سەرەکی » وتار » ئیدریس جەبار » سەدر و چوارچێوەی هاوئاهەنگی

سەدر و چوارچێوەی هاوئاهەنگی

لە پاش راگەیاندنی ئاكامی كۆتایی هەڵبژاردن، ململانێكان بۆ بەستنی هاوپەیمانییەكان و دروستكردنی گەورەترین كوتلەی پەرلەمانی چڕدەبنەوە، كۆبوونەوەكەی ئەم دواییەی نێوان موقتەدا سەدر و سەركردەكانی چوارچێوەی هاوئاهەنگیش لە ماڵی هادی عامری، دەكەوێتە ئەو بۆتەیە و لەو چوارچێوەیەدا خوێندنەوەی بۆ دەكرێت.

هێز و لایەنە شیعەكان دەیانەوێت پارێزگاریی لە ماڵی خۆیان بكەن و جڵەوی هاوكێشە سیاسییەكانیانی وڵاتیان لەدەست دەرنەچێت، بۆیە هەوڵەكانیان بۆ رازیكردنی سەدرییەكان خستۆتەگەڕ، تا چوارچێوەیەكی هاوشێوەی هاوپەیمانییەكانی پێشوو بۆ دروستكردنی گەورەترین كوتلەی پەرلەمانی دروستبكرێت و لێوەی حكومەت پێكبهێنن.

هەموو هەوڵەكان روو لە ئاراستەی هێشتنەوە و مانەوەی هاوكێشەكانن وەك خۆیان، بە تایبەت سەبارەت بەو لایەنانەی لەئێستادا لەژێر چەتری «چوارچێوەی هاوئاهەنگی»دا كۆبوونەتەوە.

بەدەر لە ئاكامی هەڵبژاردن، هاوپەیمانییەكانی فەتح و حیكمە و نەسر و هەندێك لایەنی تر، دەیانەوێت لە حكومەتی داهاتوودا پشكییان هەبێت و بە هەمان شێوەی جاران لە نەخشەی سیاسیدا كاریگەربن، ئەمەش لە روانگەی سەدرییەكانەوە بە خواستێكی نەشیاو دادەنرێت، بەو پێیەی دەبێت ئەو لایەنانە قەبارەی خۆیان بزانن و هێندەی بەڕەی خۆیان پێ‌ رابكێشن.

سەدرییەكان لەڕێی سندوقەكانی دەنگدانەوە، دەنگییان دلێرە و مەرجەكان دەسەپێنن، لە هەمان كاتیشدا لەگەڵ وتنەوەی دروشمەكانی عیراقیبوون و «لا شرقیە لا غربیە حكومە اغلبیە وگنیە»، چاو لە پاراستنی ماڵی شیعە ناخەوێنن و پێیانوایە دەبێت هەموو كاروبارەكان لەژێر دەستی خۆیانەوە رایی بكرێت و تێبپەڕێت.

سەدر و چوارچێوەی هاوئاهەنگی لەسەر زۆرێك لە هێڵە سەرەكییەكانی تایبەت بە تێكنەچوونی شیرازەی ماڵی شیعە رێكەوتن، هەرچی پەیوەندیشی بە «پارێزگاریی لە ئاشتی كۆمەڵایەتی، پاراستنی ئابوری نیشتمانی، رێگرتن لە هەوڵەكانی ئاسایی كردنەوەی پەیوەندییەكان لەگەڵ ئیسرائیل»دا هەیە، دەكەوێتە چوارچێوەی ئەو قسانەی لە بازاڕدا عانەیەك ناكەن.

سەدر لە كۆبوونەوەكەی ماڵی هادی عامری، بەشێوەیەكی راستەوخۆ لەسەر ئەو ژێیانە یاریی كرد كە زۆرێك لە لایەنەكانی نێو چوارچێوەی هاوئاهەنگی توڕە دەكات وەك»چاكسازیی و بنبڕكردنی گەندەڵی و رادەستكردنی چەكی میلیشیاكان»، وەڵامی ئەم داواكارییانەی سەدریش، «پاراستنی حەشدی شەعبی و بەهێزكردنی و بەدوورگرتنی لە هەموو ململانێ‌ سیاسییەكان» بوو.

هەرچەندە لە میدیاكاندا كۆبوونەوەكە بە ئەرێنی لێكدانەوەی بۆكرا، بەڵام ئەوەی دەردەكەوێت ئەوەیە كە هەریەك لە دۆڵێكن و هەریەكەیان ئاوازێكی جیاواز لەوی دی دەچڕن، دیمەنەكان هێشتا كۆتاییان نەهاتووە و بەشی ترییان ماوە.

 185 جار بینراوە