سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » ده‌مامكه‌كان هه‌ڵبده‌نه‌وه‌، ئه‌م شانۆیه‌ هه‌ره‌س دێنێ

ده‌مامكه‌كان هه‌ڵبده‌نه‌وه‌، ئه‌م شانۆیه‌ هه‌ره‌س دێنێ

كۆیار شێركۆ

سێبه‌ره‌كه‌ی كارل گوستاڤ یۆنگ … ده‌مامكه‌ ئه‌خلاقییه‌كانمان و دیوه‌ تاریكه‌ حه‌قیقییه‌كه‌مان.
سێبه‌ره‌كه‌ی یۆنگ، یه‌كێكه‌ له‌ به‌ناوبانگترین چه‌مكه‌كان له‌ مێژووی زانستی ده‌رونزانی و ده‌روونشیكارییدا و لێكدانه‌وه‌یه‌كی ورد و بێ پێچ و په‌نای ئه‌و دیوه‌ تاریكه‌ی ئینسانه‌ كه‌ له‌ «نائاگا- Unconscious»یدایه‌. تیۆره‌كه‌ ده‌ڵێت له‌ ته‌مه‌نی منداڵیدا، مرۆڤ فێری كۆمه‌ڵێك شێوازی ڕه‌فتار و چاكه‌ و خراپه‌ ده‌كرێت، كه‌ ده‌توانێت له‌ ڕێیانه‌وه‌ هاوڕێ و خزم و چوار ده‌وره‌كه‌ی له‌ خۆی ڕازیبكات و وه‌ك مرۆڤێكی «باش» له‌ به‌رچاوی ئه‌واندا ده‌ربكه‌وێت و دووربكه‌وێته‌وه‌ له‌ قسه‌ و قسه‌ڵۆك و به‌ خراپه‌ باسكردنی ده‌وروبه‌ر. گه‌ر ئه‌و نێگه‌تیڤ فیدباكه‌ی ده‌وروبه‌ر ڕووبدات، كه‌سه‌كه‌ تووشی قه‌له‌قییه‌كی زۆر ده‌بێت و ئه‌م قه‌له‌قییه‌ وا ده‌كات ئه‌و كاره‌ی به‌ هۆیه‌وه‌ لۆمه‌ كراوه‌، ورده‌ ورده‌ كپ ببێت و بچێته‌ نائاگای كه‌سه‌كه‌وه‌. به‌م جۆره‌ش له‌گه‌ڵ گه‌شه‌كردنی كه‌سایه‌تیدا، ئه‌م خاسیه‌تانه‌ پێكه‌وه‌ كپ ده‌كرێن و له‌بیرده‌چنه‌وه‌ و لای كه‌سه‌كه‌ خۆشی وه‌ك شتێكی خراپ و ڕه‌ش ته‌ماشا ده‌كرێت، ئه‌مه‌یه‌ كه‌ یۆنگ ناوی ده‌نێت سێبه‌ر یان دیوه‌ تاریكه‌كه‌ی ئێمه‌.
یۆنگ ده‌ڵێت، «به‌داخه‌وه‌ كه‌ مرۆڤ له‌وه‌ خراپتره‌ كه‌ خۆی وێنای ده‌كات. هه‌موومان هه‌ڵگری سێبه‌رێكین. هه‌تا كه‌متریش ئه‌م سێبه‌ره‌ تێكه‌ڵ به‌ «ئاگایی- Conscious»ی خۆمان بكه‌ین، تاریكتر و چڕتر ده‌بێته‌وه‌. به‌مجۆره‌ ئه‌و شتانه‌ی كه‌ له‌ هه‌موو شت زیاتر ده‌مانه‌وێن، له‌ هه‌موو شت زیاتر ده‌یانشارینه‌وه‌.»
ئه‌م شته‌ له‌ ژیانی ڕۆژانه‌دا زۆر ڕوو ئه‌دات، بۆ نموونه‌ زۆرجار ده‌ڵێین، سه‌یره‌ فڵان كه‌س ئه‌و شته‌ی كردووه‌، قه‌ت شتی وای لێناوه‌شێته‌وه‌. به‌ڵام له‌ ڕاستیدا ئه‌و كه‌سه‌مان كه‌ هیچ شتێكی «خراپ»ی لێناوه‌شێته‌وه‌، تاریكترین سێبه‌ری هه‌یه‌ و ناگائایانه‌ و به‌ توندترین شێوه‌ ویسته‌كانی كپ كراونه‌ته‌وه‌، زه‌قترین نموونه‌ كه‌ ده‌روونشیكاره‌كان زۆر جار باسی ده‌كه‌ن، كه‌بتی سێكسی و كپكردنی ویستی سێكسه‌. له‌ كۆمه‌ڵگایه‌كی شه‌رقی وه‌كو ئێمه‌شدا، له‌ نێوان ویستێكی زۆر زۆر بۆ سێكس و كۆمه‌ڵێك ده‌زگای كۆمه‌ڵایه‌تی و ئه‌خلاقی و دینی بۆ كپكردنی ئه‌م ویسته‌ هه‌ر له‌ ته‌مه‌نی منداڵییه‌وه‌، نائاگایانه‌ ده‌مامكێكی ئه‌خلاقی بۆ خۆمان دروست ده‌كه‌ین و ویسته‌كانمان له‌ نائاگاماندا جێده‌هێڵین.
یۆنگ پێی وایه‌ باشترین چاره‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ مرۆڤ ئه‌م سێبه‌ره‌ بكاته‌ به‌شێك له‌ ئاگایی خۆی و وه‌ك به‌شێك له‌ كه‌سایه‌تی خۆی ته‌ماشای بكات. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌مه‌ ئیشێكی زۆر قورسه‌، چونكه‌ فڕێدانی ئه‌و ده‌مامكه‌ی چه‌ندین ساڵه‌ بۆ خۆمانی دروست ده‌كه‌ین و پێوه‌ی ده‌نازین و به‌ ناوی ئه‌خلاقه‌وه‌ به‌ خه‌ڵكی ده‌فرۆشینه‌وه‌، ئیگۆیه‌كی له‌وه‌ گه‌وره‌تری بۆ دروستكردووین كه‌ له‌ پێناو ناسینی دیوه‌ ڕاسته‌قینه‌كه‌ی خۆماندا فڕێی بده‌ین. هه‌رچه‌نده‌ هه‌ندێك جار ئه‌م سێبه‌ره‌ به‌سه‌ر ئاگایی مرۆڤدا سه‌رده‌كه‌وێت و بێ ئه‌وه‌ی خۆی بیه‌وێت كارێك ده‌كات كه‌ قه‌ت باوه‌ڕی نه‌كردووه‌ شتێكی وا بكات و چوارده‌وره‌كه‌شی پێیان وانه‌بووه‌ كارێكی وای لێبوه‌شێته‌وه‌.
نموونه‌ی فیلمێك
ستانلی كوبریك له‌ فیلمی ( Eyes Wide Shut) به‌ وردی ئیشی له‌سه‌ر سێبه‌ره‌كه‌ی یۆنگ كردووه‌ و زۆر ڕوون نیشانمان ده‌دا. فیلمه‌كه‌ باس له‌ ژن و مێردێك ده‌كات كه‌ له‌ نیویۆرك پێكه‌وه‌ ده‌ژین. ئێواره‌یه‌ك له‌ ماڵه‌كه‌ی خۆیاندا به‌ ده‌م حه‌شیش كێشانه‌وه‌ قسه‌ ده‌كه‌ن، ژنه‌كه‌ له‌ پیاوه‌كه‌ ده‌پرسێت «غیره‌ له‌و پیاوانه‌ ده‌كه‌ی كه‌ لێم نزیك ده‌بنه‌وه‌؟» پیاوه‌كه‌ش ئه‌ڵێ «نا، چونكه‌ پێموایه‌ ژنان له‌ پیاوان ڕاستگۆتر و دڵسۆزترن.» هه‌ر دوای ئه‌و قسه‌یه‌ ژنه‌كه‌ ده‌ست ده‌كات به‌ قاقا لێیان و باسی ئه‌وه‌ی بۆ ده‌كات كه‌ له‌ هاوینی پێشووه‌وه‌ به‌رده‌وام خه‌یاڵی لای پیاوێكه‌ كه‌ له‌ سه‌فه‌ره‌كایانا بینیویه‌تی. ئه‌م قسه‌یه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك زۆر شت له‌ تێگه‌شتن و هه‌ڵسوكه‌وت و كه‌سایه‌تی و ئه‌خلاقیاتی پیشه‌یی پیاوه‌كه‌ (كه‌ دكتۆره‌) ده‌گۆڕێت و له‌ ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێكدا سێبه‌ره‌كه‌ی به‌سه‌ر ئاگاییدا زاڵ ده‌بێت، هه‌موو جارێكیش كه‌ نزیك ده‌بێت له‌وه‌ی شتێكی «خراپ» بكات، ده‌نگی ده‌رگا یان ته‌له‌فۆنێك به‌ ئاگای دێنێته‌وه‌ و دیسان سێبه‌ره‌كه‌ی كپ ده‌كاته‌وه‌، سه‌یرێكی بكه‌ن ئه‌و فیلمه‌ ئیشێكی نایابه‌.
ئه‌و ئه‌خلاقییات و باشه‌ و خراپانه‌ش كه‌ لێره‌دا باسم كردووه‌، هه‌موو كات ئۆبجێكتڤ نین و په‌یوه‌ندییان به‌ پێناسه‌كردنی ئه‌خلاقی ده‌سته‌جه‌معییه‌وه‌ نییه‌، به‌ڵكو په‌یوه‌ندییه‌كی زاتی به‌قوه‌تی ئاگایی خۆمانه‌ به‌ سێبه‌ره‌كانمانه‌وه‌، بابه‌تی ئه‌خلاق قسه‌ی جیاوازتر هه‌ڵئه‌گرێ. له‌وانه‌یه‌ دۆزینه‌وه‌ی سێبه‌ره‌كانمان شتێكی ڕاستیش نه‌بێت، ئه‌وكاته‌ له‌وانه‌یه‌ ژیان ته‌حه‌مولكراو نه‌بێت.
شێركۆ بێكه‌س ده‌ڵێت، «ده‌مامكه‌كان هه‌ڵبه‌نه‌وه‌، ئه‌م شانۆیه‌ هه‌ره‌س دێنێ.»

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

یه‌كه‌م رۆژی‌ مامۆستا ره‌مه‌زان فت!

مقداد شاسواری‌ ئێوه‌ كه‌ستان له‌وێ نه‌بوون. منیش له‌وێ نه‌بووم. ته‌نها ...