سەرەکی » دۆسێ » هەوڵەكانی جوداخوازی لە باشووری یەمەن

حكومەت ڕووبەڕوویان دەبێتەوە

هەوڵەكانی جوداخوازی لە باشووری یەمەن

وەزارەتی دەرەوەی یەمەن ڕایدەگەیەنێت، هێزەكانی حكومەت هەموو هەوڵێك دەخەنەگەر بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی یاخیبوونی چەكداریی كە لەلایەن گروپێكی جوداخوازەوە لە باشووری وڵات سەركردایەتی دەكات.

حكومەتی یەمەن كە بارەگاكەی لە سەنعایە لە 12ی ئایاری 2020 رایگەیاند، ئەو گروپە جوداخوازەی لە مانگی رابردوودا ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری ڕاگەیاند، رەتیكردەوە دەست لە كارە دوژمنكارییەكانی هەڵبگرێت.

محەمەد حەزرەمی وەزیری دەرەوەی یەمەن رایگەیاند، ئەنجومەنی راگوزەریی باشوور بانگەوازەكانی حكومەت و لایەنە نێودەوڵەتییەكانی بۆ پاشەكشەكردن لەو راگەیاندنە رەتكردۆتەوە.

حەزرەمی ئەنجومەنی راگوزەریی هاندا ئەو رێكەوتنە جێبەجێ‌ بكات كە تێیدا سعودیە لە تشرینی یەكەمی بەر لە دروستبوونی تەنگژەكان نێوەندگیریی تێدا كرد كە دواتر ئەنجوومەنەكە بۆ ماوەیەكی كورت دەستی بەسەر یەمەندا گرت.

لە 11ی ئایاری 2020، پێكداهەڵپژان لەنێوان هێزەكانی حكومەت و جوداخوازران بۆ دەستگرتن بەسەر ونجبار پایتەختی پارێزگەی ئەبیەن ڕویدا.

بەو پێكداهەڵپژانە بە گەورەترین دادەنرێت لەدوای راگەیاندنی ئەنجومەنی راگوزەریی باشوور كە لەلایەن ئیدارەی خۆبەڕێوەبەرییەوە لە مانگی رابوردووەوە سەركردایەتی دەكرێت.

حكومەتی یەمەن و جوداخوازەكان هاوپەیمان بوون لە جەنگی دژ بە چەكدارانی حوسی كە زیاتر لە پێنج ساڵە بەردەوامە.

بەڵام ئەنجومەنی راگوزەریی باشوور لە 25ی نیساندا ئەنجومەنی خۆبەڕێوەبەری لە عەدەن و ناوچەكانی دەوروبەری دروستكرد، هەڕەشەی دەستپێكردنی ململانێی لەگەڵ هێزە حكومییەكان كرد كە لەلایەن سعودیەوە پشتیوانیان لێدەكرێت.

هەردوولا یەكتر بە لەقكردنی سەقامگیریی لە باشوو و بە تایبەت لە پارێزگەی ئەبیەن تۆمەتبار دەكەن.

عیدرۆس زوبێدی سەرۆكی ئەنجومەنی راگوزەریی لە یەمەن لە 11ی ئایاری 2020 داوای لە هێوزەكانی باشوور كرد، خۆیان ئامادە بكەن و خەڵكی ناوچەكەشی هاندا «بەرگری لە دەستكەوتە نیشتمانییەكان بكەن».
دوای ئەوەی لە سەنعای پایتەخت هاتەدەر لە دوای كۆنترۆڵكردنی شارەكە لەلایەن حوسییەكانەوە، حكومەتی یەمەنی عەدەنی كردووەتە بارەگای كاتی خۆی.

راپۆرتەكان باس لەوە دەكەن كە زۆربەی 58 حاڵەتەكەی توشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە عەدەندا بووە. حكومەت دەڵێت، پرسە سیاسییەكان لەگەڵ ئەنجومەنی راگوزیی باشوور، ئاستەنگی لەبەردەم بنبڕكردنی كۆرۆنادا دروستكردووە، لە هەمان كاتدا ئەنجومەنەكە حكومەت بە گەندەڵی و ناكارامە تۆمەتبار دەكات.

جەنگ كە بۆ ماوەی پێنج و تائێستاش بەردەوامە، وڵاتەكەی لەبەریەكهەڵوەشاندووە و سیستمی تەندروستی لاوازكردووە و چەندان ملیۆن یەمەنی گەیاندۆتە رۆخی برسێتی.

رێكخراوی تەندروستی جیهانی دەڵێت، یەمەن بەدەست گواستنەوەی تەواوەتی ڤایرۆسی كۆرۆنا لەنێوان دەنیشتوانەكەیەوە دەناڵێنێت، وڵاتەكەش لەنێوان ئەو وڵاتانەدایە كە ئاستی بەرگری تێیدا بۆ نزمترین دابەزیوە.

هاوپەیمانی عەرەبی كە لەلایەن سعودیەوە سەركردایەتی دەكرا، دوای بانگهێشتی نەتەوە یەكگرتووەكان بەشێوەیەكی تاكلایەنە ئاگربەستی راگەیاند، تا رێكخراوەكە بتوانێت بەرەنگاریی ڤایرۆسی كۆرۆنا ببێتەوە، بەڵام حوسییەكان رەتیانكردەوە شەڕ رابگرن، بۆیە تائێستاش توندوتیژی لە وڵاتەكەدا بەردەوامە.

رێكخراوە نێودەوڵەتییەكە هەوڵ دەدات وتوێژەكان بۆ تاوتوێكردنی ئاگربەست سازبكات و هەوڵەكان بۆ بەرەنگاربوونەوە ڤایرۆسی كۆرۆنا چڕبكاتەوە و هەنگاو بەرەو بنیاتنانی متمانە بۆ دەستپێكردنی دانوستان بۆ كۆتایی جەنگ، هەڵبنێت.

یاخیبوون لە باشووری یەمەن، زاراوەیەك لەلایەن حكومەتی یەمەنەوە بۆ وەسفكردنی ناڕەزاییەكان و هێرشەكانی سەر هێزە حكومییەكان لە باشووری یەمەن بەكاردەهێنرێت كە لە 27ی نیسانی 2009وە بەردەوامن.

حكومەت ئۆباڵی ئەو هێرشانە دەخاتە پاڵ چەكدارانی بزوتنەوەی جوداخوازیی باشوور و تۆمەتبارییان دەكات بە بەكارهێنانی توندوتیژی، وێڕای ئەوەی سەركردەكانی بزوتنەوەكە پارێزگاریی لە شێوازیی ئاشتیانە دەكەن لە داواكارییەكانیان بۆ هێنانەدی سەربەخۆیی.

ئەمەش لەنێوەندی شەڕێكی توندایە لەگەڵ حوسییەكان لە باكووری وڵاتەكە كە تێیدا زۆرێك لە سەركردەكانی جەنگی ئەهلی 1994 بەشداریی لە بزوتنەوەی جوداخوازیی ئێستای باشووردا دەمەن. بزوتنەوەی ڕزگاریی باشووری یەمەن لە پارێزگەكانی یەمەنی باشووری پێشوو و پارێزگەی زاڵعدا چالاكە.

لە ساڵی 1990دا هەردوو یەمەنی باكوور و یەمەنی باشوور لە یەك دەوڵەتدا یەكیان گرت، بەڵام لە ساڵی 1994دا هێزەكانی سوپای یەمەن لە باشوور، یاخیبوونێكی چەكدارییان دژ بە «گەندەڵی حكومەتی باكوور و دژ بە دیكتاتۆری عەلی عەبدوڵڵا ساڵح « دەستپێكرد.

بەڵام یاخیبوونەكە بەو هۆیەی ساڵح سەلەفی و موجاهیدەكانی لە شەڕی دژ بە هێزە باشوورییەكان كە لەلایەن حزبی سوسیالیستی یەمەنییەوە پشتیوانی لێدەكرا، دووچاری شكست بوو، ئەمەش بووە مایەی دەرپەڕاندنی زۆربەی سەركردەكانی ئەو یاخیبوونەوە بۆ دەرەوەی وڵات بە عەلی سالم ئەلبیزی سەرۆكی یەمەنی باشوور.

لە دوای جەنگی ئەهلی 1994وە، زۆرێك لە باشوورییەكان سكاڵای ئەوە دەكەن كە ستەمییان لێدەكرێت و لەسەر كارەكانیان دەردەكرێن و لە هێزە سەربازییەكان دووردەخرێنەوە، وێڕای ئاماژەكردن بە بوونی گەندەڵی و ساختەكردنی هەڵبژاردنەكان و جێبەجێنەكردنی رێكەوتنی یەكگرتوو كە لە ساڵی 1990دا هەردوولا لەسەری رێكەوتن، بەڵام ساڵح بۆ بەرژەوەندی حزبی كۆنگرەی میللی گشتی فەرمانڕوان كە بۆخۆی لەو دەمەدا سەركردایەتی دەكرد و سەرۆكی وڵات بوو، بەكاریهێناوە.

هەر ئەم تۆمەتانەش بوون كە لە كۆتاییدا لە ساڵی 1994، بوونە مایەی هەڵایسانی جەنگی ئەهلی لە یەمەن.

print

 363 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*