوەردان لەکاروباری ناوخۆی چەندین وڵات و دروستکردنی پێگەو هەژموون تیایاندا، لەم سۆنگەیەوە پەلی هاویشت بۆ دەرەوەی تورکیا ؛ بەڕادەیەک زیاترو خراپتر لەحکومەتەکانی پێش خۆی، بەتایبەتیی لەدەستخستنە ناو کاروباری ناوخۆو رووداوەکانی ناو سووریاو میسرو لیبیاو دواتر خۆخزناندنە ناو کێشەو ململانێ و ناکۆکییەکانی نێوان (فەلەستین – ئیسرائیل)، (سعودییەو ئیمارات – ئیخوان موسلمین)،(سعودییەو ئیمارات – قەتەر)، (هەرێمی کوردستان – حکومەتی عێراق)و چەندین پەلهاویشتنی تر ؛ بەرەو وڵاتانی باکووری ئەفریقیاو چەندین وڵات وناوچەی تر لەجیهاندا .
شایەنی باسە زۆربەی هەنگاوو سیاسەتەکانی دەرەوەی تورکیا و دەستتێوەردان و پەلهاویشتنەکان، لەدەرەنجامدا بوونەتە هۆی دروستبوونی ترس و نیگەرانیی و نائارامیی و ناکۆکیی و کاردانەوەی هێزە نێودەوڵەتییەکان و چەندین وڵاتی تری ناوچەکە، لەبەرامبەر سیاسەتی دەرەوەی تورکیا .
پرانسیپی سفرکردنەوەی کێشەو ناکۆکییە دەرەکییەکانی تورکیا ؛ کە تێزیک بوو ئەحمەد داود ئۆغلۆی سەرۆک وەزیرانی پێشووی تورکیا دایڕشتبوو، بۆ سەرلەنوێ پیاچوونەوەو بنیاتنانەوەی سیاسەتی دەرەوەی تورکیا ؛ بەئامانجی کۆتاییهێنان بەهەموو کێشەو ناکۆکیی و ململانێ دەرەکییەکانی تورکیا، لەسەر بنەمای ئاشتیی و دۆستایەتیی و کارو بەرژەوەندیی هاوبەش، کەچی ئەردۆگانی سەرۆک ؛ دەستی تێخست و بەئاراستەی زیاترکردن و ئالۆزکردنی کێشەو ناکۆکییە دەرەکییەکانی تورکیای برد، ئەم بەلادا ڕێبردنە لەسیاسەتی دەرەوەدا ؛ بووە هۆی سەرهەڵدان و تەشەنەسەندنی ناکۆکیی ناوخۆیی، لەناو خودی حکومەتەکەو لەناو پارتی دادو گەشەپێدانی فەرمانڕەوادا، بەتایبەتیی لەنێوان ئەردۆگان و داود ئۆغلۆدا، دواتر لەژێر تین و گووشاری ئەردۆگاندا ؛ ئۆغلۆی سەرۆک وەزیران، ناچار بەدەست لەکارکێشانەوە کرا .
ویستی تاکرەویی لەئاراستەی کارکردنی ئەردۆگاندا، چ وەکو سەرۆکی پارت، چ وەکو سەرۆکی کۆمار ؛ بەتایبەتیی پاش ئەوەی کە بەهۆی ڕیفۆرمی دەستوورییەوە، دەسەڵاتی زیاترو گرنگتری بۆ خۆی دەستەبەرکرد ؛ بووە هۆی سەرهەڵدان و تەشەنەسەندنی ناکۆکیی و ململانێی ناوخۆیی و بەرۆکی حکومەت و پارتەکەی ئەردۆگانی گرت .
ئەردۆگان لەبەڕێوەبردنی ناکۆکیی و ململانێکانییدا ؛ بەدەستێک کەوتە زەبر وەشاندن لەهاوپەیمانەکەی دوێنێ، ئەویش بزووتنەوەی خزمەت و فەتحولڵا گوولەنی ڕابەری بزووتنەوەکە، بەدەستێکی تریش کەوتە پەراوێزخستن و تەنگ پێهەڵچنینی نەیارەکانی لەناو حکومەت و پارتەکەیدا، ئەمە سەرەڕای قۆستنەوەی کودێتاکەی (15/7/2016)، بۆ پاکتاوکردنی سوپاو دەزگای پۆلیس و دەزگای دادوەریی؛ لەنەیارەکانی خۆی .

دووبارەبوونەوەی مێژوو
مێژووییەکی نزیک لەقۆناغێکی پێش وەرچەرخان و دوای وەرچەرخان، کە زۆرینەی کارەکتەرەکانی ماون، یان زۆرێک لەبینەری ڕووداوو گۆڕانکارییەکان ؛ کە تەمەن ڕێی پێداون فریای هەردوو قۆناغە لەیەکچووەکە بکەون و هێشتا یادەوەرییان سیخناخە بەچیرۆکەکانی پارتە فەرمانڕەواکانی قۆناغی شکستی ئابووریی و سیاسیی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردووو قۆناغی ئێستای پارتی دادو گەشەپێدان ؛ درک بەدووبارەبوونەوەیەکی تراژیدیی چیرۆکی ڕووداوەکان لەتورکیادا ئەکەن .
سیاسەتەکانی ئەردۆگان لەناوخۆو دەرەوەی تورکیا ؛ ئەستێرەی درەوشاوەی ئابووری تورکیای بەرەو ئاوابوون بردووە، لەم ساڵانەی دواییدا ؛ دۆخی ئابووریی تورکیا ؛ لەگەڕانەوەدایە بۆ دۆخی خراپ و داتەپیووی قەیراناویی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوو،کە بووە هۆی شکستپێهێنانی چەندین حکومەت و هەرەسهێنانی چەندین پارتی سیاسی دەسەڵاتداری مێژوویی .
ئەو دۆخە ئابوورییە خراپەی کە زەمینەی خۆشکرد بۆ بوونە ئەلتەرناتیڤی پارتی دادو گەشەپێدان ؛ بەسەر پارتە سیاسییە مێژوویی و تەقلیدییە فەرمانڕەواکانی ڕابردوو، ئێستا خەریکە دووبارە ئەبێتەوە بەسەر پارتی دادو گەشەپێداندا.
بەدەر لەدۆخی قەیرانی ئابووریی، تورکیا بەردەوامە لەخوولانەوە بەدەوری هەمان بازنەی ڕابردوو ؛ بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازییانەی کێشەی کوردو ئامادەنەبوون لەگۆڕینی سروشتی ئەو کێشەیە ؛ لەکێشەیەکی ناسێنراو و ئابڵۆقەدراو بەچەمکی ئاسایش، بۆ کێشەیەکی سیاسیی و نەتەوەیی ڕەوا .
ئەم تێڕوانینە تەقلیدییە نەگۆڕەی پارتی دادو گەشەپێدان بۆ کێشەی کورد لەتورکیا، چەندین دەرهاویشتەی سیاسیی و ئابووریی نەخوازراوی بۆ دەوڵەتی تورکیا لێ کەوتۆتەوە،کە تیایدا تەنها میکانیزم و ئامراز، لای دەوڵەت بۆ چارەسەر ؛ بووەتە فاکتەری سەربازیی، لەم سۆنگەیەوە حکومەتەکانی ڕابردوو، بەتایبەتیی لەهەشتاکان و نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوودا ؛ ئەزموونێکی بێ بەرهەم و شکستخواردوویان هەیە لە ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم کێشەیەدا، چ لەڕووی سەربازیی، یان لەڕووی سەقامگیریی ئاسایش، یان لەڕووی سیاسیی .

ڕەوشی ئێستای پارتی فەرمانڕەوا
پارتی دادو گەشەپێدان ؛ لەئێستادا گیرۆدەی چەندین کێشەی ناوخۆیی پارتەکەیە، بەتایبەتیی مەترسیی ڕوودانی لێکترازانی گەورە لەجەستەی پارتەکەدا، شانبەشانی تەشەنەسەندنی قەیرانی ئابووریی ناوخۆو گرژبوونی پەیوەندییە دەرەکییەکانی تورکیا، لەگەڵ وڵاتانی ئەمریکاو ئەوروپاو شکستهێنانی لەسیاسەتی سفرکردنەوەی کێشەو ناکۆکییە دەرەکییەکان، هەروەها بێ بەشبوونی لەچنینەوەی دەسکەوتەکانی ڕووداوو گۆڕانکارییەکانی ناوچەکە، لەلایەکی تریش دۆڕاندنی چەندین شاری گەورەی تورکیا ؛ لەدوایین هەڵبژاردنی شارەوانییەکاندا، لەناویاندا ئەستەنبووڵ و ئەنقەرە، ئەمانە لەگرنگترین هۆشداریی و ئاماژەکانی نزیکبوونەوەی چارەنووسی ئەردۆگان و پارتەکەیەتی ؛ لەچارەنووسی پارت و سەرکردە ناودارەکانی قۆناغی نەوەدەکان ؛ کە لەسەر شانۆی سیاسیی و لەناو پرۆسەی فەرمانڕەواییدا ؛ کەوتنە پەراوێزەوەو ئاوابوون .
شکستەکانی ئەردۆگان و پارتەکەی لەفەرمانڕاوییدا ؛ لەلایەک یەکێتیی ڕیزەکانی پارتی دادو گەشەپێدان، بەرەو لێکترازان ئەبات، لەلایەکی تریش هێزەکانی ئۆپۆزسیۆن ؛ بۆ هەڵبژاردنی گشتیی داهاتووی پەرلەمان، تۆکمەو بەهێز ئەکات.
ئێستا ئەردۆگان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو شکستە پێشبینیکراوە؛ کار لەسەر ورووژاندنی هەستوسۆزی بیرباوەڕی ناسیۆنالیستیی تورکیی ئەکات، تا لەم ڕێگەیەوە باسکی خۆی بۆ هەڵبژاردنی داهاتوو بەهێز بکات، لەهەمان کاتدا هەوڵ ئەدات ؛ ئاراستەو فۆکس لەسەر کێشە ناوخۆییەکانی پارتەکەی و شکست و قەیرانەکانی حکومەتەکەی ؛ بگۆرێت بۆ مەترسیی لەدیاردەی فۆبیای کورد، ئەیەوێت ڕووبەڕووبوونەوەو سەرکەوتن بەسەر فۆبیای کوردیی، لەو دیو سنوورەکانی دەوڵەتی تورکیا ؛ بکاتە ڕووداوی هەرە گەورە، بەسەر شکستە ئابوورییەکانی ناوخۆ، هەروەها ئەیەوێت قورسایی و کاریگەریی لێکترازانی ناو پارتەکەی کەم بکاتەوە، هاوکات ئەیەوێت دۆڕاندنی شارە گەورەکانی دوایین هەڵبژاردنی شارەوانییەکانی پێ پەردەپۆش بکات، لەکۆتا جاریشدا ئەیەوێت تێکشکانی فۆبیای کورد ؛ بکاتە دەسکەوتێکی نەتەوەیی گەورە بۆ بووژانەوەی پارتەکەی و خۆی بکاتە سیمبوولێکی کاریزمیی نەتەوەیی ، تاکو ئەو سەرکەوتنە بکاتە خۆراکی هەڵمەتی بانگەشەی هەڵبژاردنی گشتیی داهاتووی پەرلەمان، وەک چۆن بۆڵەند ئەجاوید(28/5/1925-5/11/2006)ی سەرۆکی پارتی چەپی دیموکراسیی؛ پرۆسەی دەستگیرکردنی سەرۆکی پەکەکەیان قۆستەوەو کردیانە سەرکەوتنێکی نەتەوەیی گەورەو هەڵبژاردنی ساڵی (1999)یان پێ بردەوە .
شایەنی باسە هەڵبژاردنی داهاتووی پەرلەمان لە تورکیا، پێشبینیی ئەکرێت ببێتە قوورسترین پرۆسەی هەڵبژاردن، لەبەردەم ئەردۆگان و پارتەکەی، بۆیە ئەردۆگان بۆ درێژەپێدان بەسەپاندنی پێویستییبوونی مێژوویی خۆی و پارتەکەی ؛ بەشوێن گۆچانێکی سیحرییدا ئەگەرێ و تەنها تێکشکانی فۆبیای کوردیی لەبەردەستدا ماوە، پێناچێت نەیارە دەرەکییەکانی لێ بگەرێن ؛ ئەم گۆچانە سیحرییە ؛ بکەوێتە دەستی ئەردۆگان وفریای بکەوێت !! .

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

پـەیامێكـی زانستی و مێژوویی و هەڤاڵانە

لەتیف نێروەیی* بۆ هەڤاڵی بەڕێز كاك كۆسرەت رەسوڵ عەلی، جێگری ...