سەرەکی » ئاراستە » شه‌هید به‌ختیاری حاجی فارسی بێسه‌ری

شه‌هید به‌ختیاری حاجی فارسی بێسه‌ری

دڵشاد ئه‌حمه‌د

كه‌ سپێدان خۆر پرچی ئاڵتونی به‌سه‌ر چیاو كه‌ژ و به‌نده‌كان په‌خشان ده‌كات، یه‌كه‌م ئامێز، به‌ خوێنی شه‌هیدانی كوردستانا ده‌كات و هه‌ر به‌ تیشك قومه‌ ئاوێكی سازگاری كانیاوی بنار ده‌خاته‌ سه‌ر لێوی وشكه‌ڵاتووی شه‌هید و پۆلێ مه‌لی دارستان بانگهێشتی زیكری خۆرهه‌ڵات ده‌كات و به‌ گه‌ڵا لاشه‌ی بۆن خۆشیان داده‌پۆشێ و باوه‌شێ په‌پووله‌ هه‌ڵده‌ڕێژێته‌ سه‌ر سیما گه‌شه‌كه‌یان، ئیدی له‌وێوه‌ ژیان ده‌ست پێده‌كات.

تووله‌ڕێیه‌كان بۆنی پاته‌ی پێشمه‌رگه‌ی لێدێ و له‌ خۆشیان ده‌بریقێنه‌وه‌، ده‌وه‌ن ده‌بێته‌ چاتۆڵی ئاره‌قه‌ی سه‌روشانیان و شه‌ماڵ هێور هێور فێنكیان ده‌كاته‌وه‌، لێره‌وه‌ ژیان ده‌ستپێده‌كات.

پێشمه‌رگه‌ ده‌بێته‌ فریشته‌ی ئازادی، مێژوو له‌ حزوریا حه‌رفی هه‌نگاوه‌كانیان ده‌نووسێته‌وه‌، گه‌لێ نووسه‌ر و بیریار و سیاسه‌تمه‌دار له‌ مێژوودا پرشنگیان ده‌دا، به‌ڵام كه‌سیان وه‌ك فه‌لسه‌فه‌ی پێشمه‌رگه‌ نه‌یانتوانی فاشیست بكوژن تا گه‌ل بژی، كه‌سیان نه‌گه‌یشتنه‌ باڵای پێشمه‌رگه‌، نه‌شگه‌یشتینه‌ ئه‌و ئاره‌قه‌یه‌ی له‌ هه‌نیه‌ی تكاوه‌ته‌ سه‌ر تووله‌ڕێ، له‌وه‌ش زیندووتر فه‌لسه‌فه‌ی خۆبه‌ختكردن، یان به‌ناوه‌ مه‌شهوره‌ مه‌زنه‌كه‌ی (شه‌هید) كام فه‌یله‌سوف قه‌ڵه‌مێكی شكاوه‌ له‌ هزریا وێنای دنیایه‌كی نازداری كێشاوه‌ و به‌قه‌ڵه‌مێكی تر گومانی ره‌واندۆته‌وه‌، ها!!؟ ئه‌ی ئه‌وه‌ نه‌بوو، فه‌لسه‌فه‌ی شه‌هاده‌ت په‌نجه‌یه‌كی بریندار ده‌بوو، ده‌ستێكی ده‌كرد به‌ ئاڵا، چاوێكی ده‌بووه‌ گۆمی خوێن خێرا چاوه‌كه‌ی دی به‌ دوی سه‌رفرازی گه‌ل دا ده‌گه‌ڕا، وازی نه‌ده‌هێنا هه‌تا فه‌لسه‌فه‌ی شه‌هاده‌تی ده‌نووسیه‌وه‌، ئه‌مانه‌ رێكه‌ و راست له‌ شۆڕشی نوێ هاته‌كایه‌وه‌.

پێشبڕكێی پێشمه‌رگه‌ و هه‌واڵه‌كانیان بۆ شه‌هاده‌ت، له‌سه‌ر یه‌كدی تاجی شه‌هیدبوونیان له‌سه‌ری سه‌رێ ده‌نا، ئه‌دی برایینه‌ ئه‌مه‌ فه‌لسه‌فه‌ نییه‌، چرای خوێنیان هه‌ڵده‌كرد و به‌ر هه‌یوانی ماڵه‌ جووتیارێكیان ده‌كرده‌ چراخان مانگه‌شه‌ویان ده‌ینا و له‌ كڵاوڕۆشنه‌ی خانووه‌كانیانه‌وه‌ ده‌یان هاوێشته‌ باوه‌شی منداڵێكی تێر گریاو، تاكو ژیرببێته‌وه‌ و فێری داگیرسانیان ده‌كرد له‌ماڵێ، ده‌روازه‌ی حه‌وشه‌یان ده‌ترازاند.

فرمێسك و دایك ده‌بوونه‌ هاوده‌م، زۆرداریش چوارده‌وری ماڵی ده‌گرت، ئه‌و ده‌چووه‌ چیا و نێو گوندنشینه‌ ئازیزه‌كان كه‌ به‌شێكی زۆری شۆڕشی كوردان له‌سه‌ر شانی وان بوو، ئه‌وانیش یان دوورده‌خرانه‌وه‌، یانێ زیندان، به‌هه‌ردووك پێشمه‌رگه‌ و خانه‌واده‌كه‌ی، فه‌لسه‌فه‌ی شۆڕشیان داده‌هێنا، كه‌ شه‌هیدیش ده‌بوو، به‌دزی هۆردوی داگیركه‌ره‌وه‌، به‌ چرپه‌، قورئانیان له‌بۆ ده‌خوێند، له‌چیاش هه‌رابوو، نه‌چیا ده‌چه‌میه‌وه‌، نه‌ كوڕانی شۆڕشی نوێ، كه‌ ماڵه‌ جووتیارێك ده‌سووتا ماڵێكی قوڕینی نوێیان داده‌نایه‌وه‌، كه‌ جه‌حێڵێكیش شه‌هید ده‌بوو، دوو جه‌حێڵی دیكه‌ ده‌چوونه‌ چیا.

ئه‌دی ئه‌مه‌ فه‌لسه‌فه‌ نیه‌، وه‌رن ته‌ماشاكه‌ن كوێخا عه‌زیزی باوه‌لێی به‌ختیار له‌ هه‌راكه‌ی مه‌لیكی كوردستانا، هه‌وبوو، شۆڕشگێڕ بوو كوڕی كوێخا عه‌زیز نێوی فارس بوو، سوارچاك بوو، له‌هه‌موو ناخۆشیه‌كانی گه‌له‌كه‌یدا، به‌شداربوو، له‌گه‌ڵ شۆڕش بوو، خه‌مخۆری قه‌وم و میلله‌ته‌كه‌ی خۆی بوو ریش سپی ئێڵی به‌ناوبانگی بێ سه‌ری بوو، هانی ده‌دان كورد بن، حاجی فارس ئامۆژگاری ده‌كردن له‌گه‌ڵ گه‌ل و سه‌نگه‌ری میلله‌تدا بن، ریشی سپی كرد له‌ چاكه‌ و خزمایه‌تی و كوردایه‌تی، كه‌ هه‌واڵی شه‌هیدبوونی به‌ختیاریان پێدا، سه‌ری نه‌وی نه‌كرد، چاوه‌كانی گه‌ش فێری گریانی نه‌كرد، به‌ شۆڕشی نوێی وت، كوردستان خۆش، شۆڕش خۆش، مامی كورد، مامی گه‌وره‌، شكۆی نه‌ته‌وه‌ خۆش، ئه‌مه‌ فه‌لسه‌فه‌یه‌ باوكێك بێ له‌ ژیان ئه‌دی چۆن باوه‌شێ خێزانی نابنه‌ سرود، نابنه‌ بروسكه‌ی پێش باران و هه‌وری باوه‌ڕ و بارانی ئازادی، كه‌ حاجی فارسی سه‌رداری قه‌ومی بێ سه‌ری فه‌رمانی خوداوه‌ند به‌جێده‌هێنێ، (ئه‌ختیار)ی كوڕی شان ده‌داته‌ لاشه‌ بۆن خۆشه‌كه‌ی بابی و ناهێڵێ بكه‌وێ، رێگه‌ی سه‌رداری قه‌ومی بێسه‌ریان ده‌گرێ و ده‌بێته‌ سه‌رداری قه‌ومه‌كه‌ی و هانی چاكه‌ و كوردایه‌تی و پیاوه‌تی و جوامێریان ده‌دات.

ئیدی چۆن خێزانێك كوێخا عه‌زیز بناغه‌ی له‌سه‌رده‌می شۆڕشی مه‌لیكی كوردستانه‌وه‌ بۆ داڕشتبێ‌ و حاجی فارسی سه‌رداری بێ سه‌ری نه‌خشه‌ی كه‌رامه‌ت و سه‌ربه‌رزی بۆ ره‌نگ كردبێ و كاكه‌ به‌ختیاری كوڕی به‌ خوێن ئاڵای سه‌رفرازی هه‌ڵكردبێ و ئه‌ختیاری ئاڵا هه‌ڵگر و جێی متمانه‌ی بێسه‌ریان باوه‌شی بۆ كردبنه‌وه‌، ئه‌من ناڵێم ئێوه‌ بڵێن چۆن نابێته‌ ماڵێك له‌ نور، له‌ جوامێری، له‌سه‌نگه‌ری گه‌ل و نابێته‌ فه‌لسه‌فه‌ی ژیان و ئازادی.

شه‌هید به‌ختیاری حاجی فارس
ساڵی 1955 له‌ ئاوایی (وێڵه‌)ی شارباژێڕ هاتۆته‌ دنیاوه‌، باوكیان (حاجی فارس) سه‌رداری قه‌ومی بێ سه‌ری بوو، نه‌خشه‌ڕێگه‌ی پیاوه‌تی و جوامێری و گیانی ته‌بایی و ئاشتی بۆ فه‌راهه‌م كردبوو، ماڵه‌كه‌یان پڕ له‌ میهر و میهره‌بانی، پڕ له‌ یارمه‌تی لێقه‌وماوان و هه‌ناسه‌سارد، له‌ ماڵی خاڵی له‌ گه‌ڕه‌كی حاجی حانی سلێمانی ده‌خرێته‌ به‌ر خوێندن تا به‌ سه‌ركه‌وتوویی و به‌ پاڵپشتی باوكی پله‌كانی خوێندنی بڕیوه‌، هه‌تا زانكۆ، له‌شاری به‌سره‌ له‌ كۆلێژی به‌ڕێوه‌بردن و ئابووری وه‌رگیرا و به‌سه‌ركه‌وتوویی زانكۆشی ته‌واوكرد.

بڕوانامه‌كه‌ی له‌ به‌سره‌ی باشووری عیراق وه‌رگرت له‌ناو ئه‌و كۆلێژه‌، ببوه‌ ده‌روێشی كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌رانی كوردستان و چرپه‌ چرپ و بڕوانامه‌ی له‌ساڵی 1978 دایه‌ ده‌ست چیا و سوێندی به‌ رووبار و كانی و هه‌ور خوارد كه‌ ببێ‌ به‌ باران بۆ كێڵگه‌ تینووه‌كان، ببێ‌ به‌ نان بۆ ره‌نجده‌ران، بوو به‌ پێشمه‌رگه‌ و ئازایانه‌ بێ سه‌ریانه‌، خوێنده‌وارانه‌ له‌ناو شۆڕشدا كڵپه‌ی ده‌سه‌ند و گڕه‌ی ده‌هات تا بوو به‌ فه‌رمانده‌ی تیپ له‌ شۆڕشی نوێ، بوو به‌ جێی باوه‌ڕ و متمانه‌ی ره‌وانشاد و مامی گه‌وره‌ی كورد (مامجه‌لال) و ره‌وانشاد (نه‌وشیروان مسته‌فا) مخابن به‌ختیاری حاجی فارسی بێ سه‌ری له‌ رۆژی 4/9/1985 له‌گه‌ڵ چوار پێشمه‌رگه‌ی قاره‌مان و له‌خۆبردووی تیپه‌كه‌ی له‌ (كلكه‌ی خه‌راجیان) ده‌كه‌ونه‌ بۆسه‌ی جاشه‌ خۆفرۆش و كه‌رامه‌ت فرۆشه‌كانی به‌عسی عه‌ره‌بی داگیركه‌ر و فاشیزمه‌وه‌، شه‌هیدكران.

چرای شه‌هیدبوونیان هه‌ڵكرد و به‌ مانگه‌شه‌ویان وت تریفه‌ت سوور كه‌، له‌سه‌ر هه‌وره‌كان بنووسه‌، كوردستان، یان كوردستان.

 183 جار بینراوە