سەرەکی » ئاراستە » مۆتیفه‌ شیعرییه‌كان، داهێنانێكی نوێ له‌ پێشانگاكه‌ی هه‌ندرێن خۆشناودا

مۆتیفه‌ شیعرییه‌كان، داهێنانێكی نوێ له‌ پێشانگاكه‌ی هه‌ندرێن خۆشناودا

محه‌مه‌د به‌رزنجی

هه‌ندرێن خۆشناو، شێوه‌كارێكی به‌ ئه‌زموون، كاریكاتێریستێكی پێشه‌نگ، كارتۆنیستێكی ده‌ستڕه‌نگین و چالاك له‌سه‌ر ئاستی ناوخۆ و نێوده‌وڵه‌تیدا، زیاتر له‌ سی ساڵه‌ له‌ بواری هونه‌ری شێوه‌كاریدا كارده‌كات و به‌رهه‌مه‌ جۆراوجۆره‌كانی له‌ پێشانگه‌و رۆژنامه‌ و گۆڤاره‌كاندا ده‌خاته‌ به‌ردیدی خوێنه‌ران و بینه‌رانه‌وه‌، سه‌ره‌ڕای هونه‌ری شێوه‌كاری و كاریكاتێره‌‌وه‌، قه‌ڵه‌مێكی به‌ بڕشتیشه‌ له‌ بواری رۆژنامه‌گه‌ری و نووسیندا.

سه‌باره‌ت به‌م پێشانگه‌یه‌ی دواییشی كه‌ له‌ ژێر ناونیشانی (مۆتیفه‌ شیعرییه‌كان)ه‌وه‌یه‌، سه‌ره‌تا هه‌وڵیداوه‌ له‌م سه‌رده‌مه‌ی بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆڤید-19ه‌وه‌، به‌ شێوازێكی نا كلاسیكیانه‌ مۆتیفه‌كانی خۆی نمایش بكات، له‌ رێگای سایته‌كانی ئینته‌رنێته‌وه‌، كه‌ ئه‌مه‌یان دووه‌م تاقیكردنه‌وه‌یه‌تی، هۆیه‌كانی هه‌ڵبژاردنی ئه‌م شێوازه‌ تازه‌یه‌ش هه‌ندرێن خۆشناو بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌، كه‌ ئه‌م شێوازه‌ ماندووبوونی كه‌متری ده‌وێت له‌ شێوازه‌ كۆنه‌كه‌، له‌ گواستنه‌وه‌ی تابلۆكان و له‌ چوارچێوه‌گرتنیان، و به‌ كرێگرتنی هۆڵ و …، هه‌روه‌ها به‌م شێوازه‌ بینه‌ری زیاتر و زۆرتر تابلۆكان ده‌بینن، و له‌ ئه‌رشیفیش ده‌مێنێته‌وه‌ و نافه‌وتێت.

به‌ شێوازێكی هونه‌ری و هه‌مه‌جۆریی نا كلاسیكیانه‌ به‌رهه‌مه‌كان پێشكه‌شی بینه‌ر و ئاره‌زوومه‌ندانی هونه‌ری شێوه‌كاری ده‌كات، كه‌ كۆی تابلۆكان 23 تابلۆی مۆتیفن، له‌ ژێر چه‌تری (مۆتیفه‌ شیعرییه‌كان)ه‌وه‌ كۆبوونه‌ته‌وه. و هه‌ر له‌ ناوی پێشانگه‌كه‌وه‌ بینه‌ر هه‌ست به‌ تێكه‌ڵبوونی هونه‌ر و ئه‌ده‌ب ده‌كات، شێوه‌كاری و شیعر، بینین و بیستن، هه‌ست ده‌كات كه‌وا تابلۆكان پارچه‌ شیعرێكیان بۆ ده‌خوێنێته‌وه‌، له‌ رێگای هێل و فیگه‌ر و ره‌نگه‌وه‌، هه‌ست ده‌كات كه‌وا ته‌نیا تابلۆیه‌كی سه‌ر دیواری گالێری نین، به‌ڵكو به‌شێكن له‌ ژیانی بینه‌ر، ژیانی هه‌مووان، چه‌ندین حاڵه‌تی ئه‌وین و خۆشه‌ویستی و رۆمانسیه‌ت و ته‌نیایی و رۆیشتن و سه‌فه‌ر گه‌ڕانه‌وه‌ و لێكدابڕان و به‌یه‌كگه‌یشتن و تاریكی و رۆناكی و به‌ندبوون و ئازاد و سه‌ربه‌خۆبوون و چاوه‌ڕوانی و داڕمان و فڕین و خه‌مه‌كانی مێ و خوێن ڕشتن و ئاشتی و …هتد، هه‌ست به‌ چه‌مكه‌كانی ژیان ده‌كه‌ین به‌ پێش چاوماندا گوزه‌رده‌كه‌ن له‌ نێو مۆتیفه‌كاندا، مۆتیفانێكی دینامیكیانه‌ی جیهانی مرۆڤایه‌تی، دره‌وشانه‌وه‌یان له‌ هزری بینه‌ردا دووقات و سێ قات ده‌بێته‌وه‌، به‌هۆی ورده‌كارییه‌ ره‌نگاوڕه‌نگه‌ بوێره‌كانی ته‌ژی له‌ ژیان، سیمبوله‌ كولتووریی و ئه‌فسوناوییه‌كانی نێو چیرۆك و شیعره‌كاندا له‌ نێو مۆتفیه‌كاندا هه‌ڵده‌به‌زنه‌وه‌ و گیانیان به‌به‌ردا هاتۆته‌وه‌، له‌ تابلۆكاندا به‌كارهێنانی چه‌ندین كه‌ره‌سته‌ی خاوی نێو كۆمه‌ڵ و هۆكاره‌ ده‌ربڕه‌ جیاوازه‌كان ده‌بینین، كه‌ بۆ سه‌ركه‌وتنی تابلۆكان به‌كارهاتوون، وه‌كو ته‌كنیكی دیگیتاڵ ئارت و ره‌نگه‌ ده‌ربڕه‌كان و هێڵه‌ یه‌كتربڕه‌كان و خه‌یاڵی فراوان و له‌ش و لاشه‌ی مێ، زه‌خره‌فه‌كان، كه‌ زۆر به‌نه‌رمی خزیونه‌ته‌ نێو تابلۆكان، و هاوكار بوون له‌ به‌خشینی مانا و جوانی ئیستاتیكی زیاتر، بۆ گێڕانه‌وه‌یه‌كی هونه‌ریانه‌ی مه‌غزای جوانی له‌ ده‌ره‌وه‌ی سنووری كات و زه‌مه‌ندا، تابلۆكان به‌ شێوازێكی هونه‌ری وا نمایشكراون، كه‌ بینه‌ر هه‌ست ده‌كات له‌ هۆڵێكی گه‌له‌ریدایه‌ و نه‌ك له‌ سایتێكی ئینته‌رنێتیه‌وه‌ تابلۆكان ده‌بینێت. كۆمه‌ڵێك تابلۆی شێوه‌كاری ده‌بینێت، نه‌ك ته‌نیا مۆتیف، كه‌ وا باوه‌ هه‌ر به‌ ره‌ش و سپی بكێشرێت، له‌ته‌ك هۆنراوه‌یه‌ك یان پارچه‌ شیعرێك، به‌هۆی رچكه‌ شكێنی به‌كارهێنانی ره‌نگ له‌ مۆتیفه‌كاندا، كه‌ ده‌توانین به‌ داهێنانێكی نوێ بۆ هونه‌رمه‌ند له‌ قه‌ڵه‌مبده‌ین، بینه‌ر هه‌ست به‌ حاڵه‌ته‌كانی ژیان ده‌كات له‌ تابلۆكاندا، ژیان و جووڵه‌ و هه‌ست، كه‌ له‌ ره‌ش و سپیدا كه‌متر هه‌ستیان پێده‌كرێت، ره‌نگه‌كان كه‌ شكێنه‌ری یه‌ك ره‌نگین و گیانێكی سه‌رده‌میانه‌یان به‌ تابلۆكان به‌خشیوه‌، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌ندرێن خۆشناو به‌ خۆی ده‌ڵێت (ئه‌م پێشانگه‌یه‌ كاری پازده‌ ساڵ پێش ئێستایه‌تی، ساڵانی 2005-2006)، ئه‌وجا هه‌ست به‌ هاوشانیه‌تیان ده‌كه‌ین له‌گه‌ڵ ئه‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێستاماندا، داهێنانێك و نوێگه‌رییه‌كی دیكه‌ كه‌ ده‌بینرێت له‌ مۆتیفه‌ ره‌نگاوڕه‌نگه‌كاندا ئه‌وه‌یه‌، كه‌ مۆتیفه‌كان كاری دیگیتاڵ ئارتن، و به‌ ته‌كنۆلۆژیای نوێ كێشراون، و سوود له‌ ته‌كنۆلۆژیای نوێ وه‌رگیراوه‌ له‌ كێشرانیاندا، كه‌ ئه‌مه‌ش داهێنان و نوێكارییه‌ له‌ كاركردنی هونه‌ری مۆتیفدا له‌ كوردستان، له‌ كاتی بینینی مۆتیفه‌كان هه‌ست ده‌كه‌ین كه‌ وا هه‌ندرێن خۆشناو هه‌ر شێوه‌كانی به‌كارنه‌هێناوه‌ له‌ كێشانیاندا، به‌ڵكو گه‌ڕاوه‌ به‌ شوێن رۆح و گیانی شێوه‌كان، چڕی كردۆته‌وه‌ له‌ چه‌ندین تابلۆی هونه‌ریدا، هه‌روه‌ك خۆشناو ده‌ڵێت ئاسانه‌ به‌كارهێنانی شێوه‌ و فیگه‌ره‌كان، به‌ڵام ئه‌سته‌مه‌ ئازادانه‌ له‌ نێو فیگه‌ره‌كاندا كاربكه‌ین.

ئه‌وه‌ی كه‌ به‌ خاڵێكی زیندووی سه‌ركه‌وتنی كاره‌ هونه‌رییه‌كانی هه‌ندرێن خۆشناو داده‌نرێت ئه‌وه‌یه‌، كه‌ هه‌رده‌م به‌دوای نوێگه‌ری و شێوازی نوێ و تاقیكردنه‌وه‌ی نوێدا وێڵه‌ و ئه‌و جیاوازی و نوێگه‌رییه‌ له‌ كاره‌كانیدا دیارن، له‌ نێوان زه‌مه‌نێك و زه‌مه‌نێكی دواتری دا، له‌ نێوان تاقیكردنه‌وه‌یه‌ك و تاقیكردنه‌وه‌یه‌كی دیكه‌یدا، هێنده‌ خۆی به‌ شێواز و ستایلێكی دیاركراوه‌وه‌ نابه‌ستێته‌وه‌، هه‌روه‌ك خۆی ده‌ڵێت (پێم سه‌یره‌ كه‌ هونه‌رمه‌ندێك به‌ درێژایی ته‌مه‌نی هونه‌ری خۆی، ته‌نیا به‌یه‌ك ستایل و شێواز كاریكردووه‌، هونه‌رمه‌ند ده‌بێت به‌رده‌وام له‌ گۆڕان و خۆ نوێكردنه‌وه‌دا بێت، به‌رده‌وام هه‌وڵی تاقیكردنه‌وه‌ی نوێ بدات).

 

 630 جار بینراوە