سەرەکی » وتار » ئازاد ئیبراهیم ‌ » نیكی له‌ جه‌ده‌ و جوێل له‌ كه‌ربه‌لا

نیكی له‌ جه‌ده‌ و جوێل له‌ كه‌ربه‌لا

به‌ركه‌وتنی زۆربه‌ی‌ كۆمه‌ڵگه‌ خۆرهه‌ڵاتییه‌كان به‌ ململانێی مه‌زهه‌بی شیعی و سوننی‌، به‌ركه‌وتنێكه‌ له‌ فۆرمه‌ خۆرئاواییه‌كه‌ی‌ «كاسۆلیك و پرۆتستانت»ی‌ مه‌سیحییدا. له‌ نێوان ئه‌م دوو تایپه‌ی‌ ململانێ و پێكدادانی‌ خوێناویدا ، هه‌میشه‌ به‌ره‌یه‌ك ویستوویه‌تی وه‌ك میراتگری‌ دینی و سه‌له‌فییه‌تی خوداپه‌رستی و هه‌ڵگری‌ په‌یامی ڕاسته‌قینه‌ی‌ دین بناسێنرێت.
پێكدادانی‌ كاسۆلیكی و پرۆتستانتی له‌ خاڵێكدا كه‌ پێی ده‌گوترێت «ڕیفۆرمی ئاینی» تا ڕاده‌یه‌ك وه‌ستا. به‌م وه‌ستانه‌ ئه‌وروپا بازدانێكی گه‌وره‌ی‌ به‌سه‌ر مێژوویه‌كی ڕه‌ش له‌ خوێنڕشتن كرد كه‌ هه‌میشه‌ كاسۆلیكییه‌كان زاڵتربوون له‌ چه‌وساندنه‌وه‌ی‌ پرۆتستانته‌كاندا. له‌ دوای‌ ڕیفۆرمی ئاینییه‌وه‌ ئیدی له‌ ئه‌وروپادا به‌ره‌یه‌ك نه‌ما به‌دوای‌ میراتگری‌ مه‌سیحیدا ڕاكه‌ڕاكه‌ بكات، ته‌نانه‌ت له‌ ئازادكردنی‌ مرۆڤدا بۆ ئازادی هه‌ڵبژاردنی دین، هه‌نوكه‌ پاشه‌كشێیه‌كی گه‌وره‌ له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا هه‌یه‌و فه‌ره‌نسای دایكی ڕۆشنبیری ئه‌وروپی هه‌موو نێتێكی میراتگری‌ له‌ناو بردووه‌.
به‌ پێچه‌وانه‌‌وه‌، پێكدادانی‌ شیعه‌ و سوننه‌ بۆ وه‌رگرتنی‌ میراتی ئیسلامی كه‌ ده‌مێك ساڵه‌ له‌ خۆرهه‌ڵاتیشدا باوه‌، سوننه‌كان خۆیان به‌ هه‌ڵگری په‌یامی ڕاسته‌قینه‌ی‌ دین و مانا دروسته‌كه‌ی‌ دینداری‌ ده‌زانن و شیعه‌یش به‌پێچه‌وانه‌وه‌. ته‌نانه‌ت شیعه‌كان عه‌لی كوڕی‌ ئه‌بو تالیب ده‌كه‌ن به‌ وه‌سیله‌ و ئایكۆنێك بۆ نزیكبوونه‌وه‌ له‌ خواوه‌ندی‌ موته‌عال.
دوو ئاهه‌نگی به‌دوایه‌كدا هاتوو «نیكی میناج» له‌ شه‌وه‌ ئاهه‌نگێكی گه‌رم و شوری‌ جه‌دده‌ی سعودیدا و به‌شداری‌ هونه‌رمه‌ند «جوێل سعاده‌»ی لوبنانی‌ له‌ كردنه‌وه‌ی‌ ئاهه‌نگی پاڵه‌وانێتی خۆرئاوای‌ ئاسیادا، لێكدانه‌وه‌ و شیكاری‌ جیاواز هه‌ڵده‌گرێت و هه‌ر كه‌سێك لای‌ خۆیه‌وه‌ به‌ شێوه‌یه‌ك لێكی ده‌داته‌وه‌.
سعودیه‌ كه‌ ده‌مێك ساڵه‌ شه‌ڕی هه‌ر ئایدیا و باگراوه‌ندێكیتری‌ دینی له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ عه‌قیده‌ی‌ خۆی‌ ده‌كات، ماوه‌یه‌كه‌ هه‌نگاو هه‌نگاو به‌ره‌و كرانه‌وه‌یه‌كی نه‌رم ده‌چێت به‌ڕووی جیهاندا و محه‌مه‌د بن سه‌لمانیش ده‌یه‌وێت بڵێت یه‌كه‌م ده‌سه‌ڵاتداری‌ سعودییه‌ كه‌ ڕێخۆشكه‌ری‌ بۆ ئه‌و ڕیفۆرمه‌ ئاینییه‌ ده‌كات كه‌ له‌ ئه‌وروپادا دوو جه‌مسه‌ره‌ گه‌وره‌كه‌ی‌ مه‌سیحیشی له‌ شه‌ڕو كوشتار دوورخسته‌وه‌.
له‌به‌رامبه‌ردا موسیك ژه‌ن و هونه‌رمه‌ندێكی وه‌ك «جوێل» له‌ كه‌ربه‌لای‌ دڵی شیعه‌دا، گه‌وره‌ به‌رپرسان و كه‌سایه‌تییه‌ دیاره‌كانی‌ شیعه‌ی‌ توڕه‌كردووه‌ و داوای‌ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ ته‌واوی‌ سه‌رپه‌رشتیارانی ڕێوڕه‌سمه‌كه‌ ده‌كه‌ن و پێیانوایه‌ ئه‌و كاره‌ پێشێلكردنی‌ موقه‌ده‌ساتی شیعه‌و شاری‌ كه‌ربه‌لایشه‌.
وه‌ك چۆن محه‌مه‌د بن سه‌لمان ده‌یه‌وێت مۆری ڕیفۆرم له‌زه‌مه‌نێكیتر له‌ ململانێ و كوشتاری‌ شیعه‌ و سوننه‌ بدات، ئه‌وا شیعه‌كانی‌ كه‌ربه‌لایش ته‌حه‌فوز به‌ شیعیبوونی خۆیانه‌وه‌ ده‌كه‌ن و ده‌یانه‌وێت بڵێن ئه‌وه‌ی‌ له‌ جه‌ده‌ ڕووده‌دات پیلان و پرۆژه‌ی ئه‌مریكی ئیسرائیلییه‌ و نابێت ئه‌و ده‌سته‌ بگاته‌ كه‌ربه‌لا و پیرۆزییه‌ شیعییه‌كه‌ ناشیرین بكات و بكه‌وێته‌ به‌رده‌م ڕه‌خنه‌ی‌ جیهانی‌ شیعی. چونكه‌ به‌دیدی ئه‌وان كه‌ربه‌لا واته‌ كۆی‌ ڕۆحی شیعی و ناشیرینی ئه‌و جێگا واته‌ ناشیرینی هه‌موو شیعه‌.
نیكی له‌ جه‌ده‌ و جوێل له‌ كه‌ربه‌لا، دوو كرده‌ و دوو پرۆژه‌ی گه‌وره‌یه‌ كه‌ په‌یامی نوێیان پێیه‌ له‌ زه‌مه‌نی‌ داخرانی خۆرهه‌ڵات و ده‌كرێت له‌چه‌ند ڕوویه‌كه‌وه‌ بخوێنرێته‌وه‌:
یه‌كه‌م : پێكدادانی‌ شیعه‌و سوننه‌یه‌ به‌شێوه‌یه‌كیتر و به‌فۆرمێكیتر بۆ دابڕانیان له‌ ڕابردوو.
دووه‌م : سیناریۆیه‌كی نوێیه‌ بۆ لێدان له‌و داخرانه‌ دینییه‌ی‌ له‌ سیستمی سعودی و شیعی عیراقی و جیهانیدا ده‌بینرێت.
سێیه‌م : ڕێفۆرمێكی نه‌رمی دینییه‌ و سود له‌ ئه‌زمونی كاسۆلیك و پرۆستانت وه‌رگیراوه‌.
چواره‌م : هه‌وڵێكه‌ وه‌ك چۆن كۆتایی به‌ دابه‌شكاری‌ دینی له‌سه‌ر ئاستی ئه‌وروپا هێنرا، ئه‌وا ده‌كرێت ئه‌م جۆره‌یش كۆتایی به‌ هه‌موو ئه‌و موقه‌ده‌سات و دابه‌شكارییه‌یش بهێنێت شیعه‌و سوننه‌ له‌نێوان خۆیاندا كردوویانه‌و هیچ ده‌لاقه‌یه‌كیان نه‌هێشتووه‌ته‌وه‌ بۆ ئه‌دیانه‌كانیتر.
پێنجه‌م: ئه‌م پرۆژه‌یه‌ وه‌ك چۆن سعودییه‌ی‌ سوننی موباره‌ك ده‌خاته‌به‌رده‌م پرسیاری‌ به‌ره‌ی شیعی و ڕه‌خنه‌ ده‌گرن و به‌پرۆژه‌ی‌ ئه‌مریكی و ئیسرائیلی ده‌زانن ، ئه‌وا كه‌ربه‌لایش وه‌ك سه‌رچاوه‌ی‌ وزه‌ و هێزی ڕۆحی شیعه‌كان ده‌خاته‌به‌رده‌م هێرشی به‌ره‌ی سوننی.
نیكی ئه‌مریكی و جوێلی لوبنانی‌ دوو ئایكۆنی هونه‌رین كه‌ خراوه‌ته‌ بازاڕی هونه‌رو وه‌رزشه‌وه‌، لێره‌وه‌ ئه‌و وێنا قاڵبگرتووه‌ دینییه‌ ده‌شكێنێت كه‌ ساڵانێكه‌ له‌هه‌ردوو وڵاتدا بیرو هزری‌ تاكه‌كانی‌ پێ قانگ ده‌درێت.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*