سەرەکی » زانست » كه‌شتی نوح (پەڕە 5)

كه‌شتی نوح

داهێنانێكی زانستیی،هه‌نگاوێك بۆ زاڵبوون به‌سه‌ر تاریكیدا

داهێنانێكی نوێ زانستی ڕێگه‌ بۆ مرۆڤ خۆشده‌كات له‌ تاریكی ئه‌نگوسته‌چاویشدا شته‌كان ببینێت. ژماره‌یه‌ك له‌زانایانی ئه‌مریكی توانیویانه‌ ته‌كنه‌لۆژیایه‌كی نوێ به‌رهه‌مبهێنن و له‌ڕێگه‌یه‌وه‌ یارمه‌تی مرڤ بده‌ن كه‌ بتوانێت به‌سه‌ر تاریكیدا زاڵ بێت و له‌ ڕێگه‌یه‌وه‌ له‌ تاریكیشدا شته‌كان ببینێت. ئه‌م داهێنانه‌ گرنگه‌ كه‌ هه‌نگاوێكی زۆر بوێرانه‌یه‌ له‌ بواری به‌كارهێنانی ته‌نی نانۆیی زۆر بچوك له‌ چاودا بۆ یه‌كه‌م جار له‌سه‌ر چه‌ند مشكێكی تاقیگه‌یی ...

زیاتر »

بەنداوی بێخمە سەرچاوەیەك بوو بۆ بوژانەوە

 د.مەدیحە سۆفی* ( بەشى یەکەم) لەگەڵ سەرهەڵدانی زانست و پەرەسەندنی نانۆتەکنەلۆژیا و پێداویستی ژیاندا سێ فاکتەری گرنگ ڕۆڵی سەرەکیان بینی لە دنەدانی بەرەوپێشچوونی جیهان، ئەوانەش بریتی بوون لە :- بەکارهێنانی کەشتی و گەیاندن بە فرۆکە و ئینتەرنێت. دیارە بوونی دەریا لۆژیکی بوونی کەشتی دەسەلمێنێ، بۆیە دەریاکان لە ڕیزبەندی بازرگانی و گوازتنەوە و گەیاندندا ڕووبەرێکی گرنگ و بەهەند وەرگیراون و لە ...

زیاتر »

ده‌بێت یاساكانی ژینگه‌ چۆن بێت تا بچه‌سپێت؟

ئاماده‌کردنی: سه‌ربه‌ست عه‌بدولره‌حمان له‌به‌شه‌كانی پێشتردا باسمانكرد، پێكهاته‌كانی ژینگه‌، ناتوانن به‌رگری له‌ خۆ بكه‌ن، له‌به‌رده‌م سته‌می مرۆڤدا. باسمان له‌ خاك وئاو و هه‌وا كرد، كه‌ چۆن له‌لایه‌ن مرۆڤه‌وه‌ تێك ده‌درێت، بێگومان تێكچونیشیان زیان به‌ مرۆڤ به‌ گشتی و خودی تێكده‌ره‌كه‌ش ده‌گه‌یه‌نێ. ڕووه‌ك یه‌كێكی تره‌ له‌ پێكهاته‌كانی ژینگه‌، به‌شێكه‌ له‌و سیستمه‌ ژینگه‌ییه‌ی كه‌ بۆته‌ هۆی دروستبونی مرۆڤ و ژیان و گه‌شه‌ كردنی. ...

زیاتر »

زۆر‌بوونی ئۆتۆمبیل و كه‌می شه‌قام…

زۆر‌بوونی ئۆتۆمبیل و كه‌می شه‌قام ئاسته‌نگێكی ژینگه‌یی كه‌ ڕوو له‌ هه‌ڵكشانه‌ به‌رده‌وام ئاماده‌کردنی: سه‌ربه‌ست عه‌بدولره‌حمان گواستنه‌وه‌و هاتوچۆ یه‌كێكه‌ له‌ پێویستیه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی مرۆڤ، له‌ كوردوستانی ئێمه‌دا كه‌ ئۆتۆمبیل ته‌نیا هۆی گواستنه‌وه‌یه‌، به‌تایبه‌ت له‌ ناوخۆدا، وه‌ نه‌بونی شه‌قام و پردو ئه‌نده‌ر پاسی پێویست، له‌ ئاست ئه‌و ژماره‌ زۆره‌ی ئۆتۆمبیل كه‌ به‌كاردێت، وایكردووه‌ بڕێكی زۆر گازی ژه‌هراوی و ژاوه‌ژاوێكی زۆر، له‌ ژینگه‌ دا ...

زیاتر »

چه‌ند راستییه‌ك له‌سه‌ر فرمێسك

به‌پێی هه‌ندێك توێژینه‌وه‌ فرمێسكه‌كان نهێنی خۆیان هه‌یه‌ و زۆر له‌زاناكانیش له‌ مشتومڕدان سه‌باره‌ت به‌وه‌ی ته‌نها مرۆڤه‌كانن كه‌ فرمێسك هه‌ڵده‌ڕێژن یان ئاژه‌ڵانیش هه‌مان شتیان هه‌یه‌؟ توێژینه‌وه‌كان له‌سه‌ر فرمێسك ڕۆژ به‌ڕۆژ قوڵتر ده‌بێته‌وه‌ و له‌ نێوان هۆكاره‌كانی فرمێسك ڕشتنی مرۆڤ و پرسیار له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی داخۆ هه‌ر مرۆڤه‌كان فرمێسكیان هه‌یه‌ یان ئاژه‌ڵ و زینده‌وه‌ره‌كانی دیكه‌ش؟ چه‌ندین توێژینه‌وه‌ كراون و تا ئێستاش به‌رده‌وامن. ئه‌وه‌ی ...

زیاتر »

ئه‌و ئامڕاز و پێداویستییانه‌ی له‌ 2025 دا ده‌بنه‌ رابردوو

له‌چه‌ند ساڵی داهاتوودا ته‌كنه‌لۆژیا به‌شێوه‌یه‌ك پێشده‌كه‌وێت، هه‌ندێك له‌پێداویستیی‌و ئامڕازه‌ ته‌كنه‌لۆژییه‌كانی ئێستا ده‌بنه‌ به‌شێك له‌ ڕابردوو. پسپۆڕانی بواری ته‌كنه‌لۆژیا ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌ده‌ن، پێشكه‌وتنه‌كان له‌ بواری ته‌كنه‌لۆژیادا به‌ جۆرێك خێرا بووه‌ ڕه‌نگه‌ تاساڵی (2025) هه‌ندێك له‌و ئامڕاز و ئامێرانه‌ی ئێستا هه‌ن و هه‌ندێك له‌ شێوازه‌ ته‌كنه‌لۆژییه‌ باوه‌كانی به‌كارهێنان به‌ ته‌واوی نه‌مێنن و ببنه‌ به‌شێك له‌ ڕابردوو ، له‌وانه‌ش بۆ نمونه‌ : ته‌له‌فزیۆنی ...

زیاتر »

گرنگی‌ و كاریگه‌ری‌ تیشكه‌كان له‌ بواره‌كانی‌ ژیانی‌ گشتی مرۆڤدا

نه‌وزادی‌ موهه‌ندیس* به‌شی‌ سێیەم •جۆره‌كانی‌ تیشك Types of Radiation ئه‌م تیشكانه‌ش دابه‌شده‌بێت بۆ دوو جۆر كه‌ بریتین له‌ : 1.تیشكی‌ ئایۆنی‌ Ionizing Radiation •تیشكی‌ ئه‌لفا α (Alpha Particles ) له‌ ناوكی‌ هیلیۆم ده‌چێت كه‌ بارگه‌یه‌كی‌ دوانه‌ی‌ موجه‌بی‌ هه‌یه‌ و پێكدێت له‌ دوو پڕۆتۆن و دوو نیۆترۆن كه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ به‌سراون و وزه‌یه‌كی‌ هه‌یه‌ كه‌ یه‌كسانه‌ به‌ 5 MeV و توانای‌ به‌ ...

زیاتر »

سەدەی بیست و یەك و وەرچەرخانی وزەی سەوز

د. مه‌دیحه‌ سۆفی* ( بەشى شەشەم و کۆتایى) ووزە و هەرێمى کوردستان یەکێك لە هەڵە هەرەگەورەکانی ئەو وڵاتانەی خاوەن ووزەی سروشتین ئەوەیە، کە تەنها پشت بە داهاتی ووزە دەبەستن بۆ دەوڵەتداری، بەڵام کوردستان ئەوەشی پێ ناکرێت و ئەوەشی جیاوازە و داهاتەکەشی بۆ دەوڵەتداری و جەماوەر و دانیشتوانی خۆیشی نیە، سیاسەتی بەڕێوەبردنی دەرهێنان و داهاتی ووزە لە کوردستاندا ئەوەندە نابەجێ و ...

زیاتر »

زه‌وی شوێنێكی نموونه‌یی نییه‌ بۆ ژیان

توێژینه‌وه‌یه‌كی ئه‌مریكی:زه‌وی شوێنێكی نموونه‌یی نییه‌ بۆ ژیان توێژینه‌وه‌یه‌كی ئه‌مریكی ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات ڕه‌نگه‌ زه‌وی ئه‌و شوێنه‌ نمونه‌ییه‌ نه‌بێت بۆ ژیان كه‌ مرۆڤ بیری لێده‌كاته‌وه‌ و پێده‌چێت شوێنی دیكه‌ هه‌بن له‌زه‌وی گونجاو تر بن. توێژه‌ره‌وانی ئه‌مریكیی گه‌یشتونه‌ته‌ ئه‌و ده‌ره‌نجامه‌ كتوپڕه‌ی كه‌ پێیان وایه‌ ڕه‌نگه‌ زه‌وی باشترین شوێن نه‌بێت بۆ ژیان، مادام چه‌ندین هه‌ساره‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی كۆمه‌ڵه‌ی خۆر هه‌یه‌ كه‌ به‌ ده‌وری ...

زیاتر »

سێ هه‌ساره‌ی هاوشێوه‌ی زه‌وی دۆزرانه‌وه‌

زاناكان ئاشكرایده‌كه‌ن سێ هه‌ساره‌ی دیكه‌ی هاوشێوه‌ی زه‌وی دۆزرانه‌وه‌ كه‌ یه‌كێكیان پێده‌چێت شیاو بێت بۆ ژیان. زاناكانی گه‌ردوونناسی سێ هه‌ساره‌ی به‌ردینیان دۆزیوه‌ته‌وه‌، كه‌ یه‌كێكیان ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ی لێده‌كرێت شیاو بێت بۆ ژیان، ئه‌و ئه‌ستێره‌یه‌ی هه‌ساره‌كانیش به‌ده‌وریدا ده‌سووڕێنه‌وه‌ نزیكه‌ی 12 ساڵی تیشكیی له‌ زه‌وییه‌وه‌ دووره‌. زاناكان ئه‌و ئه‌ستێره‌ سوره‌ گرگنه‌یان ناو ناوه‌(Gilese 1061) و هه‌ریه‌ك له‌ هه‌ساره‌كانیشیان ناوناوه‌ (Gliese 1016 d.- Gliese 1016 ...

زیاتر »