حکومەتێکی یەکگرتوو، هاوبەشییەکی هاوسەنگ

09:29 - 2025-03-19
سۆران داودی
97 خوێندراوەتەوە


لەگەڵ نزیکبوونەوەی زیاتری نێوان یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان، هەرێمی کوردستان گۆڕانکارییەکی سیاسیی گرنگ بەخۆیەوە دەبینێت، لە هەوڵێکدا بۆ تێپەڕاندنی ناکۆکییەکان و بەهێزکردنی سەقامگیریی سیاسی. 
دیدارەکانی دواییی نێوان بافڵ جەلال تاڵەبانی و مەسرور بارزانی، ئارەزووی هەردوولایان دەردەخات بۆ کارکردنی هاوبەش بۆ پێکهێنانی حکومەتێکی بەهێز و یەکگرتوو، کە توانای بەرەنگاربوونەوەی ئاستەنگە ناوخۆیی و دەرەکییەکانی هەبێت. 
لەگەڵ ئەوەشدا، یەکێتی جەختی کردەوە لەسەر پێویستیی رێککەوتن لەسەر میکانیزمی هاوبەشی راستەقینە پێش چوونە ناو وردەکارییەکانی دابەشکردنی پۆستەکان، کە ئاماژەیە بۆ خەمخۆری لەپێناوی دەستەبەرکردنی رۆڵێکی هاوسەنگ و دادپەروەرانە لە بەڕێوەبردنی هەرێمدا.
ی.ن.ک وای دەبینێت کە هەر رێککەوتنێکی سیاسی دەبێت لەسەر بنەمای هاوبەشییەکی کارا لە دروستکردنی بڕیاردا بنیادبنرێت نەک تەنها رێکخستنی شێوازی دابەشکردنی پۆستەکان. 
بەهێزکردنی بنەمای هاوبەشی لە بڕیارداندا، حکومەتێکی یەکگرتووتر و سەربەخۆتر مسۆگەر دەکات، نەک تەنها حکومەتیک رەنگدانەوەی هاوسەنگییە کاتییە حزبییەکان بێت.
 ئەم هەڵوێستە نیشانەی خەمخۆریی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە بۆ چەسپاندنی هاوسەنگیی سیاسی لەناو حکومەتی داهاتوودا، هەروەها بۆ دڵنیابوون لە دووبارە نەبوونەوەی قەیرانە پێشووەکان کە بوونە هۆی لەنگبوونی پرۆسەی سیاسی. لەبەرامبەردا، پارتی زیاتر هەوڵدەدات بەخێرایی حکومەت پێکبهێنرێت بە جەختکردنە سەر دابەشکردنی وەزارەتەکان بەپێی ئەنجامەکانی هەڵبژاردن. 
ئەم جیاوازییە لە روانگەکاندا لەوانەیە راگەیاندنی رەسمیی حکومەت دوا بخات، بەڵام لە هەمانکاتدا دەکرێت بنەمایەک دابنێت بۆ قۆناغێکی سیاسی سەقامگیرتر و جێگیرتر ئەگەر لێکتێگەیشتنێکی گشتگیر لە نێوان هەردوولادا بێتە ئاراوە.
باشترکردنی پەیوەندییەکان لە نێوان هەردوو حزبدا بە تێپەڕاندنی ناکۆکییە سیاسییەکان ناوەستێت، بەڵکو کاریگەریی لەسەر بارودۆخی ئابووری و کۆمەڵایەتیی هەرێمیش دەبێت. رێککەوتنی سیاسی دەتوانێت بەشداریی لە چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکان بکات، وەک پرسی مووچە، خزمەتگوزارییە گشتییەکان، ژێرخانی ئابووری و پەرەپێدانی  بواری  وەبەرهێنان، کە  لە مەودای درێژخایەندا و بۆ سەقامگیریی هەرێم شتێکی پێویستە.
زیاتر نزیکبوونەوەی سیاسی لەنێوان هەردوو حزبەکە لەسەر ئاستی نیشتمانیی عیراقیدا و لە دیالۆگ لەگەڵ بەغدا هەڵوێستێکی بەهێزتر بەکورد دەبەخشێت، بەتایبەتی لە پرسە هەڵپەسێردراوەکاندا وەکو بودجە، سەرچاوە نەوتییەکان و ناوچە ناکۆکی لەسەرەکان. لێکتێگەیشتنی ناوخۆیی توانا بە سەرکردایەتیی کورد دەدات بۆ وتووێژکردن لەگەڵ حکومەتی فیدراڵی لە پێگەیەکی بەهێزتر و بەرپرسیارانەترەوە، یارمەتیدەریش دەبێت لە بەدەستهێنانی دەستکەوتی ستراتیژی بۆ کورد و کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکان کە لە پەیوەندیی نێوان هەردوولادا لە ساڵانی رابردوودا بینراون.
لەسەر ئاستی هەرێمیش، ئەم نزیکبوونەوەیە دەکرێت توانای کورد بەهێز بکات بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەڵەنگارە دەرەکییەکان و پەیوەندییەکان لەگەڵ تورکیا، ئێران و سوریا باشتر بکات و دەرفەت بۆ هاوکاریی ئابووری و ئەمنی بڕەخسێنێت کە خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی هەرێم دەکات. 
پێشکەشکردنی هەرێمی کوردستان وەک قەوارەیەکی سیاسی یەکگرتوو و سەقامگیر دەتوانێت پێگەی لە گۆڕەپانی هەرێمیدا بەهێز بکات و بۆ بەدیهێنانی سەقامگیریی سیاسی و ئابووریی بەردەوام دەرفەتەکان زیاتر بکات.
ئەگەر ئەم ئاراستە ئەرێنییە بەردەوام بێت و هەردوولا بتوانن بەسەر ئاستەنگەکانی ئێستادا زاڵبن، لەوانەیە شاهیدی پێکهێنانی حکومەتێکی کاراتر و تواناتر بین بۆ جێبەجێکردنی چاکسازییە پێویستەکان، کە بە شێوەیەکی ئەرێنی کاریگەریی دەبێت لەسەر هەموو پێکهاتەکانی هەرێم. دەستەبەرکردنی هاوبەشییەکی هاوسەنگ کە ببێتە هۆی سەقامگیری درێژخایەن پێویستی بە ئیرادەیەکی سیاسیی بەهێز لە هەردوو لاوە هەیە، لە جیاتی چارەسەری کاتی کە لەوانەیە جارێکی تر ناکۆکییەکان بگەڕێنێتەوە.

وتارەکانی نوسەر