سەرەکی » وتار » ستران عه‌بدوڵڵا » بیرەوەرییەكانم لەگەڵ جەنەراڵ عومەر حەسەن…

بیرەوەرییەكانم لەگەڵ جەنەراڵ عومەر حەسەن…

بیرەوەرییەكانم لەگەڵ جەنەراڵ عومەر حەسەن ئەلبەشیردا

ئەگەر نووسەر زۆر لەسەر بابەتێكی كۆڵییەوە ئاشنایەتییەكەی لەگەڵی وای لێدێت دەبێتە بەشێك لە بیرەوەرییەكانی، لەهەر كوێ شتێك لەسەر بابەتەكە ببینێ خووی خراپی خاوەندارێتی و مەیلی لەسەر هاتنە جواب وای لێدەكا تا ئەوپەڕی خۆپەرستی زێدەرۆیی و پەرگیری لە خاوەندارێتی بكا و پێوەی ئالودەبێت
نەوەی ئێمە لە رۆژنامەنوسان ، نەوەی رەوتی رۆژنامەنووسی دوای راپەڕین، نەوەی بەرهەڵدابوونی توانا هزری و ئارەزووە رۆژنامەوانییەكان بووین. دوای راپەڕین رۆژنامەگەری كوردی لە شاخەوە هاتە شار و لە پایتەختی بەعسەوە گوێزرایەوە قەڵەمرەوی كوردستانی ئازاد. رۆژنامەی گشتی و رۆژانە پەیدا بوون كە كوردستانی نوێ یەكەمین و دیارترینیان بوو
رۆژنامەی رۆژانە كە سیاسیی گشتی بوو دەبێ لەسەر هەموو شتێ بنووسێ و قسەی هەبێ. بە وەسپی قەدیمی ئەبێ ئیقلیمگیر و جیهانگیر بێ. قسەی هەبێ لەسەر ئێران و تۆران، چین و ماچین، عەرەب و عەجەم. وابێ كە میقداد بەدرخان لە ژمارە یەك و دەستپێكی كوردستانەكەیدا نووسیویەتی ( لەو رۆژنامەیەدا بە قنجی باس دەكەم: مرۆڤ چی و چۆن كار دەكەن؟ دەوڵتێن مەزن چەوا شەڕ دەكەن و تیجارەت چەوا دەبێ ….هەموو دەگێرمەوە )
لەبەر ئەوە ئەو هاوڕێیانەی پێش من لە كوردستانی نوێ بوون ‌و هاودامەزراندنەكانی منیش بە ڕاست ‌و چەپدا دەستمان بە نووسین كرد لەسەر كێشەكانی جیهان ‌و مۆدێلی چارەسەری گرفتە سیاسییەكان لە وڵاتانی دونیادا. جا چونكە هەندێكمان خۆمان بە چەپ دەزانی وڵاتانی دونیای سێ ‌و كێشەكانی دیموكراسی ‌و ململانێ لەگەڵ دیكتاتۆری ‌و عەسكەری زیاتر سەرنجی رادەكێشاین و دەبوونە بابەتی ناودەركردنمان.
ململانێ سیاسییەكانی ئەوێ رۆژێ دەبوونە مۆدێلی سیاسیی ‌و فیكری كە هەم ئارەزووە ئایدیۆلۆژییەكانی خۆمانی پێ دابین بكەین ‌و هەمیش كەرەستە بوون بۆ فێربوونی شرۆڤەی سیاسیی.
شەرتبێ ئەو جەنەراڵ ‌و عەسكەر ‌و تەڵەكابازە سیاسیانەی نایجیریا‌و سودان ‌و جەزائیر لەو پەڕی ڕاستەوە بۆ ئەوپەڕی چەپ وەك میكانۆ دەبوونە یاری بەردەستی ئێمە‌و بە كەیفی خۆ نەقلەی یاری دامەو تەقلەی شەترەنجمان پێدەكردن. ئێمە وەك كاكەكانی ئەو رۆژگارە: هەوراز شوانی، محەمەد تەها حوسین، شادمان مەلا حەسەن، كاوە محەمەد، فەیلی عەبدولوەهاب، خالد عەبدوڵڵا ‌و دلاوەر عوسمان،ئەو كاتە گەنج بوین و جیلی دوا ساڵەكانی رابەری كۆریای باكوور كیم ئیل سۆنغ بووین ‌و چەندین وتارمان لەسەر كورە ئەتۆمییەكەی سیئۆل ‌و ستایلی سۆشیالیستی كۆریای باكوور ‌و تیوری تایبەتی (زۆتشە) نووسی كە گوایە تیوری بیناكردنێكی نوێیە بۆ سۆسیالیزم لە ئاسیا و تەواوی جیهاندا! هەر زۆر زوو پێش ئەوەی كۆڕی كیم بێتە جێی و هێشتا ئەم قژ برێكییە، كیم جۆنی ئەمرۆ كە دونیای خستۆتە رەزالەت ، پەیدا نەبوو.
لەبیرمە چەند برادەرێك لە باخچەی گلكندی هەولێر دادەنیشتین راپۆرتە ئینسات كراوەكانی كوردستانی نوێ ‌و لەتە كاغەزی ئەرشیفمان لەگەڵ خۆمان دەبرد ‌و لەسەر گڵی گلكەند فەرشمان دەكرد ‌و بەش بەش دەمانخوێندەوە. ئەمانە كەرەستەی مەركەزی تۆژینەوەی خۆماڵی ‌و ئەرشیفی قەومی ئێمە بوون، ئەمانە بانكی زانیاری ‌و ئەدواتی شرۆڤە ئێمە بوون لە سەرەتای رۆژنامەگەری رۆژانەی دوای راپەڕیندا. ئێستاش كە لە باخچەیەك یان پاركێك پیاسەیەك دەكەم لە جێی گەشتی خۆش ‌و جێ ژوان جێ نووسینی ئەو كاتەم دەكەوێتە بیر. لەجێی لەتكە نۆك ‌و چەرزاتی باخچەی دەمەتەقێ لەتكە كاغەز ‌و رەشنووسی دڕاوی وتارم بیر دێتەوە. چونكە دامەزراوەكان تازە بوون و ئینتەرنێت نەبوو تا درەنگانێك هەر چاودێری بیوگرافی ‌و داتای زانیارییەكانی ئەو كەسایەتی ‌و كەیسانەم دەكرد كە سەرەتای باسوخواسی نووسین بوون بۆ ئێمە، جارێكیان دیكۆمنتاریەكم لەسەر رۆماننوسی خاوەنی نۆبل نەجیب مەحفوز سەیر كرد بینیم ئەم ئەدیبە بەسەلیقەیە بۆ كەسایەتی ناو رۆمانەكانی دۆسێ ‌و شەجەڕەی بنەماڵەی دروست كردووە. تا لێی تێكەڵ نەبێت بەتایبەتی بۆ سێینەكانی كە شەجەڕەی چەند نەوەی تێدەكەوت. ئێمە رۆماننووس ‌و تەنانەت چیرۆك نووسیش نەبووین كەچی بە فایلی موقەبا دوسێمان بۆ سیاسیی و جەنەڕاڵەكانی وەك عومەر حەسەن بەشیر و ئەمین زرواڵ و جوگرافیای ‌و وڵاتانی وەك جەزائیر و سوودان دەكردەوە.
هەندێك لەم عەسكەر ‌و ئەفسەر، رەنجبەر ‌و رەنجدەرانە دۆسێیان لە ئەندێشەماندا وا چەسپا بوو كە بوون بەشێك لە یادەوەری ‌و بەشێك لە رۆژانەی ژیانمان. ئیبراهیم بابانگیدای نایجیری ‌و عومەر بەشیر لەوانە بوون. ئەم بەشیرە رەنگە زیاتر لە بیست وتارم لەسەر نووسیبێ. لەپەنا باسی ئەستێرە‌و نیشانەكانی سەرشانی ‌و عەساكەی دەستی نوقرچمان لە هاوپەیمانەكەی، حەسەن تورابی ئیخوانیش، دەدا.ئاخر ئەوسا ئێمە چەپ ‌و عەلمانی بووین ‌و ئەوانیش عەسكەر ‌و ئوسولی!
نووسین لەسەر ئەم مۆدێلە سیاسییانە كە دوایی بەهاری یەكەم و ئێستاش بەهاری دووەمی عەرەبی وەك گەڵای پایز هەڵوەرین هەر بە كەرەستە و دەسكەلای شرۆڤەی كاتی و وەختی بۆ رووماڵی رۆژنامەوانیی ‌و مۆدێلی سیاسیی رۆژانە نەمانەوە. خۆشیان بوونە بابەتی لێكۆڵینەوەی گۆڤار ‌و وەرزنامەكان. لەبیرمە لە باسی جەنەرشاڵ عومەر بەشیرەوە لێكۆڵینەوەیەكم لەسەر كێشەی باشووری سودان نووسی ‌و لە ژمارە (14)ی گۆڤاری سیاسەتی دەولی كە سەنتەری لێكۆرڵینەوەی ستراتیژی كوردستان دەریدەكات بڵاو كرایەوە. گوڵبژێرێكی ئەو وتارانەم وەك بەڵگەی چاك و خراپیی ئاستی تێگەیشتنی نەوەی ئێمەم لە كتێبی( ، پریسترۆیكا، بن لادن و مۆنیكا ) كۆكردەوە و ساڵی 2011لە چاپمداو بڵاوم كردەوە)
قین ‌و گێچەڵی رۆژنامەوانی ئەو نەوەیەی ئێمە لە جەنەراڵ بەشیر بوو نەك لەبەر ئەوەی ئوسولی ‌و ئیسلامییە، وەكو خۆی ئیدعای دەكرد. بەڵكو لەبەر ئەوەش بوو شۆڤێنی ‌و رەفتار بەعسی ‌و رەفتار جەنجەویدیش بوو. جنوبی سودانی دەچەوسانەوە لەبەرئەوەی مەسیحین ‌و دارفورییەكانیشی قڕ كرد هەر لەبەر ئەوەی عەرەب نین با موسوڵمانیش بن. تەبعەن لێكدانەوەكانمان بەگوێرەی عەقڵی سەرەتایی ئەو كاتە بوون ‌و بە هەڵسەنگاندنی ئەمرۆ هەر زۆر كرچوكاڵ بوون. ئاخر بەو لێكدانەوەیە ڕەش ‌و سپی ‌و خێر ‌و شەڕمان دابەش دەكرد.
شتی هەرە باش و دەسكەوتی زەنگینی ئەو دەورانە لە كاری رۆژنامەوانیی سیاسیی ‌و شرۆڤەكاری لەسەر سیاسەتی وڵاتان ئەوە بوو كە بووە مەشق ‌و تاقیكردنەوە بۆ تەجرەبەی ئێمە كە شرۆڤە بكەین بێ لایەنداری بەرژەوەندیخوازانە یان ترس ‌و دڵەراوكێ لە شرۆڤەكردن. ڕاستە شرۆڤەی ئەو سەردەمەش ئاماژەی لایەنداری فیكری ‌و ئایدیۆلۆژی تێدا بوو بەڵام لایەنداری وا دەكرێت بە كەڵەكەكردنی ئەزموون ‌و حەریفی كار چارەسەر بكرێت. هەروەها ئەو مەشقە كردارییە بووە مۆدێلیش تا دواجار كە بامان دایەوە سەر شرۆڤەی خۆماڵی كەرەستە ‌و لێكدانەوەمان فراوانتر بوو. فەزای لێكدانەوەمان تەسك نەبوو.
هەڵبەتە شتێك كە نەوەی ئێمە ‌و نەوەكانی دوای ئێمەش تا ئێستا پێمان چارەسەر نەكراوە لایەنداری حزب ‌و ئایدیۆلۆژی ‌و تۆڕی بەرژەوەندی سیاسیی ‌و حزبی ‌و گروپ گرۆپێنەیی بوو. هیوادارم بە بۆنەی كۆتایی هاتنی قۆناغی جەنەراڵ عومەر بەشیر و بۆتەفلیقە و بۆنەی 121 ساڵەی رۆژنامەوانیی كوردییەوە سەرەنجام بەهاری شرۆڤەی سیاسیی كوردیش دەست پێ بكات.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

دۆسێی كەركوك دەجووڵێ؟

تا نیوەی ئەم هەفتەیە هەواڵەكان لەسەر دۆسێی كەركوك ئیحای ئەوە ...