سەرەکی » ئاراستە » کتێب نامە

کتێب نامە

به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ به‌ ته‌نها بژارده‌یه‌كه‌وه‌

ئێمه‌ كه‌ وتاره‌كه‌ی‌ سه‌رۆكمان له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان داده‌ڕشته‌وه‌، تیشكۆی‌ سه‌رنجمان له‌سه‌ر دوو داواكاری‌ بنه‌ڕه‌تی‌ چڕكردبویه‌وه‌: سه‌رۆك ده‌یویست مه‌ترسیه‌كانی‌ سه‌دام‌و مێژوه‌ درێژه‌كه‌ی‌ له‌ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ بۆچون‌و بڕیاره‌كانی‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ به‌بیری‌ گوێگران بهێنێته‌وه‌، بۆیه‌ وتاره‌كه‌ له‌ ده‌ربڕین‌و شێوازه‌كه‌یدا توندو هه‌ڵچوانه‌ بوو، وه‌لێ‌ هیچ ده‌ره‌نجامێكی‌ نوێ‌ یان جیاوازی‌ لێ‌ نه‌كه‌وته‌وه‌.
داخوازی‌ دووه‌م له‌وتاره‌كه‌دا خۆی‌ له‌پێویستی‌ ئاگاداركردنه‌وه‌ی‌ جیهان ده‌بینیه‌وه‌ كه‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌ڕه‌شه‌یه‌دا، ئه‌گه‌ر پێویست بكات به‌ته‌نها ده‌جوڵێته‌وه‌. سه‌رۆك له‌به‌رده‌م كۆمه‌ڵه‌ی‌ گشتی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كاندا وتی‌: بۆ ده‌رچواندنی‌ بڕیارگه‌لی‌ پێویست، ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشدا هه‌ماهه‌نگی‌ ده‌كه‌ین، به‌ڵام پێویست ناكات هیچ كه‌سێك گومان له‌ ئامانجه‌كانی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان بكات. بڕیاره‌كانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایش ده‌بێ‌ جێبه‌جێ‌ بكرێن – به‌ده‌م داخوازییه‌كانی‌ ئاشتی‌‌و ئاسایشی‌ دادپه‌روه‌رانه‌وه‌ ده‌چین-، ئه‌گه‌رنا ئه‌وا كرده‌ی‌ سه‌ربازی‌ كارێكی‌ ناچارییه‌و ناتوانین ده‌ستبه‌رداری‌ بین. ئه‌و رژێمه‌ی‌ شه‌رعیه‌ت له‌ده‌ستده‌دات، ده‌سه‌ڵاته‌كه‌شی‌ له‌ده‌ستده‌دات».
پێویسته‌ ئه‌وه‌مان له‌یاد نه‌چێت كه‌ ده‌بێت گوێگران بدوێنین‌و گوێ له‌ هه‌ڵوێست‌و بۆچونه‌ جیاوازه‌كانیان بگرین، ده‌بێت له‌یه‌ك كاتدا، په‌یامه‌كه‌ت هاوته‌ریب له‌گه‌ڵ دابه‌زاندنی‌ ترس‌و تۆقین له‌ناخی‌ دوژمندا، مه‌به‌ست لێی‌ كۆكردنه‌وه‌ی‌ هاوپه‌یمانان بێت‌و جه‌خت له‌وه‌ بكه‌یته‌وه‌ كه‌ یه‌كباوه‌ڕو كارامه‌یت، ئه‌مه‌ش گرفتێكی‌ به‌رده‌وامه‌ له‌به‌رده‌م سیاسه‌تكاراندا، چونكه‌ هه‌ر ئه‌و وشانه‌ بوون كه‌ گوێگران به‌ ره‌نگه‌ جۆراوجۆره‌كانیانه‌وه‌ گوێبیستی‌ بوون، بۆیه‌ دۆزینه‌وه‌ی‌ هاوسه‌نگی‌ له‌نێوانیاندا كارێكی‌ ئاسان نه‌بوو.
من‌و كۆڵن پاوه‌ڵ له‌ هۆڵی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان دانیشتبوین، كاتێك سه‌رۆك نیوه‌ی‌ وتاره‌كه‌ی‌ خوێنده‌وه‌ هه‌ستمان به‌بوونی‌ هه‌ڵه‌یه‌كی‌ چاپ كرد، ده‌بوو سه‌رۆك داوای‌ ده‌رچواندنی‌ بڕیارێكی‌ نوێی‌ بكردایه‌، ئه‌وه‌ش ناوه‌ڕۆكی‌ باسه‌كه‌ بوو كه‌ له‌ ناوخۆی‌ ئیداره‌كه‌ماندا مشتومڕی‌ له‌باره‌وه‌ كرا، به‌ڵام به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت وشه‌كه‌ هه‌ڵه‌ كه‌وته‌وه‌. چۆن بتوانین سه‌رۆك ئاگادار بكه‌ینه‌وه‌، له‌كاتێكدا ئه‌و له‌سه‌ر سه‌كۆ سه‌رقاڵی‌ خوێندنه‌وه‌ی‌ وتاره‌كه‌ بوو؟! خۆشبه‌ختانه‌ ئه‌و كاره‌مان نه‌كرد، له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ سه‌رۆك خۆی‌ له‌ناو ئه‌و مشتومڕانه‌دا به‌شداربوو كه‌ له‌باره‌ی‌ بڕیاره‌كه‌وه‌ ده‌كران، بۆیه‌ ده‌ستبه‌جێ‌ هه‌ستی‌ به‌ هه‌ڵه‌كه‌ كردو بێ‌ بیركردنه‌وه‌ دێڕێكی‌ زیادكرد، ئه‌وه‌ش وایكرد چاره‌نوسی‌ سه‌دام بكه‌وێته‌ ده‌ست ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌وه‌.
هه‌فته‌یه‌ك به‌ر له‌ پێشكه‌شكردنی‌ وتاره‌كه‌ی‌ له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان، سه‌رۆك داوای‌ له‌ كۆنگرێس كرد رێگه‌ی‌ پێبده‌ن هێزی‌ سه‌ربازی‌ له‌دژی‌ سه‌دام حسێن به‌كاربهێنێت. له‌ناو كۆشكی‌ سپیدا گفتوگۆیه‌كی‌ چڕوپڕ له‌باره‌ی‌ ئه‌وه‌ كرا ئایا باشتره‌ سه‌ره‌تا بچینه‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان یان كۆنگرێس؟ سه‌رۆك یه‌كبینانه‌ باوه‌ڕی‌ وابوو ئه‌گه‌ر هاتو كۆنگرێس له‌سه‌ر به‌كارهێنانی‌ هێزی‌ سه‌ربازی‌ رازیبوو، ئه‌وا ده‌ستمان له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگای‌ نێوده‌وڵه‌تی‌‌و سه‌دام به‌هێزتر ده‌بێت، ئه‌مه‌ش له‌گه‌ڵ بیروباوه‌ڕیدا ده‌هاته‌وه‌، چونكه‌ پێیوابوو ئه‌گه‌ر هاتوو ئه‌مجاره‌ سه‌دام حسێن بڕوا به‌وه‌ بهێنێت كه‌ هیچ بژارده‌یه‌كی‌ دیكه‌ی‌ له‌به‌رده‌مدا نییه‌، ئه‌وا ملكه‌چ ده‌بێت‌و سه‌رپێچی‌ ناكات.
دیبلۆماسیه‌تی‌ ناچاری‌ له‌یه‌ك كاتدا پێویستی‌ به‌ رۆیشتن بوو له‌سه‌ر دوو ئاراسته‌ی‌ ته‌ریب، ئه‌وانیش: ئاماده‌كاری‌ سه‌ربازی‌‌و كاری‌ دیبلۆماسی‌ بوون، سه‌ركه‌وتنی‌ دووه‌میان ده‌وه‌ستایه‌ سه‌ر توندی‌ یه‌كه‌میان. به‌ڵام سه‌مای‌ پێویستی‌ نێوانیان ئاڵۆزو پڕ له‌دژیه‌كی‌ بوو. بۆ ته‌یاركردنی‌ سه‌ربازی‌ ئاوازێكی‌ دیاریكراوو بژاڤێكی‌ پته‌وو تۆكمه‌ی‌ به‌ره‌و پێش پێویست بوو، نه‌ده‌كرا تاوه‌كو ناكۆتا پشتیوانی‌ لێ‌ بكرێت. له‌لایه‌كی‌ دیكه‌وه‌ هه‌رچی‌ بزوتنه‌وه‌ی‌ دیبلۆماسییه‌ دڵنیاكه‌ره‌وه‌ نییه‌و ره‌فتاری‌ نامۆی‌ تێدایه‌، چونكه‌ ده‌گمه‌نه‌ مرۆڤ بزانێت ئایا شایانی‌ ئه‌وه‌یه‌ خۆی‌ بهاوێژێته‌ ناو ئه‌و پرۆسه‌یه‌وه‌ یان نا؟
راسته‌وخۆ دوای‌ وتاره‌كه‌ی‌ سه‌رۆك له‌به‌رده‌م كۆمه‌ڵگه‌ی‌ گشتیدا، كۆڵن پاوه‌ڵ به‌مه‌به‌ستی‌ ده‌رچواندنی‌ بڕیارێكی‌ نوێ‌ له‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ سه‌ر به‌نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كانه‌وه‌، ده‌ستی‌ به‌دانوستانه‌كانی‌ كرد. له‌ماوه‌ی‌ چه‌ند رۆژێكی‌ كه‌مدا وه‌كو چاوه‌ڕوان ده‌كرا، به‌هۆی‌ سازش‌و مشتومڕه‌كان له‌باره‌ی‌ شێوازی‌ داڕشتنه‌وه‌یه‌وه‌، ده‌ركردنی‌ بڕیاری‌ (1441) په‌كی‌ كه‌وت. گفتوگۆكان له‌باره‌ی‌ ئه‌وه‌ بوون كێ‌ پرۆسه‌ی‌ پشكنینه‌كه‌ ئه‌نجام بدات‌و رێگه‌ به‌چی‌ بدرێت پشكنه‌ران لێی‌ بكۆڵنه‌وه‌؟ هه‌روه‌ها له‌باره‌ی‌ دانانی‌ خشته‌یه‌كی‌ كاتی‌ بوو بۆ واده‌ی‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ راپۆرته‌كان بۆ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایش‌و چه‌ندین پرسیاری‌ دیكه‌ش هه‌بوون. به‌ڵام ئه‌و خاڵه‌ی‌ به‌لای‌ ئێمه‌وه‌ مایه‌ی‌ سه‌رسوڕمان نه‌بوو، هه‌روه‌ها بووه‌ خاڵێكی‌ جێگیر له‌مشتومڕه‌كاندا ئه‌وه‌بوو ئایا مه‌به‌ست له‌ وته‌ی‌ «لێكه‌وته‌ی‌ مه‌ترسیدار» چییه‌ له‌و هه‌ڕه‌شه‌یه‌ی‌ ئاراسته‌ی‌ سه‌دام حسێن كرا؟ به‌تێگه‌یشتنی‌ ئه‌وان مه‌به‌ست له‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌، به‌كارهێنانی‌ هێزی‌ سه‌ربازییه‌ ئه‌گه‌ر پێویستی‌ كردو سه‌دام ملكه‌چی‌ بڕیاره‌كان نه‌بوو. له‌كاتێكدا ئه‌مه‌ریكاو به‌ریتانیا به‌ر له‌ ئه‌نجامدانی‌ كرده‌وه‌ی‌ سه‌ربازی‌، ده‌یانویست بڕیاری‌ (1441) ته‌نها هه‌نگاوی‌ پێویست بێت، به‌ڵام فه‌ره‌نسی‌‌و روسیه‌كان مكوڕ بوون له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ پێویسته‌ ئه‌گه‌ری‌ ده‌رچونی‌ بڕیاری‌ دووه‌میش به‌كراوه‌یی‌ بهێڵدرێته‌وه‌.
یه‌كلاكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و بابه‌تانه‌ شه‌ش هه‌فته‌ی‌ خایاند، به‌ڵام كاتێك بڕیاره‌كه‌ ده‌رچوو، به‌كۆی‌ ده‌نگی‌ ئه‌ندامان په‌سه‌ندكرا. ده‌رچونی‌ بڕیاره‌كه‌، سه‌ركه‌وتنێك بوو بۆ دیبلۆماسییه‌تی‌ ئه‌مه‌ریكی‌، سه‌ركه‌وتن بوو كۆڵن پاوه‌ڵ‌و بۆ جۆن نیگرۆپۆنتی‌ (John Negroponti) باڵێوزمان له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان. منیش خۆشحاڵ بووم، چونكه‌ هه‌موو ئه‌و بابه‌تانه‌ی‌ مایه‌ی‌ مشتومڕ بوون، له‌بری‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌نێوان ئاژانسه‌ جیاوازه‌كاندا مشتومڕێكی‌ نه‌زۆكی‌ له‌باره‌وه‌ بكرێت، راسته‌وخۆ به‌ سه‌رۆكم ده‌گه‌یاند. دواتر زانیم ئه‌م بابه‌ته‌ هه‌ندێك لایه‌نی‌ له‌ناو وه‌زاره‌تی‌ به‌رگری‌‌و نوسینگه‌ی‌ جێگری‌ سه‌رۆك بێزاركردوه‌. له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ پرۆسه‌ی‌ ده‌رچوونی‌ بڕیاره‌كه‌ له‌ناو نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان درێژه‌ی‌ كێشاو زۆری‌ خایاند، ئێمه‌ش نه‌مانده‌ویست به‌هۆی‌ دابه‌شبونی‌ نێوان ریزه‌كانمانه‌وه‌، ده‌رچونی‌ بڕیاره‌كه‌ زیاتر دوابكه‌وێت.
هه‌ر كه‌ بڕیاره‌كه‌ ده‌رچوو رووداوه‌كان كه‌وتنه‌ سه‌ر رێچكه‌یه‌كی‌ خێرا –لانیكه‌م به‌پێی‌ پێوه‌ره‌كانی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان. ماوه‌ی‌ مانگێك مۆڵه‌ت درایه‌ عێراق، واته‌ تاوه‌كو (7/12/2002) بۆ ئه‌وه‌ی‌ داتایه‌كی‌ وردو ته‌واو له‌باره‌ی‌ ره‌وشی‌ به‌رنامه‌ی‌ چه‌كه‌كانیه‌وه‌ پێشكه‌ش بكات، بۆ ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی‌ پرۆسه‌ی‌ لێكۆڵینه‌وه‌ش له‌و زانیارییانه‌ی‌ پێشكه‌شی‌ ده‌كات، پێویسته‌ پێشوازی‌ له‌ پشكنه‌رانی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ بكات.
له‌ڕاستیدا كاته‌كه‌ به‌خێرایی‌ گوزه‌شت. ئێمه‌ش ده‌مانویست له‌یه‌ك كاتدا سێ‌ شت بگوازینه‌وه‌: هه‌ڵسه‌نگاندنی‌ به‌ڕێوه‌چونی‌ كاری‌ پشكنه‌رانی‌ چه‌ك، رێكخستنه‌وه‌و پێداچونه‌وه‌ی‌ پلانه‌ سه‌ربازییه‌كه‌مان به‌مه‌به‌ستی‌ ده‌ستكردن به‌ ته‌یاركردنی‌ سه‌ربازه‌كانمان بۆ فشار خستنه‌ سه‌ر سه‌دام، پلانی‌ دوای‌ شه‌ڕو عێراقی‌ دوای‌ سه‌دام، ئه‌گه‌ر هاتوو رێگه‌چاره‌ی‌ دیبلۆماسی‌ شكستیهێنا.
ئه‌ركی‌ چاودێریكردنی‌ چۆنێتی‌ به‌ڕێوه‌چونی‌ كاری‌ پشكنه‌ران له‌ ئه‌ستۆی‌ من بوو. په‌یوه‌ندییه‌كی‌ باشم له‌گه‌ڵ دیبلۆماتكاری‌ سویدی‌‌و سه‌رپه‌رشتیاری‌ پرۆسه‌ی‌ پشكنین هانز بلێكس‌و سه‌رۆكی‌ ئاژانسی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ وزه‌ی‌ ئه‌تۆم محه‌مه‌د به‌رادعی‌ چێكرد، به‌رپرسیارێتی‌ پشكنینی‌ پێكهاته‌ ئه‌تۆمییه‌كان له‌ ئه‌ستۆی‌ به‌رادعی‌ بوو. هه‌ریه‌كه‌ له‌ پینتاگۆن‌و كۆشكی‌ سپی‌ به‌چاوی‌ گومانه‌وه‌ له‌و دوو پیاوه‌یان ده‌ڕوانی‌. بۆ ئه‌وه‌ی‌ رێگه‌ به‌ سه‌دام نه‌درێت له‌م كاره‌ی‌ ده‌ربازی‌ بێت، به‌رپرسیارێتی‌ دڵنیاكردنه‌وه‌ی‌ سه‌رۆكم خسته‌ ئه‌ستۆی‌ خۆم.
كاتێك كه‌ بینیم بلێكس پیاوێكی‌ ده‌ستپاك‌و یه‌كلاكه‌ره‌وه‌یه‌ خۆشحاڵ بووم. كه‌چی‌ دواتر وه‌كو زۆر كه‌سی‌ دیكه‌، كه‌وته‌ ره‌خنه‌گرتن له‌جه‌نگ‌و بانگه‌شه‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ ده‌كرد بۆ ته‌واوكردنی‌ كاری‌ پشكنینه‌كه‌ی‌، ئێمه‌ كاتی‌ ته‌واومان پێ‌ نه‌به‌خشیوه‌. دووجار له‌گه‌ڵ بلێكسدا كۆبومه‌وه‌، جاری‌ یه‌كه‌م له‌ مانگی‌ كانونی‌ دووه‌م بوو له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان، دوه‌مجاریش له‌ مانگی‌ شوباتدا بوو له‌ واشنتۆن. له‌و وتوێژانه‌دا بۆم ده‌ركه‌وت بلێكس گومانی‌ له‌ راستگۆیی‌ سه‌دام حسێن هه‌یه‌.
بلێكس له‌ راپۆرته‌كه‌یدا كه‌ پێشكه‌شی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ كردبوو ده‌ڵێت: وادیاره‌ عێراق تائه‌مڕۆ نه‌گه‌یشتوه‌ته‌ ئاستی‌ په‌سه‌ندكراوو راسته‌قینه‌ی‌ داماڵینی‌ چه‌كه‌ داواكراوه‌كانی‌، بۆ ئه‌وه‌ی‌ متمانه‌ی‌ جیهان به‌ده‌ست بهێنێت‌و به‌ئاشتیانه‌ بژێت، پێویسته‌ چه‌كه‌كانی‌ دابماڵێت». راپۆرتی‌ دووه‌می‌ له‌ (14/2) ده‌رچوو، به‌ڵام زۆر ته‌مومژاوی‌ بوو، دواتر زانیم كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌وروپییه‌كانه‌وه‌ ره‌خنه‌یه‌كی‌ زۆری‌ لێگیراوه‌، چونكه‌ بڕوایان وابووه‌ راپۆرته‌كانی‌ پاساوی‌ شه‌ڕكردن ده‌داته‌ ئه‌مه‌ریكا.
له‌گه‌ڵ به‌رادعیدا تا ئاستێكی‌ گونجاو په‌یوه‌ندییه‌كی‌ باشم بنیاتنا، پێیوتم بڕواناكات سه‌دام دووباره‌ كار به‌به‌رنامه‌ ئه‌تۆمییه‌كانی‌ بكاته‌وه‌. ئه‌وه‌م به‌ سه‌رۆك راگه‌یاند، به‌ڵام له‌ڕاستیدا ئاژانسی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ وزه‌ی‌ ئه‌تۆم ساڵی‌ (1991) هه‌ڵه‌یه‌كی‌ كرد، ئه‌وه‌ش وایكرد په‌سه‌ندكردنی‌ ئه‌و هه‌ڵسه‌نگاندنه‌ی‌ قورس بێت.
له‌سه‌ره‌تای‌ ساڵی‌ (2003)دا بڕوای‌ ته‌واوم به‌وه‌ هه‌بوو پێویسته‌ هێزی‌ سه‌ربازی‌ به‌كاربهێنین، چونكه‌ سه‌دام حسێن ده‌ستیكرد به‌ فریودانی‌ پشكنه‌ران، ئه‌نجامدانی‌ چاوپێكه‌وتنی‌ له‌گه‌ڵ زاناكانیدا ره‌تكرده‌وه‌، هه‌روه‌ها ناردنی‌ «تێبینه‌ران»ی‌ له‌گه‌ڵ زانایان له‌كاتی‌ كۆبونه‌وه‌كاندا له‌گه‌ڵ پشكنه‌ران ره‌تكرده‌وه‌و ئه‌وه‌شی‌ به‌ هاوكاریكردن ناوده‌برد، دواتر بۆمان ده‌ركه‌وت سه‌دام ته‌نها بڕێكی‌ كه‌می‌ زانیارییه‌كان پێشكه‌ش ده‌كات. سه‌رباری‌ ئه‌و هه‌موو رێگری‌‌و كۆت‌و به‌ندانه‌، به‌ڵام پشكنه‌ران توانییان به‌ڵگه‌گه‌لێك كۆبكه‌نه‌وه‌ كه‌ ده‌یسه‌لماند به‌رپرسانی‌ عێراق به‌ر له‌ سه‌ردانی‌ پشكنه‌ران، ئامێری‌ جۆراوجۆریان گواستۆته‌وه‌و له‌شوێنی‌ گومانلێكراودا شاردویانه‌ته‌وه‌. هه‌روه‌ها بۆمان ده‌ركه‌وت دیكتاتۆری‌ عێراق گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ سه‌ر گه‌مه‌ كۆنه‌كانی‌.
راشكاوانه‌ ده‌ڵێم له‌و ره‌فتارانه‌ی‌ سه‌دام تێنه‌ده‌گه‌یشتم، له‌وانه‌یه‌ ئێمه‌ی‌ به‌ راستگۆ نه‌زانیبێ‌. له‌ ساڵی‌ (1990)، سه‌دام كاردانه‌وه‌ی‌ جیهانی‌ به‌هه‌ند وه‌رنه‌گرت‌و په‌لاماری‌ كوه‌یتی‌ دا، دواتر كه‌ پرۆسه‌ی‌ «گه‌رده‌لولی‌ بیابان» ده‌ستیپێكرد، من له‌ كۆشكی‌ سپی‌ بووم‌و له‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ ئاماده‌كارییه‌كانی‌ ئه‌و پرۆسه‌یه‌دا هاوكاربوم. ئه‌و دیمه‌نه‌م له‌یاد ناچێت، كاتێك سه‌دام كشانه‌وه‌ی‌ له‌ كوه‌یت ره‌تكرده‌وه‌، هه‌رچه‌نده‌ هێزه‌كانی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان‌و هاوپه‌یمانان له‌ ده‌روازه‌كانی‌ وڵاته‌كه‌ی‌ بوون، هه‌روه‌ها هۆشداری‌ دۆسته‌كانیشی‌ له‌وانه‌ روسه‌كان به‌هه‌ند وه‌رنه‌گرت، كه‌ پێیانده‌وت چه‌ند رۆژێكی‌ كه‌می‌ له‌به‌رده‌م ماوه‌، كه‌چی‌ ئه‌و كه‌ڕه‌پ (عیناد) یان خه‌یاڵپڵاو بوو، وادیاره‌ ئێستاش نه‌گۆڕاوه‌.
من‌و سه‌رۆك به‌رده‌وام بیرمان له‌وه‌ ده‌كرده‌وه‌ كه‌ چۆن وا له‌سه‌دام بكه‌ین به‌بێ‌ شه‌ڕ بڕوات. بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ په‌یوه‌ندیمان به‌ سه‌رۆكه‌ عه‌ره‌به‌كانه‌وه‌ كردو داوامانلێكردن به‌ سه‌دام رابگه‌یه‌نن ئه‌گه‌ر گوێڕایه‌ڵ نه‌بێت، ئه‌وا ئێمه‌ له‌ روخاندنی‌ جدین. جارێكیان میسرییه‌كان پێیانوتین كوڕێكی‌ سه‌دام نامه‌یه‌كی‌ ناردوه‌و تیایدا ده‌ڵێت سه‌دام له‌به‌رامبه‌ر یه‌ك ملیار دۆلاردا ئاماده‌یه‌ وازبهێنێت. سه‌رۆك په‌یامێكی‌ ناردو ده‌ڵێ‌ ئێمه‌ ئاماده‌ین ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ بده‌ین، به‌ڵام دواتر هیچ شتێك رووینه‌دا. بۆ من گونجاوه‌ كه‌ بڵێم هیچ به‌شیاوی‌ نابینم پاره‌ بده‌ین به‌ دیكتاتۆرێك بۆ ئه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌ڵات به‌جێبهێڵێت. به‌ڵام مرۆڤ هه‌ندێكجار رووبه‌ڕووی‌ بژارده‌ی‌ قورس ده‌بێته‌وه‌.
ئه‌مه‌ جاری‌ یه‌كه‌م نه‌بوو كه‌ كۆمه‌ڵگای‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ له‌نێوان په‌لكێشكردنی‌ سته‌مكارێكی‌ تاوانبار بۆ به‌رده‌م دادپه‌روه‌ری‌، بژارده‌ی‌ ناردنی‌ بۆ تاراوگه‌ له‌پێناوی‌ دوورخستنه‌وه‌ی‌ شه‌ڕو توندوتیژی‌، دووچاری‌ پێكدادان ببێته‌وه‌. له‌م دۆخه‌دا سه‌رۆك ئاماده‌بوو بژارده‌ی‌ دووه‌م هه‌ڵبژێرێت.
چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك به‌ر له‌ وتاره‌كه‌ی‌ سه‌رۆك له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان، له‌نوسینگه‌كه‌ی‌ خۆم چارلز بۆید (Charles Boyd) سه‌ردانی‌ كردم، ئه‌و ئه‌فسه‌رێكی‌ خانه‌نشینی‌ هێزی‌ ئاسمانی‌ بوو، پێشتر له‌ ئه‌نجومه‌نی‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌ كاریكردبوو. بیرۆكه‌یه‌كی‌ داهێنه‌رانه‌ی‌ هه‌بوو، وتی‌: له‌وانه‌یه‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان ناردنی‌ پشكنه‌رانی‌ چه‌ك بۆ عێراق په‌سه‌ند بكات، ئه‌و كاره‌ش راستگۆییه‌كی‌ زیاتر به‌لایه‌نگرانی‌ سه‌دام ده‌به‌خشێت. ته‌نها به‌ بینینی‌ دیكتاتۆره‌كه‌ی‌ عێراق به‌و سه‌ركزییه‌، ره‌نگه‌ هه‌ندێك كه‌س ته‌نانه‌ت سوپاش بۆ له‌ناوبردنی‌ ده‌ستكراوه‌ بكات. من‌و سه‌رۆكیش به‌و بیرۆكه‌یه‌ كارانگاز بووین. به‌ڵام ئامرازێكمان نه‌دۆزییه‌وه‌ كه‌ سه‌ركه‌وتنی‌ بیرۆكه‌كه‌ مسۆگه‌ر بكات. ئایا پشكنه‌رانی‌ چه‌ك چی‌ ده‌كه‌ن؟ ئایا ته‌قه‌ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی‌ بچنه‌ ناوچه‌ قه‌ده‌غه‌كراوه‌كانه‌وه‌؟ چی‌ رووده‌دات ئه‌گه‌ر پاسه‌وانانی‌ سه‌دام به‌هه‌مانشێوه‌ وه‌ڵامیان دانه‌وه‌؟ ئه‌وه‌شم زیادكرد ئه‌سته‌مه‌ وێنای‌ ئه‌وه‌ بكه‌یت كه‌ روس‌و فه‌ره‌نسییه‌كان رازیبن، چونكه‌ ئه‌وان ئه‌و كاره‌ به‌پێشێلكردنی‌ سه‌روه‌ری‌ عێراق ده‌زانن. به‌ڵام ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ نه‌گه‌یشته‌ ئاستی‌ یه‌كه‌می‌ لیژنه‌ی‌ به‌ڕێوه‌به‌رانی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌. چونكه‌ كاتێك به‌ر له‌ شه‌ڕه‌كه‌، ئه‌م باسه‌م له‌ كۆبونه‌وه‌یه‌ك له‌ كامپ دێڤد وروژاند، كۆڵن‌و دۆن‌و جێگری‌ سه‌رۆك یه‌كهه‌ڵوێست بوون‌و بیرۆكه‌كه‌یان ره‌تكرده‌وه‌.
له‌ڕاستیدا ئێمه‌ شه‌ڕی‌ عێراقمان كرد، له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ بڕوامان وابوو هه‌موو بژارده‌كانمان تاقیكردۆته‌وه‌و كاتیان به‌سه‌رچوه‌. سزاكان سودێكیان نه‌بوو، پرۆسه‌كانی‌ پشكنین رازیكه‌ر نه‌بوون، به‌ئامرازی‌ دیكه‌ش نه‌مانده‌توانی‌ وا له‌ سه‌دام بكه‌ین بڕوات. سه‌رۆك ئاره‌زووی‌ شه‌ڕی‌ نه‌ده‌كرد. به‌ڵام ئێمه‌ گه‌یشتین به‌و ئه‌نجامگیرییه‌ی‌ بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ سه‌دامدا، ئێستا كاتی‌ خۆیه‌تی‌. به‌بڕوای‌ ئێمه‌ ئه‌گه‌ر دیكتاتۆر وازی‌ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی‌ بهێنایه‌، ئه‌وا جیهان له‌دۆخێكی‌ باشتردا ده‌بوو. ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ به‌خه‌یاڵماندا هات، ئه‌گه‌ر هاتوو سه‌دام به‌بێ‌ چه‌كی‌ كۆكوژ بێت‌و له‌به‌رده‌م جیهاندا له‌ چه‌ك دابماڵرێت، ئه‌وا بۆ ماوه‌یه‌كی‌ درێژ له‌ده‌سه‌ڵاتدا نامێنێته‌وه‌.
سه‌دام به‌ترس‌و فێڵ حوكمی‌ وڵاته‌كه‌ی‌ ده‌كرد، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر چه‌كه‌كانی‌ لێ‌ دابماڵرایه‌ نه‌یده‌توانی‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتدا بمێنێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر هاتوو كاره‌كانی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كانیش به‌و ئه‌نجامه‌ بگات‌و سه‌دام له‌ چه‌كه‌كانی‌ دابماڵێت، ئه‌وا ده‌بێته‌ خێرو به‌ره‌كه‌ت. به‌مه‌به‌ستی‌ بانگه‌شه‌كردن بۆ ئه‌نجامدانی‌ هه‌نگاوی‌ زیاتر، له‌نمونه‌ی‌ ئه‌نجامدانی‌ هه‌ڵبژاردن، روخاندنی‌ سه‌دام كاتی‌ زیاتری‌ به‌ ئێمه‌ ده‌به‌خشی، به‌تایبه‌تی‌ دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ڕه‌شه‌ی‌ چه‌كه‌ كۆكوژه‌كاندا هه‌ڵمانكرد.
سه‌رباری‌ هه‌موو ئه‌وانه‌، جێگه‌ی‌ خۆیه‌تی‌ بڵێم ئێمه‌ بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ دیموكراسیه‌ت نه‌چووین بۆ عێراق، ئێمه‌ چوینه‌ شه‌ڕه‌وه‌، چونكه‌ ئێمه‌ سه‌داممان به‌هه‌ڕه‌شه‌ بۆ سه‌ر ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌ییمان‌و ئاسایشی‌ هاوپه‌یمانه‌كانمان ده‌بینی‌. هه‌روه‌ها رۆزڤێڵت-یش بۆ گۆڕینی‌ ئه‌ڵمانیا به‌ وڵاتێكی‌ دیموكراسی‌، شه‌ڕی‌ له‌دژی‌ هیتله‌ر به‌رپانه‌كرد، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌م ئامانجه‌ له‌كاتی‌ روخاندنی‌ نازییه‌كانه‌وه‌، بووه‌ته‌ سیاسه‌تی‌ ئه‌مه‌ریكا، به‌ڵام ئه‌گه‌ر بێتو سه‌دام بڕوخێنین له‌به‌رئه‌وه‌یه‌ ئه‌مه‌ریكا پابه‌نده‌ به‌وه‌ی‌ كه‌ ده‌بێت له‌و رووداوانه‌ی‌ كه‌ دواتر رووده‌ده‌ن، راو بۆچۆنی‌ خۆی‌ هه‌بێت. كاتێك ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ ئه‌م باسه‌ی‌ تاوتوێ‌ ده‌كرد، هه‌ندێك له‌ ئه‌ندامان له‌نێویاندا دۆناڵد رامسفێڵد مشتومڕی‌ ئه‌وه‌ی‌ ده‌كرد كه‌ ئێمه‌ به‌ روداوه‌كانی‌ دواتره‌وه‌ پابه‌ند نابین، ته‌نها ئه‌و كاته‌ نه‌بێت كه‌ پیاوێكی‌ به‌هێز ده‌رده‌كه‌وێت.
هه‌رچی‌ سه‌رۆكه‌ بڕوای‌ وابوو به‌دوای‌ به‌كارهێنانی‌ هێزی‌ سه‌ربازی‌ ئه‌مه‌ریكیدا، پێویسته‌ جه‌خت له‌ پره‌نسیپه‌كانی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان بكرێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر شه‌ڕ روویدا، ئێمه‌ هه‌وڵی‌ بنیادنانی‌ عێراقێكی‌ دیموكراسی‌ ده‌ده‌ین. دیموكراسیه‌ت له‌ناو جه‌رگه‌ی‌ جیهانی‌ عه‌ره‌بیدا واده‌كات رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست دیموكراسیتر بێت، به‌ ده‌لاقه‌ی‌ ئازادی‌ به‌ره‌نگاری‌ بێ‌ ئومێدی‌‌و تیرۆره‌ ده‌بینه‌وه‌.

ئاماده‌كاری‌ بۆ شه‌ڕ

له‌كاتێكدا كاری‌ پشكنه‌ران به‌هێواشی‌ به‌ڕێوه‌ده‌چوو، به‌رمه‌بنای‌ ستراتیژییه‌كه‌مان سوپاو هێزه‌ سه‌ربازییه‌كان سه‌رقاڵی‌ خۆ ئاماده‌كردن بوون. به‌مه‌به‌ستی‌ جێبه‌جێكردنی‌ پلانه‌كه‌ی‌ تۆمی‌ فرانك، دۆن خۆی‌ بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ بونی‌ ره‌گه‌زه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی‌ شه‌ڕ ته‌رخانكرد، به‌نمونه‌ وه‌كو ناردنی‌ ته‌قه‌مه‌نی‌‌و پێداویستی‌ بۆ بنكه‌كانی‌ پێشه‌وه‌.
له‌و چوارچێوه‌یه‌دا، پێویست بوو هێزه‌ سه‌ربازییه‌كان ئاماده‌بكرێن‌و سه‌ربازه‌كانیش بانگ بكرێنه‌وه‌، ئه‌مه‌ش ده‌بوو له‌ گورزه‌یه‌كی‌ رێكخراودا به‌ڕێوه‌بچێ‌، بۆ ئه‌وه‌ی‌ چه‌ك‌و ته‌قه‌مه‌نی‌‌و سه‌ربازه‌كان پێكه‌وه‌ بجوڵێن. وه‌لێ‌ دۆن له‌میانی‌ هه‌ستكردنی‌ به‌ بایه‌خپێدانه‌كانی‌ سه‌رۆك بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئاماده‌كارییه‌ سه‌ربازییه‌كان پێش هه‌نگاوه‌ دیبلۆماسییه‌كان نه‌كه‌ون، كارێكی‌ زۆری‌ كرد بۆ جیاكردنه‌وه‌ی‌ رایه‌ڵی‌ نێوان ئه‌و ره‌گه‌زانه‌، هه‌وڵی‌ خاوكردنه‌وه‌ی‌ جموجۆڵه‌كانی‌ ده‌دا. كاتێك سه‌ربازه‌كانی‌ به‌ جلوبه‌رگه‌ سه‌ربازییه‌كانیانه‌وه‌ ده‌بینی‌ نائومێد ده‌بوو، به‌ڵام چ بكات ئه‌وه‌ یه‌كێك له‌ پێداویستییه‌كانی‌ دیبلۆماسیه‌تی‌ ناچاری‌ بوو.
له‌ماوه‌ی‌ ئاماده‌كارییه‌كاندا بۆ شه‌ڕ، ئه‌ندامانی‌ لیژنه‌ی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ هه‌فتانه‌ جارێك كۆده‌بونه‌وه‌و پلانه‌ سه‌ربازییه‌كانیان تاوتوێ‌ ده‌كردو پێیداده‌چونه‌وه‌، له‌كاتی‌ گفتوگۆگاندا پرسیاری‌ زۆر به‌دیاركه‌وتن. گومانێكی‌ زۆرمان هه‌بوو له‌ ئه‌گه‌ری‌ په‌نابردنی‌ سه‌دام بۆ به‌كارهێنانی‌ چه‌كی‌ كۆكوژ دژی‌ سه‌ربازه‌كانمان، یان له‌وانه‌یه‌ جارێكی‌ دیكه‌ دژی‌ گه‌له‌كه‌ی‌ به‌كاریبهێنێت. ئه‌مه‌ش وای‌ له‌ هاوپه‌یمانان كرد رێكاری‌ ریزپه‌ڕ بگرنه‌به‌ر، له‌وانه‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ تیمی‌ كیمیاوی‌ پسپۆڕ له‌ كۆماری‌ چیك‌و پۆڵۆنیاو سلۆڤاكیاو ئۆكرانیا.
له‌ڕوی‌ مه‌یدانییه‌وه‌و له‌دژی‌ چه‌كی‌ كۆكوژ، هاوپه‌یمانی‌ وارشۆ به‌راورد به‌ هاوتاكانیان له‌ هاوپه‌یمانی‌ ناتۆ باشتر ئاماده‌سازبوون. ئه‌وكاته‌ی‌ توێژه‌رێكی‌ تایبه‌تمه‌ند بووم به‌ ئه‌وروپای‌ رۆژهه‌ڵات، توێژینه‌وه‌یه‌كم له‌وباره‌یه‌وه‌ نوسی. مشتومڕێكی‌ به‌رده‌وام له‌باره‌ی‌ هۆكاره‌كانی‌ ئه‌و دۆخه‌وه‌ هه‌بوون، هه‌ندێك ئاماژه‌یان به‌وه‌ده‌دا هۆكاره‌كه‌ی‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی هێزه‌ سۆڤێتییه‌كان خاوه‌نی‌ ئه‌مبارێكی‌ گه‌وره‌ی‌ ئه‌و چه‌كه‌ پیسانه‌ن، ره‌نگه‌ به‌نیازبن ده‌ست به‌به‌كارهێنانی‌ بكه‌ن. شیكردنه‌وه‌كه‌ هه‌رچییه‌ك بووبێت، كاتێك ده‌وڵه‌تانی‌ هاوپه‌یمانی‌ پێشوی‌ وارشۆ بوونه‌ ئه‌ندامی‌ هاوپه‌یمانی‌ باكوری‌ ئه‌تڵه‌سی‌، ئه‌و توانا سه‌ركه‌وتوه‌ بۆ خۆپاراستن له‌ چه‌كی‌ كۆكوژ به‌میراتی‌ بۆ ئێمه‌ مایه‌وه‌. له‌ئێستاشدا ئه‌و سامانه‌ سودبه‌خش ده‌بێت.
یه‌كێكی‌ دیكه‌ له‌ مه‌ترسییه‌كانمان ئه‌وه‌ بوو سه‌دام‌و هێزه‌كانی‌ بكشێنه‌وه‌ بۆ ناو شاری‌ به‌غداو له‌وێ‌ شه‌ڕمان له‌گه‌ڵدا بكه‌ن، ئه‌و دۆخه‌شمان ناونابوو (سیناریۆی‌ قه‌ڵای‌ به‌غدا)، له‌دۆخێكی‌ وادا ناچارده‌بووین هێرشێكی‌ خوێناوی‌ بكه‌ینه‌ سه‌ر ناوچه‌یه‌ك كه‌ تژییه‌ له‌ هاوڵاتیان. دۆناڵد رامسفێڵد ئه‌و پرسه‌ی‌ وروژاند‌و ئێمه‌ش تاوتوێی‌ ئه‌گه‌ره‌كانی‌ ته‌شه‌نه‌سه‌ندنی‌ كرده‌وه‌ی‌ تۆڵه‌سێنانه‌و توندوتیژی‌ ئیتنیمان ده‌كرد، ئه‌گه‌ر هاتوو شیعه‌كان ده‌ستدرێژییان كرده‌ سه‌ر سوننه‌كان، چونكه‌ سوننه‌كان سه‌رباری‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌مینه‌ بوون، به‌ڵام له‌رابردودا به‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات‌و زۆرینه‌ی‌ سامانی‌ وڵاتدا باڵاده‌ست بوون. ئه‌مه‌ش یه‌كێك بوو له‌و هۆكارانه‌ی‌ وایلێده‌كردین به‌خێراییه‌كی‌ گونجاو به‌ره‌و دروستكردنی‌ ده‌سه‌ڵاتێكی‌ كاتی‌ فره‌ئیتنی‌ بچین.
من زۆر نیگه‌ران بووم له‌وه‌ی‌ ئه‌گه‌ر هاتوو پینتاگۆن بایه‌خی‌ پێویست به‌ دوو دۆسیه‌ نه‌دات، یه‌كه‌م: پلانێك له‌پێناوی‌ باكورو تێكه‌ڵه‌ی‌ توركی‌/ كوردی‌ كه‌ له‌هه‌ر ساتێكدا ئه‌گه‌ری‌ ته‌قینه‌وه‌ی‌ هه‌بوو، دووه‌م: ئه‌و داواكارییانه‌ی‌ ناومان لێنابوون: ئاسایشی‌ ناوچه‌كانی‌ پشته‌وه‌. كاتێك هێزه‌كانی‌ هاوپه‌یمانان ناچار ده‌بن به‌ره‌نگاری‌ هێزه‌ سه‌ریازییه‌كانی‌ سه‌دام ببنه‌وه‌، كێ‌ له‌ پاراستنی‌ سیستم به‌رپرس ده‌بێت؟
كاتێك هه‌موو مه‌ترسیه‌كانم به‌سه‌رۆك گه‌یاند، توانیم كێشه‌ی‌ یه‌كه‌م چاره‌سه‌ربكه‌م. له‌گه‌ڵ توركه‌كاندا دوچاری‌ هه‌موو جۆره‌كانی‌ كێشه‌ بووینه‌وه‌، له‌سه‌ره‌تای‌ كاره‌كاندا رازیبون له‌سه‌ر تێپه‌ڕبونی‌ هێزه‌كانمان له‌ڕێگه‌ی‌ خاكه‌كه‌یانه‌وه‌، به‌ڵام دواتر ره‌تیانكرده‌وه‌، ئه‌مه‌ش یانی‌ نه‌بوونی‌ ده‌روازه‌ی‌ باكور به‌ره‌و عێراق.
دوای‌ یه‌كێك له‌و په‌یامه‌ كورتانه‌ی‌ كه‌ له‌ ژوری‌ هه‌ڵوێسته‌كان پێشكه‌شمكرد، له‌ نوسینگه‌ی‌ هێلكه‌یی‌ سه‌ردانی‌ سه‌رۆكم كرد. له‌ ده‌سته‌ڕاستی‌ ئه‌و كورسییه‌ی‌ سه‌رۆك له‌سه‌ری‌ داده‌نیشت، له‌سه‌ر قه‌نه‌فه‌یه‌ك دانیشتم، جێگری‌ سه‌رۆك له‌لای‌ چه‌په‌وه‌ دانیشت، هه‌روه‌ها جۆرج تنێت-یش ئاماده‌بوو. وتم: جه‌نابی‌ سه‌رۆك، ئایا هیچ ستراتیژیه‌تێكت بۆ باكور هه‌یه‌؟ پینتاگۆن پێویستی‌ به‌ ستراتیژیه‌تێی‌ ئێوه‌ هه‌یه‌. راسته‌وخۆ جێگری‌ سه‌رۆك هه‌ڵیدایه‌و یه‌كسه‌ر وتی‌: پێویسته‌ سه‌رۆك به‌ پلانێكی‌ سه‌ربازی‌ په‌یمان به‌ دۆن‌و ژه‌نه‌راڵه‌كان بدات. من له‌سه‌ر هه‌ڵوێستی‌ خۆم مامه‌وه‌، ئه‌وه‌ بوو له‌كۆبونه‌وه‌ی‌ داهاتودا سه‌رۆك ئه‌م بابه‌ته‌ی‌ له‌گه‌ڵ دۆن دا گه‌نگه‌شه‌كرد.
پلانه‌كه‌ ته‌واو كامڵ نه‌بوو. فرانكس گه‌یشته‌ ئه‌و بڕیاره‌ی‌ ئه‌گه‌ر كاره‌كان پێویستی‌ كرد، ئه‌وا له‌ كوه‌یته‌وه‌ لیوای‌ چواره‌می‌ پیاده‌ ده‌نێرین، به‌ڵام له‌سه‌ره‌تای‌ شه‌ڕه‌كه‌دا مانه‌وه‌یان له‌سه‌ر پشتی‌ كه‌شتیه‌كان له‌ باكور گونجاوتره‌. ئه‌مه‌ش هێزێكی‌ فریاكه‌وتنمان بۆ دابین ده‌كات ئه‌گه‌ر هاتوو گیروگرفت له‌سه‌ر سنوری‌ كوردی‌ توركی‌ روویدا، یان ئه‌گه‌ر هێزه‌كانی‌ سه‌دام هه‌وڵیاندا به‌ره‌و باكور بكشێن. له‌حاڵه‌تێكدا ئه‌گه‌ر هاتوو حكومه‌تی‌ توركی‌ رێگه‌ی‌ به‌تێپه‌ڕبوونی‌ لیوای‌ چواری‌ پیاده‌ نه‌دا، ئه‌وا نزیكه‌ی‌ هه‌زار سه‌ربازی‌ په‌ره‌شوته‌وان له‌ لیوای‌ سه‌دو حه‌فتاو سێی‌ په‌ره‌شوته‌وانی‌ ده‌توانن له‌ باكور داببه‌زن.
له‌باره‌ی‌ بابه‌تی‌ ئاسایشی‌ ناوچه‌ی‌ پشته‌وه‌، نه‌متوانی‌ پلانێك كه‌ یارای‌ جێبه‌جێكردنی‌ هه‌بێت پێشكه‌ش به‌ سه‌رۆك بكه‌م. نه‌بوونی‌ ئه‌و پلانه‌ش له‌ رۆژه‌كانی‌ سه‌ره‌تای‌ دوای‌ روخاندنی‌ سه‌دام حسێندا بووه‌ گرفێكی‌ گه‌وره‌. كاتێك هێزه‌كانمان پێشڕه‌وییان ده‌كرد، له‌دوایانه‌وه‌ پاشاگه‌ردانی‌ چێ‌ ده‌بوو. ئێمه‌و به‌ریتانییه‌كانیش بۆ پاراستنی‌ سیستم هێزی‌ پێویستمان نه‌بوو.
هه‌وڵه‌كانم بۆ ئه‌وه‌ی‌ وا له‌ پینتاگۆن بكه‌م چاره‌سه‌ری‌ بابه‌تی‌ ئاسایشی‌ ناوچه‌كانی‌ پشته‌وه‌ بكه‌ن بێ‌ به‌رهه‌م بوو، ئه‌و هه‌وڵانه‌ش به‌ كۆمه‌ڵێك رونكردنه‌وه‌ی‌ خاڵی‌ له‌ زانیاری‌ به‌سود تاده‌گات به‌ فه‌رامۆشكردنی‌ باسه‌كه‌ كۆتایی‌ پێهات. دواجار كاتێك ئاماده‌كاریمان ده‌كرد بۆ ئه‌وه‌ی‌ پوخته‌یه‌ك له‌باره‌ی‌ ئه‌م باسه‌وه‌ له‌ سه‌ره‌تای‌ مانگی‌ شوباتدا پێشكه‌ش به‌ سه‌رۆك بكه‌ین، كۆبونه‌وه‌كه‌ به‌شێوازێك ده‌ستی‌ پێكرد بووه‌ هۆی‌ له‌ناوبردنی‌ هه‌ر هه‌لێك بۆ ده‌ستكه‌وتنی‌ وه‌ڵام، كاتێك دۆن وتی‌: كۆندی‌ ده‌یه‌وێت له‌باره‌ی‌ ئه‌م بابه‌ته‌وه‌ بدوێت. ده‌ستبه‌جێ‌ سه‌رنجی‌ ئه‌وه‌مدا كه‌ ژه‌نه‌راڵه‌كان وا گومان ده‌كه‌ن ئه‌م بابه‌ته‌ كێشه‌یه‌كی‌ مه‌ترسیدار نییه‌. ئه‌و دۆخه‌ش له‌پێگه‌ی‌ راوێژكاری‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌ییدا لایه‌نێكی‌ لاواز بوو، چونكه‌ ده‌سه‌ڵات له‌ سه‌رۆكه‌وه‌ دێت. ئه‌گه‌ر سه‌رۆك بایه‌خ به‌و باسه‌ نه‌دات، ئیدی‌ ئه‌وانیتر بۆچی‌ بایه‌خی‌ پێبده‌ن؟
دوای‌ ئه‌و دیداره‌ كاره‌ساتباره‌، ستیڤ هادلی‌ به‌دوامدا هات بۆ نوسینگه‌كه‌م، وتی‌: ئه‌گه‌ر من له‌جیاتی‌ تۆ بوومایه‌، دوای‌ ئه‌و كۆمێنته‌ی‌ سه‌رۆك ده‌ستم له‌كارده‌كێشایه‌وه‌. منیش وتم: نه‌خێر ده‌ست له‌كارناكێشمه‌وه‌، له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا قسه‌ده‌كه‌م‌و پێویسته‌ له‌سه‌رمان به‌شوێن ئه‌م بابه‌ته‌دا بچین.
كاتێك زانیمان سه‌رۆك بایه‌خ به‌و باسه‌ ده‌دات‌و ده‌یه‌وێت له‌چاره‌سه‌ركردنیدا به‌شدار ده‌بێت، ده‌ستمانكرد به‌گفتوگۆكردن. سه‌رۆك ده‌ستیكرد به‌ پرسیاركردن له‌باره‌ی‌ ئاسایشی‌ ناوچه‌ی‌ پشته‌وه‌، له‌وه‌ڵامیشدا پینتاگۆن چه‌ندینجار زانیاری‌ پێشكه‌ش به‌ سه‌رۆك ده‌كرد، به‌ڵام به‌رده‌وام به‌م وه‌ڵامه‌ «ئه‌و پرۆسه‌یه‌مان ته‌واوكردوه‌» كۆتایی‌ ده‌هات.
له‌وانه‌یه‌ وه‌زاره‌تی‌ به‌رگری‌ واگومانی‌ كردبێت ئه‌و كاره‌ی‌ كردوه‌، به‌ڵام له‌ڕاستیدا ئه‌وه‌ به‌ڵگه‌یه‌كی‌ پێشوه‌خت بوو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ پلانه‌كانی‌ قۆناغی‌ چواره‌م (واته‌ قۆناغی‌ دوای‌ شه‌ڕ) كه‌ ده‌بوو كه‌سه‌ سه‌ربازییه‌كان ئاماده‌یان كردبا، بوونی‌ نه‌بوو. كاتێك له‌رۆژانی‌ دوای‌ شه‌ڕه‌كه‌دا گرنگی‌‌و بایه‌خی‌ ئه‌و باسه‌م وروژانده‌وه‌، به‌خۆم ده‌وتت له‌وانه‌یه‌ ستیڤ له‌سه‌ر حه‌ق بووبێ‌.

دوای‌ سه‌دام حسێن

له‌و پلانه‌ی‌ له‌ڕووی‌ مه‌ده‌نییه‌وه‌ بۆ دوای‌ شه‌ڕه‌كه‌ داڕێژرابوو دڵنیابووم. هه‌رچه‌نده‌ هه‌ندێك رووداوی‌ كتوپڕ روویاندا كه‌ ئێمه‌ پێشبینیمان نه‌كردبوو، به‌ڵام ئه‌و بۆچونه‌ی‌ كه‌ پێیوایه‌ ئێمه‌ بارودۆخی‌ دوای‌ شه‌ڕمان به‌هه‌ند نه‌گرتبوو، بۆچونێكی‌ نادروسته‌. ئێمه‌ به‌باشی‌ لێكۆڵینه‌وه‌مان له‌باره‌ی‌ رێكاره‌كانی‌ كۆتایهاتنی‌ شه‌ڕو دۆزه‌ مرۆییه‌كان‌و بنیاتنانه‌وه‌و ئاماده‌كارییه‌ سیاسیه‌كان كردبوو، سه‌دان به‌ڵگه‌نامه‌مان تاوتوێكرد بوو، كۆبونه‌وه‌گه‌لێكی‌ بێشومارمان ئه‌نجامدابوو.
ئلیۆت ئه‌برامز (Elliot Abrams) راسپێردرابوو بۆ دانانی‌ به‌رنامه‌یه‌كی‌ فریاكه‌وتنی‌ مرۆیی‌، له‌گه‌ڵ هه‌ڵسه‌نگاندنێكی‌ ورد بۆ هه‌ر وه‌زاره‌تێك به‌جیا، تاوه‌كو بزانرێت ده‌توانێت چ خزمه‌تگوزارییه‌ك پێشكه‌ش به‌ هاوڵاتیان بكات. گروپه‌كه‌ی‌ ئه‌برامز له‌ ئه‌گه‌ری‌ بوونی‌ نزیكه‌ی‌ دوو ملیۆن په‌نابه‌ری‌ عێراقی‌ ده‌ترسان، بۆیه‌ به‌مه‌به‌ستی‌ هاوبه‌شیكردنی‌ ئاژانسه‌كانی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان له‌چاره‌سه‌ركردنی‌ ئه‌م گرفته‌دا پلانێكیان دانا.
له‌ مانگی‌ ئابدا داوام له‌ فرانك میلله‌ر به‌ڕێوه‌به‌ری‌ یه‌كه‌می‌ به‌رنامه‌كانی‌ به‌رگری‌ كرد، هه‌وڵ‌و هه‌نگاوه‌كانی‌ پلاندانان بۆ قۆناغی‌ دوای‌ شه‌ڕ له‌گه‌ڵ حكومه‌ت‌و دامه‌زراوه‌كانیدا یه‌كبخات. فرانك فه‌رمانبه‌رێكی‌ شارستانی‌ بوو، شاره‌زایه‌كی‌ باشی‌ هه‌بوو، جێگه‌ی‌ رێزو ستایش بوو، نزیكه‌ی‌ بیست‌و دوو ساڵ له‌ پینتاگۆن كاریكردبوو. بۆ یه‌كه‌مجار له‌ ساڵی‌ (1986) ناسیم، ئه‌وكات له‌ نوسینگه‌ی‌ وه‌زیری‌ به‌رگری‌ كاریده‌كرد، منیش له‌ نوسینگه‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌ركانی‌ هاوبه‌ش كارمده‌كرد. حه‌زی‌ له‌ كاری‌ وردو جدی‌ بوو، زۆر به‌ ورده‌كارییه‌وه‌ پابه‌ند بوو، تۆڕێك ناسیاوو سه‌رچاوه‌ی‌ له‌ناو پینتاگۆندا هه‌بوو.
هه‌نگاوه‌كانی‌ پلاندانان بۆ قۆناغی‌ دوای‌ شه‌ڕ له‌وپه‌ڕی‌ گرنگیدا بوو، چونكه‌ به‌رپرسیارێتی‌ جێبه‌جێكردنی‌ له‌ ئه‌ستۆی‌ وه‌زاره‌تی‌ به‌رگریدا بوو. جگه‌له‌وه‌ی‌ بڕیاری‌ پێدانی‌ ده‌سه‌ڵات به‌وه‌زاره‌تی‌ به‌رگری‌ بڕیارێكی‌ نهێنی‌ نه‌بوو، وه‌كو دواتر ده‌ركه‌وت یه‌كێك بووه‌ له‌ بڕیاره‌ هه‌ره‌ گرنگه‌كان كه‌ سه‌رۆك‌و راوێژكاره‌كه‌ی‌ داویانه‌- له‌وكاته‌شدا له‌ناو ئیداره‌دا نه‌بووه‌ مایه‌ی‌ مشتومڕێكی‌ تایبه‌ت.
سه‌رۆك ده‌یویست ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان سه‌ركردایه‌تی‌ قۆناغی‌ دوای‌ شه‌ڕ له‌ ئه‌ستۆ بگرێت، بۆیه‌ بیرمان له‌ دوو بژارده‌ كرده‌وه‌. یه‌كه‌میان: داوا له‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كان‌و ئاژانسه‌ جیاوازه‌كانی‌ بكه‌ین سه‌ركردایه‌تی‌ ئه‌و هه‌وڵانه‌ له‌ ئه‌ستۆ بگرن. سه‌رۆك پێشتر له‌ ساڵی‌ (2001)دا دوای‌ زیاتر له‌ دوو ساڵ له‌ كۆتایهاتنی‌ شه‌ڕ سه‌ردانی‌ كۆسۆڤۆی‌ كرد، دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و ئاماده‌گییه‌ بێده‌ربه‌ستانه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كانی‌ له‌وێ‌ بینی، هه‌ستی‌ به‌ ترس ده‌كرد. هه‌رچه‌نده‌ سه‌رۆكی‌ نێرده‌كه‌مان ئاگاداركرده‌وه‌، به‌ڵام هیچ بایه‌خێكی‌ به‌ قسه‌كانمان نه‌دا، له‌ كۆسۆڤۆ هه‌نگاوه‌كانی‌ بنیاتنانه‌وه‌ی‌ ئابوری‌ ده‌ستی‌ پێكردبۆوه‌، به‌ڵام بێكاری‌ به‌جۆرێك له‌ هه‌ڵكشاندابوو رێژه‌كه‌ی‌ گه‌یشتبووه‌ (55%). له‌ گه‌شتی‌ گه‌ڕانه‌وه‌ماندا، سه‌رۆك له‌ناو فڕۆكه‌كه‌دا وتی‌: كۆسۆڤۆ وادیاره‌ ئه‌و شوێنه‌یه‌ كه‌ حكومه‌ته‌ ئه‌وروپییه‌كان له‌بری‌ ناردنی‌ باشترین‌و دره‌وشاوه‌ترین دیبلۆماتكاره‌كانیان، دیبلۆماتكاره‌ هه‌رزه‌كاره‌كانی‌ بۆ ده‌نێرن، منیش هاوڕای‌ بووم.
به‌دیلی‌ دووه‌م بۆ یه‌كخستنی‌ هه‌وڵه‌ پێویسته‌كان بۆ قۆناغی‌ دوای‌ شه‌ڕ، ئه‌وه‌ بوو كه‌ په‌یڕه‌وی‌ له‌ نمونه‌ی‌ ئه‌و هه‌وڵانه‌ بكه‌ین كه‌ له‌دوای‌ شه‌ڕ له‌ ئه‌فغانستان جێبه‌جێكرابوون. لێره‌دا په‌نامان برده‌ به‌ر پلانی‌ «سه‌رپه‌رشتیكردنی‌ یه‌كێك له‌ وه‌زاره‌ته‌كان»، به‌جۆرێك حكومه‌ته‌ هاوپه‌یمانه‌كانمان هه‌ریه‌كه‌و به‌رپرسیارێتی‌ ئه‌ركێكی‌ جیاواز له‌ ئه‌ستۆ بگرن: ئه‌ڵمانه‌كان به‌رپرسیارێتی‌ پۆلیس، ئیتاڵییه‌كان به‌رپرسیارێتی‌ دادوه‌ری‌، ئێمه‌ش به‌رپرسیارێتی‌ سوپا له‌ ئه‌ستۆ بگرین. وه‌لێ‌ ئه‌م به‌دیله‌ ناكۆكی‌‌و جیاوازی‌ لێكه‌وته‌وه‌و هیچ كه‌سێك نه‌یده‌ویست ئه‌و ئه‌زمونه‌ دووباره‌ بكاته‌وه‌.
به‌هۆی‌ بوونی‌ ژماره‌یه‌كی‌ زۆرو زه‌وه‌ندی‌ سه‌ربازانی‌ ئه‌مه‌ریكی‌ له‌سه‌ر زه‌وی‌، سه‌رۆك ته‌نها یه‌ك ده‌سه‌ڵاتیی‌ ده‌ویست كه‌ ته‌واوی‌ به‌رپرسیارێتییه‌كانی‌ له‌چنگدا بێت، ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ش وه‌زاره‌تی‌ به‌رگری‌ بوو. هیچ كه‌سێك تانه‌ی‌ له‌م پێشنیاره‌ نه‌دا، به‌تایبه‌تی‌ وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ هیچ ناڕه‌زاییه‌كی‌ نه‌بوو. كۆڵن پاوه‌ڵ ووتی‌: ئه‌م هۆكاره‌ پاساوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئایا بۆچی‌ مارك ئارسه‌ر فه‌رمانبه‌ری‌ وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ نییه‌. ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ قه‌باره‌ بچوكه‌ ئاماده‌نییه‌ سه‌رپه‌رشتیكردنی‌ پرۆسه‌یه‌كی‌ ئاڵۆز، له‌نێوه‌ندی‌ ناوچه‌یه‌كی‌ پڕ له‌ شه‌ڕو شۆڕدا له‌ ئه‌ستۆ بگرێت. له‌لایه‌ن خۆیه‌وه‌ كۆڵن ده‌یویست جه‌خت له‌وه‌بكاته‌وه‌ كه‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌ی‌ رۆڵێكی‌ گونجاوو یارمه‌تیده‌ری‌ ده‌بێت.
له‌نێوه‌ڕاستی‌ مانگی‌ تشرینی‌ یه‌كه‌مدا سه‌رۆك ئاماژه‌یه‌كی‌ نارد كه‌ بۆ پلاندانان بۆ قۆناغی‌ دوای‌ شه‌ڕ، واته‌ ئه‌و ماوه‌یه‌ی‌ یه‌كسه‌ر له‌دوای‌ شه‌ڕه‌كه‌وه‌ دێت، ئه‌گه‌ر بارۆدخه‌كه‌ وا پێویستی‌ كرد ئه‌وا وه‌زاره‌تی‌ به‌رگری‌ لایه‌نی‌ پێشه‌نگ‌و به‌رپرس ده‌بێت، ئه‌و بابه‌ته‌ش له‌ڕێگه‌ی‌ «رێنماییه‌كی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ تایبه‌ت به‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌»ه‌وه‌ ده‌بێت. به‌مه‌به‌ستی‌ یه‌كخستنی‌ هه‌وڵه‌كانیش به‌فه‌رمی‌ نوسینگه‌یه‌كمان له‌ پینتاگۆن كردبوه‌وه‌.
له‌ (18/12) دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ سه‌رۆك ته‌ماشایكرد پشكنه‌ران یاری‌ مشك‌و پشیله‌ له‌گه‌ڵ حكومه‌تی‌ عێراقیدا ده‌كه‌ن، داوای‌ له‌ دۆن كرد ده‌ستوبرد له‌ كردنه‌وه‌ی‌ نوسینگه‌ی‌ كاروباری‌ شارستانی‌ بكات، چونكه‌ بڕیاربوو ئه‌و نوسینگه‌یه‌ له‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ عێراقدا له‌ قۆناغی‌ دوای‌ شه‌ڕ هاوكاربێت. كاتێك به‌سه‌رۆكم وت پێویسته‌ هه‌ماهه‌نگی‌ زیاتر له‌گه‌ڵ واشنتۆندا بكرێت رازیبوو، به‌ڵام وتی‌: «پێویسته‌ ده‌ستكارییه‌كی‌ بچوكی‌ بكه‌م». سه‌رۆك بڕوای‌ وابوو پینتاگۆن له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ سه‌ر زه‌وی‌ پێده‌درێت، پێویسته‌ له‌ مامه‌ڵه‌كردندا ئازاد بێت.
وه‌كو بۆمان ده‌ركه‌وت، سه‌رۆك مه‌به‌ستی‌ له‌و قسه‌یه‌ی‌ ئه‌وه‌ نه‌بوو كه‌ ده‌بێ‌ پینتاگۆن ئه‌و كاره‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ سته‌مكارانه‌ی‌ بێ‌ ده‌ربه‌ستانه‌ بكات. دۆگلاس فیس (Douglas Feith) بریكاری‌ وه‌زیری‌ به‌رگری‌ بۆ كاروباری‌ سیاسی‌ هیچ هه‌وڵێك نه‌ما نه‌یدات بۆ رونكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ پینتاگۆن نه‌پێویستی‌ پێیه‌تی‌‌و نه‌پێشوازی‌ له‌ بۆچونی‌ ئه‌وانیتریش ده‌كات. له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵه‌ی‌ جێبه‌حێكاری‌ بۆ به‌ڕێوه‌بردن‌و رێنمایی‌ به‌سه‌ركردایه‌تی‌ فرانك به‌هێمنی‌‌و شتێكی‌ كه‌م له‌ رێزگرتنه‌وه‌ مامه‌ڵه‌ی‌ ده‌كرد. له‌ بۆنه‌یه‌كدا ستیڤ هادلی‌ له‌ دۆگلاسی‌ پرسی‌: ئایا ده‌زانی‌ سه‌رۆك به‌رپرسیارێتی‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ عێراق‌و ئاینده‌ی‌ سیاسی‌ ئه‌و وڵاته‌ی‌ راده‌ستی‌ دۆناڵد رامسفێڵد كردووه‌؟ له‌وه‌ڵامدا وتی‌: من ئه‌وه‌ نازانم به‌ڵام پێشوازی‌ لێده‌كه‌م.
وه‌زاره‌تی‌ به‌رگری‌ ئاماده‌كارییه‌كی‌ زۆری‌ كرد، ته‌نانه‌ت به‌ڵگه‌نامه‌یه‌كی‌ پێشكه‌شكرد كه‌ ناوی‌ لێنابوو: «نمایشكردنی‌ مه‌ترسییه‌كان»، بیست‌و نۆ رووداوی‌ كاره‌ساتبارانه‌ی‌ به‌هۆی‌ شه‌ڕی‌ عێراقه‌وه‌ له‌خۆگرتبوو، داوامان له‌ ئاژانسه‌كانی‌ هه‌واڵگری‌ كرد له‌ ئه‌گه‌ری‌ روودانی‌ كاره‌ساته‌كان بكۆڵنه‌وه‌. زۆرینه‌ی‌ ئه‌و خاڵانه‌ی‌ له‌و به‌ڵگه‌نامه‌یه‌دا هاتبوون روون بوون‌و پێویستیان به‌ شیكردنه‌وه‌ نه‌بوو، به‌نمونه‌ هه‌ڵایسانی‌ توندوتیژی‌ تایه‌فی‌‌و پشتیوانیكردنی‌ ئێران له‌ دوژمنه‌كانمان له‌ عێراقدا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا من واگومانم برد پاڵنه‌ری‌ وه‌زاره‌تی‌ به‌رگری‌ له‌م كاره‌دا بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ هۆشدارینامه‌یه‌كی‌ به‌ڵگه‌داره‌، بۆ كاتێك ئه‌گه‌ر هاتوو ئه‌و هه‌وڵانه‌ی‌ سه‌رپه‌رشتی‌ ده‌كه‌ن شكستی‌ هێنا. به‌هه‌رحاڵ هیچ پلانێكی‌ كرده‌یی‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ ئه‌و ئه‌نجامگیرییانه‌ نه‌بوون.
له‌ (20/1) سه‌رۆك راسپارده‌ی‌ ژماره‌ (24)ی‌ تایبه‌ت به‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ ده‌ركرد، ئه‌و رێنماییه‌ میكانیزمی‌ پلاندانانی‌ له‌ عێراقی‌ دوای‌ شه‌ڕ له‌خۆگرتبوو، له‌وانه‌ش نوسینگه‌ی‌ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و یارمه‌تییه‌ مرۆییه‌كان (ORHA). ئه‌و رێنماییه‌ نۆ ئه‌ركی‌ دیكه‌ی‌ له‌خۆگرتبوو كه‌ پێویست بوو له‌سه‌ر ئه‌و نوسینگه‌یه‌ چاره‌سه‌ریان بكات، له‌وانه‌: یارمه‌تییه‌كانی‌ فریاگوزاری‌ مرۆیی‌، دووباره‌ دامه‌زراندنه‌وه‌ی‌ خزمه‌تگوزارییه‌ شارستانییه‌ گرنگه‌كان، سه‌رله‌نوێ‌ رێكخستنه‌وه‌ی‌ په‌یكه‌ره‌ی‌ هێزی‌ سه‌ربازی‌ عێراقی‌، سه‌رباری‌ دۆزه‌ سیاسیی‌و ئابورییه‌ جیاوازه‌كان. سه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌و نوسینگه‌یه‌ به‌ ژه‌نه‌راڵی‌ خانه‌نشین جه‌ی‌ گارنه‌ر (Jay Garner) به‌خشرا، وادیاربوو هه‌ڵبژاردنێكی‌ نمونه‌ییه‌، چونكه‌ ئه‌و سه‌ركه‌وتوانه‌ سه‌رپه‌رشتی‌ پرۆسه‌ی‌ «پێشكه‌شكردنی‌ دڵنیایی‌» كردبوو، ئه‌و پرۆسه‌یه‌ی‌ له‌سه‌روبه‌ندی‌ هێرشی‌ سه‌دام حسێن له‌ ساڵی‌ (1991)، بۆ پشتیوانی‌‌و به‌هاناوه‌چونی‌ مرۆیی‌ كورده‌كان ئه‌نجامدرا.
جای‌ گارنه‌ر دوای‌ (راهێنانی‌ كونكردنی‌ به‌رد: راهێنانێكه‌ مه‌به‌ست لێی‌ لێكچواندنی‌ رووداوه‌ جۆراوجۆره‌ چاوه‌ڕوان نه‌كراوه‌كانه‌)، راپۆرتێكی‌ پوختی‌ پێشكه‌ش به‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كرد. ئه‌و راهێنانه‌ش نوسینگه‌كه‌ی‌ به‌ئاماده‌بونی‌ نوێنه‌رانی‌ ئه‌و ده‌زگا سه‌ربازی‌‌و شارستانییانه‌ جێبه‌جێیانكرد، كه‌ بڕیاربوو به‌شداری‌ له‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ عێراقدا بكه‌ن. ئه‌و راهێنانه‌ش كۆمه‌ڵێك كێشه‌ی‌ ئاشكراكرد، ده‌ستبه‌جێ‌ به‌مه‌به‌ستی‌ تاوتوێكردن‌و چاره‌سه‌ركردنی‌، ئاراسته‌ی‌ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان كرا.
له‌ كۆبونه‌وه‌كانی‌ لیژنه‌ی‌ به‌ڕێوه‌به‌ران له‌ (1و 7/3)دا پێداچونه‌وه‌ به‌هه‌موو ئه‌و پلانانه‌دا كراو تاوتوێ‌ كران. له‌ كۆبونه‌وه‌یه‌كی‌ فراوانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌ییدا له‌ (10/3)، دۆگلاس فیس له‌به‌رده‌م سه‌رۆكدا پوخته‌یه‌كی‌ له‌باره‌ی‌ پلانی‌ سیاسی‌ بۆ گواستنه‌وه‌ی‌ حوكم بۆ ده‌سه‌ڵاتێكی‌ كاتی‌ عێراقیی له‌عێراقییه‌كانی‌ تاراوگه‌و سه‌ركرده‌ كورده‌كان خسته‌ڕوو. ئه‌ركی‌ ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ كاتیه‌ش دیاریكرا كه‌ بریتی‌ بوو له‌ دانانی‌ ده‌ستور بۆ وڵات‌و رێكخستنی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان، به‌جۆرێك نوێنه‌رایه‌تی‌ هه‌ردوو پێكهاته‌ی‌ سوننه‌و شیعه‌ی‌ عێراق بكات.
كۆمه‌ڵه‌ راوبۆچونێكی‌ جیاواز له‌باره‌ی‌ ماوه‌ی‌ گواستنه‌وه‌ی‌ حوكم‌و ده‌سه‌ڵات بۆ عێراقییه‌كان هه‌بوو. وه‌زاره‌تی‌ به‌ره‌ڤانی‌ كه‌ ئاره‌زوی‌ زۆری‌ له‌ پشت به‌ستن به‌ عێراقییه‌كانی‌ تاراوگه‌ هه‌بوو، به‌پێویستی‌ نه‌ده‌زانی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان بۆ ماوه‌یه‌كی‌ درێژ به‌رپرسیارێتی‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ عێراق له‌ئه‌ستۆ بگرێت. به‌ڵام وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ له‌باره‌ی‌ توانای‌ عێراقییه‌كان بۆ به‌ڕێوه‌بردنی‌ وڵاته‌كه‌یان، كه‌متر گه‌شبین بوو. وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ مه‌ترسی‌ هه‌بوو له‌ زیاده‌ڕۆیكردن له‌پشت به‌ستن به‌و كه‌سانه‌ی‌ كه‌ بۆ ماوه‌ی‌ ده‌یان ساڵ بوو له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ عێراق ده‌ژیان.
سه‌رۆك ئه‌م جیاوازییه‌ی‌ نێوان راوێژكاره‌كانی‌ له‌ڕێگه‌ی‌ رونكردنه‌وه‌یه‌كه‌وه‌ یه‌كلاكرده‌وه‌و وتی‌: ده‌مه‌وێت له‌نزیكترین كاتی‌ گونجاودا هه‌ندێك له‌ وه‌زاره‌ته‌كان بخرێنه‌وه‌ ژێر ده‌ستی‌ عێراقییه‌كان، به‌ڵام نیگه‌رانیشی‌ له‌دانانی‌ عێراقییه‌كانی‌ تاراوگه‌ له‌ به‌رزترین ئاسته‌كانی‌ حوكمداو پیشانداو وتی‌: ئه‌و كاره‌ ناڕه‌زایی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ ده‌وروژێنێت كه‌ له‌ناو عێراقدا بوون‌و تاڵاوی‌ زۆری‌ رژێمه‌كه‌ی‌ سه‌دامیان چه‌شتوه‌. وتیشی‌: له‌و ساته‌وه‌ی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ عێراقیان به‌جێهێشتوه‌، دینامیكیه‌تی‌ ده‌سه‌ڵات له‌عێراقدا گۆڕانكاری‌ زۆری‌ به‌سه‌ردا هاتووه‌، به‌و هۆیه‌وه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ له‌ وڵاته‌كه‌یاندا بنكه‌یه‌كی‌ هه‌ڵبژاردنیان نییه‌ كه‌ پشتیوانییان لێ‌ بكات. به‌مه‌ش ئیداره‌ی‌ كاتی‌ له‌و شه‌رعیه‌ته‌ی‌ كه‌ پێویستی‌ پێیه‌تی‌ داده‌ماڵرێت. سه‌رباری‌ هه‌موو ئه‌و تێبینیانه‌، سه‌رۆك له‌سه‌ر دیاریكردنی‌ چوارچێوه‌یه‌ك بۆ ده‌سه‌ڵاتی‌ كاتی‌ عێراق رازیبوو، به‌مه‌رجێك «نوێنه‌رایه‌تیه‌كی‌ ته‌واو»ی‌ هه‌موو پێكهاته‌و لایه‌نه‌كانی‌ عێراق بكات.
ئامانج له‌ بوونی‌ ده‌سه‌ڵاتێكی‌ كاتی‌ له‌ عێراقدا، هاوكاریكردنی‌ هاوپه‌یمانی‌ سه‌ربازی‌ به‌سه‌ركردایه‌تی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان بوو، تاوه‌كو ئه‌ركه‌ سیاسی‌‌و سه‌ربازییه‌كانیان جێبه‌جێ بكه‌ن، عێراقییه‌كانیش ئه‌وه‌نده‌ی‌ له‌توانایاندایه‌ به‌رپرسیارێتی‌ له‌ئه‌ستۆبگرن.
له‌ چۆنێتی‌ دووباره‌ رێكخستنه‌وه‌ی‌ دامه‌زراوه‌كان له‌عێراقی فره‌ئیتنیدا، سه‌رباری‌ ئازادكردن‌و پاراستنی‌ هاوڵاتیان كه‌ له‌سایه‌ی‌ رژێمی‌ سه‌دام حسێندا نه‌هامه‌تی‌ زۆریان چه‌شتبوو، ئاڵه‌نگارێكی‌ دیكه‌ یه‌خه‌گیرمان بوو، ئه‌ویش دورخستنه‌وه‌ی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ بوو كه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ سه‌دام حسێن سودمه‌ند ببون. له‌باره‌ی‌ پلانی‌ ریشه‌كێشكردنی‌ به‌عس، كه‌ مه‌به‌ست لێی‌ پاككردنه‌وه‌ی‌ حكومه‌ت بوو له‌ لایه‌نگرانی‌ سه‌دام حسێن، به‌بێ‌ په‌كخستنی‌ ئه‌و خزمه‌تگوزارییه‌ بنچینه‌ییه‌ پێویستانه‌ی‌ كه‌ پێویست بوو ده‌وڵه‌ت پێشكه‌شیان بكات، فرانك میلله‌ر راپۆرتێكی‌ پوختی‌ پێشكه‌ش به‌ سه‌رۆك كرد.
هه‌رچه‌نده‌ ژماره‌ی‌ ئه‌ندامانی‌ حیزبی‌ به‌عسی‌ سه‌دامی‌ ده‌گه‌یشته‌ نزیكه‌ی‌ (1.5) ملیۆن ئه‌ندام له‌نێوان كاراو نه‌سیردا، به‌ڵام خه‌مڵاندنه‌كانی‌ میلله‌ر ته‌نها (1 – 2%) ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ له‌خۆگرتبوو، واته‌ نزیكه‌ی‌ (25) هه‌زار ئه‌ندام بوو، ئه‌و ژماره‌یه‌ش ئه‌و كه‌سانه‌ بوون كه‌ ئه‌ندامی‌ كارای‌ به‌عس بوون‌و له‌ كه‌سه‌ هه‌ره‌ دڵسۆزه‌كانی‌ حیزب بوون. میلله‌ر وتی‌: پێویسته‌ ئه‌و ئه‌ندامانه‌ له‌ پۆسته‌ حكومییه‌كان‌و ته‌واوی‌ پێگه‌كانی‌ ده‌سه‌ڵات‌و به‌ڕێوه‌بردن دوربخرێنه‌وه‌.
له‌عێراقدا نزیكه‌ی‌ دوو ملیۆن فه‌رمانبه‌ری‌ حكومه‌ت به‌ پۆلیس‌و سوپاوه‌ هه‌بوون، پرۆسه‌ی‌ ریشه‌كێشكردنی‌ به‌عس وه‌كو وێنامان كردبوو ته‌نها (1%) ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ ده‌گرته‌وه‌، هه‌روه‌كو میلله‌ر وتی‌: دامه‌زراوه‌ گشتییه‌كان به‌بێ‌ سه‌ركردایه‌تی‌ به‌جێناهێڵین.
له‌كۆتایی‌ كۆبونه‌وه‌كه‌دا وه‌زیری‌ خه‌زێنه‌ جۆن سنۆ (John Snow) باسی‌ له‌پلانی‌ دراوێكی‌ نوێ‌ له‌عێراقدا كرد، بۆ جێگرتنه‌وه‌ی‌ ئه‌و دوو دراوه‌ فه‌رمییه‌ی‌ كه‌ له‌عێراقدا مامه‌ڵه‌ی‌ پێوه‌ده‌كرا، ئه‌وانیش دیناری‌ سویسری‌ له‌ باكورو دیناری‌ سه‌دام له‌ باشور بوون. جۆن داوایكرد به‌شێوه‌یه‌كی‌ كاتی‌‌و وه‌كو به‌دیلێك له‌ماوه‌ی‌ گواستنه‌وه‌دا دۆلار به‌كاربهێنرێت، سه‌رۆك ئه‌م پلانه‌ی‌ په‌سه‌ندكرد. (به‌هاتنی‌ نیوه‌ی‌ مانگی‌ تشرینی‌ یه‌كه‌م، دیناری‌ نوێی‌ عێراقی‌ مایه‌وه‌و به‌رده‌ست بوو، بۆیه‌ به‌كارهێنانی‌ دۆلاری‌ ئه‌مه‌ریكی‌ هه‌ڵوه‌شایه‌وه‌).
دوای‌ دوو رۆژ، به‌دیاریكراوی‌ له‌ (12/ئازار) فیس راپۆرتێكی‌ پوختی‌ پێشكه‌ش به‌ سه‌رۆك كردو رایگه‌یاند پلانی‌ نوسینگه‌ی‌ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و یارمه‌تییه‌ مرۆییه‌كان (ORHA) له‌پێناوی‌ خزمه‌تگوزارییه‌ سه‌ربازی‌‌و هه‌واڵگرییه‌كان بۆ دوای‌ شه‌ڕ به‌ ته‌واوی‌ ئاماده‌یه‌. فیس به‌ڕوونی‌ باسی‌ له‌وه‌كرد پێویسته‌ ده‌زگای‌ ئه‌منییه‌كان له‌عێراقدا له‌ كه‌سانی‌ سیاسی‌‌و لایه‌نگرانی‌ رژێمی‌ به‌عس كه‌ كاری‌ وه‌حشیگه‌رانه‌یان له‌دژی‌ هاوڵاتیان ئه‌نجامداوه‌، پاك بكرێنه‌وه‌.
پلانی‌ وه‌زاره‌تی‌ به‌رگری‌ داوای‌ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌یه‌كی‌ ته‌واوه‌تی‌ هێزه‌ نیمچه‌ سه‌ربازییه‌كانی‌ ده‌كرد، له‌نێویاندا: میلیشیاكانی‌ حیزبی‌ به‌عس، سوپای‌ رزگاركردنی‌ قودس‌و فیدائییه‌كانی‌ سه‌دام. وه‌زاره‌ت ده‌یوت ده‌بێت ته‌واوی‌ ده‌زگای‌ هه‌واڵگری‌ عێراق هه‌ڵبوه‌شێته‌وه‌، گاردی‌ كۆماری‌ عێراقیش (حه‌ره‌س جمهوری‌) له‌ چه‌ك دابماڵرێت‌و هه‌ڵبوه‌شێته‌وه‌و هه‌ندێكیان زیندانی‌ بكرێن‌و هه‌ندێكی‌ دیكه‌ له‌ ئه‌ندامانی‌ به‌تۆمه‌تی‌ ئه‌نجامدانی‌ تاوانی‌ جه‌نگ دادگایی‌ بكرێن، چونكه‌ خاوه‌نی‌ تۆمارێكی‌ تژی‌ له‌ پێشێلكاری‌ بوون.
سه‌باره‌ت به‌سوپای‌ نیزامی‌ عێراق، ئه‌و پلانه‌ی‌ له‌ (12/ئازار) بۆ سه‌رۆك به‌رزكرایه‌وه‌، داوای‌ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی‌ ته‌واوه‌تی‌ سوپای‌ نه‌ده‌كرد، به‌ڵكو داوای‌ هێشتنه‌وه‌و تێكه‌ڵاوكردنی‌ هه‌ندێك له‌ئه‌ندامه‌كانی‌ له‌ كۆمه‌ڵگای‌ عێراقیدا ده‌كرد. گومانی‌ تێدانییه‌ كۆمه‌ڵگای‌ عێراقی‌ پێویستی‌ به‌داماڵینی‌ بوو له‌ خه‌سڵه‌تی‌ سه‌ربازی‌، به‌جۆرێك هێزه‌ چه‌كداره‌كان ملكه‌چی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ شارستانی‌ بن.
له‌لایه‌ن خۆیه‌وه‌ سوپا لێوانلێو بوو له‌ كینه‌ی‌ تایه‌فی‌، به‌تایبه‌تی‌ له‌نێو گه‌وره‌ ئه‌فسه‌رانیدا كه‌ له‌ پێكهاته‌ی‌ سوننه‌و سه‌ربازه‌ شیعه‌كان بوون. به‌ڵام هێشتنه‌وه‌ی‌ هه‌ندێك له‌ ئه‌ندامانی‌ هێزه‌ عێراقییه‌كان سودو كه‌ڵكی‌ خۆی‌ هه‌بوو، به‌نمونه‌ بۆ هێشتنه‌وه‌ی زنجیره‌ی‌ فه‌رمی‌ سه‌ركردایه‌تی‌، هه‌روه‌ها بۆ هێشتنه‌وه‌ی‌ ئه‌و كه‌سانه‌یان راهێنانی‌ به‌رزو پێشكه‌وتوانه‌یان بینیبوو. سه‌رباری‌ ئه‌وانه‌، بۆمان رون بویه‌وه‌ كه‌ ئێمه‌ ده‌توانین نزیكه‌ی‌ (250) بۆ (300) هه‌زار سه‌رباز له‌كاربخه‌ین. هیچ كه‌سێك نه‌یده‌ویست گه‌نجانێكی‌ نائومێدو بێكار فڕێبداته‌ سه‌ر شه‌قامه‌كانه‌وه‌، له‌كاتێكدا پێشتر چه‌كدار بووبن.
له‌به‌ر ئه‌و هۆكارانه‌ پلانه‌ به‌رزكراوه‌كه‌ بۆ سه‌رۆك داوایده‌كرد سێ‌ بۆ پێنج فیرقه‌ی‌ سه‌ربازی‌ بهێڵرێته‌وه‌و بكرێنه‌ بناغه‌ بۆ سوپای‌ نوێی‌ عێراق، به‌جۆرێك رێگه‌ به‌ ئه‌ندامانی‌ سوپای‌ عێراق بدرێت له‌ناوچه‌ی‌ گردبونه‌وه‌و سه‌ربازگه‌كانیاندا پارێزگاری‌ له‌ دۆخی‌ هه‌نوكه‌ییان بكه‌ن، پاشان ئه‌و سه‌ربازانه‌ وه‌كو هێزی‌ نیشتیمانی‌ بۆ ئاواكردنه‌وه‌ی‌ وڵاته‌كه‌یان به‌كاربهێنرێن، ئه‌و كاره‌ش ‌واده‌كات سوودێكی‌ دووسه‌ره‌یان ده‌بێ‌، له‌لایه‌ك بۆ راهێنان‌و دیاریكردنی‌ سه‌ركردایه‌تی‌ نوێی‌ سه‌ربازیی، له‌لایه‌كی‌ دیكه‌ بۆ دووباره‌ بیناكردنه‌وه‌و پارێزگاریكردن له‌ وڵاته‌كه‌یان.
له‌كۆتاییدا به‌هاوكاری‌ تۆم ریدج ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ پلانی‌ ئاسایشی‌ بۆ ناوخۆی‌ وڵات دانا، وه‌كو خۆپارێزییه‌ك له‌ ئه‌گه‌ری‌ ئه‌نجامدانی‌ كرده‌وه‌ی‌ تیرۆریستی‌، بۆ كاتێك ئه‌گه‌ر هاتوو گروپه‌ تیرۆریسته‌كان پێیانوابێت ده‌روازه‌یه‌ك هه‌یه‌و ده‌توانن له‌كاتی‌ شه‌ڕه‌كه‌دا لێیه‌وه‌ هێرش بكه‌ن. ئه‌م دۆخه‌ش به‌ر له‌ (11/ئه‌یلول) بیرمان لێ‌ نه‌كردبۆوه‌. به‌ڵام ئاشكرایه‌ جیهان له‌ گۆڕاندایه‌.
پوخته‌ی‌ قسه‌ ئه‌وه‌یه‌ پێویست بوو له‌سه‌رمان سازو ئاماده‌بین، سه‌رۆكیش رۆژ له‌دوای‌ رۆژ بڕوای‌ زیاتر ده‌بوو به‌وه‌ی‌ كه‌ سه‌دام حسێن دوا هه‌لی‌ ده‌دۆڕێنێ‌. ئێستا پێویسته‌ له‌سه‌رمان بۆ گه‌لی‌ ئه‌مه‌ریكی‌‌و جیهانی‌ روون بكه‌ینه‌وه‌ كه‌ ده‌سته‌واژه‌ی‌ «لێكه‌وته‌ی‌ مه‌ترسیدار» ده‌بێت مانایه‌كی‌ هه‌بێت.

هۆكاره‌ پێویسته‌كان بۆ كاری‌ سه‌ربازی‌

له‌خستنه‌ڕوی‌ دۆزی‌ دژی‌ سه‌دام حسێندا سێ‌ ره‌گه‌ز هه‌بوون، یه‌كه‌م: خستنه‌ڕوی‌ سه‌رپێچی‌‌و پێشێلكارییه‌كانی‌ له‌دژی‌ كۆمه‌ڵگای‌ نێوده‌وڵه‌تی‌‌و گه‌له‌كه‌ی‌. ساڵی‌ (1991) سه‌دام رێككه‌وتننامه‌ی‌ ئاگربه‌ستی‌ واژوكرد، به‌ڵام به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رنامه‌ڕێژ سه‌رپێچی‌ هه‌موو لایه‌نه‌كانی‌ رێككه‌وتننامه‌كه‌ی‌ كرد. دووه‌م: جیهان له‌ زانیارییه‌كانمان ئاگاداربكه‌ینه‌وه‌ له‌باره‌ی‌ هه‌وڵه‌ به‌رده‌وامه‌كانی‌ سه‌دام بۆ ده‌ستخستنی‌ چه‌كی‌ كۆكوژ. سێیه‌م: وێنه‌یه‌ك ده‌كێشین بۆ ئه‌و هه‌ڵانه‌ی‌ تێیده‌كه‌وین، ئه‌گه‌ر هاتوو به‌ره‌نگاری‌ هه‌ڕه‌شه‌كانی‌ سه‌دام نه‌بووینه‌وه‌ كه‌ بۆ ماوه‌ی‌ زیاتر له‌ ده‌ ساڵه‌ به‌رده‌وامن.
سه‌رۆك ئه‌م هه‌وڵانه‌ی‌ له‌نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانه‌وه‌ ده‌ستپێكرد، به‌ڵام شتی‌ زۆر هه‌بوون كه‌ پێویست بوو باسیان بكات. تیمی‌ كاری‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ له‌ چاوپێكه‌وتنه‌كانیاندا له‌گه‌ڵ كه‌ناڵه‌كانی‌ ته‌له‌فزیۆن‌و رۆژنامه‌كان باسیان له‌م دۆزه‌ ده‌كرد. «به‌رنامه‌كانی‌ رۆژی‌ یه‌كشه‌ممه‌»- به‌نمونه‌ به‌رنامه‌كانی‌ (Meet The Press)و (Fox News Sunday)‌و (Face The Nation)‌و (ABC This Week)‌و به‌رنامه‌ی‌ (CNN Late Edition)- هه‌مویان پێگه‌ی‌ گرنگ بوون‌و تیایاندا باسی‌ دۆزه‌كه‌مان ده‌كرد. جه‌ماوه‌ری‌ ئه‌م كه‌ناڵانه‌ زۆر گه‌وره‌ نه‌بوون (به‌نمونه‌ به‌رنامه‌ی‌ (Meet The Press) كه‌ گه‌وره‌ترینیان بوو ته‌نها چه‌ند ملیۆن كه‌سێك بینه‌ری‌ بوون)، به‌ڵام له‌لای‌ دۆسته‌ دڵسۆزو به‌ئه‌مه‌كان له‌ مه‌یدانی‌ سیاسییدا كاریگه‌رییه‌كی‌ به‌هێزی‌ هه‌بوو، جگه‌له‌وه‌ی‌ بوونه‌ مانشێتی‌ رۆژنامه‌كانی‌ رۆژی‌ دووشه‌ممه‌.
ئه‌و كاته‌ی‌ پۆستی‌ راوێژكاری‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌ییم وه‌رگرت، نیازی‌ ئه‌وه‌م هه‌بوو به‌شوێن هه‌نگاوه‌كانی‌ برنت سكاوكرۆفتدا بڕۆم، سڵ له‌ زۆر ده‌ركه‌وتن بكه‌مه‌وه‌، ده‌ركه‌وتنی‌ میدیایانه‌ی‌ وه‌زیره‌كان وازلێبهێنم. به‌ڵام دوای‌ رووداوه‌كانی‌ (11/ئه‌یلول) له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ بریكارێكی‌ متمانه‌ پێكراوی‌ سه‌رۆك بووم، زۆر به‌ كاره‌كانه‌وه‌ سه‌رقاڵ بووم. گرنگی‌ ئه‌و كارانه‌ش له‌سه‌روبه‌ندی‌ ئاماده‌كارییه‌كان بۆ شه‌ڕی‌ عێراقدا زیاتر بوون، بۆیه‌ له‌ماوه‌ی‌ نێوان ئه‌یلول‌و ئازاردا دوانزه‌ جار له‌ به‌رنامه‌ ته‌له‌فزیۆنییه‌كانی‌ رۆژانی‌ یه‌كشه‌ممه‌دا ده‌ركه‌وتم.
هیچ گرفتێكم له‌گه‌ڵ ئه‌نجامدانی‌ دیمانه‌ی‌ رۆژنامه‌وانی‌ نه‌بوو، به‌ڵام ده‌ركه‌وتن له‌ به‌رنامه‌ ته‌له‌فزیۆنییه‌كان ده‌بووه‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌ پشوه‌كانی‌ كۆتایی‌ هه‌فته‌ بێبه‌ش بم. به‌هۆی‌ گرنگی‌ ئه‌و چاوپێكه‌وتنانه‌، ئێوارانی‌ رۆژی‌ شه‌ممه‌م دیاریكردبوو بۆ خۆئاماده‌كردن، ئه‌مه‌ش دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ كاره‌كانی‌ سه‌رله‌به‌یانی‌‌و عه‌سرم ته‌واوده‌كرد. ئه‌گه‌ر وه‌ها رێكبكه‌وتایه‌ كه‌ زیاتر له‌ به‌رپرسێكی‌ حكومی‌ له‌و به‌رنامانه‌دا به‌شداربونایه‌، بۆ یه‌كخستنی‌ وه‌ڵامه‌كانمان په‌یوه‌ندی‌ ته‌له‌فۆنی‌ درێژمان پێكه‌وه‌ ئه‌نجامده‌دا. كاره‌كانی‌ سه‌رله‌به‌یانی‌ رۆژانی‌ یه‌كشه‌ممه‌ به‌زوویی‌ ده‌ستی‌ پێده‌كرد، ته‌ماشای‌ هه‌واڵ‌و رۆژنامه‌كانم ده‌كرد، پاشان تاوتوێی‌ هه‌واڵی‌ رۆژنامه‌كان‌و رووداوه‌كانی‌ شه‌وی‌ پێشومان ده‌كرد. جگه‌له‌وه‌ی‌ سه‌رله‌به‌یانی‌ هه‌موو رۆژانێكی‌ یه‌كشه‌ممه‌ من‌و سه‌رۆك پێكه‌وه‌ قسه‌مان ده‌كرد، له‌هه‌ندێك كاتدا له‌باره‌ی‌ ئه‌و كارانه‌ی‌ ده‌بوو جێبه‌جێیان بكه‌م، تێڕوانین‌و بیرۆكه‌كانی‌ خۆی‌ پێده‌گه‌یاندم.
له‌زۆربه‌ی‌ كاته‌كاندا ئامانج له‌و چاوپێكه‌وتنانه‌ باسكردن بوو له‌ سیاسه‌تی‌ هه‌نووكه‌یی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان، هه‌روه‌ها بۆ راكێشانی‌ سه‌رنجی‌ رۆژنامه‌وانه‌ به‌تواناو شاره‌زاكان بوو كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ گه‌رموگوڕ گفتوگۆكانیان به‌ڕێوه‌ده‌برد. ئه‌و شێوازی‌ كاركردنه‌ی‌ ئه‌وكاته‌ په‌یڕه‌ومان كرد، ئێستا كاتێك به‌یادی‌ خۆمی‌ ده‌هێنمه‌وه‌، پێموایه‌ شێوازێكی‌ هه‌ڵه‌ بووه‌.
له‌پێناوی‌ پشتگیركردن له‌ دۆزه‌كه‌‌و پێشكه‌شكردنی‌ وه‌سفێكی‌ ته‌واوه‌تی‌ ئه‌و هه‌ڕه‌شانه‌ی‌ له‌به‌رده‌مماندان، ده‌زگا هه‌واڵگرییه‌كان په‌رده‌یان له‌سه‌ر زانیارییه‌ هه‌واڵگرییه‌كان لابرد. وه‌كو دواتر ده‌ركه‌وت ئه‌و زانیارییانه‌ زۆرێكیان مایه‌ی‌ مشتومڕ بوون، له‌زۆربه‌ی‌ باره‌كانیشدا هه‌ڵه‌ بوون، به‌نمونه‌ی‌ بۆرییه‌ ئه‌له‌منیۆمه‌ كوالیتی‌ به‌رزه‌كان كه‌ ئێمه‌ واگومانمان ده‌برد پێكهاته‌ی‌ پیتاندنی‌ یۆرانیۆم بن، هه‌روه‌ها تاقیگه‌ گواستراوه‌كانی‌ گه‌شه‌پێدانی‌ چه‌كی‌ بایۆلۆژی‌، ده‌ستكه‌وتنی‌ پرۆگرامه‌كانی‌ نه‌خشه‌ی‌ خاكی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان كه‌ ده‌كرا به‌یاوه‌ری‌ فڕۆكه‌ی‌ بێ‌ فڕۆكه‌وان به‌كاربهێنرێن.
له‌ یه‌كێك له‌و حاڵه‌تانه‌دا كه‌ ئه‌مڕۆ ده‌ركه‌وت بێ‌ ئابڕوانه‌ بووه‌، به‌كارهێنانی‌ هه‌ڵسه‌نگاندنه‌كانی‌ ئاژانسی‌ ناوه‌ندی‌ (CIA) بوو به‌وه‌ی‌ كه‌ بۆرییه‌ ئه‌له‌منیۆمه‌كان بۆ پرۆسه‌كانی‌ ده‌رپه‌ڕاندنی‌ ناوه‌ندی‌ به‌كارده‌هێنرێن، كه‌ له‌ به‌رنامه‌ی‌ چه‌كه‌ ئه‌تۆمییه‌كاندا ره‌گه‌زێكی‌ جه‌وهه‌رییه‌. له‌ یه‌كێك چاوپێكه‌وتنه‌كاندا كه‌وتمه‌ هه‌ڵه‌وه‌، كاتێك وتم ئه‌و بۆرییانه‌ ته‌نها له‌بواری‌ ئه‌تۆمیدا به‌كارده‌هێنرێن، له‌كاتێكدا مه‌به‌ستم بوو بڵێم ئه‌گه‌ری‌ زۆری‌ هه‌یه‌ بۆ مه‌به‌ستی‌ ئه‌تۆمی‌ به‌كاربهێنرێن، له‌ چاوپێكه‌وتنه‌كانی‌ دواتردا ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌م راستكرده‌وه‌. به‌ڵام ئه‌و قسه‌ هه‌ڵه‌یه‌ بووه‌ ته‌وقێك به‌سه‌رمانه‌وه‌و ناچاری‌ كردین له‌ئاستی‌ خۆی‌ زیاتر گه‌وره‌ی‌ بكه‌ینه‌وه‌. ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌ بووه‌ په‌ندێك بۆ ئێمه‌، تاوه‌كو خۆمان له‌ مه‌ترسی بیرۆكه‌ تاكه‌كه‌سییه‌كان له‌بواری‌ هه‌واڵگریدا بپارێزین. له‌ ده‌ره‌نجامی‌ ئه‌و شێوازه‌ كاركردنه‌شدا، ئه‌م ده‌نكه‌ مروارییه‌ هه‌واڵگرییه‌ش كه‌وته‌ چاڵی‌ ئه‌و پاساوانه‌ی‌ له‌باره‌ی‌ مه‌ترسییه‌كانی‌ سه‌دام حسێنه‌وه‌ ده‌خرانه‌ڕوو. بۆیه‌ دواتر له‌ به‌رنامه‌كاندا ئه‌م ده‌سته‌واژه‌ هه‌واڵگرییه‌ دابڕێنراو به‌كارنه‌هێنرا.
به‌هێزترین‌و راشكاوانه‌ترین پاساو ئه‌وه‌ بوو كه‌ بڵێن سه‌دام حسێن بووه‌ته‌ شێرپه‌نجه‌ له‌ جه‌سته‌ی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاستدا، په‌لاماری‌ دراوسێكانی‌ ده‌دات‌و ناوچه‌كه‌ی‌ پڕكردوه‌ له‌ پاشاگه‌ردانی‌. دووجار ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كانی‌ په‌لكێشی‌ شه‌ڕ كردووه‌، جاری‌ یه‌كه‌م بۆ ده‌ركردنی‌ له‌ كوه‌یت، جاری‌ دوه‌میش له‌كاتی‌ په‌لاماردانی‌ ئه‌و شوێنانه‌ی‌ گومانده‌كرا چه‌كی‌ كۆكوژیان تێدابێت، به‌پاساوی‌ ئه‌وه‌ی‌ رێگه‌ی‌ به‌ پشكنه‌رانی‌ چه‌ك نه‌ده‌دا ئه‌ركه‌كانی‌ خۆیان راپه‌ڕێنن. هه‌روه‌ها سه‌دام به‌شێوه‌یه‌كی‌ رۆتینی‌ ته‌قه‌ له‌ فڕۆكه‌كانمان ده‌كات، كاتێك به‌پێی‌ رێگه‌پێدانی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان گه‌شته‌فڕینه‌كانیان ئه‌نجام ده‌ده‌ن.
له‌لایه‌كی‌ دیكه‌وه‌ سزا سه‌پێنراوه‌كان به‌سه‌ر سه‌دامدا كه‌ ئامانج لێی‌ له‌قاڵبدانی‌ بوو، به‌هۆی‌ گه‌نده‌ڵییه‌ به‌ربڵاوه‌كانی‌ رێكخراوه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان‌و فڕو فێڵه‌كانی‌ سه‌دامه‌وه‌ به‌ره‌و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌و پوكانه‌وه‌ ده‌ڕۆیشت. به‌شێكی‌ دیكه‌ له‌به‌هێزترین‌و راشكاوانه‌ترین پاساوه‌كان له‌دژی‌ سه‌دام حسێن ئه‌وه‌ بوو كه‌ بڵێن: هه‌وڵی‌ تیرۆركردنی‌ سه‌رۆكی‌ پێشوتری‌ ئه‌مه‌ریكای‌ داوه‌، پشتیوانی‌ له‌ تیرۆر كردوه‌، له‌ وڵاته‌كه‌یدا لانه‌ی‌ ئارامی‌ بۆ زۆرێك له‌ تیرۆریسته‌ به‌دناوه‌كان دابینكردوه‌. پشكنه‌رانی‌ چه‌ك چوار ساڵ زیاتره‌ نه‌چونه‌ته‌ عێراقه‌وه‌. ده‌زگا هه‌واڵگرییه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا كۆده‌نگن كه‌ سه‌دام ده‌ستیكردۆته‌وه‌ به‌كاركردن له‌ به‌رنامه‌ی‌ چه‌كه‌ كیمیاوی‌‌و بایۆلۆژییه‌كانیدا، هه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌ جگه‌له‌ ده‌زگایه‌كیان نه‌بێت بڕوایان وایه‌ ده‌ستیكردۆته‌وه‌ به‌كاركردن له‌ به‌رنامه‌ ئه‌تۆمییه‌كانیدا، ئه‌گه‌ر پشت به‌هاوكاری‌ ده‌ره‌كی‌ ببه‌ستێ‌ له‌ماوه‌ی‌ ساڵێكدا ده‌بێته‌ خاوه‌نی‌ بۆمبی‌ ئه‌تۆمی‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌ته‌نها خۆی‌ ئه‌و كاره‌ بكات، ئه‌وا له‌كۆتایی‌ ئه‌م ده‌یه‌یه‌دا ده‌بێته‌ خاوه‌نی‌ بۆمبی‌ ئه‌تۆمی‌، زۆرێك له‌ ده‌زگا هه‌واڵگرییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان له‌وانه‌ به‌ریتانییه‌كان هه‌مان بۆچونیان هه‌یه‌. جیهان هه‌لێكی‌ دیكه‌ به‌سه‌دام ده‌به‌خشێ‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ به‌ته‌واوه‌تی‌ دان به‌به‌رنامه‌ی‌ خۆ پڕچه‌ككردنیدا بنێ‌، ئه‌گه‌رنا ئه‌وا دوچاری‌ لێكه‌وته‌ی‌ مه‌ترسیدار ده‌بێته‌وه‌، قسه‌ی‌ ئه‌مجاره‌ی‌ كۆمه‌ڵگای‌ نێوده‌وڵه‌تیش ده‌بێت مانایه‌كی‌ هه‌بێت.
له‌ساڵی‌ (2001)دا له‌ به‌یه‌كگه‌یاندنی‌ هه‌ندێك له‌و خاڵانه‌دا سه‌ركه‌وتوو نه‌بووین، بۆیه‌ ناكرێ‌ سه‌رله‌نوێ‌ بكه‌وینه‌ هه‌ڵه‌وه‌. كاتێك وتم: ئێمه‌ نامانه‌وێت تۆپێك بته‌قێنین كه‌ دووكه‌ڵه‌كه‌ی‌ زۆر بڵاوه‌ بكات. زانیارییه‌ هه‌واڵگرییه‌كان به‌ده‌گمه‌ن یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ ده‌بن، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر چاوه‌ڕوان بین هه‌تا هه‌ڕه‌شه‌كه‌ ده‌ته‌قێته‌وه‌، ئه‌وه‌ بژارده‌یه‌كی‌ په‌سه‌ند نییه‌، به‌تایبه‌تی‌ دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌ (11/ئه‌یلول)دا به‌سه‌رمانداهات.
به‌لای‌ زۆرێك له‌ خه‌ڵكییه‌وه‌ دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ زانییان چی‌ روویداوه‌، ئه‌سته‌م بوو له‌ئاستی‌ پێداگری‌‌و به‌هێزی‌ دۆزی‌ هه‌واڵگری‌ دژی‌ سه‌دام تێبگه‌ن. من یه‌كێك بووم له‌ جه‌نگاوه‌ره‌ دێرینه‌كانی‌ سه‌رده‌می‌ شه‌ڕی‌ شارد‌و جه‌نگی‌ یه‌كه‌می‌ كه‌نداوو په‌لاماره‌كانی‌ (11/ئه‌یلول). له‌ پرۆسه‌ هاوبه‌شه‌كانی‌ پینتاگۆن خزمه‌تم كردبوو، هه‌روه‌ها بۆ دیاریكردنی‌ ئاراسته‌یه‌ك له‌هه‌مبه‌ر به‌رنامه‌ سه‌ربازییه‌كانی‌ سۆڤیه‌ت، ساڵانێكی‌ ته‌مه‌نم به‌ڕێكردبوو. دۆزێكی‌ له‌وه‌ به‌هێزترم نه‌ده‌بینی‌، ده‌مانزانی‌ سه‌دام حسێن پێشتر چه‌كی‌ كۆكوژی‌ به‌كارهێناوه‌. له‌ چه‌ندین بۆنه‌ی‌ جیاوازدا زانیارییه‌ هه‌واڵگرییه‌كانمان خسته‌ڕوو. لیژنه‌ی‌ به‌ڕێوه‌به‌ران خوێندیانه‌وه‌، هه‌موویان كه‌سانی‌ خاوه‌ن ئه‌زمون بوون، راپۆرتی‌ پێشبیینه‌كانی‌ هه‌واڵگری‌ نیشتیمانی‌ (NIE) له‌ به‌رگه‌وه‌ بۆ به‌رگ سه‌رنجه‌كانی‌ ئه‌وانی‌ به‌هه‌ند وه‌رگرتبوو، جۆرج تنێت چه‌ندینجار بۆی‌ دووپات كردینه‌وه‌ كه‌ زانیارییه‌ هه‌واڵگرییه‌كان دروستن. به‌ڵام ئه‌وه‌ی‌ ئه‌م پاساوه‌ی‌ ده‌سه‌لماندو جه‌ختی‌ لێده‌كرده‌وه‌ بوونی‌ چه‌كی‌ كۆكوژ بوو له‌ده‌ستی‌ سه‌دام حسێندا، نه‌وه‌كو خودی‌ كێشه‌ی‌ چه‌كه‌ كۆكوژه‌كان. سیناتۆر رۆبه‌رت بینێت (Robert Bennett) له‌ ویلایه‌تی‌ ئۆتا (Utah) بیری‌ خستمه‌وه‌ كه‌ من هه‌مان ئه‌و قسه‌یه‌م به‌ ژماره‌یه‌ك له‌ ئه‌ندامانی‌ كۆنگرێس وتوه‌.
روسیا دوو هێنده‌ی‌ سه‌دام چه‌كی‌ هه‌بوو، وه‌لێ‌ هیچ نیگه‌رانییه‌ك نه‌بوو له‌باره‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ مۆسكۆ ئه‌و چه‌كانه‌ به‌كاربهێنێت، یان به‌ تیرۆریستانی‌ ببه‌خشێت. به‌ڵام سه‌دام حسێن له‌هه‌ردوو تاوانه‌كه‌دا هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی‌ ده‌گمه‌ن بوو. هه‌واڵگری‌ تێچینی‌ هه‌بوو، نه‌وه‌كو به‌دیلی‌ بڕیاره‌ ستراتیژییه‌كانمان بێت له‌باره‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ سه‌دام چی‌ ده‌كات، یان له‌وه‌ش گرنگتر چاوه‌ڕوان ده‌كرێت چی‌ بكات. مرۆڤ له‌باره‌ی‌ نیازه‌كانی‌ دوژمنه‌كه‌یه‌وه‌ كه‌ ده‌یه‌وێت چی‌ بكات، ناتوانێت بڕیارێكی‌ راست‌و دروست بدات، به‌ڵام سه‌دام حسێن پێشتر ئاماده‌كاری‌‌و ئاره‌زوی‌ خۆی‌ بۆ ئه‌نجامدانی‌ ره‌فتاری‌ هه‌ڵه‌شه‌كارانه‌ ده‌ربڕیبوو. بڕوامان به‌وه‌ نه‌بوو به‌ ئاسوده‌یی‌ بمێنینه‌وه‌، ئه‌گه‌ر بێتو ته‌نها مه‌زه‌نده‌ی‌ رووداوه‌كان بكه‌ین‌و هیچ كارێك نه‌كه‌ین.
پشت به‌ستنمان به‌ پریشكه‌ هه‌واڵگرییه‌ دابڕاوه‌كان جۆرێك له‌ گه‌مژه‌یی‌ بوو، به‌تایبه‌تی‌ كاتێك وامان له‌ سه‌رۆكی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان كرد ببێته‌ «شاهێدی‌ سه‌لمێنه‌ر: شاهد أپبات». له‌م بابه‌ته‌شدا هیچ كه‌سێك لۆمه‌ی‌ ناكه‌وێته‌ سه‌ر، ته‌نها من نه‌بێت. چونكه‌ له‌گه‌ڵ كارمه‌ندانی‌ به‌شی‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ كۆشكی‌ سپی‌ پێكه‌وه‌ كارمان ده‌كردو هه‌هه‌مانگییه‌كی‌ به‌هێز له‌نێوانماندا هه‌بوو، ئه‌وان بوون سه‌رۆكیان هانده‌دا بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌ باسكردنی‌ ئه‌م هه‌ڕه‌شه‌یه‌دا ورد بێت. ئه‌وان حه‌زیان له‌و پریشكه‌ پارچه‌ پارچه‌كراوانه‌ بوو كه‌ په‌رده‌ی‌ نهێنیان له‌سه‌ر هه‌ڵگیرابوو، ئه‌وان وه‌كو كه‌سێكیان ده‌یوت: ده‌مانویست سه‌رنجی‌ گه‌لی‌ ئه‌مه‌ریكی‌ رابكێشین تاوه‌كو هه‌ست به‌وه‌ بكه‌ن «سیخوڕێك له‌پشت په‌رده‌كه‌»وه‌ وه‌ستاوه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌و شته‌ نادیارانه‌م زانیبا كه‌ به‌رده‌وام یاوه‌ری‌ كاری‌ هه‌واڵگریین، به‌تایبه‌تی‌ كه‌ له‌هه‌واڵگرییدا چۆن زانیارییه‌كان ته‌ته‌ڵه‌ ده‌كرێن، هه‌روه‌ها بمزانیبا هه‌موو یه‌كسان بێ‌ به‌كۆی به‌شه‌كان، ئه‌وا من پێی‌ ناقایل ده‌بووم.
ئه‌م شێوازه‌ له‌ ره‌فتاركردن له‌ وتاری‌ تایبه‌ت به‌ دۆخی‌ یه‌كێتی‌ له‌ (28/1/2003) گه‌یشته‌ لوتكه‌. سه‌رۆك باش ده‌یزانی‌ كه‌ زۆرینه‌ی‌ ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ئاڕاسته‌ی‌ شه‌ڕداین، بۆیه‌ ده‌یویست به‌پێی‌ توانا هه‌ڵسه‌نگاندێكی‌ ورد پێشكه‌ش به‌ گه‌لی‌ ئه‌مه‌ریكی‌ بكات. وتاره‌كه‌ گێڕانه‌وه‌یه‌كی‌ درێژو رێكوپێكی‌ زانیارییه‌كانی‌ له‌باره‌ی‌ چه‌كه‌ كۆكوژه‌كانی‌ سه‌دام حسێن له‌خۆگرتبوو. له‌ به‌شێكیدا ئاماژه‌ی‌ به‌ راپۆرتێكی‌ به‌ریتانی‌ ده‌كرد كه‌ جه‌ختی‌ له‌وه‌ده‌كرده‌وه‌ سه‌دام هه‌وڵیداوه‌ یۆرانیۆم له‌ نێجیریا بكڕێت.
له‌م چوارچێوه‌یه‌دا شیاوی‌ ئاماژه‌پێدانه‌، به‌ر له‌ سێ‌ مانگ جۆرج تنێت له‌ یاداشتێكدا پێشنیاریكردبوو له‌ وتاری‌ سه‌رۆكدا ئاماژه‌ به‌م بابه‌ته‌ نه‌كرێت. كاتێك ئێمه‌ له‌وتاره‌كه‌ی‌ دۆخی‌ یه‌كێتی‌ ورد ده‌بوینه‌وه‌ ئاژانسی‌ هه‌واڵگری‌ داوایه‌كی‌ له‌و جۆره‌ی‌ نه‌كرد، به‌ڵام ئاماژه‌كه‌ له‌ راپۆرتی‌ پێشبنییه‌كانی‌ هه‌واڵگری‌ نیشتیمانی‌ (NIE) له‌ ساڵی‌ (2002) ده‌ركه‌وت. به‌هه‌رحاڵ من‌و ستیڤ هادلی‌ سیاسه‌تێكی‌ لێبڕاوانه‌مان هه‌بوو، ئه‌ویش ئه‌وه‌ بوو ئه‌گه‌ر هه‌ر بابه‌تێك ده‌زگای‌ هه‌واڵگری‌ پشتگیری‌ نه‌كرد كه‌ سه‌رۆك بیڵێ‌، ئه‌وا نایڵێ‌. ئه‌مجاره‌یان ئاڵای‌ سورمان به‌رزنه‌كرده‌وه‌، ئه‌م پلانه‌ش له‌ مانگه‌كانی‌ داهاتوودا ده‌یتوانی‌ هه‌ڵوێستی‌ ره‌خنه‌گرانه‌ به‌هێزتر بكات.
له‌كۆتایی مانگی‌ شوباتدا من‌و پاشان ستیڤ له‌كاتێكی‌ دره‌نگدا زانیی‌ كه‌ سه‌رۆك به‌ڵگه‌ی‌ بنه‌ڕه‌تی‌ پێشكه‌ش نه‌كردووه‌. وادیاربوو رۆچونمان له‌ تاوتوێكردن‌و گفتوگۆكردن به‌هه‌ر رێگه‌یه‌ك بێت، بووه‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ نه‌توانین ئه‌وه‌ی‌ ده‌مانه‌وێت له‌باره‌ی‌ كارو كرده‌وه‌كانی‌ سه‌دام حسێن‌و مه‌ترسییه‌كانی‌ مانه‌وه‌ی‌ بۆ سه‌ر سه‌قامگیری رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست بڵێین. سه‌رۆك رازیبوو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ ته‌نها یه‌ك وتار له‌باره‌ی‌ عێراقه‌وه‌ پێشكه‌ش بكات، ئه‌و وتاره‌شی‌ له‌ په‌یمانگای‌ ئینته‌رپرایز (American Enterprise Institue) پێشكه‌شكرد. شمشێری سه‌رزه‌نشتكردن پێشكه‌وت. ئه‌م شه‌ڕه‌ به‌فه‌رمانی‌ هه‌واڵگری‌ به‌ڕێوه‌چوو، نه‌وه‌كو شه‌ڕێكی‌ ستراتیژی‌ بێت، بناغه‌ی‌ لۆژیكی‌ شه‌ڕه‌كه‌ش له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ هه‌ڵده‌كشاو داده‌كشا.

وەرگێر: بارام سوبحی

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*