سەرەکی » ئەدەب و هونەر » شیعر له‌ په‌راوێزی كتێبی راوه‌ مه‌حاڵدا

شیعر له‌ په‌راوێزی كتێبی راوه‌ مه‌حاڵدا

سه‌دیق سه‌عید رواندزی

شیعر چییه‌؟ یه‌كێك له‌و پرسیارانه‌ی به‌درێژایی مێژوو، وه‌ڵامێكی لۆژیكی و بابه‌تی و ماناداری نییه‌. به‌و پێیه‌ی هه‌میشه‌ شیعر وه‌ك ژانرێك له‌ ده‌ره‌وه‌ی پێناسه‌كردن ده‌بینرێت. ته‌نانه‌ت خودی شاعیرانیش له‌ ئه‌زموونی شیعریی خۆیاندا، هه‌میشه‌ خۆیان له‌و پرسیاره‌ ده‌بوێرن. ژان كۆكتۆی شاعیر و هونه‌رمه‌ندی ئینگلیز، دوای ساڵانێك له‌ نووسینی شیعر دواجار گوتی: (شیعر پێداویستییه‌كه‌ خۆزگه‌ ده‌مزانی بۆ) گه‌لێك جار پێناسه‌ی په‌خشانئامێز و رازانه‌وه‌ی زمانه‌وانی بۆ شیعر و دنیای شیعر ده‌كرێت، كه‌ هه‌ندێك به‌ ئیلهام و هه‌ندێك به‌ رامان و دیتن و به‌ركه‌وتن و كاریگه‌ریی سۆز و خه‌یاڵ و به‌ گه‌لێك ناونیشانی دیكه‌ش ده‌یناسێنن. به‌ڵام دواجار، شیعر له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌موو جۆره‌ پێناسه‌یه‌كه‌. نووسه‌ری كتێبی (راوه‌ مه‌حاڵ) یش، هه‌وڵده‌دات پێناسه‌یه‌ك بۆ شیعر دابتاشێت، له‌ كاتێكدا شیعر ناچێته‌ نێو چوارچێوه‌ی هیچ پێناسه‌یه‌كه‌وه‌، به‌ تایبه‌تیش ئه‌و پێناسه‌ ساده‌ و بێمانایانه‌ی ئه‌و بۆ شیعر له‌و كتێبه‌دا كردوونی. ناوه‌ڕۆكی كتێبه‌كه‌ له‌ چه‌ند وتارێك پێكهاتووه‌ له‌باره‌ی راڤه‌كردنی شیعر و هه‌وڵدان بۆ پێناسه‌كردنی و دواتریش باسكردن له‌ شیعری هاوچه‌رخ و دنیابینی شاعیران به‌گشتی.

شاعیر و كێرد
به‌ر له‌ هه‌موو شتێك ده‌كرێ بڵێین، زمانی دوان له‌ شیعر له‌و كتێبه‌دا، زمانێكی هێنده‌ ساده‌ و نا لۆژیكی و نا هونه‌ری و نا بابه‌تییه‌، كه‌ خوێنه‌ر سه‌یری پێ دێت ئه‌م جۆره‌ پێناسانه‌ بۆ شیعر بكرێن كه‌ تا ئێستاش نه‌توانراوه‌ شیعر وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌یه‌ پێناسه‌ بكرێت. كه‌چی نووسه‌ری كتێبه‌كه‌، به‌هه‌ندێك ده‌ربڕینی نامۆ و گوازرشتی نا ئه‌ده‌بییه‌وه‌، ده‌یه‌وێت شیعر پێناسه‌ بكات. بۆ نموونه‌ ده‌نووسێت: (شاعیر ده‌بێ كێردێكی تیژ تیژ بێ ره‌حمانه‌ به‌ ناو زامی مرۆڤدا بگێڕێت و توێ توێ خوێی پێوه‌ بكات، ئه‌مه‌ شیعرییه‌تی راسته‌قینه‌ به‌ شیعری كوردی ده‌به‌خشێ و بێباكانه‌ به‌ ئه‌فسانه‌ی ده‌سپێرێ و ده‌ق له‌ خوێنه‌ری ته‌مبه‌ڵیش ده‌پارێزێت. لا58). ئه‌م جۆره‌ وه‌سفانه‌ی شیعر، له‌ دنیای شیعری ئه‌مڕۆدا جێگه‌یان نابێته‌وه‌. ئه‌م جۆره‌ ناساندنه‌، له‌وه‌ ده‌چێت كه‌ چۆن شێفێك خه‌ڵكی فێری به‌چێژترین و خۆشترین چێشت لێنان ده‌كات. مانای چییه‌ شاعیر كێردی تیژی پێ بێت، ئایا شاعیر گۆشتفرۆشه‌؟ ئێمه‌ ده‌زانین مه‌به‌ستی له‌ زمان و گوتاری شیعرییانه‌ی شاعیره‌، به‌ڵام ئایا به‌م جۆره‌ پێناسه‌ نامۆ و كۆمێدییانه‌، وه‌سفی شاعیر ده‌كرێت؟ وتاره‌كانی ئه‌م كتێبه‌، هێنده‌ی له‌ وتاری رۆژ و راگوزه‌ر و دیدی رۆژنامه‌نووسێكی بێ ئه‌زموون ده‌چن، هێنده‌ به‌رهه‌می دنیابینی نووسه‌رێك نییه‌ كه‌ ته‌مه‌نێكی زۆری له‌گه‌ڵ ئه‌ده‌ب بردبێته‌ سه‌ر. ئه‌م جۆره‌ روانینه‌ بۆ شیعر، به‌ بڕوای من به‌ پله‌ی یه‌كه‌م په‌یوه‌ندی به‌وه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ نووسه‌ری كتێبه‌كه‌ چیڕۆكنووسه‌ و هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی به‌ دنیای شیعره‌وه‌ نییه‌، كه‌سێكیش له‌ بوارێك شاره‌زایی نه‌بێت، به‌دڵنیاییه‌وه‌ ناساندن و پێناسه‌كردنیشی، ره‌نگداه‌وه‌ی ئه‌و ناشاره‌زاییه‌ ده‌بێت. ئه‌مه‌ به‌و مانایه‌ نییه‌ كه‌ نه‌توانێت له‌ شیعر بدوێت، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ به‌ڵكو به‌و مانایه‌ی ناكرێت به‌و شێوه‌یه‌ له‌ شیعر بڕوانێت كه‌ تیایدا هه‌موو ره‌هه‌نده‌كانی شیعر له‌ چه‌ند دیدگایه‌كی ساده‌ و بێ ئه‌رزشدا كۆده‌كاته‌وه‌. وتاره‌كان جگه‌ له‌وه‌ی هیچ رایه‌ڵێكی بابه‌تی به‌ یه‌كه‌وه‌یان نا به‌ستێته‌وه‌، هاوكات له‌گه‌لێك شوێنی كتێبه‌كه‌ش دووباره‌ ده‌بنه‌وه‌. بێگومان راڤه‌كردنی شیعر به‌كۆی گشتی و به‌بێ له‌به‌رچاوگرتنی قۆناغ و مێژووی شیعریی، راڤه‌كردنێكی ناته‌واو ده‌بێت. چونكه‌ ئه‌زموونی شیعریی، به‌رمه‌بنای سه‌رده‌م و قۆناغێكی دیاریكراوه‌ و دواتر ئه‌زموونی دیكه‌ دێنه‌ ئاراوه‌. ئه‌م هه‌مه‌چه‌شنییه‌ له‌ ئه‌زموونی شیعریدا، پێویستی به‌ روانگه‌ی جیاواز و خوێندنه‌وه‌ی جیاواز ده‌بێت. كه‌چی نووسه‌ری ئه‌و كتێبه‌، هه‌وڵده‌دات ئه‌زموونی شیعری به‌كۆی فۆرم و دنیابینی جیاوازه‌وه‌، بخاته‌ نێو یه‌ك شوناس و پێناسه‌وه‌. ئه‌م پێناسه‌ و ناساندنه‌ی نووسه‌ر بۆ دنیای شیعر و نوێخوازی شیعر و گه‌لێك چه‌مكی دیكه‌ی ده‌كات، له‌ دنیای شیعردا نه‌ باوی ماوه‌، نه‌ گوزارشتكردنێكی بابه‌تی و لۆژیكیانه‌شه‌ بۆ شیعر. بۆ نموونه‌ نووسه‌ر له‌باره‌ی شاعیری گه‌وره‌ و شاعیری بچووك ده‌نووسێت: (جیاوازی شاعیری گه‌وره‌ و بچووك ئه‌وه‌یه‌، كه‌ بچووك كاتێ گوزارشت ده‌كات ته‌نیا گوزارشت له‌ خۆی ده‌كات، به‌ڵام گه‌وره‌ كه‌ گوزارشت ده‌كات ئه‌وا گوزارشت له‌ هه‌موو سه‌رده‌مه‌كه‌ی ده‌كات.لا13) له‌ راستیدا، ده‌سته‌واژه‌ی شاعیری گه‌وره‌ و شاعیری بچووك له‌ دنیای ئه‌ده‌بدا، پۆلێنكردنێكی نا لۆژییكی و نا شیعرییه‌. نه‌ك له‌به‌ر ئه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌ك شاعیری گه‌وره‌ و هه‌ڵكه‌وتووی نه‌بێت وه‌ك (شێركۆ بێكه‌س له‌ كورد و مه‌حمود ده‌روێش له‌ عه‌ره‌به‌كان) به‌ڵكو به‌و مانایه‌ی كه‌ نووسه‌ری ئه‌و كتێبه‌ دیاری كردووه‌ بۆ له‌ یه‌ك جیاكردنه‌وه‌ی شاعیری گه‌وره‌ و بچووك. هه‌تا ئێستا، تێڕوانینی هێنده‌ نامۆ و سه‌یرم بۆ شیعری كوردی، له‌میانه‌ی خوێندنه‌وه‌دا نه‌بینیوه‌. چونكه‌ شاعیری گه‌وره‌ و بچووك به‌وه‌ له‌ یه‌كتری جیا ناكرێنه‌وه‌.

ئایا شاعیری گه‌وره‌مان نییه‌؟
له‌ دوای راپه‌ڕینه‌وه‌، ئه‌زموونی شیعری كوردی به‌گشتی، ده‌بێته‌ ئه‌زموونێكی خودگه‌رایی و تاكه‌كه‌سی و چیتر بابه‌تی نابێت. ئه‌گه‌ر له‌ رابردووی شیعری كوردیدا، چه‌مكه‌ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانییه‌كان، به‌رگریی و ئازادی و گوازرشتكردن له‌ تراژیدیای نه‌ته‌وه‌یی، رووبه‌ری شیعری كوردی پێك بهێنن، ئه‌وا له‌ دوای راپه‌ڕینه‌وه‌ ئه‌و گوتاره‌ له‌ شیعری كوردی نامێنێت. ته‌نانه‌ت (شێركۆ بێكه‌س) كه‌ به‌هه‌ڵگری رۆحی تراژیدی و مێژووی برینداری كورد له‌ شیعری كوردیدا ده‌ناسرێت، دنیابینی له‌ ده‌قی (ئێستا كچێك نیشتمانمه‌) به‌ ته‌واوه‌تی ده‌گۆڕدرێت. ئه‌گه‌ر به‌و پێوه‌ره‌ی نووسه‌ری كتێبه‌كه‌ بێت، ده‌بێ شێركۆ بێكه‌س له‌ لووتكه‌ی شیعری كوردییه‌وه‌ دابه‌زیبێته‌ بنار، چونكه‌ چیتر گوزارشت له‌ سه‌رده‌مه‌كه‌ و واقیعی گشتی ناكات. ئایا ئه‌مه‌ روانینێكی بابه‌تییه‌ بۆ شاعیری گه‌وره‌ و بچووك؟ ئه‌گه‌ر به‌و پێوه‌ره‌ی حه‌مه‌ كه‌ریم عارف بڕوانینه‌ شاعیری گه‌وره‌ و بچووك، ئه‌وا له‌ ئێستادا یه‌ك شاعیرمان نییه‌ گه‌وره‌ بێت و هه‌موویان بچووكن. چونكه‌ هیچ شاعیرێك نییه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا ئه‌زموونێكی خودگه‌رایی له‌ شیعردا به‌رجه‌سته‌ نه‌كات. شیعری ئێستا كه‌ به‌ شیعری سه‌رده‌می مۆدێرنه‌ ده‌ناسرێت، به‌ جۆرێك ساده‌ و خودی بۆته‌وه‌، كه‌ شاعیرانێك ئه‌زموونه‌ زۆر تایبه‌تی و كه‌سی و بگره‌ قسه‌ رۆژانه‌ییه‌كانی ژیانی خۆشیان ده‌كه‌نه‌ شیعر. ئیدی كه‌ شاعیرێك له‌ بابه‌ت و واقیعه‌ گشتییه‌كه‌ دابڕا، مانای وانییه‌ شاعیرێكی بچووكه‌. بۆ نموونه‌: كه‌س ده‌توانێ به‌ سه‌باح ره‌نجده‌ر بڵێت شاعیرێكی بچووك چونكه‌ ئه‌زموونی شیعری تا ئه‌وپه‌ڕی كه‌سی و خودی و تایبه‌تییه‌، له‌ كاتێكدا ئێستا یه‌كێكه‌ له‌ ده‌نگه‌ جیاواز و تایبه‌تییه‌كانی شیعر؟ بۆیه‌ ئه‌م تێگه‌یشتنه‌ بۆ شاعیری گه‌وره‌ و بچووك، ته‌نها لای نووسه‌ری ئه‌م كتێبه‌ هه‌یه‌ و له‌ دنیای شیعر و ئه‌ده‌بیاتدا، خه‌وشێكی گه‌وره‌یه‌ به‌م شێوه‌یه‌ ئه‌زموونی شاعیران راڤه‌ بكرێت.

شیعر و نوێخوازی
له‌ باره‌ی نوێخوازی شیعرییه‌وه‌، كه‌ بێگومان نوێخوازی به‌ ته‌نها لایه‌نێكی هونه‌ری شیعر ناگرێته‌وه‌، به‌ڵكو هیچ نوێكارییه‌ك نییه‌ له‌ شیعردا ئه‌گه‌ر زمان و دنیابینی و فۆرمی شیعری نوێ نه‌بێت، نووسه‌ری ئه‌م كتێبه‌ ده‌نووسێت: (نوێخوازی نه‌یاری هه‌ر ده‌سه‌ڵاتێكه‌، جا شاعیری نوێخواز له‌ سایه‌ی هه‌ڵومه‌رجی سه‌ركوتكاریدا ناتوانێ ئه‌م ره‌فز و ره‌فزكارییه‌ی خۆی به‌ ئاشكرا ده‌رببرێت و دژایه‌تی خۆی بۆ ده‌سه‌ڵات به‌ راشكاوی ده‌رببرێت. لا23 ) له‌ دوای راپه‌ڕینه‌وه‌، ئاڕاسته‌یه‌ك هاتۆته‌ نێو ره‌خنه‌ به‌گشتی ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌، كه‌ ره‌خنه‌كردنی هه‌موو كایه‌یه‌كی ژیان ده‌به‌ستنه‌وه‌ به‌سیاسه‌ت، سیاسه‌تیش له‌حزبایه‌تی كورت ده‌كه‌نه‌وه‌، حزبایه‌تیش له‌ پارتی و یه‌كێتی ده‌بینن. ئه‌م ئاڕاسته‌یه‌ كه‌ به‌داخه‌وه‌ ره‌هه‌ندییه‌كان داهێنه‌ری بوون، به‌جۆرێك له‌ ره‌خنه‌ ده‌ڕوانێ، كه‌ هه‌موو ره‌خنه‌گرتنێك دواجار ده‌بێ به‌ ره‌خنه‌گرتن و سه‌رزه‌نشتكردنی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی كۆتایی بێت. له‌و روانگه‌یه‌وه‌ نووسه‌ری ئه‌م كتێبه‌ش كه‌وتۆته‌ ژێر هه‌مان روانین و هه‌مان هه‌ڵه‌ كه‌ سێ ده‌یه‌یه‌ كاوێژ ده‌كرێته‌وه‌. به‌ڵام با پرسین نوێخوازی ته‌نها له‌ دژایه‌تی ده‌سه‌ڵاتدایه‌؟ ئایا گۆران، كه‌ شیعری كوردی نوێ كرده‌وه‌، دژایه‌تی كام ده‌سه‌ڵاتی كرد؟ ته‌نانه‌ت ده‌یان شیعری بۆ چه‌پ و شیوعی و شۆڕشی چوارده‌ی ته‌مموز نه‌نووسی؟ له‌ ئه‌زموونی شیعری كوردیدا، ده‌یان شاعیر هه‌ن كه‌ دژایه‌تی ده‌سه‌ڵاتیان كرد، به‌ڵام نوێخوازو نوێكه‌ره‌وه‌ی شیعرنین؟ به‌پێچه‌وانه‌وه‌ چه‌ندین شاعیر له‌سه‌ر ئاستی دنیادا شاعیری نوێخوازبوون، به‌ڵام له‌گه‌ڵ رژێمی فاشی نازیدابوون. گوتاری شیعری كوردی له‌دوای هه‌ره‌سی شۆڕشه‌وه‌ تاكو راپه‌ڕین، گوتارێكی به‌رگریكارانه‌ و ئه‌وپه‌ڕی دژایه‌تییه‌ بۆ ده‌سه‌ڵات، به‌ڵام چه‌ند شاعیری نوێخواز له‌و سه‌رده‌مه‌ ده‌ركه‌وتن؟ ئه‌گه‌ر نوێخوازی له‌ شیعردا ببه‌ستینه‌وه‌ به‌دژایه‌تی ده‌سه‌ڵاته‌وه‌، ئه‌وا هه‌موو شاعیرانی كورد نوێخوازن. چونكه‌ تیایاندا نییه‌ شیعری له‌ دژی ده‌سه‌ڵات و له‌ پێناوی ئازادی نه‌نووسیبێت. ئه‌گه‌ر نوێخوزای ببه‌ستینه‌وه‌ به‌ ده‌سه‌ڵاته‌وه‌، ئه‌وا هیچ نه‌ته‌وه‌یه‌ك نییه‌ له‌دنیادا هێنده‌ی كورد شاعیری نوێخوازی هه‌بێت.

شیعر و عه‌قڵ
هه‌ر له‌ درێژه‌ی باسه‌كانی نێو كتێبه‌كه‌دا، ئه‌مجاره‌یان نووسه‌ر رایه‌كی سه‌یرتر له‌وانی پێشووی ده‌رده‌بڕێت و ده‌نووسێت: (شیعر دیارده‌یه‌كی رۆحییه‌ تا دیارده‌یه‌كی ئه‌قڵانی بێت. لا 33) به‌ڵام ئایا شیعر په‌یوه‌ندی به‌ ئه‌قڵه‌وه‌ نییه‌؟ مه‌گه‌ر شیعر وه‌ك ژانرێكی ئه‌ده‌بی ره‌نگدانه‌وه‌ی دنیابینی شاعیر نییه‌ و ئه‌و دنیابینیه‌ش به‌شێك نییه‌ له‌ هزر و روانینی ئه‌قڵییانه‌ی مرۆڤ بۆ ژیان و ده‌وروبه‌ر و ژینگه‌ی سروشتی و كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسییانه‌ی مرۆڤ به‌گشتی؟ شیعر چ په‌یوه‌ندییه‌كی به‌ ڕۆحه‌وه‌ هه‌یه‌؟ گریمان ئه‌گه‌ر شاعیر له‌ خرۆشانێكی گه‌وره‌ی رۆحی و ده‌روونی و سۆزیش دابێت، ئه‌م هه‌ڵومه‌رجه‌ سایكۆلۆژییه‌ ره‌نگدانه‌وه‌ی له‌سه‌ر بیركردنه‌وه‌ و دنیابینی دانانێت و سه‌ره‌نجام ئه‌م دنیابینییه‌ له‌ ده‌قێكی ئه‌ده‌بیدا ره‌نگده‌داته‌وه‌. نه‌ك شیعر، هه‌موو تێكستێك، به‌رمه‌بنای به‌ركه‌وتنی هزری مرۆڤه‌ به‌ ژیان و ده‌وروبه‌ر. شیعر، به‌رهه‌می هزره‌، به‌رهه‌می دنیابینی و تێگه‌یشتنی تایبه‌تییانه‌ی شاعیره‌ بۆ رووداوه‌كان نه‌ك دیارده‌یه‌كی رۆحی بێت. ئه‌گه‌ر به‌ رۆحگه‌ریه‌تی بڕوانینه‌ نووسینی شیعر، ئه‌وا سۆفییزمه‌كان هه‌موویان شاعیر ده‌بوون. نووسه‌ر هه‌ر له‌باره‌ی شیعره‌وه‌ ده‌نووسێت: (مه‌به‌ستی شیعری تازه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بگاته‌ دیتنی ئه‌وانه‌ی نایه‌ته‌ دیتن، بیستنی ئه‌وانه‌ی نایه‌ته‌ بیستن، گوتنی ئه‌وانه‌ی نایه‌ته‌ گوتن، گرتنی ئه‌وانه‌ی نایه‌ته‌ گرتن، بۆنكردنی ئه‌وه‌ی نایه‌ته‌ بۆنكردن، فه‌تحی نادیاره‌كان. لا 73) كورت كردنه‌وه‌ی شیعره‌ی تازه‌ و نوێ، به‌و هه‌موو ره‌گه‌زه‌ هونه‌ریی و پێكهاته‌ هونه‌رییه‌ی بینای هونه‌ری ده‌قه‌وه‌، له‌و قسه‌ سه‌یر و سه‌مه‌رانه‌، خۆی له‌خۆیدا بێ ئاگایه‌ له‌ شیعر به‌گشتی و شیعری نوێش به‌ تایبه‌تی. چ جای ئه‌وه‌ی نووسه‌ر پێناسه‌ی شیعری نوێ بكات. چونكه‌ ئه‌م ده‌ربڕینانه‌، له‌ كوێدا له‌گه‌ڵ ره‌وتی نوێخوازانه‌ی شیعر یه‌ك ده‌گرنه‌وه‌؟ دواجار ده‌مه‌وێ ئاماژه‌ به‌وه‌ بده‌م، كه‌ ئه‌گه‌ر چی نووسه‌ر له‌سه‌ر به‌رگی پێشه‌وه‌ی كتێبه‌كه‌ی نووسیویه‌تی: ( چه‌ند په‌یڤێك ده‌رباره‌ی شیعر و شاعیری) به‌ڵام له‌نێو كتێبه‌كه‌دا ته‌نها سه‌د لاپه‌ڕه‌ی ته‌رخانه‌ بۆ شیعر، سه‌د و سی لاپه‌ڕه‌كه‌ی تری، تایبه‌ت كردووه‌ به‌و چاوپێكه‌وتنانه‌ی له‌گه‌ڵیدا كراون و ئاخنیویه‌ته‌ كتێبه‌كه‌ی. به‌مه‌ش خوێنه‌ر چه‌واشه‌ ده‌كات و فریوی ده‌دا. چونكه‌ كه‌ ناونیشانی كتێبه‌كه‌ ده‌بینێت، وا ده‌زانێت هه‌مووی له‌باره‌ی شیعره‌وه‌یه‌، به‌ڵام به‌ پێچه‌وانه‌وه‌یه‌. هیوادارم نووسه‌رانی ئێمه‌، واز له‌و نه‌ریته‌ خراپه‌ بێنن، كه‌ بیانه‌وێت به‌ به‌ردێك چه‌ند چۆله‌كه‌یه‌ك بپێكن. چونكه‌ بۆ ناوبانگی خۆیان باش نییه‌.

*په‌راوێز: ناوی كتێب: راوه‌ مه‌حاڵ، نووسینی: حه‌مه‌كه‌ریم عارف، بڵاوكراوه‌ی سه‌نته‌ری سارا_2020سلێمانی.

راستکردنەوە
لە ژمارەی رابردوودا لەم لاپەڕەیە بە هۆی هەڵەی تەکنیکییەوە لە جیاتی وێنەی بەرگی کتێبی مەستوورەی ئەردەڵان بەرگی کتێبی سەروتارێک لە فەلسەفەی مێژوو دانرابوو لەگەڵ داوای لێبووردن لە نووسەری بابەتەکە و خوێنەرانی بەڕێز. لاپەڕە 2

 545 جار بینراوە