وان، كتێبخانه‌یه‌كی تایبه‌ت به‌ به‌رهه‌مه‌كانی ژنان دەکرێتەوە

10:24 - 2025-02-10
دیدار
174 جار خوێندراوەتەوە

سازدانی/ پیران شه‌مزینی 

 

لەیلا چەلیک بۆ کوردستانی نوێ : بەرهەمی ژنان لە جیهان و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کوردستان له‌ کتێبخانەکەماندا جێگەی خۆیان گرتووە، ئامانجمان ئەوەیە ئەو بەرهەمانە لەخۆ بگرێت کە ژنان به‌ هەوڵ و تێڕوانین و ئیرادەی ئازادی خۆیانەوە نووسیوویانە  


شارەوانی شاری وان لە باکووری کوردستان بۆ یەکەمجار کتێبخانە و ناوەندێکی توێژینەوەی بۆ ژنان کردەوە. ئامانج لێی پشتیوانیکردنە لە توانا و بەهرەی ژنان لە باکووری کوردستان، ئەو کتێبانەی لەلایەن ژنانەوە نووسراون، لەسەر مێژوو و زانست و وێژه‌ و فەلسەفە و هونەر بە گشتی لەبەردەستی خوێنەراندا دەبێت.
له‌وباره‌یه‌وه‌ له‌یلا چه‌لیك، ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی ژنانی وان و به‌ڕێوه‌به‌ری كتێبخانه‌ی تایبه‌ت به‌ ژنان له‌ وانی باكوری كوردستان بۆ لاپەڕەی ژنانی كوردستانی نوێ وتی: بیرۆکەی کردنەوەی کتێبخانەیەکی تایبه‌ت به‌ به‌رهه‌مه‌كانی ژنان، وەک بەشێک لە داواکارییه‌كانی ژنانی باكووری كوردستان جێبەجێمان کردووە، چونکە پێشتر لە ناوچەکەدا سه‌نته‌رێك یان كتێبخانه‌یه‌ك نەبووە ژنان بتوانن لێکۆڵینەوەی ئه‌كادیمیی و بەرهەمی خۆیانی تێدا شرۆڤه‌ بكه‌ن.

وەک رەگەزێکی بەرهەمدار ئامادەبن
وتیشی: تێبینییه‌كی تریش بۆ کردنەوەی کتێبخانەكه‌ ئەوە بوو کە ده‌بینین زۆربه‌ی لاپەڕەکانی مێژوو بە دەستی پیاوان نووسراون و رۆڵی ژنانی کورد و توركیا بە شێوەیەکی پێویست باس نەکراوە. جگە لەوەش ئێمە ناسنامەی ژن لە لاپەڕەکانی مێژوودا ئەو راستییە لەبەرچاو دەگرین کە ژنان لە ئێستاوە وەک رەگەزێکی بەرهەمدار لە پرۆسەی هه‌بووندا ئامادەبن، نەک تەنها وەک رەگەزێک، بەڵکو وەک شوناسێکی خەبات، بۆیە هەموو بیرۆکە و پڕۆژەکانمان بۆ سەرلەنوێ سەرهەڵدانەوەی ئەم ناسنامەیەی ژنانە.
هه‌روه‌ها له‌یلا چه‌لیك ده‌ڵێت: کتێبخانەکە بە بەرهەمی ژنانی دیاری وەک نووسەران و زانایانی توێژینەوە لە جیهان و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و تورکیا و کوردستان له‌ کتێبخانەکەماندا جێگەی خۆیان گرتووە، ئامانجمان ئەوەیە هەموو ئەو بەرهەمانە لەخۆ بگرێت کە ژنان به‌ هەوڵ و تێڕوانین و ئیرادەی ئازادی خۆیانەوە نووسیوویانە، هه‌روه‌ها مەبەستێكی تر لە دامەزراندنی کتێبخانەکە لە شاری وان بە تایبەتی، لەبەرئەوەیە تا ئێستا شوناس و نەریت و ناسنامەی هونەریی و که‌لتوری کورد هێشتا زیندووە. بەو کتێبخانەیەی کردوومانەتەوە، هەوڵدەدەین یارمەتی هەموو ئەو شوناسە جیاوازانە بدەین کە لە ناوچەکەدا دەژین، بەتایبەتی بگەنە مه‌ودای خۆ ئاگابوون.
روونیشیكرده‌وه‌، ئێمە پرسی ژنانمان خستۆتە پێش هەموو کارەکانمانەوە، بۆئەوەی رەنگ و ده‌نگی ژنان زیاتر دەربکەوێت، چونکە لە ئێستادا توندوتیژیی دژ بە ژنان لە هەموو بوارێکدا لە ئارادایە، هه‌روه‌ها سەنتەری ژنانمان بۆ چالاکیی رۆشنبیریی و هونەریی، وەرزشیی و گەشەپێدانی ئابووریی ژنان دامەزراندووە. هاوکات چەندین سەنتەر بۆ پێشخستنی تواناکانی ژنان لە زۆربه‌ی قەزا و شاره‌كاندا دامەزراندووە، ئێستا خزمەت پێشکەش بە هەزاران ژن دەکەین، ئێمه‌ كار ده‌كه‌ین دژی هەموو جۆرە توندوتیژییەک، كه‌ دژی ژنان بكرێت.
ژنان بە ناسنامەی راستەقینەی  خۆیان بگه‌ن
لەیلا له‌ به‌شێكی دیكه‌ی دیداره‌كه‌دا ده‌ڵێت: بە درێژایی مێژوو بە هۆشیارییەوە ژنان رۆڵ و ئەرکی تەواوی خۆیان لە لاپەڕەکانی مێژوودا پێ سپێردراوە، لێکۆڵینەوە زانستییەکان ئەوە دەردەخەن کە به‌ درێژایی مێژوو ژمارەیەکی زۆر له‌ ژنه‌ نووسەر و سیاسەتمەدار و زانا و شۆڕشگێڕی خۆڕاگر هەبوون، ئامانجمان ئەوەیە لە رێگەی ئەو ناوەندەوە ژنان بە ناسنامەی راستەقینەی خۆیان بگه‌ن و له‌ سەکۆیەک کۆبكرێنه‌وه‌. به‌رده‌وام هەوڵیش دەدەین لە رێگەی ئەم ناوەنده‌وه‌ نیشانی بدەین کە عەقڵی پیاوسالاریی ناتوانێت ژنان پاڵ بنێتە پشت ئەو رۆڵ و ئیرادەیەی ئێستا کە بەدەستیان هێناوە.
له‌ كۆتاییدا وتی: جگە لە کردنەوەی ئەم کتێبخانەیە، گەشتێکمان لەسەر دەریاچەی وان بۆ چەند ژنێکی نووسه‌ر و رۆژنامه‌نووس به ‌مەبە‌ستی خوێندنەوەی کتێب رێکخستووه‌، بە ناونیشانی کتێبخانەی ژنان، هەروەها پڕۆسەی کردنەوەی کتێبخانەی گه‌ڕۆگ لەسەر دەریاچەی وان نەک تەنها لە وڵاتدا، بەڵکو لە سەرانسەری جیهاندا سەرنجی زۆری بۆ خۆی راکێشاوە و فیدباکی زۆر باشمان پێگەیشتووە.

بابەتە پەیوەندیدارەکان