سەرەکی » ئاراستە » میرەكانی میرنشینی بابان

میرەكانی میرنشینی بابان

(هەشتەم)
سەلیم پاشا(1743-1751ز)

عومەر ئیسماعیل مارف

سەلیم بەگ، كوڕی (بەكرەسوور بەگ1703-1714ز)ی میری پێشووتری بابان بووە. سەرەتای دەركەوتنی لە سەر شانۆی رووداوەكان، دەگەڕێتەوە بۆ ئەو كاتەی (نادر شا1736-1747ز)ی ئێران بە مەبەستی داگیركردنی بەغدا، ساڵی (1743ز) هێرشێكی گەورەی بە فەرماندەیی خۆی و بە سوپایەكی (170) هەزار سەربازیی لە دوو قۆڵی (شارەزوور و مەندەلی)ەوە بۆ داگیركردنی سەرتاسەری عێراق دەست پێ‌ كردوە. لەو هەڵمەتەدا زوربەی گوند و قەڵاكانی دەشتی شارەزوور داگیر و تاڵان كراون كە سەلیم بەگ لەو كاتەدا لەلایەن (خالد پاشا1729-1743ز)ی ئامۆزایەوە بە سەرپەرشتیاری ناوچەكە دیاری كراوە.

نادرشا بە هەواڵەكەی زانیووە
ئەگەرچی سەلیم بەگ بە هۆی نەبوونی هێزێكی پێویست و تۆكمە، لەوە دڵنیابووە ناتوانێت روو بە رووی هێزی داگیركەری ئێران ببێتەوە، داوای لە سوارە چەكدارەكانی خۆی كردوە بۆ ئەوەی بوون و هێزی بابانییەكان لە ناوچەكەدا بسەلمێنن، لە دواوە هێرش بكەنە سەر پاشكۆی سوپاكە و بارگە و پێداویستیە تایبەتییەكانی نادر شا دەست بەسەردا بگرن. دوای پەلاماردان و كوشتنی چەند پاسەوانێك و پەرتەوازەبوون و هەڵاتنی ئەوانی تر، ئینجا توانیوویانە بە ئاسانی دەست بەسەر تەواوی كاروانەكەدا بگرن و تاڵانیان كردوە.
دوای ئەوەی نادر شا بە هەواڵەكەی زانیووە، لەبەر ئەوەی لەو كاتەدا مەبەستی بووە كوردەكان لە خۆی نزیك بكاتەوە و یارمەتی (ئەحمەد پاشا1723-1747ز)ی والی بەغدا نەدەن، نامەیەكی بۆ سەلیم بەگ ناردوە و لە بەرامبەر ئەو بوێرییەدا جگە لە ستایش كردن، داوای لێ‌ كردوە ئەو كەلوپەلانەی دەستی بەسەردا گرتووە بیگەڕێنێتەوە، هەروەها حەزیش دەكات سۆز و خۆشەویستی خۆی بۆ پیاوێكی چاو نەترسی وەكو ئەو نیشان بدات و لە بارەگاكەی خۆی دا پێشوازی لێ‌ بكات، كەواتا پێویستە لە زووترین كات دا سەردانی بكات. هەر بۆیە سەلیم بەگ زۆر ئازایانە و بێ‌ دواكەوتن چووە بۆ دیدەنی نادر شا.

بە خۆی و هەزار سواری بابانییەوە
بەپێی سەرچاوەكان؛ دوای گفتوگۆ و دانیشتنێكی دوور و درێژی دۆستانە، هەمان كات نادر شا فەرمانڕەوایی قەڵا چوالان و میرنشینی بابانی بە سەلیم بەگ سپاردوە و لە پشتیوانی و پاراستنیشی دڵنیای كردوەتەوە. لە بەرامبەریش دا سەلیم بەگ، بەڵێنی داوە لەمەو دوا وەكو پاسەوانێك بە خۆی و هەزار سواری بابانییەوە لە خزمەت نادر شادا بێت.
كاتێك خالد پاشای میری بابان هەواڵی لادانی خۆی و دەستبەكاربوونی سەلیم بەگی ئامۆزای بیستووە و دڵنیابووە لەوەی كە توانای بەرەنگاربوونەوەی نییە، بە ناچاری لەگەڵ خێزان و دەست و پێوەندەكانی دا بڕیاری داوە بەرەو ئەستەمبوڵ كۆچ بكات.
جێگای ئاماژەیە، بە درێژایی خەریك بوونی هێزەكانی ئەحمەد پاشای والی بەغدا بە شەڕ كردن و روو بە رووبوونەوە لەگەڵ سوپای نادر شادا، سەلیم پاشا بە سەربەخۆیی كاروبارەكانی میرنشینی بابانی راپەڕاندوە و هیچ كاتێك گوێی بە فەرمان و داواكارییەكانی والی نەداوە، بەو هۆیەوە لەو كاتەدا و لە رووی بەڕێوەبردنەوە میرنشینی بابان بە كردوە لە دەسەڵاتی ئیمپڕاتۆریەتی عوسمانی دابڕاوە.

لە دین هەڵگەڕاوە دادەنرێت
دوای كوژرانی نادر شای ئێران لە (20-6-1747ز)دا، ئەحمەد پاشا ئەوەی بە هەل زانیووە بۆ ئەوەی سزایەكی توندی سەلیم پاشا بدات و میرنشینی بابان بهێنێتەوە ژێر دەسەڵاتی قەڵەمڕەوی بەغدا، هەر بۆیە بە فەرماندەیی خۆی و بە هاوكاری (مورتەزا پاشا)ی والی ئەو كاتەی كەركوك و بەشێك لە بەگە بابانییەكان و فەرمانڕەواكانی كۆیە و باجەلان بە تەواوی هێزەكانیانەوە، هێرشی بۆ سەر سەلیم پاشا دەست پێ‌ كردوە. دوای ئەوەی لەلایەن مەلا و شێخ و زانایانی ئاینییەوە ئاگادارییەك بڵاوكراوەتەوە، هەرچی شەڕی سوپای والی بەغدا و خەلیفەی عوسمانی بكات بە لە دین هەڵگەڕاوە دادەنرێت! هەر بۆیە سەلیم پاشا جگە لە پیاوەكانی خۆی كەسی بە دەورەوە نەماوە، ئەویش بە ناچاری رایكردوە و لە قەڵای (سرۆچك(1))دا خۆی پەناداوە، (شێر بەگ)ی براشی ناردوە بۆ قەڵای (قەمچووخە) كە لەو كاتەدا قەڵایەكی سەخت بووە و كەوتووەتە سەر دەربەندێكی زنجیرە چیای (سارا) لە باشووری خۆر هەڵاتی دوكان.
دوای ئەوەی ئەحمەد پاشا بە رێگای (حەسەن تەپە و تابین)دا پەلاماری قەمچووخەی داوە، رۆژی (12-9-1747ز) و لە هەشتەم رۆژی مانگی رەمەزان دا شێر بەگ بە دیل گیراوە، پاشان هێزەكەی بە رێگای (گێچینە، سوسێ‌، تەپەرەش، سەر چنار، تەپەكەل و بێستان سوور)دا لەوێوە بە ناو دەشتی شارەزووردا بەرەو قەڵای سرۆچك پێشڕەوییان كردوە. دوای گەمارۆدانی سەلیم پاشا، هەمان كات بە هۆی ئاو و هەوای ناسازگاری ئەو كاتەی وەرزی هاوینی ناوچەی شارەزوور، نەخۆشی مەلاریا بڵاوبووەتەوە و زوربەی سەربازەكانی ئەحمەد پاشا تووشی لەرز و تا بوون و خۆیشی نەخۆش كەوتووە.

بۆی بووە بە تكاكار
بەپێی هەندێك سەرچاوە؛ ئەگەرچی دواتر سەلیم پاشا داوای بەخشین و لێ‌ بووردنی لە ئەحمەد پاشا كردوە، ئەویش بەو مەرجەی روو لە ئێران وەربگێڕێت لێی خۆشبووە، هەروەها بە مەبەستی گوێڕایەڵی و پەیمان نەشكاندنیش كوڕێكی خۆی كردوە بە بارمتە لای والی بەغدا، هەروەها لەو بابەتەدا ئاماژە بە گرنگی رۆڵی دایكی سەلیم پاشاش دەكرێت كە بۆی بووە بە تكاكار لای ئەحمەد پاشا.
دوای ئەوەی نەخۆشی سوپاكەی و خودی ئەحمەد پاشای شپرزە كردوە، بە پەلە پاشەكشەیان كردوە بۆ سەرای (سەید سادق) كە پاشاكانی پێشووتری بابان بە مەبەستی راو كردن دروستیان كردوە. ئینجا ئەحمەد پاشا بە فەرمانێك ئاڵوگۆڕی بە چەند فەرمانڕەوایەكی ناوچە كوردییەكان كردوە، لەوانە؛ (سلێمان بەگ)ی كوڕی خالد پاشای میری پێشووتری بە میری بابان و (محەمەد بەگ)ی براشی بۆ قەرەداخ دەست نیشان كردوە، هەروەها لە بنەماڵەی میرەكانی سۆران، (عوسمان بەگ) بۆ كۆیە و (قۆچ بەگ)ی برای بە فەرمانڕەوای هەولێر داناوە. لە بەگەكانی باجەلان-یش، (عەبدوڵڵا بەگ)ی بە فەرمانڕەوای درنە دیاری كردوە، دواتر بە نەخۆشی بەرەو بەغدا گەڕاوەتەوە.

بە فەرمانی سوڵتانی عوسمانی
دوا جار هەمان ساڵی (1747ز) لە (دەلی عەباس) ناحیەی مەنصوریەی ئێستا، دوای (28) ساڵ فەرمانڕەوایی بە جۆرێك (4) ساڵ والی بەسرە و لە دوو جاردا ماوەی (24) ساڵیش والی بەغدا، كۆچی دوایی كردوە و تەرمەكەی براوەتەوە بۆ بەغدا و لە گۆڕستانی (ئیمامی ئەعزەم-ئەبو حەنیفەی نوعمان) بە تەنیشت گۆڕی (حەسەن پاشای نوێ‌1704-1723ز)ی باوكییەوە بە خاك سپێردراوە.
هەرچەندە دوای مردنی ئەحمەد پاشا، بە فەرمانی سوڵتانی عوسمانی چەند كەسێك بۆ ماوەیەكی كورت وەكو والی بەغدا دانراون، بەڵام دواتر (سلێمان پاشای كۆڵەمەن1750-1761ز(2))ی زاوای ئەحمەد پاشا بە فەرمی بووە بە والی تازەی بەغدا.
ئەگەرچی ئەحمەد پاشا پێش ئەوەی بمرێت سەلیم پاشای لە میرایەتی بابان خستووە و سلێمان پاشای كوڕی خالد پاشای لە شوێنی داناوە، بەڵام سەلیم پاشا كەڵكی لە ئاژاوە و پشێوی ئەو دوو ساڵەی بەغدا وەرگرتووە، هەر بۆیە لە ناوچە سنوورییەكانی بابان ماوەتەوە و لە ململانێ‌ دا بووە لەگەڵ سلێمان پاشا.
هەر بۆیە هەمان ساڵی (1750ز) سلێمان پاشای والی تازەی بەغدا، دووبارە سەلیم پاشای بە میری بابان داناوەتەوە. هەرچەندە سلێمان پاشای بابان بە خۆشی ملی نەداوە و بەرەنگاری كردوە، بەڵام لە روو بە رووبوونەوەكان دا شكاوە و بە ناچاری پاشەكشەی كردوە بۆ ناوچەكانی خۆر هەڵات و پەنای بردوە بۆ (حەسەن عەلی خان1748-1751ز)ی والی ئەو كاتەی میرنشینی ئەردەڵان.

عەلی خان گوێی پێ‌ نەداوە
دوای ئەوەی سەلیم پاشا داوای لە والی ئەردەڵان كردوە سلێمان پاشا داڵدە نەدات، بەڵام حەسەن عەلی خان گوێی پێ‌ نەداوە و بە مەبەستی دووبارە دانانەوەی سلێمان پاشا و دوورخستنەوەی سەلیم پاشا بە هێزێكی زۆرەوە بەرەو قەڵا چوالان كەوتووەتە رێ‌. لە بەرامبەریش دا، سەلیم پاشا داوای هاوكاری لە سلێمان پاشای والی بەغدا كردوە، ئەویش (محەمەد ئەفەند)ی كەهیەی بە (7) هەزار سەرباز و هێزی فەرمانڕەواكانی كۆیە و هەریر بۆ هاوكاری ناردوە. كاتێك هەردووك سوپا لە نزیك (مەریوان) روو بە رووی یەكتری بوونەتەوە، سەلیم پاشا (فەرهاد بەگ)ی كوڕی بە نوێنەرایەتی خۆی ناردوە بۆ لای حەسەن عەلی خان بۆ ئەوەی لەبری شەڕ بە ئاشتیانە كێشەكە چارەسەر بكەن و سلێمان پاشا بدەنەوە دەستی بابانییەكان، بەڵام والی ئەردەڵان سوور بووە لەسەر خواستەكەی خۆی و لە رۆژی (29-7-1750ز) شەڕێكی گەورە روویداوە. سەرئەنجام، هێزی والی ئەردەڵان و سلێمان پاشا تووشی شكانێكی زۆر خراپ بوون و لەلایەن سەلیم پاشاوە تەنانەت پایتەختی میرنشینەكەش داگیركراوە و ماوەی (13) رۆژ لە سنەدا تاڵان و كاولكاری كراوە، ئینجا هێزەكانی میری بابان گەڕاونەتەوە.

عەلی خان گوێی پێ‌ نەداوە
بەپێی سەرچاوەكان؛ دوای ئەوەی ساڵی (1751ز) سەلیم پاشا لە والی بەغدا یاخی بووە، بە نهێنی و پشتیوانی حكومەتی ئەو كاتەی ئێران، لەگەڵ عوسمان پاشای فەرمانڕەوای كۆیە رێككەوتووە بە مەبەستی جیابوونەوە لە دەسەڵاتی سلێمان پاشا و تاك لایەنە سەربەخۆییان راگەیاندوە. دوای ئەوەی بەرەبەرە دەستیان بەسەر ناوچەیەكی زۆردا گرتووە، ئینجا سلێمان پاشای والی لە مانگی حوزەیرانی ئەو ساڵەدا بە سەركردایەتی خۆی هێرشی كردوەتە سەریان، دوای ئەوەی سەلیم پاشا بە تێكشكاوی هەڵاتووە بۆ ئێران، هەمان كات عەبدوڵڵا پاشای (درنە و باجەلان)یش بۆ ئێران رایكردوە، بەڵام لەبەر ئەوەی پێشتر عوسمان پاشا و قۆچ پاشای برای لە هێرشی سوپای ئێرانییەكان دا زۆر بە تووندی روو بە روویان بوونەتەوە، هەر بۆیە ئەوان نەیانوێراوە پەنا بۆ ژێر دەسەڵاتی حكومەتی ئێران ببەن.
كاتێكیش عوسمان پاشا نەیتوانیووە لە ناو كۆیە روو بە رووی سوپای والی بەغدا ببێتەوە، بە (1500) سەربازەوە پاشەكشەی كردوە بۆ شاخی (ئاوەگرد)ی باكووری خۆر هەڵاتی كۆیە و دامەزراوە. هەرچی قۆچ پاشاش بووە هەر لە قەڵای هەولێردا ماوەتەوە، بەڵام سەرەڕای شەڕ و روو بە رووبوونەوەیەكی زۆر جوامێرانە، دوا جار كۆتایی بە دەسەڵاتی هەردووكیان هاتووە(3)!
لەو بارەیەوە، شێخ رەسوڵ حاوی كەركوكلی لە كتێبی (دوحە الوزراء فی تاریخ وقائع بغداد الزوراء )دا، نووسیوویەتی: « … سەلیم پاشا خۆی لە ئێرانییەكان دەبردە پێش و بە رێككەوتننامە پەیوەندی لەگەڵیان دا دەبەست، لەو دواییەش دا لەگەڵ موتەسەڕیفی كۆیسنجەق عوسمان پاشا رێككەوت و جیابوونەوە و سەربەخۆیی جاڕدا، هەردووكیان بە كەیفی خۆیان لە ناوچە كوردیەكە پەلاماریان دەبرد و دەسووڕانەوە و وردەوردە دەستیان بەسەردا دەگرت … «.
دوای ئەو رووداوانە، دووبارە سلێمان پاشا لە ساڵی (1751ز)دا، بە فەرمانی سلێمان پاشای والی بەغدا بووەتەوە بە میری بابان. لەو كاتەش دا، سەلیم پاشا ماوەیەك لە سەر سنوورەكانی نێوان میرنشینی بابان و ئەردەڵان ماوەتەوە، كاتێك حەسەن عەلی خانی والی ئەردەڵان سەر گەرمی شەڕ و روو بە رووبوونەوە بووە لەگەڵ هێزەكانی (كەریم خانی زەند1747-1779ز(4))، سەلیم پاشا سوودی لەو دەرفەتە وەرگرتووە و هێزێكی (18) هەزار سەربازی ئامادەكردوە، دوای ئەوەی بە هاندان و هاوكاری پیاوە گەورە و ریش سپییەكانی ناوچەكە و بە تایبەت (محەمەد عەلی سوڵتان)ی فەرمانڕەوای بانە و هەورامان كە ماوەیەك پێشتر بە هۆكارێك حەسەن عەلی خان چاوێكی دەرهێناوە! هاتووتە ناو خاكی ئەردەڵان بە مەبەستی داگیركردنی سنەی پایتەخت. دوای ئەوەی ئەو هەواڵە چاوەڕوان نەكراوە بە حەسەن عەلی خان گەیشتووە، بێ‌ دواكەوتن بە هێزەكەیەوە گەڕاوەتەوە و لە نزیك سنە لەگەڵ هێزەكانی سەلیم پاشادا روو بە رووی یەكتری بوونەتەوە، بەڵام لە كۆتایی دا بەخت یاوەری حەسەن عەلی خان نەبووە و هێزەكەی شكاوە و خۆیشی بە ناچاری هەڵاتووە، پاشان سەلیم پاشا سنەی داگیركردوە.

لە هەردووك میرنشین دا
لەلایەكی تریشەوە، بە مەبەستی زیاتر فراوان كردنی قەڵەمڕەوییەكەی و چەسپاندنی دەسەڵاتی رەهای خۆی لە هەردووك میرنشین دا، سەلیم پاشا هەمان ساڵی (1751ز) لەگەڵ كەریم خانی زەند رێككەوتووە میرنشینی بابان داگیر بكات، هەر بۆیە سوپایەكی (12) هەزار سەربازیی بۆ ئامادەكردوە. دوای ئەوەی پێشڕەوی سوپاكەی گەیشتووەتە مەریوان، فەرمانڕەوای قەڵای (قزڵجە)ی نزیك پێنجوێن بە پەلە تەتەرێكی خۆی ناردوە بۆ قەڵا چوالان و سلێمان پاشای لە هەوڵەكە ئاگادار كردوەتەوە. سەرئەنجام، شەڕێكی گەورە روویداوە كە لە مێژووی كورددا بە (دوازدە سوارەی مەریوان) ناسراوە.
بەپێی سەرچاوە مێژووییەكان؛ دوای ئەوەی حەسەن عەلی خان پەنای بۆ ئازاد خانی ئەفغانی یەكێك لە سەركردە وەفادارەكانی نادر شا بردوە لە ئیسفەهان كە هەمان كات ئازاد خان زاوای خالد پاشای میری پێشووتری بابان بووە، هەر بۆیە لە بەرامبەر پێدانی (4) هەزار تمەن دا، حەسەن عەلی خانی بە دیل كراوی تەسلیمی سەلیم پاشا كراوەتەوە و دوای (6) مانگ زیندانی كردن ئینجا كوژراوە.
ئەگەرچی سەلیم پاشا دوای (4) ساڵ فەرمانڕەوایی سنە و بەشێكی زۆری میرنشینی ئەردەڵان، دوا جار لەلایەن (خووسرەو خانی دووەم1755-1793ز)ی كوڕی خان ئەحمەد خانی سێیەمی والی پێشووتری ئەردەڵان، بە یارمەتی (محەمەد حەسەن خانی قاجار) لە سنە كۆتایی بە دەسەڵات و هێزی هاتووە.
لەولاشەوە، لە گەرمەی شەڕ و ململانێ‌ ناوخۆییەكانی ئێران دا، كاتێك لە نێوان هێزەكانی كەریم خانی زەند و ئازاد خانی ئەفغانی دا شەڕ لە نزیك (ئوور و میە) روویداوە، سەلیم پاشا وەكو هاوپەیمانێكی دڵ سۆزی ئازاد خان، بە هێزێكی (10) هەزار سوارەوە هەڵیكوتاوەتە سەر بارەگا سەربازییەكەی كەریم خان، لە كاتێك دا تازە خەریكی نیشتەجێ‌ بوون و چادرگا دامەزراندن بوون. هەرچەندە دوای شكست پێ‌ هێنانی هێزەكانی كەریم خان، بەڵام هەمان ساڵی (1755ز) لە بەرامبەر هێزەكانی محەمەد حەسەن خانی قاجاردا خۆیان روو بە رووی شكستێكی گەورەتر بوونەتەوە. دوای ئەوەی ئازاد خان بەرەو ناوچەی شارەزوور و دواتریش هەكاری هەڵاتووە، سەلیم پاشاش بەرەو سنووری بابان كشاوەتەوە كە ئەو كات سلێمان پاشای ئامۆزای میرنشینەكەی بەڕێوەبردوە.

ناوچەیەكی تری لە وڵاتی ئێران پێ‌ دەدرێت
دوای ئەوەی بۆ دژایەتی كردنی بنەماڵەی ئەردەڵان، سلێمان پاشا لەگەڵ سەلیم پاشادا ئاشت بووەتەوە و هەردووكیان بە یەكەوە پێشكەشییەكی گران بەهایان بە چەند كەسێكی باوەڕ پێ‌ كراوی خۆیان دا ناردوە بۆ دیوەخانی محەمەد حەسەن خانی قاجار بەو هیوایەی ناوچەی ئەردەڵان بدرێت بە سەلیم پاشا، بەڵام لە وەڵام دا، خانی قاجار بەڵێنی داوە لە بری ئەردەڵان ئەگەر سەلیم پاشا خزمەتیان پێ‌ بكات، ئەوا ناوچەیەكی تری لە وڵاتی ئێران پێ‌ دەدرێت. لە هەمان كاتیش دا، هەر بە بەر چاوی نوێنەرەكانی بابانییەوە خەڵاتی والییەتی ئەردەڵان بە ئەسپ و زین و بەرگی ئاڵتون و مینا و خەنجەری جەواهێر نیشانەوە دراوە بە خووسرەو خانی دووەم و رەوانەی سنەی كردوەتەوە، بەڵام كاتێك خووسرەو خان گەیشتووە بە ناوچەی بانەی سەر بە ئەردەڵان، سەلیم پاشا بە خۆی و هەزار سوارەوە بە مەبەستی ئەوەی بتوانێت شتێك بە شتێك بكات سەرە رێی پێ‌ گرتووە. دوای ئەوەی هەردووك لا تێك ئاڵاون، دوای كوشت و بڕێكی زۆر هێزەكەی سەلیم پاشا شكاوە و نزیكەی (400) سەربازیشی كوژراوە، پاشان بە ناچاری پاشەكشەی كردوە بەرەو دیوی میرنشینی بابان.
كاتێكیش ساڵی (1757ز) لەگەڵ پاشماوەی هێزەكەی دا و بە هیوای ئەوەی هەرچۆنێك بووە دەستی لە میرنشینی بابان گیر ببێت، توانیوویەتی هەندێك لە سەرۆك هۆزەكانی ناوچەكانی سنە و بیجاڕ بەرەو لای خۆی را بكێشێت و هێزێكی لێ‌ ئامادەكردون و بە رێ‌ كەوتووە بۆ داگیركردنی قەڵا چوالان، بەڵام دوای بیستنی ئەو هەواڵە لەلایەن سلێمان پاشاوە، بڕیار دراوە بابەتی سەلیم پاشا بە یەكجاری بە لایەك دا بخرێت و كۆتایی پێ‌ بهێنێت. هەر بۆیە هێزێكی تۆكمەی ئامادەكردوە و بۆ پشت لێ‌ گرتنیشی بەشێك لە سوارە چەكدارەكانی لە رێگای (هەورامان)ەوە ناردوە بۆ ئەوەی رێ‌ لە هەڵاتنی بگیرێت و بتوانن بە ئاسانی دەست گیری بكەن، خۆیشی لەگەڵ بەشەكەی تری هێزەكەی دا بەرەو رووی چووە و لە قزڵجە بە یەك گەیشتوون، بەڵام هێزەكەی سەلیم پاشا لە یەكەم روو بە رووبوونەوەدا تووشی شكانێكی قورس بووەتەوە و خۆیشی لە ناو دارستان و چیاكانی ئەو ناوچەیەدا خۆی حەشارداوە.
كاتێك سەلیم پاشا دڵنیا بووە لەوەی جارێكی تر هیچی لە حكومەتی ئێران بۆ بە دەست نایە، بە ناچاری و دوای ئەوەی هیچ هیوا و پەنایەكی نەماوە بڕیاری داوە خۆی بداتە بەر سۆز و بەزەیی سلێمان پاشای والی بەغدا، هەر بۆیە سلێمان پاشا بە قسەی خۆش و چەند بەڵێنێكی بریقەدار سەلیم پاشای دڵنیا كردوەتەوە بچێت بۆ بەغدا، هەروەها بۆ متمانەی زیاتریش (عادیلە خان)ی هاوسەری والی، دەسەسڕێكی ئاوریشمی بە دیاری بۆ ناردوە، ئەگەرچی عادیلە خان بە هۆی نەخۆش كەوتن و كۆچی دوایی ئەحمەد پاشای باوكی لە ساڵی (1747ز)دا، رقێكی زۆری لە سەلیم پاشا بووە و بە مەبەستی تۆڵە كردنەوە مێردەكەی هانداوە بۆ كوشتنی سەلیم پاشا، كاتێك ساڵی (1757ز) لەگەڵ سوارەكانی دا گەیشتووەتە بەغدا هەر زوو بە دیل گیراوە و خراوەتە زیندانەوە، رۆژی دواتریش لە گۆڕەپانی ئیمام ئەعزەم و بە بەرچاوی خەڵكێكی زۆرەوە لە سێدارە دراوە.

تێبینی: سەرچاوە و په‌راوێزه‌كان لە ئەرشیفی كوردستانی نوێ‌ دا پارێزراون.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

یوسف و تۆفیقی ئـەحمەد شەماڵ

نەوزاد كەریم لەگەڵ كۆتایی ئەو شەوە درێژو ساردەی كەپاش رێگا ...