سەرەکی » زانست » كه‌شتی نوح (پەڕە 18)

كه‌شتی نوح

گرنگیی رووناكیی له‌ ژیانماندا

خۆدانه‌ به‌ ڕوناكیی سوودێكی زۆری هه‌یه‌ بۆ هه‌ردوو لایه‌نی جه‌سته‌یی و ده‌روونی و كاریگه‌ریی له‌سه‌ر مێشك و هه‌سته‌كانیش داده‌نێت. گه‌ر كه‌سێك له‌ ناوچه‌یه‌كدا بژی كه‌ سه‌عاته‌كانی ڕۆژی زۆرتره‌ له‌ شه‌و و یان به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌وا تیشكی خۆر و ڕووناكیی به‌ ئاستی جیاواز كاریگه‌ریی ده‌بێت له‌سه‌ری، هه‌ندێك كه‌سیش له‌ دوای كۆتایی هاتنی وه‌رزی زستان چالاكیی زیاتر ده‌بێت‌و دڵشادتر ده‌بێت‌و به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ ...

زیاتر »

دۆزینه‌وه‌ی شوێنه‌وارێكی دێرین له‌ ئەمازۆن

تیمێكی نێوده‌وڵه‌تیی له‌نزیك ڕوباری ئامازۆن شوێنه‌وارێكی دێرینیان دۆزییه‌وه‌ كه‌ مێژووه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌دان ساڵ پێش ئێستا. تیمێكی زانستی شوێنه‌وار له‌كاتی هه‌ڵمه‌تێكی كنه‌ و پشكنینی له‌ سێ دورگه‌ی ( دیل تیسورو و لاشاكرا و سان پاپلۆ) له‌ باكوری پۆڵیڤیا و نزیك له‌ ڕووباری ئامازۆن شوێنه‌وارێكی دێرینیان دۆزییه‌وه‌ كه‌ بریتییه‌ له‌ شوێنه‌واری شارستانیه‌تێكی گه‌شه‌كردوو. به‌ پێی ئه‌و تیمه‌ له‌و ناوچانه‌دا مرۆڤ نیشته‌جی ...

زیاتر »

چین به‌ره‌و ده‌سه‌ڵاتێكی ره‌ها!

د. مه‌دیحه‌ سۆفی* به‌شی پێنجەم دەرئەنجامەکان ئەم گەشە و پێشکەوتنه‌ی چین، هەراسانی و نائارامی ئەمریکای لێ کەوتووەتەوە، ئێستا چێن لە هەموو بوارەکانی سیاسی و ئابووری و سەربازیدا ڕکابەری ئەمریکایە و هەردوکیان لە جەنگێکی به‌رچاوی ئابووریدان دەسەڵاتدارانی چین دەڵێن، هەر ڕوبەڕووبوونەوەیەكی ئەمریکا لەگەڵ ئێمەدا، سەربازی یا ئابووری بێت، کاردانەوە و زیانێکی قەبەی دەبێت ئەمەش جۆرێکە لە هۆشداریدان بە ئەمریکا. ئەگەر بەراوردی ...

زیاتر »

با تۆو بڕاو نه‌بن به‌ده‌ردی سالمه‌ نه‌چن

ئاماده‌کردنی:سه‌ربه‌ست عه‌بدولره‌حمان له‌كۆنه‌وه‌ هه‌ندێ له‌ ڕووه‌كه‌ خۆڕسكه‌كان ، خۆراكی خه‌ڵك بوون ، كنگر ، ڕێواس ، گۆزه‌روان ، كاردۆ ، لوشه‌ ، پاڕه‌زا وپیچك و تۆڵه‌كه‌ ……هتد ، جاران هه‌ركه‌س ده‌چوو بۆ كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌وڕووه‌كانه‌ ، ته‌نها بۆ خواردنی خۆی و خێزانی بوو . وه‌هه‌ركه‌س له‌ سنورێكی جوگرافی دیاری كراودا ، له‌نزیك ئه‌و گوندو شارۆچكه‌یه‌یی لێ ده‌ژیا ، بۆیه‌ بۆ پاراستنی ...

زیاتر »

جاترەی گوندی كچان جیاواز تر و بە چێژ ترە

ئا: پشتیوان محەمەد گوندی كچان وەك هەر گوندێكی تری سنوورەكە، چەندین گژو گیای تێدا دەڕوێت، بەڵام هەندێك لەو گژو گیایانەی كە هەن تەنها لەگوندی كچاندا دەڕوێت، بەوەش تایبەتمەندییەكی خۆی هەیە، یاخود هەشبێت جیاوازە، بۆ نمونە (جاترە). جاترەی گوندی كچان زۆر تایبەتە لەگەڵ جاترەی شوێنەكانی تر، تەنانەت لە سنووری قەزای چەمچەماڵیشدا جاترەی گوندی كچان بەناوبانگە، هەروەك كنگری گوندی كچان بەتامترو باشترە، ...

زیاتر »

چه‌ند زانیارییه‌كی هه‌ڵه‌ له‌سه‌ر خه‌وتن

زانایانی ئه‌مریكا له‌نوێترین توێژینه‌وه‌یاندا هه‌ندێك له‌و زانیارییه‌ هه‌ڵانه‌ راست ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ تائێستا سه‌باره‌ت به‌ خه‌و بڵاو كراونه‌ته‌وه‌. توێژه‌ره‌وانی كۆلیژی پزیشكی زانكۆی نیویۆرك له‌ ئه‌مریكا له‌ توێژینه‌وه‌یه‌كیاندا كه‌ له‌ گۆڤاری(Sleep Health)دا بڵاویانكردووه‌ته‌وه‌ جه‌ختیان له‌وه‌ كردووه‌ته‌وه‌ تائێستا ڕاستیی پێویستمان نه‌بووه‌ سه‌باره‌ت به‌ خه‌وتن و ئه‌وه‌شی هه‌بووه‌ شتێكی ڕاست نه‌بووه‌، له‌و زانیارییه‌ هه‌ڵانه‌ش « 1- ده‌وترا «كه‌سانی پێگه‌یشتوو پێویستیان به‌ پێنج سه‌عات یان ...

زیاتر »

ڕیشی پیاوان پڕه‌ له‌ میكرۆب و به‌كتریا

به‌پێی توێژینه‌وه‌یه‌كی نوێ ده‌ركه‌وتووه‌، ڕیشی پیاوان مۆڵگه‌یه‌كی باشه‌ بۆ كۆبوونه‌وه‌ی میكرۆب و به‌كتریاكان. توێژینه‌وه‌یه‌كی نوێی فه‌ره‌نسی ده‌ریخستووه‌ ڕیشی پیاوان مۆڵگه‌یه‌كی گونجاوه‌ بۆ میكرۆب و به‌كتریاكان كه‌ زۆر زیاتره‌ له‌ و میكرۆب و به‌كتریایانه‌ی كه‌ له‌ ناو توكی سه‌گدا هه‌یه‌. توێژه‌ره‌وه‌ فه‌ره‌نسییه‌كان ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌ده‌ن كه‌ له‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌یاندا نمونه‌ی ڕیشی 18 پیاو و توكی 30 سه‌گیان وه‌رگرتووه‌ و دواتر بۆیان ...

زیاتر »

چین به‌ره‌و ده‌سه‌ڵاتێكی ره‌ها!

د. مه‌دیحه‌ سۆفی* به‌شی چوارەم وڵاتی چین له‌ساڵی 1978 وه‌‌ ئه‌زمونی سیسته‌می ئابووری سه‌رمایه‌داری تاقیکرده‌وه‌، ده‌رئه‌نجامی ئه‌م گۆڕینی سیسته‌مه‌، ئه‌م گه‌شه‌سه‌ندن و په‌ره‌سه‌ندنه‌یه‌، که‌ زه‌حمه‌ت بتوانرێ به‌ری پێ بگیرێت، یا هه‌ڕه‌شه‌کانی ترامپ بۆ دانانی گومرگ له‌سه‌ر به‌رهه‌مه‌کانی چین، بتوانێ سه‌رسمێکی پێ بدات، بۆ وڵاتێك که‌ خاوه‌ن شارستانیه‌تێکی پێنج هه‌زار ساڵه‌ی دێرین و ده‌وڵه‌مه‌ند و خاوه‌ن 1،3 ملیارد که‌س، که‌ زیندووکردنه‌وه‌ی ...

زیاتر »

به‌ڕێوه‌به‌ڕێتی گشتی باخداری و دارستان و پاوان له ‌مه‌یدانی كاردا

ئاماده‌کردنی: سه‌ربه‌ست عه‌بدولره‌حمان دارستان كه‌ به‌به‌رهه‌م هێنه‌ری سه‌ره‌كی داده‌نرێت بۆ ئۆكسجینی هه‌وا ، ناوه‌دێكه‌ بۆ ژیانی جۆره‌ها زینده‌وه‌ر ، كاریگه‌ریه‌كی زۆری هه‌یه‌ ، له‌پاراستنی چینه‌ خۆڵی زه‌وی له‌ ڕاماڵین ، هۆیه‌كه‌ بۆ ڕێكخستنی پله‌ی گه‌رمی وڕاده‌ی شێ. له‌ كوردوستان گرنگیه‌كی زۆری هه‌بووه‌ و هه‌یه‌ له‌ ئاوه‌دانی و به‌رده‌وامی ژیان ، تۆپۆگرافی زه‌وی و ڕێژه‌ی باران بارین چه‌ند هۆكاری تر ، ...

زیاتر »

كتێبی چاپكراو باشتره‌ له‌ كتێبی ئه‌لكترۆنیی

توێژینه‌وه‌یه‌كی نوێ ده‌ریخستووه‌ مناڵان زۆتر كارلێكده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ باوانیان كاتێك كتێبی چاپكراویان بۆ ده‌خوێننه‌وه‌ له‌وه‌ی كتێبه‌كان ئه‌لكترۆنیی بن و له‌ رێی ئینته‌رنێته‌وه‌ بۆیان بخوێننه‌وه‌ . پسپۆڕان ڕێنمایی دایك و باوكان ده‌كه‌ن كه‌ باشتره‌ كتێبی چاپكراو و كاغه‌زیی بۆ مناڵه‌كانیان بكڕن و بخوێننه‌وه‌ له‌بری ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر كۆمپیوته‌ر و تابلێت بۆیان بخوێننه‌وه‌ و هۆكاره‌كانی ئه‌وه‌ش ده‌خه‌نه‌ڕوو. ئامارێكی سه‌نته‌ری (بیۆ)ی ئه‌مریكیی بۆ توێژینه‌وه‌كان ئاشكرایكردووه‌، ...

زیاتر »