سەرەکی » ئابووری » بازرگانیی خزمەتگوزاری هاوكاری گەشەكردنی ئابووریی جیهانە

بازرگانیی خزمەتگوزاری هاوكاری گەشەكردنی ئابووریی جیهانە

فەیسەل عەلی*

خزمەتگوزاریی بە جێگیر و خیرایی هەنگاو بەرەو گرتنی پێگەیەكی پێشكەوتوو لە ئابووریی جیهان دەنێت، چەند دەیەیەكە بازرگانیی خزمەتگوزاری، بە پشت بەستن بە گەشەكردنی بازرگانیی نێوان دەوڵەتان، بووەتە تەوەرێكی سەرەكی گەشەی ئابووریی جیهان.
چەندین دەوڵەتی پێشكەوتوو بەشێوەیەكی بنەڕەتی لەچوارچێوەی ئابوورییە نیشتمانییەكانیاندا پشت بە خزمەتگوزاری دەبەستن، لەو دەوڵەتانە، بۆ نمونە، بریتانیا، كە تێیدا كەرتی خزمەتگوزاری بەشێكی گرنگیی كۆی بەرهەمی ناوخۆیی پێكدێنێت. لە دەوڵەتە هەڵكەوتووەكانیش خزمەتگوزاری پێشكەوتنێكی باشی بەخۆیەوە دیوە، هێشتا ئەم كەرتە روو لە گەشەكردنێكی گەورەیە، كە هاوكاتی ئەو ئاراستەی گەشەكردنە داهێنانی پێویستیش هەیە. تەنانەت لە دەوڵەتانی عەرەبی كەنداو ئەم كەرتە پێشكەوتنێكی باشی بەخۆیەوە دیوە، بە رادەیەك كە خودی كەرتی خزمەتگوزاریی بووەتە تەوەرێكی بنەڕەتی ئابووریی زۆربەی دەوڵەتانی جیهان.

هاوكاریی گەشەكردنی ئابووریی دەوڵەتان بن
لەسەر ئەم بنچینیەوە، بەپێی ئامارەكانی رێكخراوی بازرگانیی جیهانی، سروشتییە كە بازرگانیی خزمەتگوزاریی ساڵانە بە رێژەی (5,4 %) گەشە بكات. ئەم جۆرە بازرگانییە بووەتە توخمێكی زۆر زیندووی بازرگانیی جیهانی. لەبەر ئەم هۆكارەشە كە رێكخراوی بازرگانی داوای پتەوكردنی هاوكاریی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەكات تا پشتیوانی ئەم كەرتە گرنگە بكەن. بازرگانیی خزمەتگوزاری خزمەتگوزاریی دارایی و ئەندازیاریی تەلاسازی و پەیوەندیی و گواستنەوەی ئاسمانیش لەخۆ دەگرێت، هەموو ئەم بوارانە بە كردەوە دەتوانن هاوكاریی گەشەكردنی ئابووریی دەوڵەتان بن.
وەك ئاشكرایە ئێستا ئابووریی جیهان بەدەست پاشەكشێی گەشەی ئابوورییەوە دەناڵێنێ، بە رادەیەك هەندێك لە دامەزراوە نێودەوڵەتییەكان پێشبینی دەكەن كە ئابووریی جیهان بەرەو داچوون (الركود) بچێت، بەتایبەتیش بەهۆی توندبوونی جەنگ و شەڕە بازرگانییەكانی نێوان دەوڵەتە پێشكەوتووەكان یان ئەو ئابوورییانەی سەنگ و قورسایی گەورەیان لەسەر ئاستی جیهان هەیە.

لە دەوڵەتە پێشكەوتووەكان بەرەو پێش دەچێت
ئەوەی جێی سەرنجدانە، ئەو پێشكەوتنەی بازرگانیی خزمەتگوزاری بەخۆیەوە دەیبینێت بەشێوەیەكی راستەوخۆ پەیوەندیی بە گۆڕانگاریی و پێشهاتەكانی گۆڕەپانی نێودەوڵەتییەوە هەیە. بەپێی لایەنە پەیوەندیدارەكان، تەكنەلۆجیا و گۆڕانكارییەكانی كەشوهەوا و هەڵكشانی داهات و گۆڕانكاریی دیموگرافی رۆڵێكی بنەڕەتی لە ئایندەی ئەم بازرگانییە گەشەكردووەدا دەبێت. هەروەها داهێنان و پڕۆژە پێشكەوتووەكان تەوەرێكی سەرەكی گەشەگردنی ئەم جۆرە بازرگانییەن، ئەمەش بە رۆڵی خۆی بوارێكی گەورە بۆ پێشكەوتنی تەكنەلۆجیا دەرەخسێنێت، بەتایبەتی ئەگەر زانیمان كە خزمەتگوزاریی نزیكەی نیوەی كۆی بەرهەمی ناوخۆیی زۆربەی دەوڵەتانی جیهانە، ئەو بەركەوتەیشی بەشێوەیەكی بەرفراوان لە دەوڵەتە پێشكەوتووەكان بەرەو پێش دەچێت، بە جۆرێك دەگاتە سێ لەسەر چواری كۆی بەرهەمی ناوخۆییان، بەبێ ئەوە بیرمان بچێت كە رێژەكەی لە سەر ئاستی دەوڵەتانی هەڵكەوتووش روو لە زیادبوونە، ئەمەش بە گشتی رۆڵی ئەم كەرتە لە ئابووریی جیهان زیاد دەكات.

تا ساڵی 2040 (50 %) بەهاكەی بەدیبهێنێت
بەپێی ئەو ئامارانەی رێكخراوی بازرگانیی نێودەوڵەتی بڵاویكردۆتەوە، لە ساڵی 2017 بەهای بازرگانیی خزمەتگوزاری گەیشتۆتە (13,3) تریلیۆن دۆلار. ئەم بەهای بازرگانییە ئاستێكی بەرزی گرتووە لەناو مەیدانەكانی تری ئابووریی جیهاندا، ئەگەر گەشەكردنی ئەم جۆری بازرگانی بەم شێوازە بەردەوامی هەبێت، پێشبینی دەكرێت تا ساڵی 2040 (50 %) بەهاكەی بەدیبهێنێت. لە هۆكارە سەرەكییەكانی ئەم گەشەكردنە، پاشەكشێی تێچوونی بازرگانیی خزمەتگوزارییە، هەروەها بە دیجیتاڵبوون كە باڵی بەسەر زۆربەی مەیدانەكاندا كێشاوە، واتە تێچوون دابەزیوە چونكە كارلێكی راستەوخۆی نێوان لایەنەكانی ئەم بازرگانییەش پاشەكشێی كردووە.
لەسەر ئەم بنەمایە، پێشبینی دەكرێت ئەم جۆرە بازرگانییە بەردەوام گەشە بكات و بەركەوتی لە ئایندەی ئابوورییدا گەورەتر بێت. ئەم ئایندەیەش زۆر دوور نییە بەتایبەتی لەگەڵ ئەو پەرەسەندنە گەورە و خێرایەی كە ئامرازە پێویستەكانی ئەم بارگانییە بەخۆیەوە بینیویەتی و دەیبینێت. چەند دەیەیەكی كەمی رابردوو بازدانی جۆری لەم جۆرە بارگانییەدا روویداوە، كە بەشدارییەكی دیاری لە پشتیوانی و گەشەكردنی هەمەلایەنەی ئابووریی جیهاندا كرد.

* سەرۆكی مونتەدای ئابووریی كوردستان

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*