سەرەکی » کەلتوور » ئەفسانەی سەدە

ئەفسانەی سەدە

كوردستانی نوێ‌

2-2

جەواهیری پاش 100 ساڵ كۆچی دواییكرد، پاش سەد ساڵ لە یاخیبوون و شیعر و گەڕان، ئەمەش دوای ئەوەی بووە ئەفسانە.

ئەگەر مێژووی ئەدەب باسی ئەو داهێنەرانە بكات كە گەورە بوون لە ژیاندا و لە پاش كۆچكردنیان پوكانەوە و بە تێپەڕینی كات جگە لە ناوەكانیان لە لیستێكی دوورودرێژدا هیچیان نەما، ئەوا ئەو مێژووە باسی ئەو داهێنەرانەی بۆ نەكردووین كە لە ژیانی خۆیاندا گۆرانییان چڕیوە و لەپاش مردنیان پێگەیان بۆ گەڕاوەتەوە و لە پاشاندا بوون بە ئەفسانە، ئەمە خەیاڵی میللییە كە بەردەوام پێویستی بە خۆراكە.

رەنگە ئەفسانە یەكێك بێت لە سەرچاوەكانی ئەو خۆراكە تایبەتە، بە تایبەت كاتێك سەرچاوەكانی تر تامییان دەگۆڕێت یان وشك دەبنەوە.

هەروەها مێژووی ئەدەب باسی ئەو داهێنەرانەمان بۆ دەكات كە لە ژیان و پێش مەرگ، بوون بە ئەفسانە، لەپاش مەرگیش وەك خۆیان ماونەتەوە، رەنگە ئەمانە كەمبن و دیاردەكە دەگمەن بێت، بەڵام بوونیان هەیە و هەن، پێدەچێت جەواهیریش یەكێك بێت لەو كەمە دەگمەنانە.

ئەگەر ساڵی لە داكیبوونی ئەو شاعیرە نەزانرێت كە لە كۆتایی سەدەی نۆزەدە بووە، یان جیاوازیی لەسەر ساڵەكان دروست ببێت، ئەوا بە ئاسایی دادەنرێت، بەتایبەت كە لەو سەردەمەدا مێژووی لە دایكبوون وابەستەی رووداوە سروشتییەكان دەكرا، وەك ئەوەی دەڵێن ساڵی لافاوەكە یان ساڵی

بەفرە زۆرەكە، یان رووداوە سیاسییە گەورەكان، وەك ساڵی هاتنە سەر حوكمی سوڵتان یان هاتنەبەری حوكمی فڵان والی.
ئەگەر مرۆڤێكی وەك جەواهیری سەدەیەكی تەواو ژیابێت كە سەدەیەكی جیاوازە بە تایبەت بۆ عیراق، لە دەوڵەتی عوسمانییەوە بگرە تا دەگاتە كەوتنی داگیركاریی بریتانی و پاشان شۆڕشی بیست و دامەزراندنی شانشینی كە یەكێك لە پاڵەوانەكانی نوری سەعید بوو، بەو پێیەی بلیمەتییەكەی وایكردبوو كە دەیتوانی لەگەڵ نەیارەكانیدا بگونجێت و دوژمنێكی نادیار بۆ خۆی دروستبكات، دواتر كودەتاكەی بەكر سدقی و شۆڕشەكەی رەشید عالی گەیلانی و راپەڕین و هاوپەیمانی بەغدا و رووخانی سیستمی پاشایەتی و بەرپابوونی شۆڕی تەمموزی 1958و ئەو روداوە دراماتیكیانەی دەستییان پێكرد و كۆتاییان نەهات، مرۆڤێكی وەك جەواهیری لەنێو ئاپۆرای هەموو ئەو رووداوانەدا ژیا، ژیان بەجۆرێك كە تا رادەیەك نزیك بووە لە رووداوەكان و لە هەندێك كاتیشدا بەشداربووە یان نەیاربووە، بەو پێیەی زمانحاڵی رەسمی رووداوەكان بووە و ئەو ئەركەی خستۆتە سەرشانی خۆی، دەبێت بەڕاستی مرۆڤێكی نائاسایی و نزیك لە ئەفسانە بێت.

لە رۆژگارێكدا ئەگەر مێژووی سەدەی بیست لە عیراق داوا بكرێت، ئەوا یەكێك لە گرنگترین سەرچاوەكانی «جەواهرییە، ئەو لەسەرەتای سەدەوە حەڤدە ساڵان بووە، سروودی بۆ وەفدەكان وتۆتەوە، كاتێكی تر یەكێك بووە لە شاعیرەكانی شۆڕشی بیست، پاشان نزیكترین كەس بووە لە مەلیك فەیسەڵی یەكەم، دواتر ساڵەكاتی تێپەڕاندووە و لە هەمووشیاندا شەڕی خۆی كردووە بەبێ‌ ئەوەی چۆك دابدات، جەواهیری لە ریزی پێشەوە بووە، سروود دەچڕێت و هاندەدات و پاشان شكست و سەركەوتنەكان تۆمار دەكات، لەڕێی ئەوەوە دەكرێت مێژووی عیراقی هاوچەرخ بخوێنینەوە.

قورسە شاعیرێكی عەرەبی بدۆزینەوە هێندەی جەواهیری لە سەردەمی خۆیدا رۆچووبێت، ئەو لەگەڵ ئەوەی شاعیرێك بووە كە بە هیچ كام لە شاعیرەكانی سەردەمی خۆی بەراورد ناكرێت، هەندێك كات پەرلەمانتار و هەندێك كاتی تر رۆژنامەنوس بووە، پشتیوانی لە هەندێك هەڵوێست و هەندێك كەسێتی كردووە، رەنگە هەستی وابووبێت لەخۆی گەورەترن و كاریگەرییان زیاترە.

ئەمەش واتای ئەوە نییە لە هەموو هەڵوێستەكاندا كۆك بێت لەگەڵیان، یان پێیوابووبێت لە هەڵوێستی ئەوانی تر دروسترە، ئەو بەشێوەیەك مامەڵەی لەگەڵ سیاسەتدا دەكرد كە لە پێگەی نوێنەرایەتیكردنی هەموو عیراقدا بوو، تەواوترین و جواترین بەلای ئەوەوە نەدەكەوتنە ژێر كاریگەریی رۆژانە یان گۆشەنیگایەك، یان ئەوەی سیاسەتوان بە گریمانەی دایدەنێت، هەر ئەمەش بۆتە مایەی ئەوەی رووبەرێك لەنێوان خۆیی و حزبەكان و سیاسەتوانە پیشەگەرەكاندا بهێڵێتەوە، نزیكبوونەوەی ئەوان لە دید و بۆچوونەكانی وایدەكرد نزیك ببێتەوە لێیان نەك بە پێچەوانەوە.
جەواهیری بە تەنیا حزبێك بوو یان بە دیوێكی تردا: سەرۆكی حزبێك بوو كە ئەندامەكانی هەموو گەلی عیراق بوو.

 72 جار بینراوە