سەرەکی » وتار (پەڕە 3)

وتار

دەنگی خاك: یا هاوار‌و ناڵەی گەلێك!

خەلیل عەبدوڵڵا وەتەن گیان‌و سەرو ماڵم فیدای تۆ وەگیانی من كەوێ‌ دەرد‌و بەڵای تۆ لەپێناوت دەنێم سەر تا بزانی من رۆڵەیەكی ئازاو بەوەفای تۆ هێمن دەنگی خاك، كتێبێكی گەورەی 764 لاپەڕەییە،كە تێیدا كاك(حەمەی حەمە سەعید) بیرەوەرییەكانی ساڵانی تێكۆشانی لە (1976-1991) دەگێڕێتەوە. خوێندنەوەی ئەم بیرەوەرییانە وەك خوێندنەوەی هەر رۆمانێكی وەك (ژانی گەل، حەمەدۆك، دایك) وایە، بەڵام جیاوازی لەگەڵ ئەو رۆمانانە ئەوەیە، ...

زیاتر »

برینداركردنى توێكڵى داره‌كانى هه‌ڵه‌بجه‌…

برینداركردنى توێكڵى داره‌كانى هه‌ڵه‌بجه‌ رووداوێكى (44) ساڵ له‌مه‌وبه‌رى پشت ئاشانى بیرخستمه‌وه‌ قادر عزیز پایزى ساڵى 1976 كه‌ ئێمه‌ چه‌ند مانگێك بوو بۆ به‌شدارى كردن له‌ هه‌ڵگیرساندنى شۆرشى نوێى گه‌له‌كه‌مان گه‌یشتبووینه‌ قه‌ندیل، باره‌گایه‌كمان له‌ مه‌كته‌به‌كه‌ى گوندى (پشت ئاشان)ى بنارى قه‌ندیل بوو. رۆژێكیان كابرایه‌كى گونده‌كه‌ هاته‌ باره‌گا سكاڵاى له‌ كه‌سێكى ترى گونده‌كه‌ كرد كه‌ توێكڵى چه‌ند دار ئه‌سپیندارێكى له‌ باخه‌كه‌ى ئه‌و لێكردۆته‌وه‌، ...

زیاتر »

کۆڤیدی ۱۹یەم، ئەگەر و ئاکامەکانی لەسەر…

کۆڤیدی ۱۹یەم، ئەگەر و ئاکامەکانی لەسەر کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی رەوا بابان* تەمومژی پرسیارەکان و رەهەندەکانی پاش کۆرۆنا، بۆتە جێی گرنگی و بایەخ و لێکۆڵینەوە و تا رادەیەک هزرو بیرو بۆچوونی بیرمەند و شارەزایان بەشێوازی جیاواز جیاواز لە کایە کۆمەڵایەتی و ئابووریی و سیاسیی و تەکنۆلۆژیای بەش بەش کردووە، بەڵام هەمووان لە ناوەڕۆکدا لەسەر ئەوە کۆکن کە کۆرۆنا پەتایەکی جیهانییە و گۆڕانگاریی ...

زیاتر »

ڤایرۆسی به‌هێز و حكومه‌تی لاواز

سامان ساڵح هاوڕێیه‌كمان بۆی باسكردین كه ‌یه‌كێك له‌ رێكخراوه‌كانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان له ‌ساڵانی نه‌وه‌ده‌كانی سەدەی رابردوو له‌ گوندێكی باشووری كوردستان، بیرێكی “ئیرتیوازی”یان بۆ دانیشتوانی گونده‌كه‌ هه‌ڵكه‌ندبوو، پاش ته‌واوبوون، ئاوێكی زۆری هه‌بوو، به‌جۆرێك كه‌ قوڵپی بۆ سه‌ره‌وه‌ دابوو، به‌ڵام له ‌پشكنیندا ده‌ركه‌وتبوو كه‌ به‌هۆی جۆرێك له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌وه،‌ ئاوه‌كه‌ بۆ به‌كارهێنان و به‌تایبه‌ت بۆ خواردنه‌وه‌ ناشێت. كاتێك خه‌ڵكی گوند ده‌كه‌ونه‌ پرسیار و ...

زیاتر »

حوكمرانی لە سەردەمی كۆرۆنادا

مەترسییەكانی نەخۆشی كۆرۆنا، ئەزموونی حوكمرانی كوردی لە باشوور خستەبەردەم تاقیكردنەوەیەكی تری سەختەوە، كە لەهەر گۆشەیەكەوە سەیری بكەی تەنها ئەو راستیەی تیادا دەبینی، كە لەم وڵاتەی ئێمەدا لە ئاستی بەرپرسیارێتی لۆكاڵیدا، هێزی رووبەڕووبوونەوەی قەیران و بەڵاو گرفتی گەورە گەورە هەیە، بەڵام ئەوەی لەو نێوەندەدا ئامادەیی نییە تەنها ستراتیژ و پلانی درێژخایەنی حكومەتە. بە مانایەكی تر ئەگەر ئەم هێزی كار و توانا ...

زیاتر »

بۆچی مادە پاککەرەوەکان بەکەڵکن بۆ لەناوبردنی..

بۆچی مادە پاککەرەوەکان بەکەڵکن بۆ لەناوبردنی ڤایرۆسی کۆرۆنا؟ نامیق حەمە عەلی* پێش ئەوەی باس لە بابەتەکە بکەم، لە خوارەوە پێناسەی هەردوو زاراوەی (Hydrophobic) و (Hydrophilic) دەکەین : ئەو مادانەی حەزیان بە بڵاوبوونەوە هەیە لەگەڵ پێکهاتەی ئاو توانای یەکگرتنیان هەیە پێیدەڵێن( (Hydrophilicو ئەوانەی حەزیان بە بڵاوبوونەوە نییە لە ئاودا، شێوەی پڕژە (Droplet ) لەسەر ئاو دروست دەکەن، توانای یەکگرتنیان لەگەڵ ئاودا ...

زیاتر »

ڤایرۆسی کۆرۆنا و لێکەوتەکانی لە ئەوروپا

بورهان محه مه د فه ره ج بزووتنەوەی رۆشنگەری کاریگەری گەورەی لەسەر پێشکەوتنەکانی ئەوروپا بەگشتی کردو عەقڵانیه ت و مۆدێرنەی ئابووری، فیکری و فەلسەفی، زانست و مەعریفە، سیاسەت، تەکنۆلۆژیای بەرھەم ھێنا، سەرەڕای ئەوەی کۆتایی بە دەسەڵاتی مەسیحیەت و فیێندەمینتالیزم ھێنا و ئەقڵانیەت شوێنی نائەقڵانیەتی گرتەوە، فەلسەفەی زانستی شوێنی تیۆلۆژیای و فەلسەفەی سیکۆلائی گرتەوە، زانست شوێنی خورافەی گرتەوە. بەگشتی ھەژموونی سەدە ...

زیاتر »

عیبرەت و فێربون لە سزاكانی كۆرۆنا

(1 ) كۆرۆنا ئەو ڤایرۆسەی كە جیاواز لە بەكتریا بە لاساری مرۆڤ و سەرپێچی لە رێنماییە تەندروستیەكان لە ڤایرۆسێكی مردووەوە دەبێتە مۆتەكەی مرۆڤایەتی بە هۆی نەزانین و سەرپێچی بریار و رێنماییە تەندروستییەكانی مرۆڤ لە ڤایرۆسێكی مردووەوە دەچێتە جەستەی مرۆڤ و دەست بە گەشەكردن و لە ناوبردنی مرۆڤەكان دەكات و دەبێتە هەڕەشە لەسەر كۆمەڵگەی مرۆڤایەتی، بۆیە دەمەوێت بە چەند وتارێك باس ...

زیاتر »

دڵگران و غەمبارین

ناكرێ مرۆڤ لە بارودۆخێكی ئاوهادا دڵگران و غەمبار نەبێ، دڵگران بۆ ئەو بارودۆخەی كوردستان و دونیای تێكەوتووە، غەمبار بۆ ئەوانەی تووشی پەتای كۆرۆنا یان كۆڤید19 بوون، بۆ ئەوانەی گیانیان لەدەستدا. دڵگران بۆ ئەو كەسانەی ئێستای بژێوی ژیانی رۆژانەیان نییە و كار و كاسپیان وەستاوە، غەمبار بۆ ئەو ئازیزانەی لەم ماوەیەدا كۆچیان كرد و جێیان هێشتین و نەمانتوانی ئامادەی بە خاكسپاردن ...

زیاتر »

كۆرۆنا و دەرهاویشتەكانی

چەندین بۆچوونی لێكچوو و جیاواز لەسەر كۆرۆنا گوترا و نووسرا: بۆ لەم كاتەدا ئەم ڤایرۆسە دەركەوت، خۆپارێزی و چارەسەر، كاریگەرییە ئابوورییەكانی لەسەر دەوڵەتان و كەرتە ئابوورییەكان، بەتایبەتی گەشتیاری و فڕۆكەوانی و پیشەسازیی ئوتومبیل و مۆبایل و … چەندین شیكردنەوە و شرۆڤەی هەمەجۆر بۆ ئەم ڤایرۆسە كرا، هەر لەوەی لەعنەتی خودایە لەسەر چین بەوەی زوڵمی لە موسڵمانەكانی ئەیجوری كردووە، تا دەگاتە ...

زیاتر »