ترەمپ كار بۆ دروستكردنی «ناتۆی عەرەبی» دەكات – knwe.org
سەرەکی » دۆسێ » ترەمپ كار بۆ دروستكردنی «ناتۆی عەرەبی» دەكات

لە شەش وڵاتی كەنداو و میسر و ئوردن پێكدێت

ترەمپ كار بۆ دروستكردنی «ناتۆی عەرەبی» دەكات

ماوەیەكە زۆر بەبێ‌ دەنگی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا، كار بۆ دامەزراندنی هاوپەیمانییەكی ئەمنی دەكات كە لە شەش وڵاتی كەنداو، و میسر و ئوردن پێكدێت، ئەم هاوپەیمانییەش بەشێوەیەكی ناڕەسمی بە «ناتۆی عەرەبی» دەناسرێت، وێڕای ناوەكانی تری وەك «میسا» و «هاوپەیمانی ستراتیژی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست».
شەش وڵاتەكەی كەنداو لە سعودیە و ئیمارات و كوەیت و قەتەر و سوڵتاننشینی عوممان و بەحرەین پێكدێت.
هەر لەو چوارچێوەیەدا، تیم ڵاندركینگ جێگری یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمریكا بۆ كاروباری كەنداوی عەرەبی، دەڵێت»ئیدارەی ئەمریكا پلانی هەیە كۆبوونەوەیەكی لوتكە لە كانوونی دووەمی داهاتوو بۆ كردنەوەی ئەو هاوپەیمانییە نوێیە، سازبكات.
ڵاندركینگ لە دیمانەیەكی لەگەڵ رۆژنامەی «زە ناشوناڵ»ی ئیماراتی رایگەیاندووە، ئەو هاوپەیمانییە نوێیە نۆ وڵاتی عەرەبی لەخۆدەگرێت كە وڵاتانی هاریكاریی كەنداو لەڕیزبەندی یەكەمە و میسر و ئوردن و ولایەتە یەكگرتووەكان دەگرێتەوە.
رۆژنامەكە دەڵێت، هاوپەیمانییە نوێیەكە، هاوشێوەی كۆپییەكی تری هاوپەیمانی باكووری ئەتڵەسی «ناتۆ»یە.
بە گوتەی ئەو بەرپرسە ئە مریكاییە كە لەماوەی چەند هەفتەی رابردوودا لە ناوچەكەدا بووە بۆ ئامادەكاریی لەپێناو سازدانی لوتكەكە»ئامانج لەو هاوپەیمانییە بەرپەرچدانەوەی دوژمنكاری ئێران و تیرۆر و توندڕەوی و هێنانەدی سەقامگیرییە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست».
تەنگژەكان لە گەڵ ئێران لە مانگی ئایاری رابردوو روویان لە زیادبوون كرد، بە تایبەت دوای ئەوەی ولایەتە یەكگرتووەكان پاشەكشەی كرد لە رێكەوتنە ئەتۆمییەكەی 2015 كە ئامانج لێی سنورداركردنی خواستە ئەتۆمیەكانی تاران بوو.

سەرەتاكانی بەهار
مێژووی بیرۆكەی ئەو هاوپەیمانییە، بۆ سەرەتاكانی بەهاری عەرەبی لە ساڵی 2011 دەگەڕێتەوە، سەرلەنوێش بیرۆكەكە لە ساڵی 2015دا هێنرایەوە بەرباس، بەڵام ئیدارەی پێشووی ئۆباما لەو دەمەدا سەرقاڵی پاشەكشەكردنی ستراتیژی پلەبەندی بوو لە ناوچەكە.
لە ساڵی رابردووشدا بیرۆكەكە جارێكی تر خرایەوە بەرباس لەپاش سەردانەكەی ترەمپ بۆ سعودیە و راگەیاندنی گرێبەستە زەبەلاحەكانی كڕین چەك.
هەندێك لە شرۆڤەكاران پێیانوایە، میسا هەر وەك بیرۆكە دەمێنێتەوە و هەرگیز لەكاتی خۆیدا نابێت.
یەزید سایغ، گەورە توێژەری سەنتەری كارینگی بۆ توێژینەوەكانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بە ماڵپەڕی دیڤینیس نیوزی راگەیاندووە:»بیرۆكەی ناتۆی عەرەبی ناكامڵە و زۆر بە ئاسایی دەتوانین بڵێین، هەرگیز روونادات».
بە گوتەی ئەو شرۆڤەكارە:»4 ساڵ تێنەپەڕیوە لەو دەمەی سعودیە باسی لە هاوپەیمانییەكی ئیسلامی گەورە كرد بۆ بنبڕكردنی تیرۆر كە هیچ شتێكی لێنەكەوتەوە، بە هەمان شێوە ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو شكستخواردوو بوو لە گەیشتن بە رێكەوتن لە بواری بەرگری، سعودیە و ئیماراتیش شكستخواردوون لە بەرپاكردنی جەنگێكی رێكخراو لە یەمەن، بۆیە دەستەواژەیەك نییە لەسەر هاتنەكایەی رێكخستنی هاوپەیمانییەكی وەك ناتۆی عەرەبی».
زەفار عەجمی، عەقیدی خانەنشین لە سوپای كوەیتی، بۆچوونێكی جیاوازی هەیە و پێیوایە، ئەو جۆرە هاوپەیمانییە دەكرێت لە زیاتر لە هەموو كاتەكانی تر، ببێتە مایەی كۆكردنەوەی وڵاتانی كەنداو.
عەجمی بە دیڤینیس نیوزی راگەیاندووە:»بنەما سەربازییەكان لە هەموو ناوچەكانی جیهاندا سەلماندییان كە دەتوانن هەموو سنورە سیاسییەكان تێبپەڕێنن، و بریتانیاش نمونەیەك بۆ ئەوە، بەو پێیەی دەستبەرداریی وابەستەیی سیاسی و ئابوریی خۆی بوو لەگەڵ ئەوروپا، بەڵام بەردەوامە لە ناتۆ، لە بەهاری رابردووشدا ئەفسەرانی قەتەری ئامادەی مانۆڕەكانی سعودیە بوون، هەموو ئەمانە دەیسەلمێنن كە هەماهەنگی سەربازی راستەقینە، رێڕەوی سەركەوتنی ناتۆی عەرەبییە».

قەتەر و عوممان
لەنێوان ئاستەنگە گەورە چاوەڕوانكراوەكانی بەردەم هاوپەیمانیەكە، بایكۆتی بەردەوامی سعودیە و ئیمارات و بەحرەین و میسرە بۆ قەتەر كە میوانداری گەورەترین بنكەی ئاسمانی ئەمریكایی كردووە لە ناوچەكە، ئەو وڵاتانە قەتەر بە پشتیوانی لە تیرۆر تۆمەتبار دەكەن، ئەمەش لەلایەن دەوحەوە رەتدەكرێتەوە.
هەروەها دیدی ئەمریكایی بۆ هاوپەیمانییەكە عوممانیش لەخۆدەگرێت، و سەرچاوە سەربازییەكانیش لە ئەنجومەنی هاریكاری كەنداو بە دیڤینیس نیوزیان راگەیاندووە»بەدووری دەزانن عوممان دەستبەرداری رۆڵی بێلایەنانەی خۆی ببێت بەرانبەر بە ئێران، بە تایبەت دوای ئەوەی بەشداریی لە هاوپەیمانییەكی عەرەبی رەتكردەوە بۆ پشتیوانی لە شەرعیەت لە یەمەن».
هەر بە گوتەی ئەو سەرچاوانە، لەكاتێكدا سعودیە و ئیمارات ئامادەكاریی دەكەن تا تاران بە دوژمن دانبنێن، كوەیت و عوممان، پەیوەندی مێژوویی و ئاشتی و هەماهەنگی توندوتۆڵییان لەگەڵ ئێراندا هەیە.
سەرچاوەكان دەڵێن:»بەڕەچاوكردنی جیاوازیی ئەولەوییەتی نێوان وڵاتانی كەنداو و رێنەكەوتنیان لەسەر ئەوەی كە كێ‌ بە دوژمن و سەرچاوەی هەڕەشە دابنێن، هەلەكانی ئەو هاوپەیمانییە زۆر سنوردار دەبێت».
بەڵام لە سایەی بەردەوامبوونی ترامب لەسەر پراكتیزەكردنی سیاسەتەكانی ئەمریكا، كۆشكی سپی خواستی وایە خۆی لە بەشێك لە بارگرانییەكانی رووبەڕوونەوەی هەڕەشە ئەمنییە ئیقلیمییەكان قوتار بكات و بیانخاتە ئەتۆی هاوپەیمانەكانی ولایەتە یەكگرتووەكان لە ناوچە جیاجیاكانی جیهان.
سەرچاوەیەكی ئاگادار دەڵێت، دامەزراندنی قەڵغانێكی بەرگری موشەكی لە ناوچەكە، لەنێوان ئامانجەكانی هاوپەیمانییەكە دەبێت، وێڕای مەشقكردن بۆ نوێكردنەوەی سوپاكانی ئەو وڵاتانە.
ولایەتە یەكگرتووەكان و وڵاتانی كەنداو، بۆ چەندان ساڵە گفتوگۆ لەسەر بابەتی ئەو قەڵغانە موشەكییە دەكەن، بەبێ‌ ئەوەی دەرەنجامێكی وەهایان لێبكەوێتەوە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

داعش زیاتر لە 100 خێزان دەڕفێنێت

رێكخراوی «دەوڵەتی ئیسلامی»، زیاتر لە 100 خێزان لە ئۆردوگایەكی ئاوارەكان ...