كه‌شتی نوح – پەڕە 3 – knwe.org
سەرەکی » زانست » كه‌شتی نوح (پەڕە 3)

كه‌شتی نوح

باخچه‌ نیشتمانییه‌كان وه‌ك سه‌رچاوه‌ی داهات و په‌ره‌پێدانی زانكۆكان

ئا- هێدی جه‌مال عه‌بدوڵڵا له‌كۆی نزیكه‌ی (195) وڵات له‌سه‌ر ڕووی زه‌وی نزیكه‌ی (100) وڵاتیان خاوه‌نی باخچه‌ی نیشتمانین و بۆ هه‌ریه‌كێكیان پێناسه‌ و گرنگیی خۆی هه‌یه‌، به‌ڵام باخچه‌ی نیشتمانیی چییه‌؟ باخچه‌ی نیشتمانیی ئه‌و پارچه‌ زه‌وییه‌ سروشتیانه‌یه‌ كه‌ له‌ لایه‌ن حكومه‌ته‌وه‌ پارێزگاریی لێده‌كرێت به‌ مه‌به‌ستی ژینگه‌ سروشتییه‌كه‌ی، ئه‌و شوێنانه‌شی كه‌ ده‌كرێت بكرێنه‌ باخچه‌ی‌ نیشتمانیی بریتین له‌و ناوچانه‌ی كه‌ سروشتێكی جیاوازییان هه‌یه‌ به‌ ...

زیاتر »

به‌ ده‌رمانێك خه‌و بینین كۆنترۆڵ ده‌كرێت

هه‌ریه‌ك له‌توێژه‌ره‌وانی زانكۆی(Wisconsin-Madison)و په‌یمانگای (Lucidity) له‌ هاوای بۆیان ئاشكرا بوو ئه‌و ده‌رمانه‌ی له‌ چاره‌سه‌ركردنی نه‌خۆشیی زهایمه‌ردا به‌كار دێت، ده‌توانێت خه‌ون بینینی مرۆڤیش كۆنترۆڵ بكات. ئه‌و توێژه‌ره‌وانه‌ بۆیان ده‌ركه‌وت ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌رمانی (galantamine) به‌كارده‌هێنن خه‌و بینینه‌كانیان ڕونتر بووه‌، ئه‌وه‌ی كاتێك ڕووده‌دات كه‌ مرۆڤ هه‌ست به‌ ئاگایی زیاتر ده‌كات له‌ كاتی نوستنیدا، ئه‌مه‌ش ڕێگه‌ به‌ كه‌سه‌كان ده‌دات كه‌ باشتر خه‌وه‌كه‌یان بیر بێته‌وه‌ ...

زیاتر »

چه‌ند زانیارییه‌كی نوێ له‌ باره‌ی چه‌په‌وانه‌كانه‌وه‌

كاركردن به‌ده‌ستی ڕاست یان چه‌پ له‌دێر زه‌مانه‌وه‌ جێگه‌ی مشتومڕی مرۆڤ بووه‌ و له‌ هه‌موو كاتێكدا جێگه‌ی قسه‌ و باس بووه‌ و نه‌ریت و ئاین و زانست قسه‌ی جیاوازییان له‌سه‌ر كردووه‌. دوای ئه‌وه‌ی چه‌ندین كێشه‌ی زانستیی و نه‌ریتی بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ دروست بوو كه‌ به‌ده‌ستی چه‌پ كاره‌كانیان ده‌كه‌ن و له‌ ناو كۆمه‌ڵدا به‌ (چه‌په‌وانه‌كان) ناسراون و هه‌ندێك له‌و كێشانه‌ چوونه‌ به‌رده‌م ...

زیاتر »

چاره‌سه‌رێك بۆ نه‌خۆشییه‌كانی پیریی

ده‌ره‌نجامی توێژینه‌وه‌یه‌كی نوێی زانكۆی(Exeter) ئاشكرای كردووه‌، ده‌توانرێت خۆپارێزی بكرێت له‌نه‌خۆشییه‌كانی په‌یوه‌ست به‌ پیریی، له‌وانه‌ش هه‌ندێك جۆری شێرپه‌نجه‌ و خه‌ڵه‌فان، ئه‌ویش له‌ڕێگه‌ی نوێكردنه‌وه‌ی خانه‌كان ده‌بێت له‌ تاقیگه‌دا. هه‌رچه‌نده‌ هۆكاری ته‌واوی پیر بوون نادیاره‌، به‌ڵام توێژینه‌وه‌كانی پێشوو ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌ده‌ن كه‌ خانه‌كان ده‌گه‌نه‌ قۆناغی مردنه‌وه‌ كاتێك توانای كاراكردن‌و وه‌ستاندنی جینه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی دروست له‌ ده‌ستده‌ده‌ن. توێژه‌ره‌وه‌كانی ئه‌و زانكۆیه‌ ده‌ڵێن» بڕێكی كه‌می (گۆگردید هایدرۆجینی ...

زیاتر »

گه‌له‌ئه‌ستێره‌یه‌كی نامۆ ،زانایانی سه‌رسامكردووه‌

گه‌له‌ئه‌ستێره‌یه‌كی بچووكی نامۆ كه‌ به‌ ده‌وری گه‌له‌ئه‌ستێره‌ی (ڕێگه‌ی كاكێشان)دا ده‌سووڕێته‌وه‌ زانایانی سه‌رسامكردووه‌. گه‌له‌ئه‌ستێره‌ی ناسراو به‌ (Segue-1) یه‌كێكه‌ له‌ بچووكترین‌و كزترین گه‌له‌ئه‌ستێره‌كانی سه‌ر به‌ گه‌له‌ئه‌ستێره‌ی ڕێگه‌ی كاكێشان و ماوه‌یه‌كی زۆره‌ زانایان سه‌ریانسوڕماوه‌ له‌نامۆیی سه‌رچاوه‌ی پێكهاتنی ئه‌و ئه‌ستێرانه‌ی كه‌ گه‌له‌ئه‌ستێره‌كه‌یان دروستكردووه‌ . به‌پێی لێكۆڵینه‌وه‌ی ته‌نه‌ ئاسمانییه‌كان (Segue-1) هه‌ر (60) ملیۆن ساڵ جارێك به‌ده‌وری گه‌له‌ئه‌ستێره‌ی ڕێگه‌ی كاكێشاندا ده‌سوڕێته‌وه‌، تا ئێستاش زانایان له‌و بڕوایه‌دان ...

زیاتر »

ئاوی ژێر زه‌وی ناوچه‌كه‌مان له‌ مه‌ترسیدایه‌

ئا: هێدی جه‌مال عه‌بدوڵا – هۆلاند ئاوی ژێر زه‌ویی گرنگیی زۆری هه‌یه‌ بۆ وڵاتان و به‌تایبه‌ت ئه‌و وڵاتانه‌ی كه‌ ڕێژه‌ی باران بارانیان كه‌مه‌‌و زیاتر بۆ كشتوكاڵ و ئاودێریی سودی لێده‌بینن. ئاوی ژێر زه‌وی وه‌ك ئه‌و پاره‌یه‌یه‌ كه‌ له‌ گیرفانی مرۆڤدایه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو هه‌ر لێی خه‌رج بكات و هیچ نه‌چێته‌وه‌ جێگه‌ی ئه‌وا له‌ كۆتاییدا مرۆڤه‌كه‌ بێ پاره‌ و مایه‌ پوچ ده‌بن. ...

زیاتر »

هه‌موو شتێك له‌ باره‌ی مردنه‌وه‌!

د. زاهیر سۆران* بەشی پێنجەم و کۆتایی ئه‌نجامی توێژینه‌وه‌یه‌كی فراوان و گرنگی ئه‌وروپی كه‌ ١٨ نه‌خۆشخانه‌ی ئه‌وروپی و ئه‌مریكی به‌شداری تێدا كردووه‌ پرۆفیسۆرو پزیشكی به‌شی بوژانه‌وه‌ی ئینگلیزی (سام پارنیه‌) كه‌ له‌ نه‌خۆشخانه‌ی Stony Brook university, NewYourk كاریده‌كردو سه‌رپه‌رشتی توێژینه‌وه‌كه‌ی كردووه‌ كه‌ له‌ ژێر ناوی (AWARE) بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، توێژینه‌وه‌كان ده‌ڵێن كه‌ مردووه‌كان: ١ . ڕۆناكییان بینیوه‌. ٢ . به‌ تونێلێكدا ڕۆشتوون، هه‌ندێكیان ...

زیاتر »

چه‌ند زانیارییه‌كی سه‌رنجڕاكێش له‌سه‌ر ورچی پاندا

ئا: هێدی جه‌مال عه‌بدوڵا- هۆلاند پاندا له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی یه‌كێكه‌ له‌ ئاژه‌ڵه‌ زۆر ده‌گمه‌ن و ناوازه‌كان له‌چه‌ند ڕوویه‌كیشه‌وه‌ سه‌رنجڕاكێشه‌ و شێوازی مامه‌ڵه‌كردن له‌ گه‌ڵیشیدا جێگه‌ی سه‌رنجه‌، بۆ نموونه‌: پانداكان(20)ساڵ ده‌ژین ئه‌گه‌ر بێتو له‌ژینگه‌ی سروشتی خۆیان بژین، به‌ڵام له‌باخچه‌ی ئاژه‌ڵان و سه‌نته‌ره‌كانی چاودێری و پاراستن (25) ساڵ ده‌ژین. ئه‌و په‌ڵه‌ ڕه‌شه‌ی له‌ چوارده‌وری چاوی پاندا دایه‌ ده‌گۆریت به‌م جۆره‌ : له‌كاتێكدا بچووكن ...

زیاتر »

سه‌مه‌ره‌ترین باج له‌ سه‌رده‌می په‌ترۆسی گه‌وره‌دا

له‌ناوچه‌یه‌كی ڕوسیا به‌ڵگه‌ی سه‌یرترین(باج)ی سه‌رده‌می په‌ترۆسی یه‌كه‌م دۆزرایه‌وه‌. زانایانی شوێنه‌وارناس له‌شاری (بسكۆڤ)ی ڕوسیا چه‌ند دراوێكی كانزایی له‌ جۆری (كوبیك)یان دۆزییه‌وه‌ كه‌ یه‌ك (ڕۆبڵ)ی ڕووسی یه‌كسانه‌ به‌ (100) كوبیك و به‌شێك بووه‌ له‌ گه‌نجینه‌ی ( بۆدزنۆیۆفسك)و مێژووه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌ده‌ی (17)، كه‌ وێنه‌یه‌كی ناوازه‌ له‌ سه‌ر ڕوویه‌كی دراوه‌كه‌ نه‌خشێنراوه‌ . له‌مباره‌یه‌وه‌ ( مارینا كولاكوفا)ی به‌رێوه‌به‌ری سه‌نته‌ری شوێنه‌واریی (بسكوف) وتی» زانایانی شوێنه‌وار ...

زیاتر »

باشترین میوه‌ بۆ نه‌خۆشی شه‌كره‌

تانیا ئاواره‌ خواردنی میوه‌ ڕۆژانه‌ زۆر پێویسته‌ بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی تووشی نه‌خۆشی شه‌كره‌ بوون ، به‌ڵام ژماره‌یه‌كی زۆر نه‌خۆش دوور ده‌كه‌وه‌نه‌وه‌ له‌خواردنی میوه‌ی تام شیرین له‌ ترسی به‌رز بوونه‌وه‌ی ئاستی شه‌كر له‌خوێن دا ، به‌ڵام زۆر گرنگه‌ كه‌ بزان كه‌ زۆربه‌ی میوه‌كان یارمه‌تی ڕاگرتنی ئاستی شه‌كره‌ ده‌ده‌ن و ڕێگری ده‌كه‌ن له‌ به‌رز بوونه‌وه‌ی زۆر له‌ ئاستی شه‌كره‌ و خۆپاراستن له‌ ...

زیاتر »