سەرەکی » ئەدەب و هونەر » به‌بێ گرێچن، چی وامان لێ ده‌كات ده‌قێكی ئه‌ده‌بی بخوێنینه‌وه؟‌

به‌بێ گرێچن، چی وامان لێ ده‌كات ده‌قێكی ئه‌ده‌بی بخوێنینه‌وه؟‌

كریستیان لۆرنتزن

ئا: تارا شێخ عوسمان

به‌ درێژایی هه‌زاران ساڵی رابردوو ئه‌ده‌ب گه‌شه‌ی كردووه‌، تا گه‌یشتووه‌ته‌ ئه‌و شێوه‌یه‌ی ئه‌مڕۆ ئێمه‌ پێی ئاشناین، هه‌ر له‌ رۆمان و چیرۆك و شیعر و په‌خشانه‌وه‌ تا ژانره‌كانی دیكه‌. له‌ سه‌ده‌ی رابردوودا، چه‌ند هه‌وڵێكی شكستخواردوو هه‌بوون بۆ رزگاربوون له‌ گرنگترین ره‌گه‌زی ده‌ق، كه‌ ئه‌ویش (گرێچن) یان (پلۆت)ه‌. لێره‌دا باسی پێكهاته‌كانی گرێچن ده‌كه‌ین و باسی روانینه‌ جیاوازه‌كان ده‌كه‌ین له‌سه‌ر ئه‌و ره‌گه‌زه‌ ئه‌ده‌بییه‌ و باس له‌ پڕۆگرامه‌ ته‌له‌فزیۆنییه‌كان ده‌كه‌ین له‌به‌ر رۆشنایی تیۆره‌كه‌ی ئه‌رستۆدا.

سه‌ره‌تا گرێچن له‌ كۆتاییه‌وه‌ بۆ سه‌ره‌تا بگێڕه‌ره‌وه‌، هه‌ندێك شتت بۆ ده‌رده‌كه‌وێت، له‌گه‌ڵ رۆمانی كلاسیكی تاقی بكه‌ره‌وه‌ كه‌ چه‌ند ساڵێكه‌ نه‌تخوێندۆته‌وه‌، بێگومان گڵۆپی سه‌وزی دوا لاپه‌ڕه‌كانی (گاتسبی مه‌زن)ت بیر ده‌كه‌وێته‌وه‌، ره‌نگه‌ لاشه‌ سه‌رئاوكه‌وتووه‌كه‌ی ئه‌ویشت بیربێته‌وه‌ له‌سه‌ر ئاوی مه‌له‌وانگه‌كه‌ی له‌ به‌شی پێشووتردا، ناسنامه‌ی بكوژه‌كه‌ت له‌ یاده‌؟ ئه‌وه‌ ویڵسۆنه‌، مێردی دۆسته‌كه‌ی (تۆم بیوكاننه‌)، مه‌به‌ستم (مێرتل)ه‌ كه‌ (دیزیی) له‌ كاتی لێخوڕینی گالیسكه‌كه‌ی گاتسبیدا ده‌یكات به‌ژێره‌وه‌، تۆم كه‌ پیاوێكی ئه‌قڵ سووكه‌ به‌ ویڵسۆن ده‌ڵێت كه‌ گاتسبی خاوه‌نی گالیسكه‌كه‌یه‌، كه‌واته‌ ده‌رده‌كه‌وێت تۆم به‌رپرسه‌ له‌ كوژرانی گاتسبی، ئه‌وه‌ كوشتنێكی راسته‌قینه‌ بوو، چونكه‌ چه‌ندین پاڵنه‌ری هه‌بوو، مافی خۆشته‌ ئه‌وه‌ی فیتز جیراڵد نووسیویه‌تی به‌ پشێوییه‌كی هه‌ڕه‌مه‌كی بنیادنرا و له‌سه‌ر كۆمه‌ڵێك رێكه‌وت وه‌سف بكه‌یت، به‌ڵام له‌ كۆتایی رۆمانه‌كه‌دا شتێك له‌ فه‌نتازیا له‌ یه‌كێك له‌ مه‌زنترین گفتوگۆكانی رۆمانه‌كه‌دا ره‌نگ ده‌داته‌وه‌: گاتسبی پیاوێكی وریا بوو، خۆی له‌ كه‌سانی ئیلهامبه‌خشه‌وه‌ گلاند و بووه‌ قوربانیی كه‌مته‌رخه‌مییه‌كانیان.
نامه‌وێت رۆمانه‌كه‌ هه‌ڵسه‌نگێنم، هێنده‌ی سه‌رنجڕاده‌كێشم بۆ وردیی ئه‌و كاریگه‌رییه‌ی له‌ هزرماندا ماوه‌ته‌وه‌، ئه‌ویش گرێچنی یه‌كێك له‌ كتێبه‌ هه‌ره‌ به‌ناوبانگه‌كانی جیهانه‌، چونكه‌ كتێبی باش، كوالێتییه‌كه‌ی هه‌رچۆنێك بێت، به‌ هزرێكی پڕ له‌ وێنه‌ و دێڕ و هه‌سته‌وه‌ نه‌بێت، ده‌ستبه‌رداری نابین. ره‌نگه‌ كاره‌كته‌ره‌ خه‌یاڵییه‌كانی كه‌ له‌ باره‌یانه‌وه‌ ده‌خوێنینه‌وه‌، پێگه‌یه‌كی هاوشێوه‌ی پاڵه‌وان و شه‌ڕانگێزه‌ راسته‌قینه‌كان داگیر بكه‌ن و ره‌نگه‌ ئاسووده‌ بین له‌گه‌ڵیاندا، ئه‌م ئاسووده‌بوونه‌ له‌گه‌ڵمان ده‌مێنێته‌وه‌ ته‌نانه‌ت گه‌ر ناوه‌كانیشیانمان بیرنه‌مێنێت. شێوازی داڕشتنه‌ باشه‌كانیان له‌ هزرماندا ده‌مێنێته‌وه‌، وه‌ك مۆزیكێكی دڵنشینن، به‌ڵام شتێك هه‌یه‌ هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی كتێبه‌كه‌مان داخست، یان شاشه‌كه‌ كوژایه‌وه‌، یان په‌رده‌كه‌ دادرایه‌وه‌ لێمان جیاده‌بێته‌وه‌: یاده‌وه‌ریی ئه‌و رووداوانه‌ی روویانداوه‌ و ریزبه‌ندییه‌كه‌یان و هۆكاره‌كانیان، چونكه‌ گرێچن سروشتێكی وه‌ك خێوی هه‌یه‌ له‌ هزردا، ته‌نانه‌ت قورسه‌ رووداوه‌كانی پێشوومان بیربێته‌وه‌. له‌ كاتی خوێندنه‌وه‌ی رۆمانێك یان بینینی فیلمێكدا هه‌ست به‌ بێتاقه‌تی ده‌كه‌م، كاتێك ده‌بینم یادهاتنه‌وه‌ی جۆری فۆنتی نووسینی چاپی رۆمانه‌كه‌، زیاتره‌ له‌ توانای بیرهاتنه‌وه‌ی ئه‌و رووداوانه‌ی له‌ كاتی خوێندنه‌وه‌دا له‌ جووڵه‌یان خستم. به‌ڵام گرێچن ئه‌وه‌یه‌ كه‌ پاڵمان پێوه‌ده‌نێت له‌ لاپه‌ڕه‌یه‌كه‌وه‌ بڕۆین بۆ یه‌كێكی تر، ته‌نانه‌ت گه‌ر هه‌ست به‌ هاوسۆزیی نه‌كه‌ین له‌گه‌ڵ كاره‌كته‌ره‌ خه‌یاڵییه‌كه‌ یان بیرۆكه‌كه‌، نه‌ك هه‌ر ئه‌وه‌نده‌، به‌ڵكو ئه‌گه‌ر رقیشمان لێی بێت.

(نیل زنك) حه‌زی كردووه‌ كه‌سه‌كان كتێبێك له‌ بواری پاراستنی باڵنده‌ و چالاكی چه‌كداریی ژینگه‌دا بخوێننه‌وه‌، رێگه‌ی لۆژیكیش بۆ ئه‌وه‌ وه‌ك خۆی ده‌ڵێت «كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌و ره‌گه‌زانه‌یه‌ له‌ گرێچنی رۆمانێكی ئیرۆتیكی كۆمیدیی وه‌ك (الداب)، به‌ڵام خوێندنه‌وه‌ی كورته‌ی ئه‌و رۆمانه‌ ناتوانێت ببێته‌ هۆكاری تێگه‌یشتنێكی ته‌واو و نایابیی ئه‌و كاره‌ ئه‌ده‌بییه‌ ناخاته‌ڕوو. (رۆبێرت بلكناب)یش له‌ توێژینه‌وه‌یه‌كدا به‌ ناونیشانی (گرێچن) كه‌ كارێكه‌ تێیدا به‌تایبه‌ت خۆی ته‌رخان كردووه‌ بۆ خوێندنه‌وه‌ی قووڵی (شا لیر و شه‌ڕ و ئاشتی)، له‌وێدا ئاماژه‌ بۆ ئه‌وانه‌ ده‌كات كه‌ ده‌ڵێن ته‌نها كورتكردنه‌وه‌یه‌كی په‌سه‌ند بۆ رۆمانی (شه‌ڕ و ئاشتی)، خودی ده‌قی شه‌ڕ و ئاشتییه‌، به‌و مانایه‌ی كه‌ به‌ڕاستی رۆمانه‌كه‌ ناناسیت به‌ خوێندنه‌وه‌ی ده‌قه‌كه‌ نه‌بێت، ئه‌مه‌ش شتێكی كرده‌ییه‌ بۆ شانۆ، نه‌ك شاكاره‌كانی تۆلستۆی. هه‌ندێك كه‌سی تر پێیان وایه‌ «كورته‌ی كتێب گرێچنی كتێبه‌كه‌یه‌« له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كورتكردنه‌وه‌ی گرێچن هه‌مان شێوازی پێشوازیكردنی هزرمانه‌ بۆ چیرۆكه‌كه‌، به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ رووداوه‌كان یه‌ك له‌ دوای یه‌ك ئاشكرا ده‌كات.

به‌وپێیه‌ هه‌موان گه‌ر بخوێننه‌وه‌ ده‌بنه‌ ره‌خنه‌گر، ئه‌وكات نائاگایانه‌ گرنگی ده‌ده‌ن به‌ هه‌ندێك رووداوی دیاریكراو و له‌ پێگه‌ی شته‌ ئاڵۆز و نادیاره‌كان كه‌م ده‌كه‌نه‌وه‌ و لایه‌نگیرییان بۆ هه‌ندێك له‌ كاره‌كته‌ره‌كان ده‌بێت له‌سه‌ر حسابی ئه‌وانی تر، ئه‌مه‌ له‌ كاتێكدایه‌ هه‌ندێك خوێنه‌ری دیكه‌ حه‌زده‌كه‌ن له‌م جیهانه‌دا گرێچن بیانفڕێنێت، هه‌ندێكی تر حه‌ز ده‌كه‌ن مه‌ودایه‌كیان هه‌بێت له‌گه‌ڵ كاره‌ خه‌یاڵییه‌كاندا. گرێچن وه‌ك پزیشكێك چۆن قورگی نه‌خۆشێك ده‌پشكنێت، به‌و شێوه‌یه‌ پشكنین ده‌كات، له‌ نێوان ئه‌و دوو كاره‌شدا شێوازی خوێندنه‌وه‌ هه‌یه‌، ده‌قه‌كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی كاتی كۆده‌كاته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كارێكی هونه‌ری نوێی لێ دروست بكات، كه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی مێشكی خوێنه‌ردا نییه‌. ئه‌رستۆ یه‌كه‌م كه‌س بووه‌ گرێچنی ناوناوه‌ «گه‌وهه‌ری یه‌كه‌م و رۆحی تراژیدیا» به‌ دیدی ئه‌و، ره‌گه‌زه‌ كه‌مبایه‌خه‌كانی تر (كه‌سێتی، زمان، بیرۆكه‌، بینراوه‌كانی شانۆ و گۆرانی) بوون.

راسته‌ ئه‌رستۆ له‌سه‌ر درامای گریكی نووسیویه‌تی، به‌ڵام ده‌توانین بیروڕاكانی پراكتیزه‌ بكه‌ین بۆ رۆمان، به‌ چاوپۆشی له‌وه‌ی كاری په‌خشان و چیرۆك و رۆمان تایبه‌تن و له‌ پێگه‌ی تراژیدیا له‌ خوارترن. تیۆره‌كه‌ی ئه‌رستۆ ده‌ڵێت «باشترین كار ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ناتوانرێت شتێكی لێ لاببرێت، بێ تێكدانی ماناكه‌ی» ئه‌م جۆره‌ ره‌تكردنه‌وه‌یه‌ ئاستی رۆمان ده‌هێنێته‌ خواره‌وه‌، به‌ڵام نزیكه‌ی سه‌ده‌یه‌ك پێش ئێستا تیۆرێكی هاوسۆزتر بۆ گرێچن له‌ روسیا سه‌ری هه‌ڵدا، به‌ شێوه‌یه‌ك هه‌ریه‌ك له‌ (ڤلادیمێر پرۆپ) و (ڤیكتۆر شكڵۆڤسكی) رایانگه‌یاند هه‌موو كارێكی خه‌یاڵی ناوه‌ڕۆكێكی گێڕانه‌وه‌یی و بنه‌مایه‌كی گێڕانه‌وه‌یی هه‌یه‌، ناوه‌ڕۆكه‌ گێڕانه‌وه‌ییه‌كه‌ی بریتییه‌ له‌ كۆمه‌ڵێك رووداوی خه‌یاڵیی، كه‌ له‌ كاره‌كه‌دا به‌ یه‌كه‌وه‌ گرێدراون. هه‌رچی بنه‌مای گێڕانه‌وه‌شه‌، ئه‌وا گواستنه‌وه‌ی زانیاری و ورده‌كاریی ناوه‌ڕۆكی گێڕانه‌وه‌كه‌یه‌ بۆ خوێنه‌ر، هه‌ردووكیشیان پێكه‌وه‌ گرێچن دروست ده‌كه‌ن. راستی له‌م چه‌مكی ناوه‌ڕۆكی گێڕانه‌وه‌یه‌دا جوانییه‌كی تایبه‌ت ده‌بینم، چونكه‌ له‌ هه‌موو گێڕانه‌وه‌یه‌كدا گریمانه‌ی جیهانێكی ته‌واو ده‌كه‌م له‌ پشت سنووری گێڕانه‌وه‌ و مێژوویه‌كی تره‌وه‌ كه‌ له‌ سه‌رده‌مێكی بێكۆتاییدا بۆ پێش و دوا درێژ ده‌بێته‌وه‌. نموونه‌ی ئه‌م كتێبانه‌ هانده‌ره‌ بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ناوه‌ڕۆكی گێڕانه‌وه‌ی كتێبی تر به‌ ئامانجی پڕكردنه‌وه‌ی بۆشایی پاشخانه‌ درامییه‌كان و دووباره‌ نه‌خشاندنه‌وه‌ی رووداوه‌ ئاشناكان له‌ دیدی جیاواز و بنینی كاره‌كته‌ره‌كانه‌وه‌، كاتێك هه‌ڵویستی نوێ ده‌گرنه‌به‌ر، یان سه‌ركێشی نوێ ده‌كه‌ن.

پرۆگرامه‌ ته‌له‌فزیۆنییه‌ جیابووه‌كان (Television spinoffs) و جیهانه‌ سینه‌ماییه‌ ملكه‌چه‌كان بۆ مافی ئیمتیاز له‌ناو ناوه‌ڕۆكی گێڕانه‌وه‌ی هاوبه‌شدا كارده‌كه‌ن، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی زۆر وریان كه‌ وه‌همی جیهانی خه‌یاڵی توندوتۆڵ پێشێل نه‌كه‌ن، چونكه‌ زۆر كه‌س سه‌ره‌ڕای هه‌موو شتێك به‌ ده‌ستگرتن به‌ سه‌ره‌داوی رووداوه‌كانه‌وه‌ سه‌رده‌كه‌ون. ئه‌و توێژه‌ره‌وانه‌ی بایه‌خ به‌ گرێچن ده‌ده‌ن، حه‌زده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ ئه‌و بابه‌ته‌دا به‌ نه‌مریی مامه‌ڵه‌ بكه‌ن، ئه‌گه‌ر گرێچن رێكخستنی رووداوه‌كان بێت، ئه‌وا هه‌موو رووداوێكیش خۆی له‌ خۆیدا گرێچنێكی بچووكه‌. شته‌ جه‌وهه‌رییه‌كه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ قه‌باره‌ی ئه‌و رۆڵه‌ی هۆكار ده‌یبینێت له‌ پێكه‌وه‌به‌ستنی رووداوه‌كاندا، ئه‌گه‌ر هۆكاریش نه‌بێت ئه‌وا په‌یوه‌ندییه‌كه‌ له‌ شێوه‌ی پلانێكی چاره‌نووسی پێشوه‌خت، وه‌ك ئه‌و نموونه‌یه‌ی كه‌ ئه‌رستۆ هێناویه‌تییه‌وه‌ له‌ باره‌ی مردنی (میتیس)ه‌وه‌ به‌ هۆی ئه‌وه‌ی په‌یكه‌رێك ده‌كه‌وێت به‌سه‌ریدا، به‌پێی ئه‌رستۆ تراژیدیاكه‌ سه‌رسوڕمانێكی گه‌وره‌تر دروست ده‌كات كه‌ به‌ڕێكه‌وت رووده‌دات. ئه‌رستۆ گاڵته‌ئامێزانه‌ باسی چیرۆك و رۆمانی كردووه‌، به‌ڵام بێگومان گه‌ر له‌م سه‌رده‌مه‌دا بوایه‌ رقی له‌ ته‌له‌فزیۆن ده‌بوو كه‌ ئه‌و وتویه‌تی (له‌نێو هه‌موو گرێچن و رووداوه‌كاندا ئه‌و زنجیره‌ له‌ یه‌ك جیایانه‌ -كه‌ په‌یوه‌ندییه‌كی پێویست له‌نێوان به‌شه‌كانیدا نییه‌- له‌ هه‌موویان خراپتره‌.)

ئه‌وه‌ هێڵی گرێچنه‌ كه‌ تێیدا هه‌موو دۆخه‌كان له‌ نێوان زنجیره‌یه‌ك و ئه‌وی تردا ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ گێڕانه‌وه‌ی یه‌كه‌م و هه‌موو كاره‌كته‌ره‌كان پاشه‌كشه‌ ده‌كه‌ن بۆ سروشته‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كه‌یان، به‌ڵام (زنجیره‌ی دراما) به‌ دڵنیاییه‌وه‌ شتێكی تره‌: بونیادی چه‌ند زنجیره‌یه‌كی له‌یه‌ك جیایه‌ كه‌ له‌ناو ته‌وه‌ری چیرۆكێكی سه‌ره‌كیدا دانراوه‌ و شتێكه‌ زیاتر له‌ زنجیرێك، وه‌ك له‌وه‌ی له‌ ملوانكه‌یه‌كی مورووی دانه‌ڕیزكراو بچێت. چه‌ندین شۆڕش هه‌وڵیان داوه‌ گرێچن نه‌هێڵن و هه‌وڵیان داوه‌ بیگۆڕن به‌ خۆشنودی بیر و فانتازی، به‌ڵام گرێچن هه‌میشه‌ وه‌ك زۆمبی سه‌ری هه‌ڵداوه‌ته‌وه‌، ئه‌وه‌تا چه‌ند كتێبێك ده‌خوێنینه‌وه‌ به‌ زه‌ماوه‌ندی دووه‌م كۆتایی دێت.

جاك گلادنی له‌ رۆمانی (ژاوه‌ژاوی سپی)ی رۆماننووس (دۆن دیلیلۆ)دا ده‌ڵێت (هه‌موو گرێچنه‌كان حه‌زده‌كه‌ن به‌ره‌و لای مه‌رگ بڕۆن، ئه‌وه‌ سروشتی گرێچنه‌) به‌ دڵنیاییه‌وه‌، زه‌ماوه‌ندیش بۆ خۆی مه‌رگه‌، مردنی تاك به‌ یه‌كبوونی هاوسه‌ره‌كان، به‌ڵام مه‌رگێك هیوای ئاینده‌ به‌ كه‌سه‌كان ده‌به‌خشێت، هه‌روه‌ها ئامڕازێكی به‌هێزه‌ بۆ ئازادكردنی سۆز له‌ كۆت و پێونده‌كانی. ئه‌وه‌ پاكبوونه‌وه‌یه‌ به‌و هونه‌ره‌ی ئه‌رستۆ باشترین رێزی لێ ده‌نێت، هێزی تراژیدیا له‌ توانایدایه‌ بۆ وروژاندنی هه‌ستی ترس و به‌زه‌یی لای جه‌ماوه‌ر، به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌فلاتونه‌وه‌، كه‌ پێی وابوو یاریكردنی شاعیران به‌ هه‌ست و سۆز مه‌ترسییه‌ بۆ سه‌ر كۆمه‌ڵ، به‌ڵام ئه‌رستۆ به‌ شتێكی دروستی داناوه‌ و پێی وابووه‌ رێگه‌یه‌كه‌ بۆ پاكردنه‌وه‌ی دڵ له‌ به‌زه‌یی و ترس به‌ر له‌ چوون بۆ شه‌ڕ، چونكه‌ نموونه‌ی ئه‌و هه‌ستانه‌ خاڵی لاوازی پێك ده‌هێنێت.

جۆری ئه‌و هه‌ست و سۆزانه‌ چین كه‌ له‌ گرێچنه‌كانی ئه‌مڕۆدا بۆی ده‌گه‌ڕێین؟ له‌ حاڵه‌تی ته‌له‌فزیۆندا كه‌ زۆر باش دیكۆمێنت كراوه‌، سه‌رده‌می زنجیره‌كانی ئه‌و تاوانباره‌ نێرانه‌مان بینی كه‌ له‌ خه‌یاڵه‌ ده‌سه‌ڵاتخوازییه‌كاندا ده‌ژیان، له‌و كاته‌ی كه‌ دیار بوو كۆمه‌ڵی پاتریاركی داده‌كشا، به‌م دواییه‌ش شێوازێكی جیاوازم بینی، هه‌ستێكی دیكه‌ ده‌ست به‌سه‌ر ئاستی ئه‌ده‌بدا ده‌گرێت، چ له‌و رۆمانانه‌ی سه‌رسام بووم پێیان، یان زۆرێك له‌وانه‌ی رقم لێیان بووه‌وه‌، مه‌به‌ستم هه‌ستم به‌ شه‌رم ده‌كرد. زۆربه‌ی ئه‌ده‌بی خه‌یاڵی ئه‌م رۆژگاره‌، ره‌وڕه‌وه‌ی رووداوه‌كان تێیدا شۆكێكی شه‌رم هێنه‌ر پاڵی پێوه‌ ده‌نێت، كه‌ له‌ ناوه‌ڕۆكی گێڕانه‌وه‌دا خۆی حه‌شارداوه‌، به‌ڵام زۆربه‌ی جار ئه‌وه‌ ده‌رناكه‌وێت تا خوێنه‌ر نیوه‌ یان سێ چاره‌كی كاره‌كه‌ ده‌خوێنێته‌وه‌. ئه‌وه‌ی سه‌یره‌ له‌م نهێنییه‌ ناشیرینانه‌ ئه‌و وزه‌ شێوێنه‌ره‌یه‌ كه‌ به‌سه‌ر رووداوه‌كانی دواتردا زاڵه‌، له‌گه‌ڵ جیابوونه‌وه‌ی ته‌واو و نه‌مانی په‌یوه‌ندی هۆكاری له‌ نێوانیاندا: گرێچنه‌كان ده‌بنه‌ قه‌ڵای لمین و شه‌پۆلی شه‌رم رایانده‌ماڵێت. گاتسبیش نهێنییه‌كی قێزه‌ونی هه‌بوو كه‌ سه‌رچاوه‌ی سامانه‌ نایاساییه‌كه‌ی بوو، گاتسبی هه‌وڵێدا ده‌وڵه‌مه‌ند، بێت بۆ ئه‌وه‌ی زه‌ماوه‌ند له‌گه‌ڵ دیزیی بكات، كۆتاییه‌كه‌شی بووه‌ لاشه‌یه‌كی بێگیانی سه‌رئاوكه‌وتوو له‌ مه‌له‌وانگه‌ی ماڵه‌كه‌یدا.

سه‌رچاوه‌: الجزیرة‌- وه‌رگێڕانی بۆ عه‌ره‌بی: محه‌مه‌د ئوسامه‌.

 371 جار بینراوە