سەرەکی » دۆسێ » سوریا: ژمارەی كوژراوەكان 350 هەزار كەس تێدەپەڕێنێت

لە ساڵی 2011وە

سوریا: ژمارەی كوژراوەكان 350 هەزار كەس تێدەپەڕێنێت

روانگەی سوریا بۆ مافەكانی مرۆڤ كە بارەگاكەی لە لەندەنی پایتەختی بریتانیایە دەڵێت، بەهۆی ئەو جەنگە ئەهلییەی لە ساڵی 2011وە لە سوریادا بەرپابووە، ژمارەی كوژراوەكان گەیشتۆتە زیاتر 350 هەزار كەس.
روانگەی سوریا بۆ مافەكانی مرۆڤ لە 12ی ئاداری 2018 لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاندبوو»ژمارەی كوژراوەكان لە جەنگی ئەهلی سوریا لەماوەی حەوت ساڵی رابردوودا گەیشتۆتە 353.935 كەس، و 85%ی كوژراوەكانیش بەدەستی سوپای سوریا و هاوپەیمانەكانی كوژراون».
وەك روانگەكەش ئاماژەی پێكردووە، لەنێوان ئەو ژمارەیەدا، 106.390 كەسیان مەدەنین.

هێزەكانی حكومەتی سوریا لە غوتەی شەرقی
ئاژانسی دەنگوباسی روسیا لە زاری عەقیدێكی سوپای سوریاوە بڵاویكردبۆوە كە هێزەكانی حكومەت وەرشەیەكیان بۆ دروستكردنی چەكی كیمیاوی لە غوتەی شەرقی دۆزیوەتەوە.
پێشتر ئاژانسی دەنگوباسی رەسمی سوریا (سانا) بڵاویكردبۆوە كە هێزەكانی سەر بە حكومەتی سوریا، دەستییان بەسەر گوندی مدیرای ستراتیژیدا گرتووە كە دەكەوێتە سنوری ناحیەی حەرەستا لە ناوچەی دوما لە غوتەی شەرقی، ئەوەش وایكردووە لەو ناوچەیەدا چەكدارانی ئۆپۆزسیۆن بە تەواوەتی گەمارۆ بدرێن.
سانا لە زاری پەیامنێری ئاژانسەكەوە بڵاویكردبۆوە، ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكان لە ناوچەكانی دەوروبەری شارۆچكەی جسرەین و گوندی عفتریس چڕبوونەتەوە.
بە گوتەی روانگەی سوریاش بۆ مافەكانی مرۆڤ، پێكداهەڵپژانی توند لە نزیك حەرەستا و ناوچەكانی نێوان مدیرا و عەرەبەین و شوێنەكانی تردا هەیە.
هێزەكانی حكومەتی سوریا هێرشەكەیان بۆسەر غوتەی شەرقی كردووە بە دوو بەشەوە، بەوپێیەی «جیش الاسلام» دەستی بەسەر بەشی باكووردا گرتووە كە شارۆچكەی دوما لەخۆدەگرێت و بارەگای سەرەكی گروپەكەیە، بەشی دووەمیش كە باشووری ئەو ناوچەیە دەكات، لەلایەن گروپی «فیلق الرحمن»ەوە كۆنترۆڵكراوە.
روانگەی سوریا رایگەیاندبوو، دانوستان بە نێوەندگیری كەسێتییەكانی ئەو ناوچەیەی لەژێر دەستی گروپی «فیلق الرحمن»دایە لەنێوان حكومەتی سوریا و ئەو گروپەدا بەڕێوەدەچێت، دەنوستانەكەش هەرردوو شارۆچكەی حەموریە و كفر باتنا دەگرێتەوە.

گروپەكان چەكدارەكان بوونی دانوستان رەتدەكردەوە
هەردوو گروپی «فیلق الرحمن» و «جیش الاسلام» پێشتر رەتیانكردبۆوە رازیی ببن بە رێكەوتن لەگەڵ حكومەتی سوریا.
وتەبێژی (فیلق الرحمن) بە كەناڵی (العربیە)ی سعودیەی راگەیاندبوو»ئەو راپۆرتانەی لەلایەن میدیاكانی سوریا و روسیاوە، باسیان لە رێكەوتنی چاوەڕوانكراو لەگەڵ دەسەڵاتدارانی سوریادا كردبوو، هەڵبەستراون و دوورن لە راستییەوە».
بەر لەوەش، گروپی «جیش الاسلام» كە بە گەورەترین گروپی چەكدار لە غوتەی شەرقی دادەنرێت، رەتیكردبۆوە هیچ جۆرە گفتوگۆ و دانوستانێكی لەگەڵ حكومەتی سوریادا كردبێت.
لە 24ی شوباتی 2014وە شەڕوپێكدادانی توند لەنێوان هێزەكانی سوپای سوریا و گروپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆن لە دەوروبەری غوتەی شەرقی لە نزیك دیمەشق دەستیپێكردووە، بەو هۆیەشەوە ژمارەیەكی زۆر لە هەردوولا كوژران و برینداربوون، ئەمەش بەپێی روانگەی سوریا بۆ مافەكانی مرۆڤ.
شەڕوپێكدادانەكان وەك روانگەكە ئاماژەیان پێدەكات، هاوكات بوون لەگەڵ تۆپباران و هێرشی ئاسمانی بۆ سەر غوتەی شەرقی، هەرچەندە ئەنجومەنی ئاسایش بەر لەوە بە كۆی دەنگ بڕیاریدابوو «بەبێ‌ دواكەوتن» ئاگربەست لە سوریا بكرێت و كۆتایی بەو شەڕوپێكدادانانە بهێنرێت كە بونەتە مایەی كوژران و برینداربوونی سەدان هەزار كەس.
هێرشی ئاسمانی و بۆردومانەكان بۆسەر ئەو شار و شارۆچكانەی لەلایەن گروپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆنی سوریاوە دەستیان بەسەردا گیراوە بەردەوامن، سەنتەری راگەیاندنی غوتەی سەر بە ئۆپۆزسیۆنی سوریاش، ئاماژە بە كوژرانی دەیان كەس دەكات بەو هۆیەوە.
ئەنجومەنی خۆجێی شارۆچكەی دوما لە غوتەی شەرقی رایگەیاندبوو،شارۆچكەكە لە دۆخێكی كارەستباردا دەژی بەو هۆیەی هەزاران مەدەنی لەگەڵ پێشڕەوی هێزەكانی حكومەتدا روویان تێكردووە.
ئەو ئەنجومەنە كە لەلایەن ئۆپۆزسیۆنەوە سەرپەرشتی دەكرێت دەڵێت، دوای پڕبوونی پەناگە و ژێرزەمینەكان لە پەنابەران، هەزاران خێزان ناچاربوون لە شەقام و باخچە گشتییەكاندا بخەون.
لە بەیاننامەیەكی ئەنجومەنەكەشدا هاتبوو»دوای تێپەڕبوونی نزیكەی مانگێك بەسەر هێرشەكەی سوپای سوریا، دۆخی مرۆیی و خۆراكی لە حاڵەتێكی مەترسیداردان».
نەتەوە یەكگرتووەكانیش دەڵێت، بەهۆی جەنگی سوریاوە، منداڵان بەشێوەیەكی بێ‌ پێشینە رووبەڕووی مەترسی بونەتەوە.
لای خۆیەوە، رێكخراوی یۆنسێفی سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكان كە بایەخ بە منداڵان دەدات رایگەیاندبوو، ژمارەی منداڵە كوژراوەكان لە ساڵی 2017دا بەراورد بە ساڵی پێشووتر، دوو هێندە زیادی كردووە، و پێدەچێت ساڵی 2018ش لە ساڵی پێشوو خراپتربێت.
جەنگ و شەڕوپێكدادانی نێوان لایەنە ناكۆكەكان لە سوریا، بونەتە مایەی كاولكارییەكی گەورەی ژێرخانی سوریا، وێڕای ئاوەربوونی زیاتر لە نیوەی دانیشتوان لەناوخۆ و دەرەوەی وڵاتەكە.
سوریا بۆ حەوت ساڵە ناكۆكییەكی خوێناوی بەخۆوە دەبینێت، لە سەرەتاوە بە خۆپیشاندانی ناڕەزایی لە دژی دەسەڵاتداران دەستیپێكرد كە بەتوندی سەركوتكرا، دواتر ئەو ناڕەزاییە بۆ جەنگ و پێكدادانی چەكداریی كە چەندان لایەن بەشدارییان تێدا كرد، فراوان بوو.

دەركردنی بریندارەكان لە غوتەی شەرقی
رێكخراوی «جیش الاسلام» كە گەورەترین گروپی چەكدارە لە غوتەی شەرقی، لە هەفتەی رابردوودا رایگەیاندبوو، لەگەڵ روسیا كە پشتیوانكاریی سەرەكی حكومەتی سوریایە، گەیشتۆتە رێكەوتن بۆ دەركردنی بریندارەكان لەو ناوچە گەمارۆدراوە.
گروپەكە رونیكردبۆوە، دەركردنی بریندارەكان بەچەند قۆناغێك دەبێت، بەڵام ئاماژەی بە وادەی دەستپێكردنی پرۆسەكە نەكردبوو.
روسیا تەئكیدی لەسەر گەیشتن بەو رێكەوتنە نەكردبۆوە، بەڵام نەتەوە یەكگرتووەكان ئاماژەی بە ئەنجامدانی ئەو وتووێژانە كردبوو كە لەو بارەیەوە ئەنجامدرابوون.
پاش ئەوەی حكومەتی سوریا ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكانی لە غوتەی شەرقی چڕكردەوە لە 18ی شوباتی رابردوو، زیاتر 1100 كەس كوژران و 4 هەزار كەسی تر برنداربوون.
تا كاتی ئامادەكردنی ئەم نوسینە، هێزەكانی سەر بە حكومەتی سوریا 60%ی غوتەی شەرقییان كۆنترۆڵ كردووە كە دەكەوێتە سنورەكانی دیمەشقی پایتەخت و لەم ماوەیەی دواییدا لەلایەن ئەو هێزانەوەی بەسەر چەند بەشێكدا دابەشكرابوو.
پێشڕەوەی هێزەكانی حكومەتی سوریا، بۆتە مایەی ئاوارەبوونی هەزاران خێران، ئەوەش بە گوتەی ئەنجومەنی ئۆپۆزسیۆن لە دۆما «كارەساتێكی مرۆیی» دروست كردووە.
ئەنجومەنەكە دەڵێت، بەهۆی نەگەیشتن بە گۆڕستانەكان، ناچار بوون لانی كەم 70 تەرم لە یەك باخچە بەخاك بسپێرن.
هەر لەو چوارچێوەیەدا، نەتەوە یەكگرتووەكان ئاماژەی بە ئامادەكردنی پرۆژە بڕیارێكی ئەنجومەنی ئاسایش كردبوو كە لێوەی داوای راگرتنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكان دەكات لە هەموو ناوچەكانی سوریا بۆ ماوەی 30 رۆژ.
ولایەتە یەكگرتووەكان، روسیا بە هۆكاریی جێبەجێنەكردنی بڕیارەكەی پێشووی ئەنجومەنی ئاسایش تۆمەتبار دەكات بۆ ئاگربەست لە سوریا.
پێشتر ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان، راپۆرتێكی پێشكەش بە رێكخراوی نێودەوڵەتی كردبوو كە تێیدا ئاماژەی بە دەستپێكردنەوەی شەڕو پێكدادانەكان لە هەموو ناوچەكانی سوریا و چڕبوونەوەیان لە غوتەی شەرقی كردبوو، وێڕای بڕیاری پێشوو ئەنجومەنی ئاسایش بۆ ئاگربەست لەو وڵاتە.
بە گوتەی گۆتێرێس، گەمارۆی سەر غوتەی شەرقی لە هیچ شوێنێكەوە هەڵنەگیراوە، هیچ بریندار و نەخۆشێكیش لەو ناوچەیە نەبراونەتە دەرەوە.
گۆتێرێس دەڵێت، رێكخراوی نێودەوڵەتی پێشنیازی نێوەندگیری كردووە لەنێوان حكومەتی سوریا و بەرپرسانی روس لەلایەك و سێ‌ رێكخراوە سەرەكییەی غوتەی شەرقی لەلایەكی تر كە لە (جیش الاسلام، فیلق الرحمن، ئەحرار الشام) پێكدێت.
لەم ماوەیەی دواییدا بەرپرسانی روس و (جیش الاسلام) لەكاتی پێشڕەوی هێزەكانی سوریا بەرەو ناوچە ئاوەدانەكان لە غوتەی شەرقی، كۆبوونەوەیان كردبوو، سكرتێری نەتەوە یەكگرتووەكانیش لای خۆیەوە ئاماژەی بە بەرەوپێشچوونی ئەو كۆبوونەوانە كردبوو.
روسیا بە نەتەوە یەكگرتووەكانی راگەیاندبوو، ئاگربەستی تاكلایەنەی لە بەشی باكووری دەوروبەری دوما كە (جیش الاسلام) تێیدا باڵادەستە، دەستپێكردووە.
وتوێژەكانی لە سەرەتای هەفتەی رابردوودا دەستییان پێكردبۆوە، (جیش الاسلام)یش رایگەیاندبوو كە لە ئەنجامی وتوێژەكاندا گەیشتوونەتە رێكەوتن بۆ دەركردنی بریندارەكان لە غوتەی شەرقی، تا چارەسەریی پێویستیان بۆ بكرێت.
نەتەوە یەكگرتووەكان دەڵێت، زیاتر لە هەزار كەس كە زۆربەیان ژن و منداڵن، لە غوتەی شەرقی بریندارن و برینەكانیان سەختە و پێویستیان بەوەیە بەشێوەیەكی خێرا لەو ناوچە گەمارۆدراوە ببرێنە دەرەوە و چارەسەرییان بۆ بكرێت.
سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان، نیگەرانی خۆی بەرانبەر بە بۆردومانی گروپەكانی ئۆپۆزسیۆنیش بۆ ناوچە جێنشیتەجێكان لە دیمەشق دەربڕیبوو كە دەیان كوژراو و بریندارییان لێكەوتبۆوە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

ئەمریكا: سزای زیاتر بەسەر ئێراندا دەسەپێنین

دوای ئەوەی ئێران رێژەی رێگەپێدراوی پیتاندنی تێپەڕاند و پیتاندنی یۆرانیۆمی ...