کۆد و کلیل

چەک لە هەموان وەربگرنەوە

09:27 - 2025-03-19
پرژە زاهیر جەلال
56 خوێندراوەتەوە

هەواڵی گەرمی کارەسات و تاوانە خێزانییەکان تیڤی و شاشەی مۆبایلەکانی تەنیوین، دەچینە هەر جێیەک باسی کوشتنە و وایلێهاتووە رۆژ نییە لە شارەکانی هەرێم نەقەومێت، هەر جارەو لە ماڵێک بە هۆکارێکی دیار و نادیار میلی چەک لەسەر سەر ئامادەیە، بەشێکی ئەو چەکانەی لە رووداوە دڵتەزێنەکاندا بەکاردەهێنرێن بە مۆڵەتن بەشەکەی دیکەش چەکی بێ مۆڵەتن، لە کاتێکدا هەردووکی بۆ هەمان کار و مەبەستی خراپ بەکاردەهێنرێن، کەواتە هەبوونی مۆڵەت و نەبوونی بۆ تاوانکردن جیاوازی نییە، لێرەدا کێشە گەورەکە دەگەڕێتەوە بۆ چەند هۆکارێکی سەرەکی کە رەنگە لەلای زۆرینە وەک هۆکاری هاندەر سەیر نەکرێت، بەڵام لە راستیدا بڕیاری مۆڵەتی چەک هەڵگرتن یەکێکە لە مەترسییەکان، نەبوونی سزایەکی تۆقێنەری وەک سێدارە یاخود سزای ماف بەرامبەر ماف مرۆڤە شەڕانگێزەکان چاونەترس دەکات و هەرچی تاوانێک پێیان خۆشە دەیکەن، لەبەرئەوەی خەم ساردن بەرامبەر نەبوونی سزای کوشتنەوە، دواتر  زۆرترین سزا کە یاسا دەیسەپێنێت بە سەریاندا قەڵەوکردنیانە لە زیندانی هەمیشەییدا.
هۆکارێکی دیکە دەگەڕێتەوە بۆ خودی یاسا و حکومەت کە لەم چەند ساڵەی کۆتاییدا بە شێوەیەکی فراوان مۆڵەتی چەک هەڵگرتنی داوەتە هاووڵاتیان، خۆ ئەگەر سەیری مەرجەکانی چەک هەڵگرتن بکەین وەک خواردنەوەی پەرداخێک ئاو وایە، زۆرینەیان بێ هۆکار وەک ئارەزوو کردنێک ئەم چەکە هەڵدەگرن، لەولاوە یەکێک لە مەرجەکان پشتڕاستکردنەوەی دۆخی جێگیری دەروونی چەک هەڵگرە، بەڵام ئایا کێ لە کاتی توڕەیی و دەمارگیریدا دۆخی دەروونی جێگیرە؟! لە کاتێکدا تەواوی رووداوەکان لە ساتی بێهۆشی تاوانبار بەهۆی تووڕەیی، کهول، مادەی بێهۆشکەر و کینەوە روودەدەن.
دەبێت یاسا ئەوە بزانێت بەشێکی نەخۆشییە دەروونییە مەترسیدارەکان بێ نیشانەن، هەمیشە وەک کەسێکی سەلامەت و بێ زیان دەردەکەون، ژیانی ئاسایی دەژین و لە پلە و پۆستیشدان وەک هەر کەسێک، تەنها بە ژیانکردن لەگەڵیاندا یاخود چاودێری رۆژانەی وردی پزیشکی دەروونی ئەم کێشانە دەردەکەون، ئاخۆ پێش پێدانی مۆڵەتی چەک ئەم لێکۆڵینەوە وردە لە دەروونی کەسی هەڵگر دەکرێت؟ بێگومان نەخێر، کەواتە چەک بوێریی دەداتە نەخۆش و ترسنۆک و دەیکاتە پاڵەوانێکی قێزەون بەسەر خێزان و هاونیشتمانیانی خۆیەوە، خۆ ئەگەر چەکیان لێ وەربگرنەوە لە سێبەری خۆیان دەتۆقن، کەواتە گرنگە یاسا زۆر توندتر مامەڵە بکات دەربارەی ئەم دیاردەیە کە چیتر لە حاڵەتدا نەماوە، پێویستە مۆڵەتی چەک هەڵگرتن نەمێنێت و بە تەواویی چەک لە هاووڵاتیان وەربگیرێتەوە، بۆ ئەوانەشی چەکی بێ مۆڵەتیان هەیە لە هەر جێیەک چەکیان پێ بینرا سزایەکی توندیان بدرێت کە هیچی کەمتر نەبێت لە هەڵگرتنی چەک بە مەبەستی تاوان، داواکارم لە هاووڵاتیان و بە تایبەت ژنان کە دەزانن چەک لە ماڵیاندا هەیە، هەروەها پیاوی ناو خێزانەکەشیان دەمارگیر و نا تەندروستە و لە هەر ئاژاوەیەکدا چەکیان ئاڕاستە دەکەن، ئەوا چەکەکە رادەستی لایەنی پەیوەندیدار بکەن، لەبەرئەوەی دوور نییە ئەو چەکەی ئەمڕۆ بە نییەتی پارێزگاری هەڵگیراوە سبەی لە کوشتنی خۆیاندا بەکارنەهێنرێتەوە.

وتارەکانی نوسەر