سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » مانیفێستی برینی نه‌ته‌وه‌یه‌ك

مانیفێستی برینی نه‌ته‌وه‌یه‌ك

شڤان نه‌وزاد

ئه‌وه‌ی له‌ ناوه‌ڕۆكی ئه‌م ڕۆمانه‌دا ده‌رگیری ده‌بین برینی نه‌ته‌وه‌یه‌كی چه‌وساوه‌ی بێ پشتوپه‌نایه‌ به‌ ناوی نه‌وه‌ی كورد و ئه‌وه‌ی ده‌ستوپه‌نجه‌ی له‌ ته‌ك نه‌رمده‌كه‌ین ئازاری ئه‌و مرۆڤانه‌یه‌ كه‌ بوونه‌ته‌ قوربانی چه‌كه‌ كۆكوژه‌كانی دونیای مۆدێرن له‌ سه‌ده‌ی بیسته‌مدا، رۆمانێك ده‌توانێ فرمێسكی ئه‌و كه‌سانه‌ بهۆنێته‌وه‌ كه‌ له‌ چاوه‌ڕوانی دۆستان و ئازیزانیاندا ژیانیان بووه‌ به‌ خۆڵه‌مێشی له‌بیركراو، به‌ڵام مه‌حمود نه‌جمه‌دین دێت دووباره‌ ژانی ئه‌م كه‌سانه‌ و ئازاری ئه‌م مرۆڤانه‌ بخاته‌وه‌ سه‌ر سه‌حنه‌ی مێژوو، ئه‌نفال و كیمیاباران و ئه‌و جه‌نگ و قڕكردنه‌ به‌ كۆمه‌ڵانه‌ی روبه‌ڕووی كورد بوونه‌ته‌وه‌ له‌ كۆتاییه‌كانی سه‌ده‌ی بیست شایه‌نی ئه‌وه‌ن نه‌ك رۆمانێك و دوان و سیان، به‌ڵكو پێویسته‌ به‌ده‌یان ژانری ئه‌ده‌ب باسی لێوه‌بكرێن و ژانری ئه‌ده‌بی پێ قه‌رزارباربكرێن هه‌ڵبه‌ت له‌ پاڵ ژانره‌كانی تر… مه‌حمود نه‌جمه‌دینیش یه‌كێك له‌و رۆماننووسانه‌یه‌ ئه‌م كاره‌ساتانه‌ ده‌روونی ژاكاندووه‌ و خه‌یاڵی بریندار كردووه‌ و رۆحی و ویژدانی به‌ئاگا هێناوه‌ و ئه‌ویش خۆی به‌رامبه‌ر ئه‌م كۆسته‌ گه‌وره‌یه‌ی نه‌ته‌وه‌كه‌ی به‌ به‌رپرسار زانیوه‌ و ئه‌م تێكسته‌ی لێخوڵقاندووه‌.
پیاوه‌كان هه‌رگیز ناگه‌ڕێنه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ترسی گه‌ڕانه‌وه‌ی هه‌یه‌ كاره‌ساته‌كانه‌، پیاوه‌كان ناگه‌ڕێنه‌وه‌، به‌ڵام خوێن و فرمێسك و هاواره‌كان ئه‌گه‌ری گه‌ڕانه‌وه‌یان هه‌یه‌، بۆیه‌ مه‌حمود نه‌جمه‌دین دێت و لێره‌وه‌ ڕاده‌وه‌ستێت و چركه‌ساتی ئه‌و خه‌مه‌مان بۆ ده‌نووسێته‌وه‌، خه‌می له‌ ده‌ستدان، خه‌می دووری، خه‌می لێكدابڕانی هه‌تاهه‌تاییمان بۆ ده‌كاته‌ وشه‌ و به‌رگی ئه‌به‌دیه‌ت به‌ خه‌م و كاره‌ساته‌كان ده‌پۆشێت.

مێژوونووسێكی راستگۆ
مه‌حمود نه‌جمه‌دین مێژوونووسێكی ڕاستگۆیه‌ ده‌توانم ئه‌م ڕسته‌یه‌ به‌ ڕه‌وا بزانم بۆ رۆماننووسه‌كان به‌وه‌ی كه‌ راستگۆترین مێژوونووسن، هه‌ڵبه‌ت به‌و مانایه‌ نا كه‌ مێژوو ده‌نووسنه‌وه‌، به‌ڵكو به‌و مانایه‌ی كه‌ وه‌ك به‌ختیار عه‌لی رۆماننووس ده‌ڵێت» رۆمانیش له‌ناو مێژودا ده‌نووسرێت.» و رۆماننووس له‌ ژێر حه‌وزی مێژوودا بۆ مروارییه‌ له‌ یادكراوه‌كان و فرمێسك و خوێنی كه‌سه‌ په‌راوێزه‌كانی مێژوو ده‌گه‌ڕێت و دووباره‌ ده‌یانخاته‌وه‌ سه‌ر زمان و ناو مێژوو نووسه‌ری ئه‌م رۆمانه‌ش هه‌مان كاری كردوه‌ و راستگۆیانه‌ش كاره‌كه‌ی كۆتا پێهێناوه‌.
پیاوه‌كان به‌خه‌ونیش نه‌گه‌ڕانه‌وه‌ مانیفێستی خه‌ونه‌ په‌ژمرده‌كانه‌، نووسه‌ر له‌ ناوه‌ڕاستی دۆخی رۆحی كاراكته‌ره‌كاندا دانیشتووه‌ و له‌سه‌رخۆ پرچی سپی هیوا به‌باچووه‌كان شانه‌ ده‌كات، نووسه‌ر پیاوه‌كانی ته‌وزیف كردووه‌ بۆ گێڕانه‌وه‌ی نه‌هامه‌تی و كاره‌ساته‌كان، ئه‌و سه‌ركه‌وتوانه‌ كۆچی هه‌میشه‌یی پیاوه‌كانی به‌كارهێناوه‌ بۆ نووسینه‌وه‌ی ئه‌و فرمێسكانه‌ی ڕژاون و ئه‌و هه‌زاران ناڵه‌ و هاوارانه‌ی به‌رزكراونه‌ته‌وه‌ و ئه‌و هه‌زاران ئومێد و خه‌ونانه‌ی بوونه‌ پووشی ده‌م با.
دواجار وه‌ك چۆن شاكاری رۆمانی ئێواره‌ی په‌روانه‌ی به‌ختیار عه‌لی گێڕانه‌وه‌ی خه‌ونی له‌ گۆڕنراوی عاشق و و مرۆڤه‌ یاخییه‌كانه‌ ئه‌م رۆمانه‌ش ده‌ربڕی هیوا و خه‌ونی ئه‌و ئافره‌تانه‌یه‌ كه‌ جه‌نگه‌ نه‌گریسه‌كان كردیانن به‌ خۆڵه‌مێش و به‌ تۆز و به‌ غوبار.

ته‌كنیك و زمانی رۆمانه‌كه‌
له‌ كاتی خوێندنه‌وه‌ی ئه‌م رۆمانه‌دا هه‌ست ناكه‌یت له‌ زه‌مه‌نی چاپبوونی ئه‌م رۆمانه‌دا وه‌ستاوی، به‌ڵكو ڕاسته‌وخۆ زمانه‌كه‌ی ده‌مانباته‌وه‌ بۆ هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی ڕابردوو، ئه‌م رۆمانه‌ به‌ زمانێكی جوان و سافی كوردی نووسراوه‌ و هه‌وڵێكیشه‌ بۆ زیندووكردنه‌وه‌ی ئه‌و شێوازه‌ له‌ نووسین كه‌ كاتی خۆی نووسه‌رانی وه‌ك محه‌مه‌د موكری پێیان ده‌نووسی بۆیه‌ مه‌حمود نه‌جمه‌دینیش به‌ زمانێكی جوان تێكسته‌كه‌ی داڕشتووه‌ و له‌م ئاسته‌یدا سه‌ركه‌وتوو بووه‌ كه‌ هه‌ڵبه‌ت وه‌ك چۆن له‌ شانۆدا ئه‌و ڕسته‌ باوه‌ی ده‌ڵێیت»هه‌ر شانۆكارێك به‌سه‌ركه‌وتوویی بتوانێ ده‌ستی به‌كاربهێنێت ئه‌وا شانۆكارێكی سه‌ركه‌وتووه‌.» بۆ نووسه‌ری رۆمانیش له‌م ئاسته‌ی زماندا ده‌بێت زۆر وریا بێت و بتوانێ گه‌مه‌ی وشه‌كان بكات. وه‌ك كاك محه‌مه‌د كه‌ریم ی نووسه‌ر و وه‌رگێڕ ده‌ڵێت:» ئه‌م رۆمانه‌ به‌ زمانی میدیا نه‌نووسراوه‌».
هه‌ڵبه‌ت له‌ روانگه‌ی ته‌كنیكیشه‌وه‌ سه‌ركه‌وتوانه‌ چۆته‌ پێشه‌وه‌ و ئاڕاسته‌ و دونیابینی كاراكته‌ره‌كان هه‌ریه‌كه‌یان شوێنی خۆی گرتووه‌ و كردار و گوفتاریان ون و نادیار و بێ ئاڕاسته‌ له‌ كاراكته‌ره‌كاندا به‌دی ناكه‌ین، بێگومان له‌ رێگای ته‌كنیكه‌وه‌ رۆماننووسی سه‌ركه‌وتووی ده‌ناسین ئه‌مه‌ش له‌ رۆمانی پیاوه‌كان به‌خه‌ونیش نه‌گه‌ڕانه‌وه‌ دا به‌دی ده‌كه‌ین.
له‌ روانگه‌یه‌كی دیكه‌ی ته‌كنیكیه‌وه‌ وه‌ك چۆن له‌ رۆمانی (1984) ی جۆرج ئۆرۆێڵدا راسته‌وخۆ به‌ر ناوه‌ڕۆكی رۆمانه‌كه‌ ده‌كه‌وین و ده‌سپێكی ده‌قه‌كه‌ ناوه‌ڕۆكه‌كه‌شی ته‌ون ده‌كات، هه‌مان شێوه‌ له‌م رۆمانه‌دا به‌ر نائومێدی و بێ هیوایی شا كاراكته‌ره‌كانی ده‌قه‌كه‌ ده‌كه‌وێن كه‌ ناواخنی ده‌قه‌كه‌ش ده‌گرێته‌ خۆی، ئه‌م ستایله‌ له‌ نووسین له‌و رۆمانانه‌دا ده‌بینرێن كه‌ نووسه‌ر مه‌به‌ستێتێ په‌یامێكی گرنگ بده‌نه‌ خوێنه‌ره‌كانیان و ئه‌وه‌ی مه‌به‌سته‌ به‌ به‌رامبه‌ره‌كه‌یانی بگه‌یه‌نن.
(پیاوه‌كان به‌خه‌ونیش نه‌گه‌ڕانه‌وه‌) به‌رهه‌می چیرۆكنووس مه‌حمود نه‌جمه‌دینه‌ و له‌ ساڵی (2018) و به‌تیراژی (500) دانه‌ و به‌ (210) لاپه‌ڕه‌ی قه‌باره‌ مامناوه‌ند چاپكراوه‌.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*