سەرەکی » راپۆرت » بازاڕی جیهانی ئەنتیكە لە سلێمانی

بازاڕی جیهانی ئەنتیكە لە سلێمانی

راپۆرت: رێزە حسێن

لە جیهاندا، مامەڵە بە فرۆشتن و كڕینی پارچەی كەلەپوری و ئەنتیكە تایبەتمەندیی خۆی هەیە و هەفتانە بازاڕی تایبەت بۆ فرۆشتنی بە رێگەی زیادکردنی ئاشکرا رێك دەخرێت، لە هەرێمی کوردستان و بازاڕەكانی شاری سلێمانیشدا تەنیا حەوت دوكانی تایبەت بەو پیشەیە كراونەتەوە، لەوبارەیەوە خاوەنی یەكێك لە دوكانەكانی جیهانی ئەنتیكە ئاماژە بەوە دەكات ئەو كارەیان تەنها لە چوارچێوەی خولیاو حەزی تایبەتی خۆیان كردۆتەوە.

هاوكار فەرەج خاوەنی یەکێک لەو دوکانانەیە و دەڵێت: نزیكەی 10 ساڵە ئەم پیشەیەم هەڵبژاردووە، تەنها حەز و خولیای خۆم بووە، ئەو كەسانەشی ئەم پیشەیەیان هەڵبژرادووە بە پەنجەكانی دەست هەژمار دەكرێن، كە نزیكی تەنها 7 دوكانی تایبەت بە فرۆشتنی ئەم جۆرە كەلوپەلە لە شاری سلێمانی هەیە، هەر هەموومان لە نزیكەوە یەكتر دەناسین و ئاگاداری مامەڵەكانی یەكترین.

پارچەكانی ئۆرزدی باك بووەتە ئەنتیكە
ئەو كەلوپەلانەی لە ساڵانی 1980دا، لە رێگەی هەرزان بازاڕی «ئۆرزدی باك» دا هەفتانە دەفرۆشران، بووەتە یەكێك لە پارچە ئەنتیكەەکان لای خەڵكی، بەتایبەت لای عەرەبەكان كە زۆر بە تامەزرۆیی داواكاریی و خواستی لەسەرە، لەوبارەیەوە هاوكار فەرەج ئاماژەی بەوەكرد: ئەو پارچە كەلوپەلانەی لە ئۆرزدی باك فرۆشراوە، راستەخۆ كڕیاری هەیە و خواستی كڕین لە هەموو پارچەكانی تری ناو دوكانەكەم زیاترە، بەتایبەت جۆریك لە گۆزەی پوش كە سێ پارچەیە، خواستی كڕینی زۆرە لە لایەن خەڵكی بەغداوە.

لە ئەوروپاوە هاوردە دەكرێن
لەبارەی ئەوەی بابەتەکانی دوکانەکەیان لە کوێوە دێنن ئەو خاوەن دوکانی ئەنتیکە وتی: ئەو كەلوپەلانەی بۆمان دێت زیاتر لە وڵاتانی ئەوروپاوە هاوردەی دەكەین، وەك (هۆڵەندا، بەریتانیا، ئەڵمانیا، فەرەنسا و بەلجیكا). بەپێی ستانداردی جیهانی هەر كەلوپەلێك تەمەنی لە 100 ساڵ زیاتر بێت، دەچێتە قاڵبی ئەنتیكەەوە.

ئێستا لە تازەترین توێژینەوەدا ئاماژە بەوەكراوە ئەو كەلوپەلانەی تەمەنی 50 ساڵ تێدەپەڕێنن، دەبنە ئەنتیكە، ئامانج لەم كارەش دەیانەوێت ئەو بۆچوونە بگۆڕن كە تەنها دوای تەمەنی 100 ساڵی كەلوپەلەكان دەبنە ئەنتیكە.

پارچەكانی ئەنتیكە، هەموو ئەو كەلوپەلانە دەگرێتەوە كە لەسەردەمی كۆندا لەلایەن خەڵكەوە بەكارهێنراون بۆ پێداویستییەكانی رۆژانە، وەك هەموو كەلوپەلەكانی ناو چێشتخانە (قاپ، پەرداخ، پیاڵە ژێر پیاڵە و كەوچكی چا، سەماوەر و قۆری و كتری، پارچەكانی چێشتلێنان كە زیاتر بە مادەی مس دروستكراون) هەموو جۆرەكانی راخەری دانیشتن و هەڵواسین، كارە دەستییەكانی نەقاش و نەحت، پێداویستییەكانی لە قوڕ دروستكراون، وەك دیزە و گۆزەی قوڕین و پارچە تحوفییەكان، رادیۆو، تیڤی، كامێرای فۆتۆ، ئەو كەلوپەلانەشی لە دار و تەختە دروستكراون.

هاوكار فەرەج خاوەنی دوكانی جیهانی ئەنتیكە لەبارەی كارەكەیەوە ئاماژەی بەوەشكرد: تەنها ئەو كەلوپەلانەیان هەیە كە وەك ئەنتیكە ناویان لێنراوە، بۆ نموونە رادیۆیان هەیە تەمەنی مۆدێلەكەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی 1940 تا 1950، گرامافۆنیان هەیە مۆدێلەكەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی 1920، گۆزەی ئۆپاڵینی فەرەنسی كە مێژوویی مۆدێلەكەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی پێش 1900، تا ساڵەكانی دواتری، مەعرەزی مۆبیلیاتیان هەبووە كاری دەستی و نەحت بووە، مۆدێلەكانیان دەگەڕێتەوە بۆ ساڵەكانی پێش 1900، سەرجەم ئەو كەلوپەلانە لە فرۆشگاكەیاندا هەیە كە پێش 100 تا 200 ساڵ زیاتر لە چێشخانەكانی ماڵاندا بەكارهێنراون.

فرۆشتنی هێڵی سورە
بەپێی یاسا و رێنماییەكانی تایبەت بە شوێنەوار و پارچە كەلەپورییەكان لە هەرێمی كوردستان، مامەڵە و فرۆشتن بە پارچە مێژووییەكانەوە قەدەغەیە و سەرپێچی یاسایە، هەروەها موڵكی گشتییە، نەك تاكە كەسی، بۆیە هەركەسێك مامەڵەی پێوە بكات، رووبەڕوی سزا و لێپرسینەوە دەبێتەوە.

هاوكار فەرەج لەوبارەیەوە بۆ كوردستانی نوێ رایگەیاند: ئەو كەلوپەلانەی كە بوونەتە ئەنتیكە، پەیوەندییان بە مێژووی ژیانی رابردووی نەتەوەی كوردەوە هەیە، مامەڵە كردنیان هێڵی سوورە، بۆیە بەهیچ جۆرێك خۆمانی لێ نزیك ناكەینەوە و مامەڵەی پێوە ناكەن، وتیشی: ئەو پارچانەی ئەنتیكەن و زیاتر مۆركی كوردی پێوەیە بە ئاسانی دەست بازرگان و بازاڕ ناكەوێت، ئەوانەشی هەبن زیاتر كۆپیكراون یان مۆدێلی دووبارەی ئەو جۆرەن كە لەلایەن هەندێك كۆمپانیاوە دووبارە بەرهەمیان هێناوەتەوە، بۆیە زۆركەم پارچەی راستەقینەی ئەنتیكەی كەلوپەلی كوردستان و نەتەوەی كورد لە بازاڕی كڕیندا هەیە.

هاوكار دەڵێت: هەركات پارچەی راستەقینە و باوەڕپێكراومان دەست بكەوێت، بەهاكەی هەرچەندێكیش بێت، ئێمە رێگە بەخۆمان نادین بیفرۆشین، بەڵكو بە شانازییەوە دەیبەخشینە بەشی كەلەپور لە بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری سلێمانی.

كڕیارەكان عەرەبن
ئەو فرۆشیارە لەباری بازاڕی كڕینەوە بۆ كوردستانی نوێ وتی: كڕیارەكانمان زۆرینەیان عەرەبن، هاونیشتمانیانی كوردستان زۆر تامەزرۆی كەلوپەلی ئەنتیكە نین و لە كڕینی خۆیان بەدوور گرتووە، جگە لەوەش پارچەی ئەنتیكەە نرخی لە بەرامبەر هەر پارچەیەكی تەقلیدكراوی خۆیدا، یان مۆدێلە تازەكانی سەردەمدا، زۆر گرانترە، بۆیە كڕیارەكانی تایبەتن و ئەو كەسانەن باری داراییان زۆر باشە و ژیانی كۆمەڵایەتی و نەتەوەییان جێگرە.

لەناو فرۆشگەكانی جیهانی ئەنتیكە لە شاری سلێمانی، نرخی یەك پارچەی ئەنتیكەە لە هەزار دیناری عیراقی دەستپێدەكات تا سێ ملیۆن دینار، هاوكات زۆرینەی ئەو كەلوپەلانە دەفرۆشرێن بۆ جوانكاری و رازاندنەوەی ماڵە، وەك گۆزەی قوڕین و كاری دەستی نەحت و نەقاش و پارچە تحوفییەكان و راخەی هەڵواسین و داخستن.

خاوەنی جیهانی ئەنتیكە لەوبارەیەوە وتی: كەلوپەلمان هەیە نرخی تەنها یەك هەزار دینارە، پارچەش هەیە نرخەكەی دەگاتە زیاتر لە 100 هەزار دینار تا 400 هەزار دینار، هەروەها كەلوپەلیش هەبووە بە نزیكی 4 ملیۆن دینار فرۆشتوومانە، ئەو كەلوپەلانەشی دەستمان دەكەوێت زیاتر لە رێگەی ئۆنلاینەوە یان هاوكارەكانمان لە بازاڕەكانی تایبەت بە فرۆشتنی پارچە ئەنتیكەەكان لە ئەوروپا دەیكڕن و هاوردەی دەكەین بۆ شاری سلێمانی، هەفتانەش لە وڵاتان هەفتە بازاڕ هەیە کە تایبەتە بە مەزادی پارچەی ئەنتیكە، ئێمەش یەكێكین لە كڕیارانی ئەو بازاڕە، بەڕێوەبەری مۆزەخانەی سلێمانیش بە مەبەستی هاندانی كارەكەمان سەردانی كردووین تا مۆڵەتی كارمان پێبدەن و بەشێوەی رەسمی بەپێی رێنماییەكانی تایبەت بە شوێنەوار و كەلەپور پیشەكەمان بەڕێوەیبەرین، ئەمەش جێگەی خۆشحاڵییە بۆ ئێمە و زیاتر هانماندەدات برە و بە كارەكانمان بدەین.

 

 181 جار بینراوە