سەرەکی » کەلتوور » نەخشەی دابەشبوونی ئایینەكان لە جیهاندا

نەخشەی دابەشبوونی ئایینەكان لە جیهاندا

عەبدوڵڵا كۆمەڵە

6 ملیار و 400 ملیۆن كەس لە جیهاندا دابەشبوون بەسەر 22 ئایینی جیاوازدا، بەم شیوەیەی خوارەوە:

مەسیحی 2 ملیارو 300 ملیۆن كەس، بەڕێژەی ٪31.2.

ئیسلام 1 ملیارو 8 سەد ملیۆن كەس، بە ڕێژەی ٪24.1 هیندۆسی 1 ملیارو 100 ملیۆن كەس، بە ڕێژەی ٪15.

هەروەها ئەوانەی سەربە هیچ ئایینێك نین ژمارەكەیان خۆی ئەدات لە 1 ملیارو 200 ملیۆن كەس، كە بە پێی ڕێژەی گشتی دانیشتوان ڕێژەكەیان ٪16 ی دانیشتوانە، ئەگەر ژمارەی ئەمانە بە پێی ڕێژەی ئایینەكان دیاری بكەین ئەوا پلەی سێیەم وەردەگرن لەدوای ئایینی مەسیحی و ئیسلام، ئەمانەش بەپێی بیروباوەڕیان دەكرێن بە دوو گروپەوە، گروپێكیان ئەوانەن كە باوەڕیان بە بوونی خوا هەیە، بەڵام هیچ ئایینێكیان بۆ خۆیان دیاری نەكردوەو بێ ئایینن، ئەمانە لە نەخشەكەدا بەبێ ئایینەكان دیاریمان كردوون.

گروپی دووەمیان ئەوانەن كە لە بنچینەدا بڕوایان بە بوونی خوا نیە، ئەمانەش لە نەخشەكەدا بە بێ باوەڕەكان دیاری كراون.

ئەم ژمارانەی سەرەوە گروپی ملیاری بوون، بەڵام ژمارەی ئەو ئایینانەی كە شوێن كەوتەكانیان لە خوار ملیارەوەیە بەم شێوەیە دابەش بوون:

ئایینی بوزی بە پلەی چوارەم دێت و ژمارەی شوێنكەوتەكانی 500 ملیۆنە.

هەروەها 400 ملیۆن كەس شوێنكەوتەی ئایینە نەریتخوازەكانن(تەقلیدیەكان).

58 ملیۆن كەس شوێنكەوتەی ئایینەكانی سیخی و بەهائین.

14 ملیۆن كەسیش سەر بە ئایینی جولەكەن.

بەپێی ئەو توێژینەوانەی كەكراون و بنچینەیەك بۆ ناوهێنانی گروپە بڕوادارەكان بە ئایین دانراوە ئەوەیە كە ئایینە سەرەكیەكان نابێت ژمارەیان لە 150 هەزار كەس كەمتر بێت، بۆیە بە پێی ئەو ڕێسایەی كە دانراوە ژمارەی ئایینەكان بە 22 ئایینی سەرەكی دیاری كراوە.

خواوەنداكان و ئایینەكان و ناوەكانیان
بەو ئایینانەی كە سەرچاوەكەیان بۆ ئیبراهیم پێغەمبەر دەگەڕێتەوە دەوترێت ئایینی ئاسمانی، ئەوانیش ئایینەكانی ئیسلام و مەسیحی و جولەكەن، كە ئەمانە لە یەكتاپەرستی و بوونی خوایەكی تاك و تەنهاداو، تەقسە ئایینیەكانیان و پەیامە ئاسمانیەكانیاندا كە قورئان و ئینجیل و تەوراتن زۆر لەیەكەوە نزیكن، بەڵام سەبارەت بە ئایینەكانی تر ئەوا ناوی خواوەندو مەفهومەكەی جیاوازە، بۆ نموونە ئایینە چینیەكان لە كتێبە كۆنەكانیاندا ناوی خوا بە (شانج دی) دەهێنن بە واتای « پاشای بڵند»، بەڵام ئایینە هیندۆسیەكان ناوی خواوەندەكانیان جۆراو جۆرە، وەكو(ڕاما، كریشنا، باجاڤان، شیڤا، ئەشوا).

بەڵام سیخەكان، چەند ناوێك بەكار دێنن، كە ئاماژەیە بۆ ناوی خواكەیان،كە وای دادەنێن لەسەروی تێگەییشتنی مرۆڤەوەیە، وەكو(ئاكال، بوركا، ئیك ئۆنكار) و چەن ناوێكی دی، كە بە مانای خوای خاوەن ماف و ناوی بڵند دێن.

لەگەڵ هەموو ئەم جیاوازیانەشدا، هەڵگرانی ئەم ئایینانە هیچ شتێكی بەرچاوی سەر زەوی وەك و دارو بەردو گیاندارو دیاردە سروشتیەكان نا پەرستن، بەڵكو هەریەكەو بە هۆكاری جیاواز بە پیرۆز دەیانبینن و ڕێزی تایبەتیان دەگرن و هەموویان بڕوایان وایە كە خواوەندێكی تاك و تەنیا هەیە لەسەروی هەموو شتێكەوەیەو پەرستن تەنها بۆ ئەوە.

دابەش بوونی جوگرافی ئایینەكان
بە پێی دابەش بوونی جوگرافی ئایینەكان لەسەر گۆی زەوی ٪87ی مەسیحیەكان لە 157 وڵاتی مەسیحیدا دەژین، ٪75ی موسوڵمانەكان لە وڵاتانی زۆربە موسوڵماندا دەژین، لەوانە وڵاتانی عەرەبی، ٪99ی ئاییندارانی بوزی و هیندۆسی لە ناوچەكانی ئاسیاو زەریای هێمن دا دەژین.

لەگەڵ ئەوەشدا ٪76ی بێ ئایینەكان لە ناوچەكانی ئاسیای ناوەڕاست و زەریای هێمن دا دەژین.

سەرچاوە: ماڵپەڕی الیوم السابع

 109 جار بینراوە