سەرەکی » ئاراستە » سۆشیالیسته‌كان باڵه‌خانه‌ی‌ سۆلفیرینۆ له‌ پاریس ده‌فرۆشن؟

سۆشیالیسته‌كان باڵه‌خانه‌ی‌ سۆلفیرینۆ له‌ پاریس ده‌فرۆشن؟

ئه‌حمه‌د عیساوی‌

له‌و كاته‌وه‌ی‌ بۆنوا هامون-ی‌ كاندیدی‌ پارتی‌ سۆشیالیستی‌ فه‌ره‌نسا شكسته‌ گه‌وره‌كه‌ی‌ خوارد، قسه‌‌و باس‌و پێشبینی‌ له‌باره‌ی‌ چاره‌نووسی‌ ئه‌و پارته‌وه‌ گه‌رمه‌، شكسته‌كه‌ی‌ قورسترینه‌ ئه‌گه‌ر سه‌یری‌ مێژووی‌ درێژی‌ حزبه‌كه‌ی‌ بكه‌ین‌و به‌ دریژبوونه‌وه‌ی‌ نێونه‌ته‌وه‌یی جیهانی‌ ئه‌ژماری‌ بكه‌ین هه‌ر له‌ لیۆن بلۆم‌و جان گۆریس-ه‌وه‌، یان ئه‌گه‌ر ئه‌و مێژووه‌ له‌ سه‌ره‌تای‌ سه‌ركه‌وتنی‌ فه‌ره‌نسای‌ سۆشیالیستی‌‌و له‌ كۆماری‌ پێنجه‌مدا كورت بكه‌ینه‌وه‌ له‌گه‌ڵ سه‌ركه‌وتنه‌كه‌ی‌ فرانسۆ میتیران‌و گه‌یشتنی‌ به‌ كۆشكی‌ ئه‌لیزێ له‌ ساڵی‌ 1981دا.
پێشبینییه‌كان له‌ مانگی‌ ئه‌یلولی‌ رابردووه‌وه‌ به‌ره‌و دڵنیابوون ده‌چن، ئه‌ویش كاتێك نووسینگه‌ی‌ نیشتمانی‌ حزبه‌كه‌ به‌ كۆی‌ ده‌نگ بڕیاریان دا باڵه‌خانه‌یه‌كی‌ مێژوویی له‌ پاریس بفرۆشن، كه‌ زیاتر 40 ساڵه‌ باره‌گای‌ پارتی‌ سۆشیالیستی‌ فه‌ره‌نسا بووه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و باڵه‌خانه‌یه‌ ده‌كه‌وێته‌ ناوچه‌یه‌كی‌ بۆرجوازییه‌وه‌، ئه‌و حزبه‌ زۆر جار كه‌وتۆته‌ به‌ر تیروتانه‌ی‌ چه‌په‌كان، چونكه‌ باڵه‌خانه‌كه‌ ده‌كه‌وێته‌ بازنه‌ی‌ حه‌وتی‌ پاریس‌و نزیك بینای‌ ئه‌نجومه‌نی‌ نیشتمانی‌‌و سه‌نته‌ره‌ گرنگه‌كانی‌ ده‌سه‌ڵات له‌ پاریسی‌ پایته‌خت، خرایه‌ بازاڕه‌وه‌ بۆ فرۆشتن‌و نرخه‌كه‌شی‌ به‌ 50 بۆ 70 ملیۆن یۆرۆ مه‌زه‌نده‌ ده‌كرێت.

كورته‌ مێژوویه‌ك: له‌ كۆماری‌ سێییه‌مه‌وه‌ تا فیشی‌‌و تا میتیران
باڵه‌خانه‌ی‌ سۆلفیرینۆ ده‌كه‌وێته‌ ناوجه‌رگه‌ی‌ بازنه‌ی‌ حه‌وته‌می‌ پاریسه‌وه‌، ناوه‌كه‌ی‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و شه‌ڕه‌ی‌ كه‌ ناپلیۆنی‌ سێیه‌م به‌ هاوپه‌مانی‌ له‌گه‌ڵ سوپای‌ سه‌ردینی‌ دژی‌ ئیمپراتۆری‌ نه‌مسا كردی‌ بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ لۆمباردیا‌و شه‌ڕه‌كه‌ش به‌ شكستی‌ نه‌مسا كۆتایی هات. باڵه‌خانه‌كه‌ له‌ شێوه‌ی‌ پیتی‌ ئێمی‌ ئینگلیزیدایه‌‌و له‌سه‌ر پارچه‌ زه‌وییه‌ك به‌ رووبه‌ری‌ سێ هه‌زار‌و 500 مه‌تر دوجا دروست كراوه‌، كه‌ ده‌یان هۆڵ‌و ژووری‌ تێدایه‌، له‌ رووی‌ جوگرافییه‌وه‌ دیارترینیان هۆڵه‌كه‌ی‌ ناوه‌ڕاستی‌ نهۆمی‌ یه‌كه‌مه‌ كه‌ به‌ناوی‌ جۆرج دایان-ی‌ هاوڕێی‌ نزیكی‌ میتیران-ه‌وه‌ ناونراوه‌، كه‌ له‌ زیندان‌و له‌ سیاسه‌ت‌و له‌ ژیانیشیدا هاوڕێی‌ بووه‌. به‌ڵام له‌ رووی‌ سیاسییه‌وه‌ دیارترینیان هۆڵی‌ تێریز ئایكیم-ی‌ هاوڕێی‌ میتران-ه‌، ئه‌م هۆڵه‌ به‌ دڵی‌ سۆلفیرینۆ داده‌نرێت‌و گفتوگۆ‌و مشتومڕه‌ گه‌رمه‌ سیاسییه‌كان له‌وێدا ده‌كرێن، هه‌ر له‌و هۆڵه‌شدا سكرتێری‌ گشتی‌‌و ئه‌نجومه‌نی‌ سیاسی‌‌و نووسینگه‌ی‌ نیشتمانی‌ پارتی‌ سۆشیالیستی‌ فه‌ره‌نسا كۆ ده‌بنه‌وه‌، هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای‌ هۆڵه‌كه‌وه‌ مێژووی‌ حزبه‌كه‌ نووسراوه‌‌و ده‌بینرێت.
له‌ هۆڵی‌ پێشوازییه‌وه‌ به‌ره‌و سه‌ره‌وه‌ هۆڵی‌ دایان-ه‌ تا ده‌گات به‌ هۆڵی‌ ئێكیم، به‌به‌رده‌می‌ پلیكانه‌ی شكۆدا تێده‌په‌ڕی‌ كه‌ رووداوه‌ مێژووییه‌كه‌ی‌ 29ی‌ حوزه‌یرانی‌ 1944ی‌ تێدا نووسراوه‌ته‌وه‌، رووداوه‌كه‌ ئه‌وه‌ بوو كه‌ شارڵ گۆنار-ی‌ ئه‌ندامی‌ ده‌سته‌ی‌ كارای‌ سه‌ربازی‌ سه‌ر به‌ به‌رگری‌ فه‌ره‌نسا، فیلیپ هینریۆ-ی‌ وه‌زیری‌ پڕوپاگه‌نده‌ی‌ حكومه‌ته‌كه‌ی‌ فیشی‌ كوشت‌و به‌هۆی‌ ئه‌وه‌شه‌وه‌ میلیشیا چه‌كداره‌ به‌كرێگیراوه‌كانی‌ فیشی‌ كاردانه‌وه‌ی‌ تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌یان گرته‌به‌ر، سه‌ره‌نجام كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك له‌ به‌رگریكارانی‌ جو له‌ گوندی‌ لیۆن له‌ سێداره‌ دران‌و هه‌ر ئه‌و میلیشیایه‌ش ده‌ستیان كرد به‌ راوه‌دونانی‌ جۆرج ماندێل كه‌سایه‌تی‌ سیاسی‌‌و رۆژنامه‌نووس‌و یه‌كێكیش بوو له‌ به‌رگریكارانی‌ فه‌ره‌نسا‌و ئه‌وه‌ بوو تا دارستانی‌ فۆنتانبلۆ راویان ناو له‌وێ یه‌كێك له‌ به‌كرێگیراوان 16 فیشه‌كی‌ ناو به‌ پشتییه‌وه‌.
ئه‌ندریۆ بریسۆ له‌ كتێبه‌كه‌یدا به‌ناوی‌ (ساڵانی‌ كۆتایی فه‌رمانڕه‌وایی فیشی‌ 1943 – 1944)، كه‌ ساڵی‌ 1965 چاپی‌ كرد، باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ به‌رگری‌ فه‌ره‌نسا چۆن پلانی‌ كوشتنی‌ هینریۆ-ی‌ له‌ سۆلفیرینۆ داڕشتووه‌، ئه‌و بینایه‌ی‌ كه‌ كرابووه‌ باره‌گای‌ وه‌زاره‌تی‌ پڕوپاگه‌نده‌‌و راگه‌یاندن. هه‌روه‌ها بریسۆ باس له‌وه‌ش ده‌كات كه‌ میتیران حه‌زی‌ كردووه‌ ئه‌و پلیكانه‌یه‌ واته‌ پلیكانه‌ی‌ شكۆ یه‌كه‌م شوێن بێت له‌ كاتی‌ سه‌ردانی‌ باڵه‌خانه‌كه‌دا ببینرێت.
دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ فه‌ره‌نسییه‌كان له‌ 18ی‌ ئابی‌ 1944دا دژی‌ نازییه‌كان كه‌وتنه‌ خۆ، ئه‌ندامی‌ سه‌ندیكا كرێكارییه‌كانی‌ (DGT)، كه‌ ئه‌و كات نزیك بوون له‌ سۆشیالیسته‌كان‌و لقی‌ فه‌ره‌نسای‌ رێكخراوی‌ نێونه‌ته‌وه‌یی (SFIO)وه‌ له‌ شیوعییه‌كان زیاتر كاریان بۆ سه‌ندنه‌وه‌ی‌ بینای‌ سۆلفیرینۆ كرد له‌ فیشی‌-ییه‌كان‌و كردیانه‌ باره‌گای‌ كۆبوونه‌وه‌كانی‌ كرێكارانی‌ سه‌ندیكاكان، تا ساڵی‌ 1980ش هه‌ر باره‌گای‌ ئه‌و كۆبوونه‌وانه‌ بوو، دوای‌ ئه‌وه‌ سۆشیالیسته‌كان بڕیاریان دا بیناكه‌ به‌ 17 ملیۆن فره‌نكی‌ فه‌ره‌نسی‌ بكڕنه‌وه‌، هه‌ر زوو بووه‌ باره‌گا‌و سه‌نته‌ری‌ ئه‌و حزبه‌ به‌ تایبه‌تی‌ دوای‌ سه‌ركه‌وتنی‌ میتیران له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی‌ ساڵی‌ 1981.
توێژه‌ری‌ بواری‌ موڵكایه‌تی‌ كۆشكه‌كان ده‌توانێ بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ كۆماری‌ سێیه‌م، ئه‌و كاته‌ی‌ سۆلفیرینۆ كۆشكی‌ نه‌وه‌یه‌كی‌ لویس سای‌ بوو، لویس خاوه‌نی‌ پیشه‌سازی‌ شه‌كر بوو له‌ فه‌ره‌نسا. نه‌وه‌كه‌ی‌ سای‌ واته‌ خاتو ماری‌ شارلوت كۆنستانس سای‌، ساڵی‌ 1875 شووی‌ كرد به‌ ڤیكتۆر دۆ برۆگۆلی‌‌و كۆشكی‌ شۆمۆن سور-لوار-ی‌ له‌ ئه‌لفان دۆ لوار كڕی‌، به‌ڵام سۆلفیرینۆ-ش هه‌ر هی‌ خۆی‌ بوو له‌ باپیرییه‌وه‌ به‌ میرات بۆی‌ مابۆوه‌، ئه‌و خاتوونه‌ هه‌ندێك جوانكاریشی‌ له‌ كۆشكه‌كه‌دا كردبوو، له‌سه‌ر ده‌ستی‌ ئێرنست سانسۆن-ی‌ ئه‌ندازیار.
ئه‌وه‌ی‌ كه‌ زۆر كه‌س نایزانێ له‌باره‌ی‌ خێزانی‌ بۆرجوازی‌ (سای‌)یه‌وه‌، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و خێزانه‌ به‌ خواستی‌ خۆی‌ باڵه‌خانه‌ی‌ سۆلفیرینۆ-ی‌ چۆڵ كرد، كاتێك یه‌كێك له‌ خێزانه‌ زه‌نگینه‌كانی‌ هیندستان فیلێكی‌ به‌ دیاری‌ پێشكه‌شی‌ خاتو سای‌ كرد، له‌وه‌وه‌ خۆی‌‌و مێرده‌كه‌یشی‌ خۆشه‌ویستییان بۆ هیندستان دروست بوو، ساڵی‌ 1930 ماڵیان گواسته‌وه‌ بۆ كۆشكی‌ شۆمۆن سور- لوار، پاشان كۆشكی‌ سۆلفیرینۆ فرۆشرا به‌ سه‌ندیكاكانی‌ كرێكاران تا ئه‌و كاته‌ی‌ ژه‌نه‌راڵ بیتان بڕیاری‌ دا ببێته‌ باره‌گای‌ وه‌زاره‌تی‌ پڕوپاگه‌نده‌ی‌ فاشییه‌كان.

سۆلفیرینۆ‌و میتیران‌و خه‌ونی‌ سۆشیالیستی‌
هاوینی‌ 1977 له‌ كاتی‌ ئاماده‌كارییه‌كانی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ شاره‌وانیدا، كه‌ فرانسۆ میتیران باش ده‌یزانی‌ ئه‌وه‌ سه‌ره‌تایه‌كه‌ بۆ گرتنه‌ ده‌ستی‌ ده‌سه‌ڵات له‌ 1981دا، ئه‌و كات ئه‌ندامه‌ كارا‌و دیاره‌كانی‌ ئه‌و تیمه‌ی‌ كاریان له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی‌ داهاتوو ده‌كرد، وه‌ك جاك ئه‌تالی‌، ئه‌ندرێ رۆسیلێ‌و پیێر كۆت، ده‌ستیان كرد به‌ كڕینی‌ نووسینگه‌ بۆ حزبه‌كه‌یان وه‌ك ئاماده‌كارییه‌ك بۆ هه‌ڵمه‌تی‌ هه‌ڵبژاردن، میتیران (10 شه‌قام سۆلفیرینۆ)ی‌ به‌دڵ بوو، لای‌ كه‌سیش شاراوه‌ نییه‌ حه‌زی‌ ده‌كرد شا ده‌ماری‌ چه‌په‌كان له‌ ناو دڵی‌ راستڕه‌وه‌ دیگۆل-ییه‌كاندا بچێنێت، چونكه‌ باش ده‌یزانی‌ شه‌قامێكی‌ پڕ جموجۆڵه‌‌و ساڵانێكی‌ زۆر جێی‌ سه‌رنجی‌ فه‌ره‌نساییه‌كان بووه‌، ئه‌ویش به‌هۆی‌ گواستنه‌وه‌ی‌ نووسینگه‌ی‌ دیگۆل-ه‌وه‌ بۆ (5 شه‌قام سۆلفیرینۆ) له‌ ناوه‌ڕاستی‌ شه‌سته‌كاندا، بۆ ئه‌وه‌ی‌ نزیك بێت له‌ ده‌زگای‌ خزمه‌تی‌ شار (میلیشیایه‌كی‌ سه‌ر به‌ دیگۆل-ییه‌كان بوو)، ئه‌وه‌ بوو میتیران هه‌ر خۆی‌ له‌ ساڵی‌ 1982دا ئه‌و ده‌زگایه‌ی‌ هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌.
10ی‌ ئایاری‌ 1981 فرانسۆ میتیران بوو به‌ یه‌كه‌م سه‌رۆكی‌ سۆشیالیستی‌ كۆماری‌ پێنجه‌می‌ فه‌ره‌نسا. به‌ سواری‌ ئۆتۆمبێله‌كه‌ی‌ كه‌ رینۆ 30ی‌ ره‌نگی‌ قاوه‌یی بوو له‌ شاتو- شینۆن گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ باڵه‌خانه‌كه‌، له‌ كه‌شێكی‌ باراناویدا گه‌ڕایه‌وه‌‌و ژماره‌یه‌كی‌ كه‌میش نه‌بێت له‌ هاوڕێكانی‌، كه‌س ئاگای‌ لێ نه‌بوو، چه‌ند ئۆتۆمبێلێكی‌ پۆلیس راوه‌ستابوون، باران ده‌باری‌‌و راوێژكارێكی‌ ته‌ندروستی‌ میتیران-یش ئاماده‌ بوو، میتیران ئاوڕی‌ بۆ كه‌سه‌ نزیكه‌كانی‌ دایه‌وه‌‌و وتی‌: زۆر شت له‌م باڵه‌خانه‌یه‌دا ده‌گۆڕێت. 14 ساڵ دوای‌ ئه‌و رۆژه‌، سه‌رۆكه‌ نه‌خۆشه‌كه‌، ئه‌وه‌ی‌ باوه‌ڕی‌ به‌ هێزی‌ رۆح هه‌یه‌، به‌ راوێژكار‌و هاوڕێكانی‌ ده‌وره‌ درابوو، وتی‌: من دڵسۆزێكی‌ پابه‌ندم به‌ هه‌موو ئه‌و كارانه‌ی‌ جێبه‌جێمان كرد. هه‌میشه‌ له‌گه‌ڵتانم. دوای‌ ئه‌م قسه‌یه‌ میتیران به‌ ئۆتۆمبێلێكی‌ جۆری‌ توینگۆ كه‌ هینری‌ ئیمانۆئیل پێی‌ به‌خشیبوو رۆیشت‌و فرمێسكی‌ رۆكار، فابیۆس، ژۆسپان، ئیمانۆئێل، هۆلاند، فالس، میلانشۆن‌و مۆسكۆفیسی‌ داباری‌.
له‌ ساڵانی‌ هه‌شتاكاندا میتیران توانی‌ سۆلفیرینۆ بكاته‌ پوره‌ هه‌نگێك كه‌ شه‌‌و‌و رۆژ كاری‌ تێدا ده‌كرا، بووه‌ باڵه‌خانه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ بۆ دیداری‌ ئه‌و كه‌سه‌ سۆشیالیستیانه‌ی‌ پڕۆژه‌‌و بیرۆكه‌یان پێ بوو بۆ باشتر كردنی‌ مرۆڤایه‌تی‌‌و به‌دی‌ هێنانی‌ دادپه‌روه‌ری‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ . به‌ڵام سۆلفیرینۆ كه‌وتنێكی‌ خراپ كه‌وت، له‌به‌رچاوی‌ چه‌پی‌ فه‌ره‌نسا كه‌وت، ئه‌ویش دوای‌ شكسته‌ گه‌وره‌كه‌ی‌ حزبی‌ سۆشیالیستی‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی‌ په‌رله‌مانیی 93دا. ئه‌و كات بۆ یه‌كه‌م جار باس له‌ فرۆشتنی‌ سۆلفیرینۆ كرا، له‌ ناو حزبدا هینری‌ ئیمانۆئێل‌و كه‌سه‌ نزیكه‌كانی‌ پێیان باش بوو ئه‌و سه‌نته‌ره‌ بفرۆشن‌و بچنه‌ سه‌نته‌رێكی‌ بچووكتره‌وه‌ له‌ شه‌قامێكی‌ هه‌ژارتر له‌ سۆلفیرینۆ.
هێنده‌ی‌ پێ نه‌چوو لیۆنێل ژۆسپا باڵه‌ په‌رت‌و بڵاوه‌كانی‌ ناو حزبی‌ كۆكرده‌وه‌‌و به‌ گوڕوتینێكی‌ تره‌وه‌ به‌شداری‌ هه‌ڵبژاردنی‌ كرد‌و سێ هێنده‌ی‌ كورسییه‌كانی‌ راستڕه‌وه‌كانی‌ له‌ په‌رله‌ماندا به‌ده‌ست هێنا‌و ژۆسپا بووه‌ به‌هێزترین كاندیدی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌‌و له‌ هه‌ڵبژاردنی‌ داهاتوودا نزیكترین كه‌س بوو بۆ ئه‌وه‌ی‌ بگات به‌ كۆشكی‌ ئه‌لیزێ، به‌ تایبه‌تیش دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌ندێك هه‌واڵ دزه‌ی‌ پێ كرابوو كه‌ باسی‌ له‌ گه‌نده‌ڵی‌ دارایی‌و بوونی‌ مووچه‌ی‌ وه‌همی‌ ده‌كرد، له‌و كاته‌دا جاك شیراك سه‌رۆكی‌ شاره‌وانی‌ پاریس بوو، جگه‌ له‌وه‌ش ده‌نگی‌ ناڕه‌زایی چه‌په‌كان به‌ تایبه‌تی‌ ئه‌رنۆ مۆنتبۆرگ له‌ ئه‌نجوومه‌نی‌ ده‌ستووریدا به‌رز بۆوه‌ بۆ ره‌ت كردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و یاسایه‌ی‌ مافی‌ پاراستنی‌ دابوو به‌ سه‌رۆك شیراك.
پارتی‌ سۆشیالیستی‌ فه‌ره‌نسا جوانترین رۆژه‌كانی‌ له‌ كۆشكی‌ سۆلفیرینۆ-دا به‌سه‌ر برد، ئه‌و كاته‌ی‌ میتیران دوو جار هه‌ڵبژاردنه‌كانی‌ فه‌ره‌نسای‌ برده‌وه‌، له‌گه‌ڵ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ چه‌پ بۆ ئه‌لیزێ به‌ سه‌ركه‌وتنی‌ فرانسۆ هۆلاند له‌ ساڵی‌ 2012دا، به‌ڵام ناخۆشترین شكستیشیان چه‌شت له‌ هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانییه‌كه‌ی‌ 93دا، كه‌ ژماره‌ی‌ كورسییه‌كانی‌ چه‌په‌كان نه‌گه‌یشته‌ 60 كورسی‌، هه‌روه‌ها شكستی‌ لیۆنێل ژۆسپا له‌ خولی‌ یه‌كه‌می‌ هه‌ڵبژاردنی‌ 2002دا‌و بۆ یه‌كه‌م جار ده‌رچوونی‌ جان ماری‌ لۆپان-ی‌ راستڕه‌وی‌ توندڕه‌و بۆ خولی‌ دووه‌م.

مۆزه‌خانه‌، ژووری‌ جه‌نازه‌كان‌و هه‌ڵدانه‌وه‌ی‌ لاپه‌ڕه‌
له‌ نهۆمی‌ یه‌كه‌م‌و له‌ به‌شی‌ سه‌ره‌وه‌ له‌ شوێنی‌ سكرتێری‌ گشتی‌، كورسییه‌كه‌ له‌و كاته‌وه‌ی‌ جان كریستۆف كامبادیلیس ده‌ستی‌ له‌ كار كێشایه‌وه‌ به‌ چۆڵی‌ ماوه‌ته‌وه‌، چه‌ند كتێبێك له‌سه‌ر مێزێكی‌ خڕی‌ هێلكه‌یی جۆری‌ پلێكسی‌ گڵاسه‌، كورسییه‌كی‌ درێژی‌ سوور‌و هه‌ندێك تابلۆ به‌ دیواری‌ ژووره‌كه‌دا هه‌ڵواسراون كه‌ تایبه‌ت نین به‌ تاكه‌كه‌س. لای‌ چه‌پی‌ نووسینگه‌كه‌وه‌ وێنه‌ی‌ تارمایی ژۆسپا، له‌ پۆسته‌رێكی‌ باگراوه‌ند سووردا كلكه‌وانه‌یه‌كی‌ بۆ نووسین بۆ كراوه‌‌و ده‌ڵێ سه‌رۆكایه‌تی‌ فه‌ره‌نسا بكه‌یت، ده‌بێ دادپه‌روه‌رتر بیت، له‌ نزیكییه‌وه‌ وێنه‌یه‌كی‌ به‌ناوبانگی‌ میتیران له‌ ته‌نیشت دار به‌ڕوویه‌كه‌وه‌‌و خاچێك به‌سه‌ر كه‌نیسه‌وه‌ له‌ قووڵایی وێنه‌كه‌دا دیاره‌، له‌گه‌ڵ رسته‌یه‌ك كه‌ نووسیراوه‌: هێزی‌ ئارام، له‌ولاتریشه‌وه‌ وێنه‌ی‌ لۆران فابیۆس‌و فرانسۆ هۆلاند به‌ خۆیان‌و دروشمه‌كانیانه‌وه‌ دیارن.
له‌ هۆڵی‌ جان بۆبێران له‌ خوار پلیكانه‌ی‌ شكۆو لای‌ چه‌په‌وه‌، له‌و شوێنه‌دا كه‌ سكرتێری‌ حزبه‌كه‌ كۆنگره‌ رۆژنامه‌وانییه‌كانی‌ ده‌به‌ست، وێنه‌ی‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ حزبیان كردووه‌ هه‌ڵواسراوه‌، له‌ لیۆن بلۆم-ه‌وه‌ تا ئه‌مڕۆ. ته‌نها دوو وێنه‌ی‌ تیدا نییه‌، ئه‌وانیش وێنه‌ی‌ كامبادیلیس له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ له‌ حزب چووه‌ ده‌ره‌وه‌‌و نه‌گه‌ڕایه‌وه‌، له‌گه‌ڵ پۆل فۆر كه‌ حزب خۆی‌ ده‌ری‌ كرد، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ بۆچوونی‌ نه‌ته‌وه‌یی هه‌بوو، له‌و دواییانه‌شدا له‌گه‌ڵ رژێمه‌كه‌ی‌ فیشی‌ كۆ ببۆوه‌. لای‌ راستی‌ ئه‌و ژووره‌وه‌ ناوی‌ پیێر پیرۆجۆفوا ده‌رده‌كه‌وێ سه‌رۆكی‌ حكومه‌تی‌ سۆشیالیستی‌ كه‌ ساڵی‌ 1993 خۆی‌ كوشت، له‌ دوای‌ شكستی‌ حزبه‌كه‌ی‌ له‌ هه‌ڵبژاردندا، لێره‌دا سكرتێری‌ یه‌كه‌م هه‌موو یه‌كی ئایارێك چه‌پكێك گوڵ داده‌نێت بۆ زیندوو راگرتنی‌ یاده‌كه‌ی‌. كاتێكیش پرسیار له‌باره‌ی‌ پیێر مۆروا-وه‌ ده‌كرێت، ده‌وترێت هیچ هۆڵێك نه‌ماوه‌ ناوی‌ كه‌سایه‌تییه‌كی‌ كۆچكردووی‌ پێوه‌ نه‌بێت.
ئا لێره‌دا بوو رۆكار دژی‌ میتیران وه‌ستایه‌وه‌‌و فابیۆس دژی‌ رۆكار‌و ژۆسپا دژی‌ فابیۆس‌و ئۆبرای‌ دژی‌ هۆلاند‌و رۆیال دژی‌ هه‌موان، هه‌ر لێره‌دا بوو پارچه‌ هۆنراوه‌‌و سروده‌كانی‌ جاك لانگ خوێندرانه‌وه‌، شیكردنه‌وه‌ ئاڵۆزه‌كانی‌ ژۆسپا، ژیرییه‌كانی‌ جاك دیلۆر، نوكته‌كانی‌ فرانسۆ هۆلاند كه‌ هه‌موویانی‌ خسته‌ پێكه‌نین، گه‌رم‌و گوڕیی لاوانی‌ فاڵس‌و میلانشۆن، رادیكالییه‌كه‌ی‌ هینری‌ ئیمانۆئێل، تووڕه‌ییه‌كه‌ی‌ مارتین ئۆبرای، هه‌ستیارییه‌كه‌ی‌ سیگۆلین رۆیال، فراوانخوازییه‌كه‌ی‌ بۆنوا هامون، ئابڕوچوونه‌ سێكسییه‌كه‌ی‌ تێری‌- مارشال بیك، كه‌وتنی‌ دۆمینیك ستراوس‌و زۆر چیرۆكی‌ ترش له‌ باره‌ی‌ حزبه‌كه‌وه‌ هه‌ر له‌و باڵه‌خانه‌یه‌دا نووسرانه‌وه‌‌و كه‌سه‌كانی‌ ئه‌و چیرۆكانه‌ به‌ندی‌ سۆلفیرینۆ‌و به‌ندی‌ وێنه‌كه‌ی‌ فرانسۆ میتیران بوون كه‌ له‌ سه‌ره‌تای‌ هۆڵی‌ پێشوازییه‌كه‌دا دانراوه‌.

سایتی‌ ئەلدەرەج

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*