سەرەکی » زانست » رۆڵی ده‌سته‌ی پێوانه‌سازی وكۆنترۆڵی جۆری..

رۆڵی ده‌سته‌ی پێوانه‌سازی وكۆنترۆڵی جۆری..

رۆڵی ده‌سته‌ی پێوانه‌سازی وكۆنترۆڵی جۆری،له‌ پاراستنی ژینگه‌و ژیانی خه‌ڵكدا

سەربەست عەبدولڕەحمان

ده‌سته‌ی پێوانه‌سازی و كۆنترۆڵی جۆری سه‌ربه‌ وه‌زاره‌تی پلان دانان ، گه‌ر ده‌رفه‌تی هه‌بێت ڕۆڵی خۆی ببینێ ئه‌وا ژینگه‌ خاوێن تر و ژیانی خه‌ڵكیش پارێزراوتر ده‌بن .
له‌ 23 /2 /1947وه‌ له‌ ڕێكخراوێكی نێو ده‌وڵه‌تی ، هه‌موو ئه‌وئامێر وكه‌ره‌سه‌و كاڵایانه‌ی كه‌ به‌رهه‌می مرۆڤه‌ جا به‌رهه‌می كشتوكاڵی بێت یان پیشه‌سازی ، له‌جیهاندا پاش لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی وورد ده‌رباره‌ی ، كۆمه‌ڵێ پێوانه‌ و مه‌رج دانراوه‌ سه‌باره‌ت پێكهاته‌و قه‌باره‌و كێش و كاریگه‌ی له‌سه‌ر مرۆڤ و ژینگه‌كه‌ی ، وه‌ پێویسته‌ له‌سه‌ر هه‌موو به‌رهه‌مهێنه‌ران كه‌ به‌رهه‌مه‌كانیان هاوتای ئه‌و پێوانه‌یه‌ بن جا بڕوانامه‌ی نێو ده‌وڵه‌تی ISO ی ده‌درێتێ .
(International Organization for Standardization ) كه‌ كورت كراوه‌كه‌ی (ISO) یه‌ ،ئه‌م ڕێكخراوه‌ نێو دوڵه‌تیه‌ كه‌ 195 ده‌وڵه‌ت هاوبه‌شن تیایدا و163ئه‌ندامی پسپۆڕی ئه‌م وڵاتانه‌ كاری تیا ده‌كه‌ن توانیویانه‌ بۆ 22919 به‌رهه‌می كشتوكاڵی وبیناسازی وئه‌ندازیاری و مكانیك و چه‌ندین به‌رهه‌می تر پێوانه‌ دابڕێژن ، ئه‌م پێوانانه‌ له‌زۆربه‌ی ده‌وڵه‌ته‌كانی جیهاندا په‌یڕه‌و ده‌كرێت ، ‌ هه‌ندێك وڵات كه‌مێ تایبه‌ت مه‌ندی له‌و پێوانانه‌دا داناوه‌و به‌ پێوانه‌ی تایبه‌تی خۆی داده‌نێت ، له‌وانه‌ پێوانه‌ عێراقیه‌كان كه‌ ئێستا له‌ هه‌رێمی كوردوستان په‌یڕه‌و ده‌كرێ .
دیاره‌ ئه‌گه‌ر كاڵاو شمه‌كه‌كان ئه‌و مه‌رجانه‌یان تیابێت ، ئه‌وا خراپ بوون و فڕێدان كه‌متر ده‌بێت و ژینگه‌ خاوێنتر ، هه‌روه‌ها ژیانی خه‌ڵك ته‌ندرووست تر ، ناچارنابین به‌رده‌وام كاڵای خراپ و به‌سه‌رچوو كۆبكه‌ینه‌وه‌و له‌ناوی به‌رین .
ئێستا له‌ هه‌رێمی كوردوستان ، ده‌سته‌ی پێوانه‌سازی و كۆنترۆڵی جۆری سه‌ربه‌ وه‌زاره‌تی پلان دانانه‌ ، بۆزیاتر به‌دوادا چوونی گرنگی و ڕۆڵی ئه‌م دامه‌زراوه‌ ، سه‌ردانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پێوانه‌ سازی وكۆنترۆڵی جۆری سلێمانی KSQCA مان كرد ، كه‌ ته‌لارێكی گه‌وره‌و مۆدێرنیان بۆ درووست كراوه‌ ، له‌سه‌ر ڕوبه‌ریێكی فراوانی زه‌وی ، كه‌ده‌رفه‌ت هه‌یه‌ چه‌ندین بیناو كۆگای فراوانی تری تێدا بكرێت ، تا له‌ ئاست پێویستی ئێستاو داهاتودابێت بۆ ووردبینی له‌ هه‌موو به‌رهه‌مێكی ناوخۆو ده‌ره‌وه‌ تاژیانی خه‌ڵك پارێزراوبێت .
به‌ڕێز (عەبدولغەفار محەمەد عەبدوڵڵا‌) كیمیای پێشكه‌وتو كه‌ ماسته‌ری هه‌یه‌ له‌ كیمیای شیكردنه‌وه‌دا ،به‌ڕیوه‌به‌ری ئه‌م فه‌رمانگه‌یه‌یه‌، وه‌ فه‌رمانگه‌كه‌ كه‌ زیاتر له‌ 150 فه‌رمانبه‌ر و كارمه‌ند له‌ خۆ ده‌گرێت ، چه‌ندین كه‌سی خاوه‌ن بڕوانامه‌ی ماسته‌رو شاره‌زاو خاوه‌ن ئه‌زموون تێایدا كارده‌كه‌ن .وه‌ له‌گه‌ڕانێكمان به‌ناو فه‌رمانگه‌كه‌دا بینیمان، چه‌ندین هۆڵی تاقیگه‌ی مۆدێرن وپرله‌ ئامێری پیشكه‌وتویان هه‌یه‌ . به‌ڵام جموجۆڵێكی ئه‌وتۆمان نه‌دی . سه‌باره‌ت ئه‌و ئه‌ركانه‌ی كه‌ له‌ ئێستادا له‌ ئه‌ستۆیانه‌ كاك عبدالغفار وتی كه‌ به‌ فه‌رمانی ژماره‌ 773 ی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌ به‌رواری 9/2/ 2017 پرۆگرامی پشكنینی پێشوه‌خته‌ COC یان به‌دیله‌كانی ڕاسته‌وخۆ سپێردراوه‌ به‌ كۆمه‌ڵگه‌و ده‌روازه‌ سنوریه‌كانی هه‌رێمی كوردوستان له‌هه‌ر پارێزگایه‌ك ، به‌سوود وه‌رگرتن له‌و تاقیگانه‌ی هه‌یه‌ له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌ یان زانكۆكان یان لایه‌نی پسپۆڕی ناوخۆیی و بیانی (به‌ مه‌رجێك بڕوانامه‌ی نێو ده‌وڵه‌تی هه‌بێت ).
ئه‌م پرۆگرامه‌ سه‌رجه‌م ئه‌و كاڵایانه‌ده‌گرێته‌وه‌ ، كه‌له‌ ده‌روازه‌ سنووریه‌كانی هه‌رێم هاورده‌ ده‌كرێن ، وه‌كو ده‌رمان وخۆراك و هه‌موو ئه‌و كاڵاو شمه‌كانه‌ی تر ، كه‌ ده‌كه‌ونه‌ ده‌ره‌وه‌ی لیستی پرۆگرامی وه‌زاره‌تی پلاندانان ، وه‌ به‌هه‌مان شیوه‌ مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كرێ له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندی داره‌كان .
هه‌ڵسه‌نگاندنی ده‌سته‌ی پێوانه‌سازی وكۆنترۆڵی جۆری سه‌ربه‌ وه‌زاره‌تی پلاندانانی هه‌رێم ، به‌ یه‌كخستنی تایبه‌تمه‌ندیه‌كان (مواصفات) چ ئه‌وانه‌ی له‌ حكومه‌تی فیدراڵ ده‌رده‌چن یان تایبه‌تمه‌ندیه‌ نیوده‌وڵه‌تیه‌كان (مواصفات الدولیه‌)به‌ هه‌مه‌هانگی له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ی پیوانه‌سازی وكۆنترۆڵی جۆری حكومه‌تی عێراقی فیدراڵ ، وه‌ سه‌رپه‌رشتی كردنی پڕۆگرامی په‌یڕه‌و كراو له‌ ده‌روازه‌ سنوریه‌كان له‌ ده‌روازه‌ سنوریه‌كان و به‌دوادا چونیان له‌ ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم . وه‌ به‌به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی توناكانای كارمه‌ندو فه‌رمان به‌ره‌كان به‌ كردنه‌وه‌ی خولی ڕاهێنان ، وه‌كاركردن بۆ به‌ده‌ستهینانی بڕوانامه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان له‌ بواره‌ جیاجیاكاندا ، وه‌ته‌رخان كردنی 10% داهاتی پرۆگرامی په‌یڕه‌و كراو بۆ ده‌سته‌ی پێوانه‌ سازی و كۆنترۆڵی جۆری بۆ پیویستی وڕاپه‌ڕاندنی كاره‌كانیان .
به‌هۆی ئه‌م بڕیاره‌وه‌ هاوڕێ له‌گه‌ڵ بازگه‌كانی گومرگ ، پشكنین له‌ ده‌روازه‌ سنوریه‌كان درا به‌ ئه‌و كۆمپانیایانه‌ی كه‌ تاقیگه‌یان له‌ مه‌رزه‌كان بوو له‌سه‌رسنور ، له‌ئیبراهیم خلیل كۆمپانیای نیوستاندار وه‌له‌باشماخ كۆمپایای ڕه‌زگه‌و له‌ په‌روێزخان كۆمپانیای لۆكس ئه‌یجێنسی ، بێگومان جگه‌ له‌وسێ ده‌روازه‌یه‌ چه‌ندین ڕێگه‌ی تر هه‌ن كه‌ شتی لێوه‌ هاورده‌ی هه‌رێم ده‌كرێ ، له‌وانه‌ ئه‌و ڕێگایانه‌ی كه‌به‌عێراقه‌وه‌ ده‌مانبه‌ستێ ، كه‌ ناكرێ وناشێ كه‌بازگه‌ی گومرگی لێبێت ، وه‌چه‌ندین ڕێگای تر ، جا ئه‌گه‌ر له‌یه‌كێ له‌ مه‌رزه‌كاندا پشكنینه‌كه‌ زۆر توند نه‌بێت ئه‌وا بازرگانه‌كان زیاتر كاڵاكانیان له‌وێوه‌ دێنن ، بۆیه‌ چاودێری ته‌ندرووستی سه‌ر‌پشك كرا ،كه‌ هه‌رچی په‌یوه‌ندی به‌خواردنه‌وه‌و خۆراكه‌وه‌ هه‌بێت ، به‌هۆی ئه‌وه‌ی خۆیان تاقیگه‌یان هه‌یه‌و مۆڵه‌تی ته‌ندروستیش لای خۆیانه‌ جا هاورده‌ كراو بێت ، یان به‌رهه‌می ناوخۆ ، له‌ ناو شارو شارۆچكه‌و شوێنه‌ گه‌شتیاریه‌كاندا ، گه‌ر ماوه‌ی به‌كارهێنانی به‌سه‌رچووبوو یان خراپ بووبوو ، ده‌ستی به‌سه‌را بگیرێ ولێپێچینه‌وه‌ی بۆ بكرێ . هه‌رچی به‌رهه‌می پیشه‌سازیشه‌ ئه‌وا وه‌زاره‌تی پیشه‌سازی چه‌ند تاقیگه‌ی تایبه‌تی خۆی هه‌یه‌و بڕیار له‌ سه‌ر به‌رهه‌مه‌كانی ناوخۆ ده‌دات . و به‌دوادا چوونی بۆ ده‌كات .
ئیمه‌ له‌م ناوه‌نده‌دا ته‌نیا كاری چاودێری و به‌دوادا چوون ده‌كه‌ین ، بنكه‌مان له‌ مه‌رزه‌كان هه‌یه‌و كه‌سانی پسپۆڕمان لێدانه‌وه‌ تا له‌وه‌رگرتنی نمونه‌ی كالاكاندا و پشكنینیدا چاودێر بێت به‌سه‌ركاری كۆمپایاكانه‌وه‌ ، هه‌روه‌ها نوێنه‌ری پسپۆڕمان له‌لیژنه‌ی چاودێری ته‌ندروستی و لیژنه‌ هاوبه‌شه‌كانی قائیمقامیه‌تدا هه‌یه‌ ، وه‌ به‌هه‌ماهه‌نگی توانرا ده‌ست به‌سه‌ر بڕێكی زۆر ده‌رمانی خراپ و به‌سه‌رچووبگیرێ و له‌ناو ببرێ ، وه‌ توندكردنی ئه‌و چاودێریه‌ تاڕاده‌یه‌كی باش كاریگه‌ری له‌ سه‌ركوالێتی ده‌رمان و ئه‌و مادانه‌ی كه‌ له‌ تاقیگه‌كانی نه‌خۆشی دا به‌كارده‌هات ، باشبوو ، هه‌روا لیژنه‌ی سه‌رتاشه‌كان ، ئارایشتگاكان تا دڵنیابین له‌و مادانه‌ی به‌كاری دێنن ، وه‌‌گه‌ر كاڵایه‌ك جێگه‌ی گومان بوو لای ئێمه‌ پشكنینی بۆ ده‌كه‌ین .
یه‌كێكیتر له‌ كاره‌كان ، مۆڵه‌تدان و چاودێری كاری زه‌ڕنگه‌ره‌كانه‌ ، چونكه‌ لای ئێمه‌ كه‌سی شاره‌زاو ئامێری تایبه‌تمان هه‌یه‌ ، ئاماری ساڵی 2019 له‌ بواری زه‌ڕه‌نگه‌ریدا ، پێدانی مۆله‌تی زه‌ڕه‌نگه‌ری بۆ 18 ، مۆڵه‌تی وه‌رشه‌ی زێڕ 2 ، نوێكردنه‌وه‌ی مۆڵه‌تی زه‌ڕه‌نگه‌ری 449 ، نوێكردنه‌وه‌ی مۆڵه‌تی فرۆشتنی زێڕ به‌كۆمه‌ڵ 16 ،نوێكردنه‌وه‌ی مۆڵه‌تی وه‌رشه‌ی زێڕ41 ، وه‌ پشكنینی 2663 كیلۆ و 850 گرام خشڵی هاورده‌ كراو ، هه‌روا لیژنه‌ تایبه‌تیه‌كانی چاودێری بازاڕ 66 سه‌ردانی كردووه‌ ،وه‌ كه‌شفی بۆ 28 دوكانی زه‌رنگه‌ر كراوه‌ ، پشكنین بۆ 269 پسوڵه‌ی فرۆشتنی زێڕكراوه‌ ، 424 ته‌رازوو پشكنینی بۆ كراوه‌ ، وه‌ تاقیكردنه‌وه‌ بۆ 20 زه‌ڕه‌نگه‌رو خاوه‌ن وه‌رشه‌ كراوه‌ .
هه‌روه‌ها ئاماری چالاكیه‌كانی ئه‌م به‌ڕێوه‌ به‌رایه‌تیه‌ له‌ سه‌رتای ساڵی 2019 تا كۆتایی مانگی ئه‌یلول واته‌ نۆمانگ ، كه‌ وێنه‌یه‌كیان دامێ ، بریتیه‌ له به‌شداری لیژنه‌ هاوبه‌شانه‌ی قائیمقامیه‌ت له‌وانه ‌لیژنه‌ی باڵا كه‌ 3191 سه‌ردانی كردووه‌ ، وه‌ 34 پسوڵه‌ی سه‌رپێچی تۆمار كردووه‌ ، 592 شوێنی ئاگاداركردۆته‌وه‌ ، 16 شوێنیان داخستووه‌ ، 2 شوێنیشیان دراوه‌ته‌ دادگا ،وه‌ ده‌ست گیراوه‌ به‌سه‌ر 5،367 ته‌ن كاڵای نه‌شیاودا . هه‌روه‌ها لیژنه‌ی كۆگاكان كه‌ 837 سه‌ردانی كردووه‌ 82 پسوڵه‌ی سه‌رپێچی تۆماركردووه‌ ، وه ‌38 شوێنی ئاگادار كردۆته‌وه‌ ، وه‌ بڕی 410،79 ته‌ن و90 كارتۆن و6410 دانه‌ كاڵای نه‌شیاوی ده‌ست به‌سه‌را گرتووه‌ . وه‌ لیژنه‌ی سوته‌مه‌نی 1179 سه‌ردانی كردووه‌ ، 18 شوێنی ئاگادار كردۆته‌وه‌ وه‌ 22 پسوڵه‌ی سه‌رپێچی كردووه‌ . لیژنه‌ی چاودێر سیستمی غاز ، 746 سه‌ردانیان كردووه‌ ، 139پسوڵه‌ی سه‌رپێچی و 255 ئاگادار كردنه‌وه‌ .
لیژنه‌ی به‌دواداچونی نوسینگه‌و كۆمپانیا كشتوكاڵیه‌كان و خانووه‌ پلاستیكیه‌كان ، 1590 سه‌ردانیان كردووه‌ ، 115 پسوڵه‌ی سه‌رپێچی و 186 ئاگاداركردنه‌وه‌ ، 4 شوێنیش داخراوه‌ ، وه‌ بڕی 500 هه‌زار دینار غه‌رامه‌ وه‌رگیراوه‌ و 9892 پارچه‌ ده‌رمانی قڕكه‌ری قه‌ده‌غه‌كراوی تۆمارنه‌كراو ده‌ستی به‌سه‌را گیراوه‌ .
لیژنه‌ی هاوبه‌شی ته‌ندرووستی ، 464 سه‌ردانی كردوه‌و 292 پسوڵه‌ی سه‌رپێچی تۆماركردووه‌ ، وه‌ 8 شوێن ئاگادار كراوه‌ته‌وه‌ ، 78 شوێن داخراوه‌ ، 6 شوێن دراوه‌ته‌ دادگا و 3 شوێن غه‌رامه‌ كراوه‌ و 549 پارچه‌ شتی نادرووست ده‌ستی به‌سه‌را گیراوه‌ .
ئاماری لیژنه‌ی ژینگه‌، تا كۆتایی مانگی حوزه‌یران بوو ، 301 سه‌ردانیان كردبوو ، 75 شوێنیان ئاگادار كردبوه‌وه‌ ، وه‌ 18 پسوڵی سه‌رپێچیان تۆمار كردبوو ، 2 شوێن داخرابوو . وه‌ لیژنه‌ی كارگه‌و كۆگاكانی ئاو كه‌ ئاماری مانگی ته‌مووز وئاب و ئه‌یلول بوو 32 سه‌ردانیان كردبوو ، 7 پسوڵه‌ی سه‌رپێچی و 4 ئاگادار كردنه‌وه‌یان كردبوو 1شوێن داخراوه‌ وده‌ست به‌سه‌ر 120كارتۆن و یه‌ك پالێت دا گیراوه‌ .
وه‌ له‌و كاڵایانه‌ی كه‌ له‌ڕێگه‌ی فڕۆكه‌خانه‌وه‌ به‌ئاگاداری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كوالیتی كۆنترۆڵ هاتۆته‌ فرۆكه‌خانه‌ی سلێمانی تا كۆتایی مانگی ئه‌یلول بڕی 6،702 تۆن كاڵا و 107983 كارتۆن و 462 دانه‌ شمه‌هك بووه‌ ، هه‌مووی ڕێگه‌ پێدراو بووه‌ . وه‌ له‌ مه‌رزه‌كانه‌وه‌له‌و نۆمانگه‌دا هیچ شتێكی ڕێگه‌ پێنه‌دراو هاورده‌ نه‌كراوه‌ .
شایانی باسه‌ جگه‌ له‌هه‌موو ئه‌و چالاكیانه‌ ، سه‌رنجماندا له‌ تاقیگه‌ی سوته‌مه‌نیدا بڕێك ڕۆن و هایدرۆلیك وهاوشێوه‌كانی پشكنینیان بۆ ده‌كرا ، ئاگاداریان كردین ئه‌وانه‌ نمونه‌ن له‌ لایه‌ن فه‌رمانده‌یی هێزی پێشمه‌رگه‌وه‌ بۆیان دێت ، تا دڵنیابن له‌كوالێتی پێش به‌كار هێنانی ، بێگومان سه‌رجه‌م فه‌رمانگه‌كانی حكومه‌ت بۆ ئۆتۆمبیله‌كانیان ده‌توانن سود له‌و تاقیگانه‌وه‌رگرن .
له‌كۆتا دا به‌ڕێز عبداغفار وتی وشیاری هاووڵاتیان و شاڕه‌زاییان سه‌باره‌ت كاڵاكان باشترین چاره‌سه‌ره‌ ، تا بازرگانان ناچار بن كاڵای جۆری باش و ته‌ندروست هاورده‌ بكه‌ن و شتی خراپ كه‌ڵه‌كه‌ نه‌بێت له‌ هه‌رێمدا و هه‌ڕاج نه‌كرێ و فڕێ نه‌درێت .

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*