سەرەکی » دۆسێ » راپرسی گشتی ئامرازێک بۆ سەربەخۆیی گەلان

راپرسی گشتی ئامرازێک بۆ سەربەخۆیی گەلان

ئەم بابەتە توێژینەوەیەکی زانستی بارام ئیبراهیم-ە کە پێشکەش بە کۆلێژی یاسای زانکۆی جیهان کراوە، کوردستانی نوێ بە باشی زانی بە زنجیرە بڵاوی بکاتەوە.

مافناس بارام ئیبراهیم

بەشی دەیەم

سێیه‌م سه‌ربه‌خۆبوونی كۆسۆڤۆ له‌ ڕێگای ئه‌نجامدانی ڕاپرسی گشتی له‌نێو گه‌ل دا
دوای جه‌نگی دووه‌می جیهانی به‌دیاریكراوی له‌ ساڵی1946ز هه‌رێمی كۆسۆڤۆ چووه‌ پاڵ یۆگسلاڤیایی یه‌كگرتوه‌و‌ه‌ له‌سه‌رده‌می سه‌رۆك (جوزێڤ بروزتینو) له‌ڕێگه‌ی ده‌ستوره‌وه‌ له‌ سالی1947ز كۆسۆڤۆ وه‌ك هه‌رێمكی خۆبه‌رێوه‌به‌ر له‌ چوارچێوه‌ی كۆماری یۆگسلاڤیای یه‌كگرتوو‌ ناسێنرا.
له‌ ساڵی 1989ز (سلۆبۆدان میلوسۆڤیچ) سه‌رۆكی یۆگسلاڤیا خۆبه‌رێوه‌به‌ری هه‌رێمی كۆسۆڤۆی ره‌تكرده‌‌وه‌، كه‌ پێشتر به‌ده‌ست هاتبوو له‌لا‌یه‌ن ئه‌لبانییه‌كانه‌وه‌، كه‌ زۆرینه‌ی دانیشتوانی هه‌رێمه‌كه‌یان پێكده‌هێنا، له‌ ڕێگای پۆلیسی و به‌ئاگرو ئاسن داپۆلیسن وتوندوتیژیه‌وه‌ هه‌رێمه‌كه‌ی به‌رێوه‌ده‌‌برد.
گه‌لی ئه‌لبان له‌ هه‌رێمی كۆسۆڤۆ له‌پاش ره‌تكردنه‌وه‌ی خۆبه‌رێوه‌ره‌ییه‌كه‌یانه‌و خۆیان ئاماده‌كردو رێكخسته‌وه‌ بۆ رووبه‌رووبوونه‌وه‌ له‌دژی ئه‌و داگیركارییه‌ی ‌ ڕووبه‌روویان بویه‌وه‌ خۆرێكخستنه‌‌كه‌یان شكڵێكی نه‌ته‌وه‌یی زیاتر بوو له‌ شكڵی دینی كه‌ پارتی یه‌كێتی دیموكراتی ئه‌لبانی پێشڕه‌وایه‌تیان ده‌كرد، كه‌ سه‌رۆكی پارته‌كه‌ (ئیبرایم روغوفا) بوو، شۆرشه‌كه‌یان خه‌باتی سیاسی ئاشتیانه‌ی هه‌لبژاردبوو، له‌ ته‌مموزی 1998ز گه‌لی ئه‌لبان له‌ هه‌رێمی كۆسۆڤۆ ڕاپرسی گشتی یان ئه‌نجامدا بۆ ئه‌وه‌ی چاره‌نووسی گه‌ل و هه‌رێمه‌كه‌یان ده‌ستنیشان بكه‌ن، ئه‌نجامی ڕاپرسی یه‌كه‌ وای نیشان دا، كه‌ زۆرینه‌ی هه‌ره‌ زۆری گه‌له‌كه‌یان ده‌یه‌وێت له‌سربیا جیاببێته‌وه‌و كۆمارێكی سه‌ربه‌خۆ بۆ خۆیان پێكبهێنن، له‌ئه‌یلولی هه‌مان ساڵدا ئه‌لبانیه‌كان مانگرتنێكی به‌رفراوانیان راگه‌یاند ‌ شێوه‌یاخبوونێكی مه‌ده‌نیانه‌بوو له‌ كۆماری سربیا سه‌رۆكی پارته‌كه‌یان هه‌وڵی دا سۆزی كۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تی بۆ كێشه‌ی گه‌له‌كه‌یان به‌ده‌ستبهێنێت و دان به‌سه‌ربه‌خۆیی كۆسۆڤۆدا بنێن به‌ڵام سه‌ركه‌وتوونه‌بوو، پاشان گه‌نجه‌كانی كۆسۆڤۆ گروپی سه‌ربازی بچوكیان رێكخست به‌ناوی سوپای ئازادی خوازی كۆسۆڤۆ له‌ ساڵی 1998ز ده‌وڵه‌تانی دنیا سه‌رنجیان چووه‌ سه‌ر مه‌ترسییه‌كانی بارودۆخی كۆسۆڤۆ له‌ ئه‌نجامی ململانێی نێوان سوپای ئازادی خوازی كۆسۆڤۆ و سوپای سربیا، به‌تایبه‌ت، كه‌ سوپای سربیا قه‌سابخانه‌یه‌‌كیان خوڵقاندبوو له‌ دژی دانیشتوانی سڤیلی گه‌لی ئه‌لبان، ئه‌مه‌ش كۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تی ناچاركرد جوڵه‌ بكه‌ن بۆ رێگریكردن له‌ تاوانی جه‌نگ له‌ كۆسۆڤۆ، هه‌ردوو لایه‌نی به‌شه‌ڕ هاتوو یان ناچاری گفتوگۆ كرد به‌سه‌رپه‌ر‌شتی و له‌ژێر چاودێری(ناتۆ) (په‌یمانی باكووری ئه‌تڵه‌سی) دا له‌باڵه‌خانه‌ی‌(رامییویه)‌ له‌ فه‌رنسا له‌ ساڵی1999ز كۆسۆڤۆ بڕیاره‌كانی ‌ئه‌و گفتنوگۆیه‌ی قبوڵكرد، به‌ڵام سربیا ناوه‌رۆكی گفتوگۆكانی ره‌تكرده‌وه‌، بۆیه‌ (ناتۆ) ناچاربوو هێزبه‌كار بهێنێت له‌ژێرچاودێری ئه‌نجوومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كاندا و دژی سربیا، سوپای سربیای ناچاربه‌كشانه‌وه‌ ‌كرد له‌ هه‌رێمی كۆسۆڤۆ، وه‌ك تۆڵه‌كردنه‌وه‌ له‌گه‌لی كۆسۆڤۆ سوپای سربیا كوشت و بری گه‌لی ئه‌لبانی كرد، پاش ئه‌وه‌ی زلهێزكانی دنیا به‌ ته‌واوی هاتنه‌ ناو بابه‌ته‌كه‌وه‌، و ڕوسیا ڤیتۆی به‌كارهێنا له‌دژی سه‌ربه‌خۆیی كۆسۆڤۆ و جیابوونه‌وه‌ی له‌ سربیا، پاش تێپه‌ربوونی ماوه‌یه‌كی زۆر دواجار له‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان بڕیاردرا كه‌ پێویسته‌ رێز له‌ ڕاپرسی گه‌لی ئه‌لبانیا له‌ هه‌رێمی كۆسۆڤۆ بگیرێت و كۆسۆڤۆ وه‌ك هه‌رێمی سه‌ربه‌خۆ ده‌ستوری هه‌بێت و سرودی‌ نیشتمانی هه‌بێت و ده‌سته‌به‌ری سه‌ربازی و مه‌ده‌نی بۆ دابین بكرێت و بپارێزرێت، سنوری هه‌رێمه‌كه‌یان له‌لایه‌ن هێزی ئاشتی پارێز‌، كه‌له‌لایه‌ن (UN) پێكهێنرا به‌ناوی (كیفۆ) بپارێزرێت، سه‌رله‌نوێ له‌ ڕووی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و بنیادنانه‌وه‌ی مرۆییه‌وه‌ بنیاد بنرێته‌وه‌ و هه‌موو ئه‌م بڕیارانه‌ش له‌ چوارچێوه‌ی بڕیاری ژماره(1244 ) ئه‌نجوومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كاندا درا.

چواره‌مسه‌ربه‌خۆیی نیوه‌دوورگه‌ی قرم له‌ ڕێگه‌ی ئه‌نجامدانی ڕاپرسی گشتی له‌نێو گه‌لی قرم دا
نیوه‌دوورگه‌ی قرم له‌رووی ئیدارییه‌وه‌ سه‌ربه‌كۆماری یه‌كێتی سۆڤیت بووه‌، تاوه‌كو ساڵی 1954ز له‌كاتی یه‌كگرتنی كۆماری یه‌كگرتووی هاوبه‌شی نێوان سۆڤیت و ئۆكرانیادا . قرم بوو به‌به‌شێك له‌ ئۆكرانیای سه‌ربه‌خۆ له‌دوای هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی كۆماری یه‌كگرتووی سۆڤیه‌ت، هه‌روه‌ها دوای ماوه‌یه‌كی كه‌م له‌ به‌ده‌ستهێنانی مافی خۆبه‌رێوه‌بردنی له‌لایه‌ن نیوه‌دوورگه‌ی قرم دوای ڕاپرسی سالی 1991ز، سه‌رۆكی ئۆكرانیا(لیوتیدكوتیشیما) ده‌ستوری قرم و پایه‌ی سه‌رۆكی قرمی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ و له‌ساڵی 1995ز ئیداره‌ی خۆبه‌رێوه‌به‌ری لێ به‌رته‌سككردنه‌وه‌ له‌ساڵی1998ز به‌ته‌واوی ئه‌و مافه‌یان لێ وه‌رگرتنه‌وه‌و گه‌ڕاندیانه‌وه‌ سه‌ر ئۆكرانیا، پاش ئه‌وه‌ی كه‌له‌لایه‌ن (په‌یمانگه‌ی كیف)ی نێوده‌وڵه‌تی ڕاپرسیه‌ك ئه‌نجامدرا سه‌باره‌ت به‌ گه‌رانه‌وه‌ی ئۆكرانیا بۆ سه‌ر روسیا له‌ نێوئه‌و ڕاپرسییه‌دا له‌ ساڵی 2014ز له‌(77%) قرمیه‌كان له‌گه‌ڵ گه‌رانه‌وه‌بوون بۆ سه‌ر روسیا، وله‌ ڕاپرسیه‌كی گشتی له‌ ناوگه‌لی قرم دا كه‌ به‌شێك بوون له‌ ئۆكرانیا، ئه‌نجوومه‌نی باڵای گه‌لی قرم ره‌زامه‌ندی دا له‌سه‌رئه‌نجامدانی ڕاپرسیه‌كی گشتی بۆ دیاریكردنی چاره‌نووسی گه‌لی قرم له‌ 25ی مایۆی2014ز.
له‌ 27 فایبرایری سالێ 2014 ز ڕاپرسییه‌كه‌یان ئه‌نجامدا، به‌ڵام رێگه‌پێدراوی هه‌لبژاردنه ‌ناوه‌ندییه‌كانی ئۆكرانیا ڕاپرسییه‌كه‌ی ره‌تكرده‌وه‌به‌و بیانووه ئه‌نجوومه‌نی باڵای قرم مافی ئه‌نجامدانی ڕاپرسی گشتی نیه‌ له‌ ڕووی یاسایه‌وه‌ له‌ 4 ی مارسی سالی 2014ز دادگای كارگێری هه‌رێمه‌كان له‌ كیف بڕیاری ئه‌نجامدانی ڕاپرسیه‌كه‌ی ره‌تكرده‌وه‌ وه‌ له‌16ی مارسی سالێ 2014ز بۆ جاری دووه‌م ڕاپرسی گشتی له‌ قرم ئه‌نجامدرا بۆ ئه‌وه‌ی كۆماری خۆجێی له‌ قرم له‌ ئۆكرانیا جیابێته‌وه‌و بچێته‌ پاڵ رووسیا یه‌كگرتوو، هه‌رچه‌نده‌ به‌شێك له‌ نه‌ته‌وه‌ی ته‌تار له‌ قرمدا له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵات دارانی ئۆكرانیا و به‌شێك له‌ ده‌وڵه‌تان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ نه‌بوون به‌ناده‌ستوری و ناشه‌رعی ناویان برد به‌‌ڵام له‌ 17ی مارسی سالێ 2014 ز كه‌ یه‌ك رۆژ پاش ئه‌نجامدانی ڕاپرسییه‌كه‌ بوو فلادیمیر بۆتین سه‌رۆكی روسیا ره‌ز‌امه‌ندی ده‌ربڕی له‌سه‌ر ئه‌و ڕاپرسیه‌ی گه‌لی قرم و په‌یماننامه‌ی چوونه‌پاڵ رووسیای یه‌كگرتووی بۆ گه‌لی قرم په‌سه‌ندكرد.

پێنجه‌م ڕاپرسی جه‌زائیر بۆ دیاریكردنی مافی چاره‌ی خۆنووسین گه‌لی جه‌زائیر و راگه‌یاندنی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی جه‌زائیر
پاش خه‌بات و تێكۆشانی دووردرێژی گه‌لی جه‌زائیر له‌ دژی داگیركاری فه‌ره‌نسی و ده‌یان راپه‌رین و شۆرشی میللی، خه‌باتی سیاسی كه‌ كۆتاییه‌كه‌ی شۆرشی نۆڤه‌مبه‌ری ساڵی 1954 به‌رابه‌رایه‌تی سوپا وبه‌ره‌ی ڕزگاری نیشتمانی، ئه‌م رێڕه‌وه‌ی تكۆشان به‌ زنجیره‌یه‌ك له‌ گفتوگۆ و راگه‌یاندنی ئاگربه‌ست له‌ جه‌زائیر دوای ره‌‌زامه‌ندی فه‌رمی له‌سه‌ر رێككه‌وتننامه‌ی ئیفیان له‌ 18ی مارسی ساڵی 1962ز دوای ئه‌و به‌رخۆدان و تێكۆشانه‌ی كه‌ سه‌ده‌یه‌ك وسێ چاره‌كه‌ سه‌ده‌ی خایاند له‌دژی داگیركه‌رانی جه‌زائیر. به‌پشتبه‌ستن به‌ ماده‌ی(17) به‌شی سێیه‌م له‌ ده‌قی رێككه‌وتنامه‌ی (ئیفیان)، كه‌ تێیدا ده‌سته‌به‌ری ئه‌نجامدانی ڕاپرسی كراوه‌ له‌ماوه‌یه‌ك له‌ نێوان سێ تاوه‌كو شه‌ش مانگ بێت له‌به‌رواری بڵاوكردنه‌وه‌ی ده‌قی رێككه‌وتنامه‌كه‌، له مارسی1962ز ئاماده‌كاری كرا بۆ ئه‌نجامدانی ڕاپرسی گشتی له‌ناو گه‌لی جه‌زائیردا بۆدیاریكردنی چاره‌نوسی جه‌زائیریه‌كان پاش وه‌رگرتنی ڕێكاری پێویست و وشیاركردنه‌وه‌وگرتنه‌به‌ری ڕێ و شوێنی توندی پاراستنی ئاسایش له‌ ڕێگه‌ی هێزه‌وه‌، له‌ مارسی ساڵی 1962ز ڕاپرسیه‌كه‌ ئه‌نجامدراو رێژه‌یه‌كی زۆری هاوڵاتیانی جه‌زائیر به‌شداریان كردو به‌زۆرینه‌ی ڕه‌های هاوڵاتیان ده‌نگیان به‌سه‌ربه‌خۆیی جه‌زائیردا ویه‌كه‌م ده‌وڵه‌ت كه‌دانی به‌ ئه‌نجامی ڕاپرسییه‌كه‌ دانا فه‌ره‌نسابوو له‌ ڕیگه‌ی ناردنی نامه‌یه‌كه‌وه‌، كه‌ سه‌رۆكی ئه‌وكاته‌ی فه‌ره‌نسا(شارل دیگۆل) بۆ (عبدالرحمن فارس) سه‌رۆكی لیژنه‌ی جێبه‌جێكردنی كاتی بۆ دروستكردنی كۆماری جه‌زائیری سه‌ربه‌خۆ له‌نامه‌كه‌یدا دانی به‌سه‌ربه‌خۆیی جه‌زائیردانابوو.

شه‌شه‌م ئه‌نجامدانی ڕاپرسی گشتی سكۆتلاند
شانشینی سكۆتلاند له‌ مایۆی ساڵی 1707ز چووه‌ پاڵ شانیشنی ئینگلترا. بۆ دروستكردنی شانیشنی یه‌كگرتووی ئینگلترا له‌و مێژووه‌وه‌ وه‌ك به‌شێكی گرنگی ئه‌و شانشینه‌ یه‌كگرتووه‌ له‌ هه‌مو گۆرانكارییه‌كانی ئه‌ووڵاته‌دا رۆڵی كاریگه‌ری بینیوه‌، له‌ زۆر قۆناغی جیاجیای مێژوویدا، خه‌ڵكی سكۆتلاند به‌دنه‌‌دانی پارته‌ سیاسیه‌كان و ده‌ستێوه‌ردانی ده‌ره‌كی فوویان له‌ پشكۆی جیابوونه‌وه‌و سه‌ربه‌خۆی بوونی سكۆتلاندیه‌كان كردووه‌، به‌ڵام هیچ كات نه‌گه‌یشتۆته‌ ئاستی دروستبوونی توندوتیژی و پێكدادان به‌ڵكو له‌ ڕێگه‌ی داواكاری و خه‌باتی مه‌ده‌نیانه‌وه‌ گوزارشتیان له‌ داواكاری و بۆچوونه‌كانیان ده‌رباره‌ی ئه‌م پرسه‌ كردووه‌، تادواجار رێككه‌وتننامه‌یه‌ك له‌نێوان حكومه‌تی سكۆتلاندو حكومه‌تی ناوه‌ندی له‌ 15ی ئۆكتۆبه‌ری ساڵی 2012ز واژۆ كرا، به‌ گوێره‌ی رێكه‌وتننامه‌كه‌ سكۆتلاند ده‌توانێت ڕاپرسی گشتی له‌ناوگه‌لی سكۆتلاند ئه‌نجام بدات بۆ جیابوونه‌وه‌ و سه‌ربه‌خۆیی سكۆتلاند. به‌ گویره‌ی ئه‌نجامی رێككه‌وتننامه‌كه‌ له‌ 18ی سێپته‌مبه‌ری ساڵی 2014ز ڕاپرسی گشتی له‌ سكۆتلاند ئه‌نجام درا، له‌و ڕاپرسییه‌دا ته‌واوی ئازادی و ئامانجه‌كانی ئه‌و ڕاپرسییه‌ بۆگه‌لی سكۆتلانددابین كرا بوو، روونكرابۆوه‌وه‌، له‌ماوه‌ی ئه‌و دوو ساڵه‌ی كه‌ ده‌كه‌وێته‌ نێوان بڕیاری ڕاپرسییه‌كه‌و ئه‌نجامدانی، به‌گوێره‌ی پێوه‌ره‌ یاسایی و سیاسیه‌كانی ڕاپرسییه‌كه‌ وه‌ك ڕاپرسییه‌كی ته‌واو یاسایی دێته‌ ئه‌ژماركردن و شانشینی یه‌كگرتوو‌ پابه‌ندبوونی خۆی راگه‌یاند به‌ ئه‌نجامه‌كانیه‌وه‌، گه‌لی سكۆتلاند ره‌تیانكرده‌وه‌ كه‌ له‌ناوه‌ند جیاببنه‌وه‌و به‌ ڕێژه‌ی (55.42%) دانیشتوانه‌كه‌ی ڕه‌تیان كرده‌وه ‌و،‌ (44.58%) لایه‌نگیری جیابوونه‌وه‌ بوون، له‌گه‌ڵ راگه‌یاندنی ئه‌نجامی ڕاپرسیه‌كه‌سه‌رۆكی پارتی سكۆتلاند (نیكۆڵا ستورجین) دانی به‌دۆراندنی لایه‌نگرانی سه‌ربه‌خۆیخوازان نا، وه‌ به‌ناچاری ملكه‌چی بڕیاری گه‌لی سكۆتلاند بوون و بڕیاری مانه‌وه‌یان دا له‌گه‌ڵ شانیشی یه‌كگرتووه‌دا.
هه‌رچه‌ند له‌ ئێستاشداناوبه‌ناوباس له‌ دووباره‌ كردنه‌وه‌ی ڕاپرسییه‌كه‌ده‌كه‌ن، گه‌لی سكۆتلانددابه‌شبوون به‌سه‌ر دووبه‌ره‌دا كه‌ به‌ره‌ی مانه‌وه‌ به‌یه‌كگرتووی له‌گه‌ڵ به‌ریتانیا پێیان وایه‌ مانه‌وه‌یان به‌یه‌كگرتوویی سه‌رچاوه‌ی هێزه‌ بۆ سكۆتلاندا و به‌رژه‌وه‌ندی نیشتمانی سكۆتلاند واده‌خوازێت به‌یه‌كگرتووی له‌گه‌ڵ ناوه‌ندا بمێننه‌وه‌، له‌ به‌رامبه‌ریش دا سه‌ربه‌خۆخوازان پێیان وایه‌ له‌ ژێر سایه‌ی ئه‌و یه‌كگرتنه‌دا ناتوانن فه‌رمانڕه‌وایی بارودۆخه‌ تایبه‌ته‌كانی خۆیان بكه‌ن. ئه‌م یه‌كگرتووییه‌ زیان به‌به‌رژه‌وه‌ندییه‌ باڵاكانی سكۆتلاندا ده‌گه‌یه‌نێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی حكومه‌تی شانشینی یه‌كگرتوو كار بۆ به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ند ده‌كات له‌پله‌ی یه‌كه‌مدا.

حه‌وته‌م ئه‌نجامدانی ڕاپرسی گشتی هه‌رێمی كه‌ته‌لۆنیا
له‌ ساڵی1931ز ئیسپانیا بوو به‌ كۆمارێكی سه‌ربه‌خۆ، كه‌ته‌لۆنیا وه‌ك هه‌رێمێكی سه‌ربه‌و كۆماره‌ ئۆتۆنۆمێكی فراوانی پێدرا، به‌ڵام پاش ئه‌وه‌ی رادیكاڵه‌كانی نه‌ته‌وه‌ی ئیسپانیا له‌ جه‌نگی ناوخۆی ئه‌و وڵاته‌دا باڵاده‌ستیان به‌ده‌ستھێنا، ئیدی ئه‌و خۆبه‌رێوه‌به‌ریه‌ی كه‌ته‌لۆنیا رۆژ به‌ رۆژ به‌رته‌سك ده‌كرایه‌وه‌، پاش مردنی (فرانكۆ) له‌ساڵی 1975ز دروستبوونی فشاری زیاتر له‌سه‌ر كه‌ته‌لۆنیه‌كان زیادی كرد،بۆ كه‌م كردنه‌وه‌‌ی ئه‌و ئاره‌زووه‌ی كه‌تۆلۆنیه‌كان په‌ر‌له‌مانی كه‌ته‌لۆنیا دامه‌زرێنرا به‌ڵام ئه‌مه‌ نه‌بووه‌ هۆی خاوكردنه‌وه‌ی كه‌ته‌لۆنییه‌كان، زیادبوونی ئاره‌زووی جیابوونه‌وه‌یان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ‌ دوو خاڵی سه‌ره‌كی
یه‌كه‌م زوڵم وزۆر چه‌وساندنه‌وه‌یه‌ كه‌ نه‌ته‌وه‌په‌رسته‌كانی ئیسپانیا به‌رامبه‌ر كه‌ته‌لۆنییه‌كان ئه‌نجامیان دا،ئه‌ویش به‌ڕیگای ‌بێ به‌ش كردنیان له‌پیاده‌كردنی ‌ده‌سه‌ڵاتی نه‌ته‌وه‌ییه‌كانیان له‌ نێوان ساڵانی 1939ز تاوكو ساڵی 1975ز.
دووه‌م خۆبه‌خاوه‌ن زانینی ئه‌و داهاته‌ زۆره‌ی كه‌ته‌لۆنیا هه‌یه‌تی ‌ له‌ڕووی گه‌شتوگوزاره‌وه‌، كه‌ به ‌ده‌ڵه‌مه‌ندترین هه‌رێم داده‌نرێت له‌ئه‌وروپادا.
به‌ڵام حكومه‌تی ناوه‌ندی (ئیسپانیا)، هه‌میشه‌ پشتبه‌ست به‌ده‌ستووری ساڵی 1978ز كه‌ هاتووه‌(یه‌كپارچه‌یی و یه‌كگرتووی نه‌ته‌وه‌ و خاكی ئیسپانیا قابیلی دابه‌شبوون نیه‌).
رێگری له‌به‌دیهێنانی خه‌ونی سه‌ربه‌خۆیی هه‌رێمه‌كانی ئیسپانیا ده‌كردو هه‌رچه‌نده‌ له‌ 9 ی تشرینی یه‌كه‌می ساڵی 2014ز ته‌یاری‌ نه‌ته‌وه‌ی كه‌ته‌لۆنیا ڕاپرسی سیمبولی ئه‌نجام دا به‌ڵام جاریكی تر ئیسپانیا ڕێگری لێكردن، پاشان كه‌ته‌لۆنییه‌كان سوربوونی خۆیان نیشاندا بۆ جیابوونه‌وه‌یان له‌ناوه‌ند، تاكو له‌ 1ی تشرینی ساڵی2017ز، به‌بڕیاری په‌رله‌مانی هه‌رێمه‌كه‌یان ڕاپرسی گشتی ئه‌نجامدرا له‌نێوان ململانێ و ئاڵۆزبوونی بارودۆخه‌كه‌، به‌نیوه‌ ناچڵی توانیان ڕاپرسیه‌كه‌ ئه‌نجام بده‌ن. ئه‌ویش دنیتشتوانه‌كه‌ی (90%) ی گه‌لی كه‌ته‌لۆنیا ده‌نگیاندا به‌سه‌ربه‌خۆیی و سه‌ربه‌خۆییان راگه‌یاند.
سه‌رۆكی ئیسپانیا (ماریا نۆراخۆ) داوای روونكردنه‌وه‌ی له‌سه‌رۆكی كه‌ته‌لۆنیا كرد، سه‌رۆكی هه‌رێمی كه‌ته‌لۆنیا ڕایگه‌یاندكه‌مافی گه‌له‌كه‌مانه‌ ئه‌و بڕیاربدات، ئینجا په‌رله‌مانی ئیسپانیا به‌پشتیوانی زۆرینه‌ی په‌رله‌مان، ماده‌ی(155)ی ده‌ستوری بۆكاراكردنه‌وه‌، كه‌ ده‌ڵێت( هه‌ر هه‌رێمێك مه‌ترسی بۆ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ئیسپانیا دروست بكات، هه‌موو ده‌سه‌ڵاته‌كانی لێ ده‌سێنرێته‌وه‌).
له‌ڕیگای ده‌ستوور و یاساكانی ئیسپانیاوه‌، كه‌و‌ته‌ گرتن وڕاوه‌دوونانی حكومه‌ت وسه‌رۆكی كه‌ته‌لۆنیا و هه‌موو ئه‌وانه‌ی كه‌ پرۆسه‌كه‌یان به‌رێوه‌ده‌برد.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*