سەرەکی » وتار » د.عیزه‌دین مسته‌فا » ئینسكلۆپیدیایەك

ئه‌م كونجه‌ش

ئینسكلۆپیدیایەك

كتێبێكم لەبەر دەستدایە، بەوپەڕی زەوقەوە خوێندومەوە. كتێب چی؟ ئینسكلۆپیدیایەك. هەر كونجێك بەس نی یە- بۆ لەسەر نووسینی-بەڵكو هەر وەك كتێبەكە بە ئینسكلۆپیدیایەك ئەژمێرم. لەبارەیەوە نووسینیش چەند كونجی دەوێ. با ئەمە سەرەتا بێت بۆی.
كتێبەكە ناوی (لەبەردەم شكۆی مرۆڤە مەزنەكاندا) یە- كە مامۆستا عەلی عەبدوڵڵا نوسیوێتی. مامۆستا عەلی-ئەندامی یەكەم خولەكی (سیانزە ساڵەی پەرلەمانی كوردستان) بوو. مامۆستا بووە- بەشی كوردیی زانكۆی بەغدای تەواو كردووە. لە كەسە ناسراوەكانی تیرەی (ئەلكەوازی) ی ئیڵی جافە. بەڵام نووسینەكانی هەر بەناوی (م. عەلی) یە وە بڵاو دەكاتەوە. لە كتێبێكی 583 لاپەڕەی قەوارە گەورەدا زانیاریی ئینسكلۆپیدیایی لەبارەی شەهیدان ‌و تێكۆشەرانی كوردەوە بڵاو كردۆتەوە.
هەمومان ناوی شەهیدە دیارەكان دەزانین. بەڵام پێش ئەم كتێبە بەنرخە- ناوی شەهیدانی فڵان شەڕ یا بەداراكردنی فڵان ڕۆژی بەندیخانەی بەغدا- یا فڵان شوێنی ئەم كوردستانە كوڵنەدەرە لای زۆر كەس دیار نەبوون.
ئای چەند پێشكەشكردنێكی جوان ‌و بەسۆزە كە مامۆستا عەلی كتێبەكەی پێشكەش دەكا بە: (خوێنی گەشی شەهیدان- بە گۆڕستانی ئێسك ‌و برسكی ئەنفالكراوەكان- بە خەرمانی شانازییەكانی پێشمەرگە قارەمانەكان- بە تفەنگە دا ماڵە خاسكراوەكان- بە خانووە قووڕە ڕووخاوەكان، بە تراكتۆرە بێنازەكان- بە ئەدیداس ‌و پاتە لاسیكە لەیادچووەكان).
جارێك باسی كتێبێكی چەند بەرگیی نووسەرێكم كردبوو كە كابرای نووسەر بەناوی كەسانی ناسراوی بنەماڵەكەی خۆیەوە 472 وێنەی خۆی پێ بڵاو كردۆتەوە. بەڵام مامۆستا عەلی كۆششێكی قارەمانانەی خستۆتە كار بۆ كۆكردنەوەی ژمارەیەك (لەوە زیاتری) وێنەی ئەو شەهیدە بێ ناوانەمان. بێگومان شەهید كردن ‌و بە گولە بەكوشتن ‌و بە داراكرنی هیچ شەهیدێكی تێكۆشەر شادمانمان ناكات. بەڵام ئەو وێنانەی ئەو كتێبە شادمانی كردم. كە زانیم- تێكۆشەرێكی وەفادار بۆ كورد ‌و بۆ شەهیدانی- كونج ‌و كەلەبەر گەڕاوە‌و وێنەی ئەو هەموو شەهید ‌و تێكۆشەرەی كۆ كردۆتەوە‌و كە خەندەیان بەرامبەر بە مەرگ ‌و سێدارە دوژمن ترسێنەرە.
ئەوەی زورتر لەم كتێبەدا باری سەرنجی ڕاكێشام. منێك كە ساڵەهای ساڵ وانە (یا دەرسی) دیالێكتە كوردی یەكان ‌و بەشە دیالێكت ‌و تەنانەت بەشە بەشە دیالێكتەكانم ووتۆتەوە. كوردستانیش بەشی خۆم گەڕاوم- بەڵام لەم كتێبە بەنرخە دا دەیان، بەڵكو سەدان ووشەی تازەی كوردیم دی-كە نەمبیستوون، یا نایانزانم. لە زۆر لاپەڕەدا نیشانەم لای ئەو ووشانەوە داناوە. بۆ ئەوەی بە دانیشتنێك لەگەڵ مامۆستا عەلیدا شاد بم ‌و یەكە یەكە ئەو ووشانەی لێ بپرسم. ئایا ووشەی چ ناوچەیەكن، لەم كوردستانە بەرینە، دابەشكراوەدا. ئایا هەر ووشەی ناو (ئەڵكەوازی )ن-یا هەموو (جاف) ن ‌و من نەمبیستوون ‌و نایانزانم، خۆ منیش لە سەرێكەوە (جاف) ی مكاییڵیم ‌و خۆم بەنەوەی مەولانا خالیدی نەقشبەندیی گەورە دەزانم.
ئەو ووشە كوردیی یە ڕەسەنانە ئەوەی فێر كردم كە مامۆستاش سوودی گەورە لە قوتابی خۆی وەرگرێ. ئەكەر شانازی بەوەوە بكەم كە چوار ساڵ دەرسم بە مامۆستا عەلی ووتووە ‌و سیانزە ساڵ- بەپێی تیپی (حەرف) ی عەین لەگەڵ ئەودا لە پەرلەمانی كوردستاندا بە تەنیشت یەكەوە دانیشتووین. وا ئێستا لەپاڵ شانازی یەوە بە دۆستایەتیی ئەوەوە- جارێكیتر ئەوە فێربووم كە مامۆستا دەرس لە (كۆنە قوتابیی) خۆی وەرگرێ.
ئەم كونجە-سەرەتایەكە بۆ لێكۆڵینەوەیەكی فراوان لەبارەی ئەم كتێبە بەنرخەوە.
سڵاو بۆ مامۆستا عەلی

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

شه‌هید دارا تۆفیق

كه‌سێكی زۆر نزیكی خۆم پێی ووتم: سه‌یری ئه‌م هه‌موو كه‌ناڵانه‌ی ...