سەرەکی » وتار » مه‌لا به‌ختیار‌ » ئەگەرەكانی پەیمانی سیڤەر و كوردستان دوو هەڵەی مێژوویی

ئەگەرەكانی پەیمانی سیڤەر و كوردستان دوو هەڵەی مێژوویی

2-2

ئه‌گه‌ره‌كانی‌ په‌یمانی‌ سیڤه‌ر! (1920)
په‌یمانی‌ سیڤه‌ر، گرنگترین په‌یمانی‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌، ئه‌گه‌ر به‌ته‌واوی‌ په‌یماننامه‌كانی‌ پێش خۆی‌ به‌راورد بكرێ‌، له‌ سه‌ده‌ی‌ هه‌ژده‌هه‌م و نۆزده‌هه‌م.. هه‌تا ده‌گاته‌ رێكه‌وتنامه‌ی‌ شومی‌ سایكس پیكۆ. به‌ڵام، په‌یمانه‌كه‌، جگه‌ له‌وه‌ی‌ له‌ ئاستی‌ روداوی‌ دوای‌ جه‌نگی‌ یه‌كه‌م و گۆڕانكاریه‌ ژیوپۆلیتكه‌كان نه‌بوو، سه‌ره‌ڕاش، ده‌وڵه‌تانی‌ كۆلۆنیالیستی‌ دوای‌ جه‌نگ، هیچ ده‌رسیان له‌ شكستی‌ سیاسه‌تی‌ كۆلۆنیالیستی‌ سه‌ده‌ی‌ نۆزده‌هه‌م و هه‌ژده‌هه‌م، بۆ چۆنیه‌تی‌ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌كان، به‌تایبه‌تی‌ هی‌ گه‌لانی‌ سته‌ملێكراوی‌ بێبه‌ش كراو له‌ مافه‌ ره‌واكانیان، وه‌رنه‌گرت. به‌تایبه‌تی‌، دوو ساڵ پێش په‌یمانی‌ سیڤه‌ر، سه‌رۆكی‌ وڵاته‌ یه‌كگرتوه‌كانی‌ ئه‌مریكا له‌ 8/ی‌ یه‌نایه‌ری‌ 1918 (وردۆ ویلسن) له‌ناو كۆنگریسدا، یه‌كێك له‌ جوانترین لێدوانه‌كانی‌ سه‌رۆكانی‌ ئه‌مریكای‌ دابوو، جگه‌ له‌وه‌ی‌ پێشنیازی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌ – ده‌وڵه‌ته‌كانی‌ كردبوو، په‌یوه‌ند به‌و كۆمه‌ڵه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌، ئه‌ركی‌ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌ی‌ گه‌لانی‌ گه‌وره‌ و بچوكیشی‌ خستبووه‌ ئه‌ستۆ. ئه‌مه‌ش به‌ (14) خاڵه‌كه‌ی‌ سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا به‌ناوبانگه‌! تیایدا داوای‌ كردبوو: به‌بێ‌ ده‌ستێوه‌ردان سه‌لامه‌تی‌ ژیانی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ و ده‌رفه‌تی‌ په‌ره‌پێدانی‌ ئۆتۆنۆمیان بۆ به‌دی بهێندرێ‌.

ئه‌م چوارده‌ خاڵه‌، له‌ نه‌بوونی‌ سیسته‌مێكی‌ دیموكراسی‌ به‌دیهێنا یان له‌توركیای‌ دوای‌ جه‌نگ، مه‌حاڵ بووه‌. به‌ڵام ده‌سته‌به‌ره‌كه‌ی‌، پاڵپشته‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كه‌ی‌ دوای‌ جه‌نگ بووه‌. مایه‌ی‌ سه‌رسوڕمان بوو، كۆنگریسی‌ ئه‌مریكا، سه‌ره‌ڕای‌ كاریگه‌ری‌ كۆششه‌كانی‌ ویلسون، خه‌ڵاتی‌ نۆبڵی‌ پێ‌درا. كه‌چی‌ كۆنگریسی‌ ئه‌مریكا، پێشنیازه‌كانی‌ سه‌رۆكه‌كه‌یانی‌ قبوڵ نه‌كرد!!
ئه‌گه‌ر كۆنگریسی‌ ئه‌مریكا ئه‌م پرۆژه‌یه‌ی‌ په‌سه‌ند كردباو پاشان بكرابایه‌ به‌ بنه‌مای‌ دامه‌زراندنی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ گه‌لان، ره‌نگبوو په‌یمانی‌ سیڤه‌ریش، پاڵپشتی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ باشتری‌ بۆ دابینكرابا، بۆ توركیای‌ كه‌مالیستیش نه‌چوبایه‌ته‌ سه‌ر، په‌یمانه‌كه‌، به‌لۆزان بگۆڕێ‌!.

په‌یمانی‌ سیڤه‌ر، په‌یمانی‌ دوای‌ جه‌نگی‌ یه‌كه‌می‌ جیهانه‌. كه‌ جه‌نگه‌كه‌ یه‌كه‌مین جار بوو، ته‌واوی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاستی‌ كردبووه‌ مه‌یدانی‌ وێرانكاری‌ و ژماره‌ی‌ قوربانیه‌كانی‌ ملیۆنه‌های‌ تێپه‌ڕاند.
هه‌میشه‌، رێكه‌وتنامه‌كانی‌ دوای‌ جه‌نگ، كاریگه‌ری‌ ئاسه‌واره‌كانی‌ جه‌نگ، له‌بڕگه‌كانیدا، ره‌نگ ده‌داته‌وه‌! به‌شێكی‌ ناله‌باری‌ ئه‌م كاریگه‌ریانه‌ش، له‌سه‌ر حسابی‌ مافی‌ گه‌لانی‌ سته‌م لێكراو، مۆر ده‌كرێن.
گه‌رچی‌ په‌یمانی‌ سیڤه‌ر، به‌ناوی‌ هێزه‌كانی‌ هاوپه‌یمانه‌وه‌ ساغكرایه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌ندازیاره‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كانی‌ بریتانیا و فه‌ره‌نسا بوون. هاوپه‌یمان: ئیتالیا، ژاپۆن، ئه‌رمینیا، به‌لژیك، گریك، سعودیه‌ – حجاز – پۆڵه‌ند، پورتوگال، رۆمانیا، چیكۆسلۆڤاكیا و یوگوسلاڤیا – سرب – كرادت- سلۆڤینیا، بوون.

له‌ ده‌ستپێكردندا، شاده‌ماری‌ په‌یمانه‌كه‌ كه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ كورد، به‌مشێوه‌یه‌ی‌ خواره‌وه‌یه‌:
له‌ كاتێكدا هێزه‌كانی‌ هاوپه‌یمان خواستی‌ وه‌ك یه‌كییان هه‌یه‌ به‌وه‌ی‌ كه‌ له‌ نێو خۆیاندا به‌شێوه‌یه‌كی‌ سه‌ركه‌وتوانه‌ی‌ ورد پێوه‌ی‌ په‌یوه‌ستن. راسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆش دژی‌ توركیا بوون. له‌ جاڕنامه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كه‌ی‌ جه‌نگیش دا له‌ 28/ی‌ ته‌مموزی‌ 1915 دژی‌ سیربیا بوون، كه‌ شه‌ڕه‌كه‌ له‌ لایه‌ن حكومه‌تی‌ ئیمپراتۆر و پاشایه‌تی‌ نه‌مسا – هه‌نگاریا (مه‌جه‌ر)دا به‌رپاكراو توركیاش له‌ 29/ی‌ ئۆكتۆبه‌ری‌ 1914 دوژمنكارانه‌ دژی‌ هێزه‌كانی‌ هاوپه‌یمانی‌ وه‌ستایه‌وه‌، ئه‌مه‌ش به‌ره‌فتاری‌ ئه‌ڵمانه‌وه‌ بووه‌ كه‌ هاوپه‌یمانی‌ توركیا بووه‌، ئیدی‌ ده‌بێ‌ له‌ بری‌ ئه‌و ره‌وشه‌ ئاشتیه‌كی‌ درێژخایه‌نی‌ ره‌واو سه‌قامگیر جێگه‌ی‌ بگرێته‌وه‌(*).
لێره‌دا توركیا، وه‌كو وڵاتێكی‌ دوژمنكار پێناسه‌ كراوه‌. له‌ جه‌نگه‌كه‌شدا شكستی‌ خواردووه‌. په‌یمانه‌كه‌ش، بۆ «ئاشتیه‌كی‌ درێژخایه‌ن» و «ره‌واو» و «سه‌قامگیر» په‌سه‌ند كراوه‌. كه‌چی‌ نه‌ ئاشتی‌ درێژخایه‌ن و نه‌ ره‌واو نه‌سه‌قامگیرییش، هێنرانه‌ دی‌!.

له‌م په‌یمانه‌شدا، گوایه‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ بوو»گوایه‌ بۆ ئاشتیه‌كی‌ درێژخایه‌ن و سه‌قامگیر بوو» گوایه‌، ره‌چاوی‌ مافه‌كانی‌ كوردی‌ تیا كراوه‌، كه‌چی‌، یه‌ك بڕگه‌ی‌ بنه‌ڕه‌تی‌ په‌یمانه‌كه‌ نه‌هێنرایه‌ دی‌.. به‌ڵكو دۆز و دۆخی‌ كوردستان، له‌ هه‌موو به‌شه‌كانیدا، به‌هۆی‌ شۆڤێنییه‌تی‌ تورك و عه‌ره‌ب و فارسه‌وه‌، له‌ڕووی‌ یاساییی‌ و سیاسیه‌وه‌، خراپتر تێكچوو. ته‌نانه‌ت شۆڤێنیه‌تی‌ ئه‌و نه‌ته‌وانه‌، گه‌یه‌ندرایه‌ لوتكه‌ی‌ شۆڤێنیه‌تی‌ وڵاتانی‌ دواكه‌وتووی‌ پشت ئه‌ستوور به‌ ئه‌ندێشه‌كانی‌ سه‌ده‌كانی‌ ناوه‌ڕاست.. كه‌ هه‌ندێك جار به‌ره‌و فاشیه‌تیش له‌ حوكمڕانیدا، هه‌ڵده‌گه‌ڕایه‌وه‌، فاشیه‌تێك زاده‌ی‌ كولتور و نه‌ریتی‌ ده‌ستكاری‌ نه‌كراوی‌ سه‌ده‌كانی‌ ناوه‌ڕاست بووه‌و به‌رده‌وامیشه‌!.

له‌ به‌ندی‌ سێهه‌م و ماده‌ی‌ 62دا، وا هاتووه‌ كه‌ كۆمسیۆنێكی‌ سێ‌ كه‌سی‌ له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌كانی‌ (بریتانیا، فه‌ره‌نسا، ئیتالیا)وه‌ له‌ قسته‌نتینه‌، داده‌نرێت، بۆ ماوه‌ی‌ (6) مانگ گه‌ڵاڵه‌یه‌ك بۆ ئۆتۆنۆمی‌ بۆ ئه‌و ناوچانه‌ی‌ زۆربه‌یان كوردن، ئاماده‌ ده‌كه‌ن.

ئه‌م به‌نده‌، هه‌ر له‌ ده‌ستپێكدا ده‌یسه‌لمێنێ‌ كه‌ مافی‌ چاره‌ی‌ خۆنوسین بۆ نه‌ته‌وه‌ی‌ كوردستان، نه‌سه‌لمێندراوه‌. به‌ڵكو لێی‌ زه‌وت كراوه‌! لایه‌نی‌ دوری‌ ئامانجی‌ كوردیشی‌ له‌ ئۆتۆنۆمیدا دیاریكردووه‌.. ئه‌مه‌یش به‌چه‌ندین مه‌رج!!.

كه‌چی‌ له‌ هه‌مان په‌یمانی‌ سیڤه‌ردا، به‌رۆشنی‌ له‌ماده‌ی‌ 88/دا، دانی‌ ناوه‌ به‌ «ده‌وڵه‌تی‌ ئازاد و سه‌ربه‌خۆ»ی‌ ئه‌رمه‌نیه‌كاندا.

سه‌رپه‌رشتی‌ جێبه‌جێكردنی‌ ئه‌و به‌ند و بڕیارانه‌ش سه‌باره‌ت به‌ئه‌رمه‌نه‌كان سپێردراوه‌ته‌ ویلسنی‌ سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا، كه‌ سنوری‌ ئه‌رمینیا و توركیا دیاری‌ بكات. له‌مه‌ش زیاتر، هاوپه‌یمانه‌كان بڕیاری‌ ئه‌وه‌شیان بۆ ئه‌رمه‌نیه‌كان داوه‌، كه‌ ئه‌گه‌ر رێكه‌وتنه‌كه‌ كوت و مت وه‌كو خۆی‌ جێبه‌جێ‌ نه‌كرێ‌، هاوپه‌یمانان خۆیان هه‌نگاوی‌ بۆ ده‌نێن.

پێش په‌یمانی‌ سیڤه‌ر، له‌سه‌ر به‌ڵێنی‌ بلفۆر له‌ 2/ی‌ نۆڤه‌مبه‌ری‌ 1917 وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ بریتانیا (ئارسه‌ر جێمس بلفۆر) به‌لێنی‌ به‌جڤاتی‌ جوله‌كان دابوو، كه‌ نیشتمانێك بۆ گه‌لی‌ جوله‌كه‌ دابمه‌زرێنێ‌. بێگومان كێشه‌ی‌ جوله‌كه‌ش، له‌ كێشه‌ چاره‌سه‌رنه‌كراوه‌كانی‌ ناوچه‌كه‌ بوو.. ئێستاش، جۆری‌ چاره‌سه‌ركردنه‌كه‌ و كاردانه‌وه‌كان له‌سه‌ری‌، مایه‌ی‌ نه‌بوونی‌ سه‌قامگیری‌ ناوچه‌كه‌یه‌. ده‌ریش كه‌وت، كێشه‌یه‌ك نییه‌، بخرێته‌ په‌راوێزی‌ روداوه‌كان.. به‌ڵكو زیاتر له‌ كێشه‌ی‌ گه‌لانی‌ دیكه‌ش، كرایه‌ پێشه‌نی‌ هاوكێشه‌كان!
له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌رمینیادا، له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ په‌یمانی‌ سیڤه‌ردا، له‌ به‌رامبه‌ر به‌ڵێنی‌ بلفۆردا، نیشتمانێك بۆ جوله‌كه‌ چێ‌ بكرێ‌.. به‌ڵام نه‌ته‌وه‌ی‌ كورد، كه‌:

ـ ژماره‌ی‌ له‌ ئه‌رمینیا و جوله‌كه‌ و فه‌له‌ستین، گه‌لـێ‌ زیاتر بووه‌.

ـ روبه‌ری‌ نیشتمانه‌كه‌ی‌، زۆر زۆر زیاتر بووه‌، له‌ روبه‌ری‌ نیشتمانی‌ ئه‌و گه‌لانه‌.

ـ سه‌نگ و كاریگه‌ری‌ كێشه‌كه‌ی‌، پێش كێشه‌ی‌ ئه‌و گه‌لانه‌، له‌ ناو هاوكێشه‌كانی‌ سه‌ده‌كانی‌ شانزده‌هه‌مه‌وه‌ هه‌تا په‌یمانی‌ سیڤه‌ر، هێنده‌ بایه‌خی‌ پێ‌ دراوه‌، له‌ په‌یماننامه‌كانی‌ ئه‌رزرومه‌وه‌، بۆ زه‌هاو، تا ده‌گاته‌ سایكس پیكۆ، زۆرتر باسی‌ كورد و بزوتنه‌وه‌كانی‌ كراوه‌. كه‌متر باسی‌ بزوتنه‌وه‌ی‌ ئه‌رمه‌ن، جوله‌كه‌، فه‌له‌ستین كراوه‌.

ـ زۆرترین ململانێ‌ له‌سه‌ر كوردستان، له‌ نێوان قه‌ڵه‌مڕه‌وه‌كانی‌ عوسمانی‌، سه‌فه‌وی‌، قاچاری‌، روسی‌، بریتانی‌، فه‌ره‌نسی‌، كراوه‌.. كه‌متر له‌سه‌ر نیشتمانی‌ گه‌لانی‌ تر، رویداوه‌.
كه‌چی‌، ده‌وڵه‌تانی‌ كۆڵۆنیالیستی‌ كۆن و نوێ‌، له‌ بنچینه‌دا خوێندنه‌وه‌ی‌ هه‌مه‌لایه‌نه‌یان بۆ ئه‌و هاوكێشانه‌ نه‌بووه‌و بۆ رازی‌ كردنی‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی‌ عه‌ره‌ب و تورك و فارس.. هه‌تا راده‌یه‌ك ره‌چاوكردنی‌ ئایینی‌ مه‌سیحی‌ ئه‌رمه‌نه‌كان و جووی‌ جوله‌كه‌كان.. كێشه‌ی‌ كوردیان خستۆته‌ په‌راوێزه‌وه‌. كێشه‌ی‌ ئه‌رمه‌نی‌ و جوله‌كه‌یان له‌ پێشه‌وه‌دا داناوه‌!!
سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌و راستیانه‌ش، وه‌ نه‌بێ‌ له‌ ماده‌ی‌ 64 دا، كه‌ ئۆتۆنۆمیه‌كه‌ بۆ كورد دیاری‌ كراوه‌، رێكو ره‌وان بڕیاریان لێدابێ‌ و رێوشوێنی‌ جێبه‌جێكردنیشی‌ سه‌لمێندرابێ‌، نه‌خێر كوت و مت مادده‌ی‌ 64 به‌م چه‌شنه‌ی‌ خواره‌وه‌ بڕیاری‌ لێدراوه‌: ل: 103 (هه‌مان سه‌رچاوه‌ ل: 103).

ئه‌گه‌ر له‌ماوه‌ی‌ ساڵێكدا له‌ جێبه‌جێكردنی‌ ئه‌و په‌یمانه‌دا خه‌ڵكی‌ كورد له‌ نێو ئه‌و ناوچانه‌ی‌ كه‌ له‌ ماده‌ی‌ 62دا پێناسه‌ كراوه‌، ده‌توانن به‌خۆیان روو له‌ ئه‌نجومه‌نی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌كان بنێن به‌شێوه‌یه‌ك نیشان بده‌ن كه‌وا زۆرینه‌ی‌ دانیشتوانانی‌ ئه‌و ناوچانه‌ حه‌ز به‌ جیابونه‌وه‌ و سه‌ربه‌خۆیی‌ خۆیان له‌ توركیا ده‌كه‌ن، ئه‌وسا ئه‌گه‌ر ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌ڵسه‌نگاند كه‌وا خه‌ڵكه‌كه‌ توانای‌ ئه‌و جۆره‌ سه‌ربه‌خۆبوونه‌یان هه‌بێ‌، راسپارده‌ بۆ مسۆگه‌ربوونی‌ ده‌ربكا، لێره‌دا توركیاش به‌و راسپارده‌یه‌ قایل بێ‌ و ده‌سبه‌رداری‌ هه‌موو مافه‌كان و ناولێنانی‌ ناوچه‌كه‌ ببێ‌.

ئه‌م ده‌قه‌.. سێ‌ مه‌رجی‌ قورسی‌ تیایه‌، بۆ مافی‌ كورد:

یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر له‌ ماوه‌ی‌ ساڵێكدا كورد بتوانێ‌ روو له‌ ئه‌نجومه‌نی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌كان بنێ‌.

دووه‌م: كورد بیسه‌لێمنێ‌ زۆرینه‌یان حه‌ز له‌ جیابونه‌وه‌ و سه‌ربه‌خۆیی‌ له‌ توركیا ده‌كه‌ن.

سێهه‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ هه‌ڵسه‌نگاندن بكات كه‌وا خه‌ڵكه‌كه‌ توانای‌ ئه‌و سه‌ربه‌خۆبوونه‌یان هه‌یه‌، راسپارده‌ بۆ مسۆگه‌ركردنی‌ ده‌ربكات.

له‌و خاڵانه‌ ئاڵۆزتر.. له‌ كۆتاییدا به‌لێبراوی‌ باسی‌ ئه‌وه‌ ناكات كه‌ توركیا بۆی‌ نییه‌ ئه‌م په‌یمانه‌ جێبه‌جێ‌ نه‌كات.. به‌ڵكو ده‌ڵێ‌: لێره‌دا توركیاش به‌و راسپارده‌یه‌ قایل بێ‌ و ده‌ستبه‌رداری‌ هه‌موو مافه‌كان و ناولێنانی‌ ناوچه‌كه‌ ببێ‌.

كه‌ ده‌گوترێ‌ (توركیا-ش) به‌ راسپارده‌كه‌ قایل بێ‌، پاشگری‌ (ش) بۆ توركیا، راسپارده‌كانیشی‌ به‌ستۆته‌وه‌ به‌ قایل بوونی‌ توركیا.. واتا: توركیا ئه‌گه‌ر رازی‌ نه‌بێ‌، راسپارده‌كه‌ جێبه‌جێ‌ نابێ‌.. هه‌رواشی‌ لێهات..
ئه‌گه‌ر.. بڕیاره‌كانی‌ په‌یمانی‌ سیڤه‌ر، له‌ لایه‌ن توركیا و عێراقه‌وه‌، قابیلی‌ ره‌ت كردنه‌وه‌ نه‌بوون، ئه‌ی‌ بۆچی‌ جێبه‌جێ‌ نه‌كراو بۆچیش.. په‌یمانه‌كه‌یان به‌ رێكه‌وتنی‌ لۆزان.. دوای‌ سێ‌ ساڵیش.. نه‌ك ساڵێك، گۆڕی‌؟!
ئه‌وه‌ جگه‌ له‌وه‌ی‌، سنوری‌ جوگرافی‌ كێشراوی‌ ناو په‌یمانه‌كه‌، گه‌لـێ‌ كه‌متر بوو له‌ سنوری‌ حه‌ڵاڵی‌ كورد. به‌ئاشكراش ناوچه‌ نه‌وتیه‌كه‌ی‌ موسڵی‌ لـێ‌ دابڕێندرابوو.

چاره‌نوسی‌ په‌یمانی‌ سیڤه‌ر، له‌ناو روداوه‌كانی‌ دوای‌ جه‌نگی‌ یه‌كه‌م و سه‌رهه‌ڵدانی‌ كه‌مال ئه‌تاتورك، له‌ پاڵ توركیادا بوونی‌ روسیای‌ سۆسیالیستی‌، شه‌ڕو شۆڕی‌ یۆنان و توركیا، بیر ناسیۆنالیستی‌ – ملیتاریستی‌ توركخوازیان به‌هێزتر كرد. كه‌ كه‌مال ئه‌تا تورك به‌سه‌ر یوناندا سه‌ركه‌وت و هێزی‌ بچوكی‌ بریتانیاش ئه‌سته‌نبولی‌ پێ‌ نه‌پارێزرا» ئه‌م دۆخه‌ی‌ بۆ توركیا ره‌خسا، كێ‌ به‌ركێ‌ سه‌ربازیه‌كه‌ی‌ گۆڕی‌. بۆیه‌ به‌ئاسانی‌، توانی‌ په‌یمانی‌ سیڤه‌ر، هه‌ڵبوه‌شێنێته‌وه‌ و له‌ 24/ی‌ ته‌مموزی‌ 1923، په‌یمانی‌ لۆزان به‌دی‌ بهێنێ‌. نه‌ك هه‌ر كورد، به‌ڵكو ئه‌رمه‌ن و فه‌له‌ستینیش كرانه‌ پێخۆری‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ نوێكانی‌ زلهێزه‌كان و تازه‌ هێزه‌كانی‌ ئیقلیمی‌. (عێراق، توركیا، سوریا، ئێران).

كه‌مال ئه‌تا تورك، كارامه‌ترین بازیكه‌ری‌ ساڵانی‌ سیڤه‌ر، بۆ كۆتایی‌ سییه‌كان به‌دواوه‌یه‌. ده‌وڵه‌تێكی‌ ناسیۆنالیستی‌ توركی‌ دامه‌زراند و روسیای‌ لینینی‌ به‌ناوی‌ له‌ ناوبردنی‌ خه‌لافه‌ت و ده‌وڵه‌تی‌ نیشتمانی‌ – سیكولاریستیه‌وه‌، له‌خشته‌برد. له‌ په‌یمانی‌ لۆزانیشدا. وڵاتانی‌ جیهان:
بریتانیا، فه‌ره‌نسا، روسیای‌ (ئۆكتۆبه‌ر – لینین) ژاپۆن، بولگاریا، رۆمانیا، یوكسلاڤیا، به‌ڵكو یۆنانیش بۆ توركیایان مۆر كرد. به‌مه‌ش، له‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاستدا به‌هێزترین پێگه‌ی‌ سیاسی‌ ئه‌و سه‌رده‌مه‌ بۆ توركیا دابینكرا. له‌وه‌ به‌دواوه‌ كورد، رووبه‌ڕووی‌ یه‌كێك له‌ ترسناكترین قۆناغی‌ سیاسی‌ بوه‌وه‌.. ئه‌ویش قۆناغی‌ روبه‌ڕووبونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی‌ ناسیۆنالیستی‌ دواكه‌وتوودا، كه‌ ته‌نها به‌رواڵه‌ت نه‌ریته‌ دێرینه‌كه‌ی‌ گۆڕدرا، ئه‌گینا ره‌گه‌زه‌ مێژووییه‌كانی‌ ئه‌م سیسته‌مه‌ ناسیۆنالیستانه‌، به‌هۆی‌ نه‌بوونی‌ شۆڕشی‌ پیشه‌سازی‌ – دیموكراسیه‌وه‌، هه‌ر له‌سه‌ر بنجی‌ ئه‌ندێشه‌ی‌ سه‌ده‌كانی‌ ناوه‌ڕاستی‌ روان. بۆیه‌، سه‌ده‌ی‌ بیسته‌م، بوو به‌شانۆی‌ خوێناویترین سه‌ده‌ی‌ خه‌باتی‌ رزگاریخوازانه‌ی‌ كوردستان، له‌ به‌شه‌كانی‌ كوردستاندا، تائێستاش به‌رده‌وامه‌!!

له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و راستیانه‌شدا، تائێستا وه‌كو په‌یمانی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌، په‌یمانی‌ سیڤه‌ر، یه‌كه‌مین دیكومێنتی‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌ مافی‌ كورد و ئه‌رمه‌ن و گه‌لانی‌ دیكه‌شی‌ سه‌لماندبێ‌. ئه‌و گه‌لانه‌ی‌ به‌ حوكمی‌ په‌یوه‌ندی‌ ستراتیژی‌ زلهێزه‌كانی‌ جیهان و سیسته‌می‌ سه‌رمایه‌داری‌ وڵاتانی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست كه‌ پاشكۆی‌ كۆڵۆنیالیستی‌ بوون، تا ئه‌م سه‌رده‌مه‌ش، كورد قوربانی‌ نه‌بوونی‌ جیهانبینینێكی‌ نوێن.. له‌ لایه‌ن زلهێزه‌كانه‌وه‌، به‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كانیشه‌وه‌.. بۆ چۆنیه‌تی‌ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌ی‌ گه‌لانی‌ ژێرده‌سته‌.. به‌ره‌و دیموكراسی‌ و مافی‌ چاره‌ی‌ خۆنوسین!

 249 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*