یادکردنەوەی 11ی ئازار و رزگاربوونی شاری هەولێر

10:50 - 2025-03-11
حسێن ئەحمەد
142 خوێندراوەتەوە

11ی ئازاری ساڵی 1991، رۆژێکی بەرجەستەیە لە مێژووی کورددا، بەتایبەتی لە خەباتی گەلی کوردستانی عیراق. ئەم رۆژە، هاوکاتە لەگەڵ رزگارکردنی شاری هەولێر لە دەسەڵاتی رژێمی بەعس لە راپەڕینە مەزنەکەی 1991دا. 
ئەم رووداوە گرنگە، ن ەتەنها لەڕووی سەربازییەوە، بەڵکو لەڕووی سیاسی و کۆمەڵایەتیشەوە نیشتمانەکەی گۆڕی و بووە دەستپێکی قۆناغێکی نوێ بۆ گەلی کورد.
راپەڕین لە ئەنجامی درێژەپێدانی کۆمەڵێک گۆڕانکاریی سیاسی و سەربازیی ناوچەکە هاتە ئاراوە. دوای شکستی عیراق لە شەڕی کەنداو، رژێمی بەعس لاواز بوو، گەلانی عیراق دەرفەتیان بینی بۆ راپەڕین دژی ستەمی چەندین ساڵەی رژێم. لە باشوور شیعەکان راپەڕین و لە باکووریش، کوردەکان.

رۆڵی بەرەی کوردستانی و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
بەرەی کوردستانی، کە چەند حزبێکی کوردستانی بوو، رۆڵێکی گرنگی گێڕا لە کۆکردنەوەی هێزە کوردییەکان. 
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، بە رابەرایەتی  سەرۆک مام جەلال، کاریگەرییەکی بەرچاوی هەبوو لە ئازادکردنی شاری هەولێر. هێزەکانی یەکێتی لەگەڵ هێزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان و هێزە کوردییەکانی تر بە یەکگرتوویی توانیان دەستکەوتێکی گرنگ بەدەستبهێنن .

چۆنیەتی رزگارکردنی هەولێر
لە 11ی ئازاری 1991، پێشمەرگە قارەمانەکانی کوردستان توانییان بە پشتیوانیی خەڵکی شار، هێرش بکەنە سەر بنکەکانی رژێم و لە ماوەیەکی کەمدا شاری هەولێر رزگار بکەن. رزگارکردنی هەولێر لە نێو ستراتیژیەتی گشتیی راپەڕین، جێگەیەکی تایبەتی هەبوو، چونکە هەولێر، وەک ناوەندی پارێزگایەکی گرنگی کوردستان، ئەگەر رزگار بکرێت، هێزی مەعنەوی بە خەڵک و پێشمەرگە دەبەخشی بۆ رزگارکردنی ناوچەکانی تر.
ی.ن.ک و هێزەکانی تر لە تەوەری خۆرهەڵات و باشووری هەولێر، رۆڵی سەرەکییان گێڕا و توانییان بە هەماهەنگی لەگەڵ هێزەکانی تری بەرەی کوردستانی، شارەکە رزگار بکەن.

دەرەنجامەکانی رزگاربوونی هەولێر
رزگاربوونی هەولێر چەند دەرەنجامێکی گرنگی لێکەوتەوە لەوەنە، رزگارکردنی شار بووە هۆی پاڵپشتیکردنی راپەڕین لە شارەکانی تری کوردستان. راپەڕین، لەڕووی سایکۆلۆژییەوە، دەستکەوتێکی گەورە بوو بۆ گەلی کورد کە توانییان بەشێکی گرنگی خاکەکەیان رزگاربکەن لە رژێمی بەعس، پرۆسەی دیموکراسی لە کوردستان دەستیپێکرد و لە ساڵی 1992دا، یەکەم هەڵبژاردنی پەرلەمانی بەڕێوەچوو.
11ی ئازار تەنها بۆنەیەکی سەربازی و سیاسی نەبووە، بەڵکو رەهەندی کۆمەڵایەتی و کەلتوریشی هەبووە و بووە هێمایەک بۆ خۆڕاگری و یەکگرتوویی گەلی کورد و یادەوەرییەکە کە هەموو ساڵێک بە شکۆوە یاد دەکرێتەوە.
دوای رزگارکردنی هەولێر، شارەکە گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی و بووە ناوەندێکی گرنگی سیاسی، ئابووری و کەلتوری لە هەرێم.
ئەو رۆژە، رۆژێکی زێڕینە لە مێژووی نوێی کوردستاندا و بووە سەرەتای قۆناغێکی نوێ کە تیایدا گەلی کورد توانی بناغەی خۆبەڕێوەبەرایەتی دابمەزرێنێت. 

وتارەکانی نوسەر