سەرەکی » دۆسێ » ئێران: تائێستاش رێكەوتنی ئەتۆمی بە بەهێزی ماوەتەوە

پشت بە ئەوروپا و روسیا و چین دەبەستێت

ئێران: تائێستاش رێكەوتنی ئەتۆمی بە بەهێزی ماوەتەوە

دوای پاشەكشەكردنی ولایەتە یەكگرتووەكان لە رێكەوتنی ئەتۆمی مانگی تەمموزی 2015، ئێران پێیوایە تائێستاش رێكەوتنە ئەتۆمییەكەی وڵاتەكەی لەگەڵ زلهێزەكانی جیهان، بە بەهێزی ماوەتەوە.
بەهرام قاسمی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە كۆنفرانسی رۆژنامەوانی هەفتانەی خۆیدا رایگەیاندبوو»ئەو كەسەی دڵخۆش نییە و ناڕازییە بەرانبەر بە رێكەوتنە ئەتۆمییەكە، تەنیا دۆناڵد ترەمپە كە نەیتەوانی بەرگەی رێكەوتنە بگرێت و پاشەكشەی كرد، لەئێستاشدا هەموو لایەنەكانی تر جگە لە ئەمریكا، هەوڵ دەدەن پارێزگاریی لە رێكەوتنەكە بكەن».
سەبارەت بە لێدوانەكانی عیراقچی لەبارەی پێشنیارەكانی ئەم دواییەی ئەوروپا بۆ ئێران، قاسمی رایگەیاندبوو»دوای پاشەكشە نایاساییەكەی ولایەتە یەكگرتووەكان لە رێكەوتنە ئەتۆمییەكە و لە سۆنگەی بابەخدانی هاوبەشەكانی ترمان (4+1)، ئەوا دانوستانەكانی نێوان ئێران و یەكێتی ئەوروپا و روسیا چین دەستییان پێكردووە سەبارەت بە چۆنیەتی پارێزگاریی لە رێكەوتنە ئەتۆمییەكە بەبێ‌ ئەمریكا».
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران، بەپێویستی دەزانێت نەكەونە هەڵەەوە لەم رەوشە نوێیە و تەنیا بابەخ بە سێ‌ وڵاتە ئەوروپاییەكە بدەن و رۆڵی دوو دەوڵەتەكەی تر (روسیا و چین)، پشتگوێ‌ بخەن، بۆیە بە وتەی ئەو «ئەو پێنج دەوڵەتە بەپێی پێویست پابەندن بە رێكەوتنە ئەتۆمییەكە، چونكە پێشتر لایەنی سەرەكی بوون لە دانوستانەكان».
قاسمی دەڵێت»پێویستە هاوڕابین لەگەڵ سێ‌ وڵاتە ئەوروپاییەكە و روسیا و چین، سەبارەت بە هەر پێشنیارێك كە پێشكەشی كۆماری ئیسلامی ئێرانی دەكەن، تا لە دواییدا بڕیاریی گونجاویان لەبارەوە بدەین. پێویستە تا ئەندازەیەكی زۆر بەوە بە هەند وەربگرین، چونكە ناكرێت هیچ شتێك بەراورد بكرێت بەدوور لە هەڵوێستی روسیا و چین».
لەبارەی ئەو سكاڵایەی كە كۆماریی ئیسلامی ئێرانیش لە دژی ئەمریكا بەرزیكردۆتەوە بۆ دادگای لاهای، قاسمی پێیوایە»سكاڵاكە بەهۆی بلۆككردنی نایاسایی پارەكانی ئێرانە لە بانكی ناوەندی كە 2 ملیار دۆلارە لەلایەن ئیدارەی ئەمریكا»، ئاماژەی دانیشتنی دادگاكەش كرد لە 8 بۆ 12ی تشرینی یەكەمی داهاتوو تا گوێ‌ لە سكاڵاكەی ئێران بگرێت، و لە پاش گوێگرتنەكەیش پێویستە بزانن چارەنوسی سكاڵاكە بەكوێ‌ دەگات.
وتەبێژی كۆماری ئیسلامی ئێران، ئاماژەی بەو هەوڵانەش كردبوو كە لەلایەن وڵاتەكەیەوە دەگیرێنەبەر بۆ دەستبەركردنی مافەكانی لەو بوارە، بەپێویستیشی زانیبوو لەو رووەوە چاوەڕوانی دانیشتنەكەی دادگای لاهای بكەن لە مانگی تشرینی یەكەمی داهاتوو.
سەبارەت بەوەش كە ئایا رێكەوتنی ئەتۆمی لە سكاڵاكەیان بۆ بەردەم دادگای لاهای باس دەكرێت، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاندبوو»بابەتی دادگاكە لەسەر ئەو پارەیەیەی ئێرانە كە بەشێوەیەكی نایاسایی لەلایەن حكومەتی ئەمریكاوە دەستی بەسەردا گیراوە و بڕەكەی 2 ملیار دۆلارە».
لە 14ی تەمموزی 2015، وڵاتانی بەشدار لە رێكەوتنی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران «پلانی كاریی هەمەلایەنەی هاوبەش»یان راگەیاند، جیهان لەو دەمەدا گومانی وابوو كە دەرگایەكی تر لەبەردەم پەیوەندییەكانی ئەمریكا و ئێراندا ئاواڵا دەبێت و كارلێكی ئێرانیش لەگەڵ خۆرئاوادا بەشێوەیەكی گشتی، كاریگەریی ئەرێنی لەسەر ئابوری ئێران دروست دەكات.
دانوستانەكان كە لە مانگی ئەیلولی 2013وە تا تەمموزی 2015 درێژەیان كێشا، جۆرێك بوون لە مانگی هەنگوینی ئەمریكایی و ئێرانی كە لەو دەمەدا بە پەرەسەندێكی بێ‌ پێشینە لەدوای روخانی حوكمی شاهانە لە ساڵی 1979دا، لێكدانەوەی بۆ دەكرا.
دۆخەكە بەوشێوەیە بوو تا هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ئەمریكا كە لێوەی ئیدارەی ئەمریكایی لە دیموكراتەكانەوە بۆ كۆمارییەكان گۆڕی و دۆناڵد ترەمپ جڵەوی سەرۆكایەتی وڵاتەكەی گرتەدەست، هەر لە سەرەتاوە سەرۆكە نوێیەكە، بەڵێنیدا بوو رێكەوتنی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران هەڵبوەشێنێتەوە، ئەو هەنگاوەیشی بە یەكێك لە دەستكەوتەكانی ئیدارەی لەقەڵەمدابوو.
لە 8ی ئایاری رابردووشدا، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا، پاشەكشەكردنی وڵاتەكەی لە رێكەوتنە ئەتۆمییەكە راگەیاند، و ئاماژەی بە سەپاندنەوەی هەموو ئەو سزایانە كرد كە لە دوای رێكەوتنەكە لەسەر ئێران هەڵگیرابوون.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

توركیا سوورە لەسەر ئاشكراكردنی چارەنووسی تەرمەكەی خاشقچی

توركیا ئاماژە بە رادەستكردنی تۆماركراوەكانی تایبەت بە كوژرانی جەمال خاشقچی ...