سەرەکی » وتار » چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوون له‌ عیراقدا

چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوون له‌ عیراقدا

حسێن ئه‌لعادلی‌

و: كورده‌وان محه‌مه‌د سه‌عید

چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوون ره‌گ‌و ریشه‌ی‌ قوڵی‌ هه‌یه‌ له‌ مێژوودا‌و سه‌ره‌تای‌ سه‌رهه‌ڵدانیشی‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و كات‌و سه‌رده‌مه‌ی‌ كه‌ گریكه‌كان شارده‌وڵه‌تیان هه‌بوو. له‌ شارده‌وڵه‌تی‌ گریكه‌كاندا‌و به‌ پێی‌ پێناسه‌ی‌ فه‌یله‌سوفه‌كانی‌ وه‌ك پلاتۆن‌و ئه‌رستۆ ئاسان نه‌بوو هه‌ر كه‌سێك بیه‌وێ ببێته‌ هاووڵاتی‌، یان حسابی‌ هاووڵاتی‌ بۆ بكرێت، چونكه‌ به‌ بڕوای‌ ئه‌وان له‌ شارده‌وڵه‌تدا هاووڵاتی‌ ته‌نیا ئه‌و كه‌سانه‌ بوون كه‌ مافی‌ به‌شداری‌ كردنی‌ سیاسییان هه‌بوو، ئه‌و مافه‌ش ته‌نیا بۆ پیاوانی‌ ئازادی‌ دانیشتووی‌ شاره‌كه‌ بوو، واته‌ ژن، كۆیله‌، میوان مافی‌ به‌شداری‌ سیاسییان نه‌بوو، بۆشیان نه‌بوو به‌شداری‌ له‌ پرۆسه‌ی‌ سیاسی‌ شارده‌وڵه‌تدا بكه‌ن.
دوای‌ گریك رۆمانه‌كان مانایه‌كی‌ تازه‌یان به‌ هاووڵاتیبوون به‌خشی‌، لای‌ ئه‌وانیش چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوون دوو قۆناغی‌ بڕی‌، له‌ قۆناغی‌ یه‌كه‌مدا هاووڵاتی‌ به‌و كه‌سه‌ ده‌وترا كه‌ پابه‌ند بێت به‌ رۆمای‌ مه‌زنه‌وه‌، به‌ڵام له‌ قۆناغی‌ دووه‌مدا چه‌مكه‌كه‌ گشتگیر كرا‌و هه‌موان مافی‌ هه‌ڵگرتنی‌ نازناوی‌ هاووڵاتیبوونیان هه‌بوو، كه‌ جۆرێك له‌ یه‌كسانی‌ له‌ هاووڵاتیبووندا هێنایه‌ ئاراوه‌.
ساڵانێكی‌ زۆر دوای‌ ئه‌وه‌ چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوون له‌ پاشه‌كشه‌دا بوو، تا شۆڕشی‌ چاكسازی‌ ئایینی‌ له‌ ئه‌وروپا‌و سه‌رهه‌ڵدانی‌ رێنیسانس، لێره‌ به‌ دواوه‌ بیریاران‌و رۆشنگه‌رانی‌ ئه‌وروپا بنه‌مای‌ نوێیان بۆ چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوون داڕشت، بۆ نموونه‌ تۆماس هۆبز ده‌ڵێ: مه‌رجی‌ هاووڵاتیبوون بوونی‌ خواستی‌ خودی‌ هاووڵاتییه‌كه‌یه‌، نه‌ك خواست‌و بڕیاری‌ ده‌وڵه‌ت، جان جاك رۆسۆ-ش به‌ هه‌مان شێوه‌ جه‌خت له‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌ هه‌ر تاكێك له‌ هه‌ر وڵاتێكدا كه‌ ده‌ژی‌ ئه‌وه‌ هاووڵاتییه‌‌و ئه‌و مافه‌ی‌ هه‌یه‌، دواتر ئه‌و چه‌مكه‌ به‌و جۆره‌ لێكدانه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ جاڕنامه‌ی‌ مافی‌ مرۆڤدا جێگیر كرا.
چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوون كه‌ له‌ به‌ ئینگلیزی‌ (Citizen)ه‌، ریشه‌كه‌ی‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ لاتینی‌‌و به‌ واتای‌ تاكێك دێت كه‌ به‌شداری‌ له‌ كاروباری‌ شاردا ده‌كات، به‌ گوێره‌ی‌ دائیره‌تولمه‌عاریفی‌ بریتانیاش چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوون ئاماژه‌یه‌ بۆ په‌یوه‌ندی‌ نێوان تاك‌و ده‌وڵه‌ت به‌ پێی‌ یاسای‌ ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ كه‌ ئه‌رك‌و مافی‌ بۆ ده‌ستنیشان كردووه‌. پێناسه‌ی‌ نوێی‌ عه‌ره‌ب بۆ وشه‌ی‌ هاووڵاتیبوون وه‌ك بورهان غه‌لیون ده‌ڵێ: پێكه‌وه‌ژیانی‌ كۆمه‌ڵه‌ كه‌سانێكی‌ ئازاده‌ له‌ نیشتمانێكدا بێ هیچ جیاكارییه‌ك.
ئه‌م جۆره‌ له‌ پێناسه‌ بۆ هاووڵاتیبوون به‌ رۆژێك‌و دوان دروست نه‌بووه‌‌و نه‌ڕه‌خساوه‌، به‌ڵكو سه‌دان ساڵ به‌سه‌ریدا تێپه‌ڕێوه‌ تا گه‌یشتۆته‌وه‌ ئه‌وه‌ی‌ جیاكاری‌ نه‌مێنێت، بۆ نموونه‌ ژنانیش هه‌مان مافی‌ هاووڵاتیبوونی‌ پیاوانیان هه‌بێت‌و ئیتر به‌ تێپه‌ڕبوونی‌ كات‌و له‌گه‌ڵ گه‌شه‌ كردنی‌ ژیانی‌ مرۆڤدا له‌سه‌ر ئه‌رزی‌ واقیع چه‌مكه‌كه‌ش گه‌شه‌ی‌ كردووه‌‌و له‌سه‌ر ئاستی‌ پراكتیزه‌ش به‌ هه‌مان شێوه‌. هه‌ر به‌ گوێره‌ی‌ پێناسه‌ تازه‌كانی‌ چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوون، ده‌بێ هاووڵاتی‌ چه‌ند بنه‌مایه‌ك‌و چه‌ند مه‌رجێكی‌ تێدا بێت، وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ هاووڵاتیبوون بریتییه‌ له‌وه‌ی‌ گه‌لێك پێكه‌وه‌ بژی‌‌و تاكه‌كانی‌ ناو ئه‌و گه‌له‌ رێز له‌ یه‌كتر بگرن، هه‌روه‌ها پێویسته‌ یاسا به‌ یه‌كسانی‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ هه‌موو هاووڵاتییه‌كدا بكات، بێ ئه‌وه‌ی‌ هیچ جیاكارییه‌ك له‌ نێوانیاندا بكرێت به‌ هۆی‌ ره‌نگی‌ جیا، یان بیروباوه‌ڕی‌ جیا، یان ره‌گه‌زی‌ جیاواز‌و چین‌و توێژی‌ جیاوازه‌وه‌.
به‌ شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌ هاووڵاتیبوون له‌ سه‌رده‌می‌ ئه‌مڕۆدا پێودانگی‌ تایبه‌تی‌ هه‌یه‌‌و یاساش ئه‌و پێوه‌ر‌و پێودانگه‌ ده‌ستنیشان ده‌كات، به‌ر له‌ هه‌موو ده‌بێ هاووڵاتی‌ چه‌ند مافێكی‌ بنه‌ڕه‌تی‌ هه‌بێت‌و به‌ یاسا پارێزراو بێت، وه‌ك مافی‌ شارستانی‌، مافی‌ سیاسی‌، مافی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌، مافی‌ رۆشنبیری‌‌و مافی‌ ئابووری‌، كه‌ له‌ چوارچێوه‌ی‌ یاسای‌ ده‌وڵه‌ته‌كه‌دا هه‌ریه‌ك له‌و مافانه‌ پارێزران، ئه‌وجا یاسای‌ ده‌وڵه‌تیش له‌ وڵاتێكه‌وه‌ بۆ وڵاتێكی‌ دیكه‌ ده‌گۆڕێت، زۆر جار ئه‌گه‌ر یاساكه‌شیان جیاواز نه‌بێت، له‌ جێبه‌جێ كردندا جیاوازی‌ دروست ده‌بێت.
سه‌باره‌ت به‌ مافی‌ هاووڵاتیبوون‌و چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوون له‌ وڵاتێكی‌ وه‌ك عیراقدا كه‌ وڵاتێكی‌ ناوچه‌ی‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاسته‌‌و به‌ درێژایی مێژوو پڕه‌ له‌ شه‌ڕ‌و ئاژاوه‌‌و ناكۆكی‌‌و ململانێ، ره‌نگه‌ چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوون كه‌وتبێته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌‌و ئه‌و ره‌هه‌نده‌ قانونییه‌ی‌ له‌ده‌ست دابێت، كه‌ جاڕنامه‌كانی‌ مافی‌ مرۆڤ جه‌ختی‌ له‌سه‌ر ده‌كه‌نه‌وه‌.
حسێن ئه‌لعادلی‌ نووسه‌ری‌ عیراقی‌ له‌ وتارێكیدا سه‌باره‌ت به‌ نه‌مانی‌ هاووڵاتیبوون ده‌ڵێ: رژێمه‌ سیاسییه‌كان چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوونیان نه‌هێشت، كه‌ بناغه‌یه‌ بۆ به‌ڕێوه‌بردنی‌ ده‌وڵه‌ت، ئه‌وه‌ش هۆكاری‌ ریشه‌یی شكسته‌كانیان بوو. پێش 2003 واته‌ له‌ سه‌رده‌می‌ رژێمی‌ سه‌دام‌و حزبی‌ به‌عسدا، هاووڵاتیبوون له‌ عیراقدا هه‌بوو، به‌ڵام هاووڵاتیبوونێكی‌ نیوه‌ناچڵ بوو، جیاكاری‌ تێدا ده‌كرا‌و به‌هۆی‌ ئه‌وه‌شه‌وه‌ هاووڵاتیبوون له‌ عیراق به‌ گوێره‌ی‌ ریزبه‌ندی‌ بوو له‌ سه‌ر بنه‌مای‌ نه‌ته‌وه‌یی‌و تایه‌فی‌، یان حزبی‌‌و به‌عسیبوون، ئه‌م جۆره‌ دابه‌شبوون‌و جیاكارییه‌ هه‌ردوو دیوه‌كه‌ی‌ هاووڵاتیبوونی‌ گرتبۆوه‌، له‌ رووی‌ مافه‌كانی‌ هاووڵاتییه‌كه‌ تا ده‌گات به‌ مه‌سه‌له‌ی‌ ئه‌و ئه‌رك‌و فرمانه‌ی‌ پێی‌ ده‌سپێردرا، ئه‌م شێوازه‌ش له‌ هاووڵاتیبوون چه‌وسانه‌وه‌‌و كۆیلایه‌تی‌‌و په‌راوێز خستنی‌ له‌گه‌ڵ خۆیدا هێنا.
دوای‌ 2003 پرۆسه‌ی‌ سیاسی‌ له‌ عیراق پاڵی‌ دایه‌ پاڵ بنه‌مای‌ پێكهاته‌ی‌ تایه‌فی‌‌و ئه‌و جۆره‌ پێكهاته‌یه‌ی‌ وه‌ك یه‌كه‌یه‌كی‌ بونیادی‌ سیستمی‌ سیاسی‌ عیراق به‌كار هێنا، واته‌ ره‌هه‌ندێكی‌ سیاسی‌ به‌خشییه‌ فره‌ ره‌نگی‌ پێكهاته‌ی‌ عیراق، ئه‌م وه‌رچه‌رخان‌و گۆڕانكارییه‌ش وای‌ كرد په‌یوه‌ستبوونی‌ جیاجیای‌ لێ دروست بوو، هه‌ر پێكهاته‌یه‌‌و رووی‌ كرده‌ لایه‌ك‌و په‌یوه‌ست به‌ لایه‌نێك‌و بووه‌ شوێنكه‌وته‌ی‌ لایه‌نێك، هه‌ر ناوچه‌یه‌‌و په‌یوه‌ست بوو به‌ لایه‌كه‌وه‌ له‌بری‌ ئه‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ستبوونی‌ نیشتمانییان لا دروست بێت، هه‌ر به‌و جۆره‌ش سیستمی‌ پێكهاته‌كان دامه‌زرا‌و جێگه‌ی‌ سیستمی‌ نیشتمانی‌ گرته‌وه‌.
هاووڵاتیبوون بنه‌مای‌ ده‌وڵه‌ته‌‌و سه‌ره‌تا هه‌ر له‌وێوه‌ گه‌لی‌ نیشتمانێك دروست ده‌بێت، ئه‌م جۆره‌ له‌ په‌یوه‌ندیش، په‌یوه‌ندییه‌كی‌ زیندووی‌ یاسای‌و سیاسییه‌‌و به‌ یاسا سه‌رجه‌م ماف‌و ئه‌ركه‌كان دیاری‌ ده‌كات. وه‌ك چۆن پێشتر باس كراوه‌ له‌ ئینسكلۆپیدیاكاندا كه‌ هاووڵاتیبوون بریتییه‌ له‌ ئه‌ندامێتی‌ ته‌واو‌و له‌ په‌یوه‌ندی‌ نێوان تاك به‌ ده‌وڵه‌ته‌وه‌ دروست ده‌بێت، یاسای‌ ده‌وڵه‌ته‌كه‌ش ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ ده‌ستنیشان ده‌كات، ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ بۆ نموونه‌ پێدانی‌ باج‌و به‌رگری‌ كردن له‌ وڵاته‌كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ ئه‌ركه‌كانی‌ هاووڵاتی‌و له‌ به‌رامبه‌ریشدا هاووڵای‌ مافی‌ هه‌یه‌ به‌شداری‌ له‌ ده‌نگداندا بكات‌و پۆست‌و پله‌‌و پایه‌ گشتییه‌كانی‌ ده‌وڵه‌ت بگرێته‌ ده‌ست، ئه‌مانه‌ له‌ گرنگترین پایه‌كانی‌ هاووڵاتیبوونن له‌ پێكهاته‌‌و دامه‌زراندنی‌ ده‌وڵه‌تی‌ هاوچه‌رخدا، به‌ گوێره‌ی‌ یاساش كه‌سێك له‌ سه‌ره‌تاوه‌ ئه‌ندامێتی‌ له‌ ده‌وڵه‌تێكدا به‌ده‌ست ده‌هێنێت‌و ده‌بێته‌ هاووڵاتی‌ به‌و مه‌رجه‌ی‌ له‌ ناو ئه‌و وڵاته‌دا له‌ دایك بێت، یان دایك‌و باوكی‌ له‌دایكبوونی‌ ئه‌و وڵاته‌ بن، یاخود ره‌گه‌زنامه‌ی‌ ئه‌و وڵاته‌ی‌ پێ به‌خشرابێت.
هاووڵاتیبوون‌و ئه‌ندامێتی‌ له‌ نیشتمانێكدا ورده‌ ورده‌ له‌ چوارچێوه‌ باوه‌كه‌ی‌ ده‌رچوو، به‌ره‌و ئه‌وه‌ رۆیشت كه‌ ماف‌و ئه‌ركی‌ به‌رامبه‌ر‌و كارلێكی‌ یاسایی، سیاسی‌، ئابووری‌، رۆشنبیری‌ له‌ نێوان ده‌وڵه‌ت‌و تاكه‌كانیدا به‌ڕێوه‌ی‌ ببات، له‌ ناو رژێمه‌ دیكتاتۆرییه‌كان‌و تۆتالیتاری‌‌و تیوكراتییه‌كان‌و پاشایه‌تی‌‌و نا ده‌ستوورییه‌كاندا هاووڵاتیبوون هیچ جه‌وهه‌رێكی‌ نییه‌، به‌ڵكو جه‌وهه‌ری‌ هاووڵاتیبوون ده‌وڵه‌تی‌ هاوچه‌رخ دروستی‌ ده‌كات، چونكه‌ له‌سه‌ر پایه‌ی‌ سه‌روه‌ری‌ یاسا وه‌ستاوه‌‌و پشت به‌ مافه‌ مه‌ده‌نییه‌كان‌و به‌شداری‌ كردنی‌ هاووڵاتی‌ له‌ سیاسه‌تدا ده‌به‌ستێ، ئه‌وه‌ش له‌ سایه‌ی‌ ده‌وڵه‌تێكی‌ خاوه‌ن دامه‌زراوه‌‌و ده‌ستووردا جێبه‌جێ ده‌بێت. بۆ ئه‌وه‌ی‌ حوكمڕانیش راست‌و دروست‌و دادپه‌روه‌رانه‌ بێت، ده‌بێ ده‌سه‌ڵات پشت به‌ خواست هاووڵاتیان ببه‌ستێ‌و له‌ پرۆسه‌‌و بابه‌ته‌ گشتییه‌كاندا به‌شداری چالاكانه‌یان پێ بكات، به‌ چاودێری‌ كردن‌و لێپرسینه‌وه‌‌و لێپرسینه‌وه‌شه‌وه‌.
هاووڵاتیبوون چه‌مكێكی‌ گشتگیره‌‌و هه‌ڵاوێرد كردن‌و جیاكاری‌ قبوڵ ناكات، رێگه‌ نادات كه‌سێك له‌سه‌رو كه‌سێكه‌وه‌ بێت، چونكه‌ له‌ نێو هاووڵاتیاندا كه‌سێك نییه‌ رێژه‌ی‌ هاووڵاتیبوونی‌ له‌وانی‌ دی‌ زیاتر بێت، به‌و پێیه‌ش هه‌موو شێوازه‌كانی‌ ده‌وڵه‌تیش به‌ نه‌ته‌وه‌یی‌و تایه‌فی‌‌و تیۆكراتی‌‌و میراتگرییه‌وه‌، ده‌وڵه‌تانێكن پێش ده‌وڵه‌تی‌ هاووڵاتیبوون، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ تیایاندا په‌یوه‌ندی‌ هاووڵاتیبوون ده‌گۆڕێت بۆ په‌یوه‌ندی‌ له‌سه‌ر بنه‌مای‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌و جیابوونه‌وه‌ی‌ لقه‌كان، هه‌روه‌ها تیایاندا ده‌وڵه‌ت له‌سه‌ر بنه‌مای‌ قۆرغكاری‌ شه‌رعی‌ ده‌سه‌ڵات دروست ده‌بێت، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌شه‌ كه‌ ئه‌م جۆره‌ ده‌وڵه‌تانه‌ ده‌وڵه‌تی‌ جیاكارین‌و ده‌وڵه‌تی‌ یه‌كسانی‌ نین، ده‌وڵه‌تانێكن كه‌ تیایاندا ئه‌رك‌و مافه‌كان هاوتای‌ یه‌ك نین‌و ره‌سه‌ن‌و دروستیش نین، تیایاندا هاووڵاتی ده‌بێته‌ شوێنكه‌وته‌‌و په‌راوێز ده‌خرێت، له‌ مافه‌كانی‌ بێبه‌ش ده‌كرێت‌و به‌كه‌م سه‌یر ده‌كرێت، له‌و ده‌وڵه‌تانه‌دا كێشه‌ له‌ ده‌ستنیشان كردنی‌ ماف‌و ئه‌رك له‌ نێوان هاووڵاتی‌‌و ده‌وڵه‌تدا دروست ده‌بێت‌و له‌ ئیداره‌ی‌ ده‌وڵه‌تیشدا ره‌نگ ده‌داته‌وه‌.
په‌یوه‌ست بوون به‌ نه‌ته‌وه‌‌و تایه‌فه‌‌و هۆزه‌وه‌ رێگه‌پێدرا‌وه‌‌و ناشه‌رعی‌ نییه‌، بگره‌ به‌شێكیشه‌ له‌ ناسنامه‌ی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ له‌ ناو چوارچێوه‌ی‌ گه‌لی‌ ده‌وڵه‌تێكدا. به‌ڵام نه‌ته‌وه‌یی‌و تایه‌فی‌‌و هۆز‌و تیره‌گه‌ری‌ رێگه‌پێنه‌دراوه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ستبوون به‌ نه‌ته‌وه‌‌و ئایینه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌كاته‌ ئایدیۆلۆژیا‌و ره‌هه‌ندێكی‌ سیاسی‌ پێ ده‌به‌خشێ، له‌ كۆتاییشدا ده‌یكاته‌ ستایلێك بۆ حوكمداریی، هه‌ر كه‌ ده‌سه‌ڵاتیشی‌ گرته‌ ده‌ست دژایه‌تی‌ له‌ ناو كۆمه‌ڵگه‌دا دروست ده‌كات‌و به‌وه‌ش گه‌لی‌ نیشتمانه‌كه‌ له‌به‌ریه‌ك هه‌ڵده‌وه‌شێ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ندییه‌كان سه‌ره‌كی‌ نین‌و لقیان لێبۆته‌وه‌، لقیش ناتوانێ ببێته‌ په‌یوه‌ندییه‌كی‌ گشتی‌ به‌سه‌ر هه‌مواندا جێبه‌جێ ببێت، به‌ تایبه‌تی‌ له‌ ناو ده‌وڵه‌تێكدا كه‌ فره‌ ره‌نگ‌و نه‌ته‌وه‌‌و ره‌گه‌ز‌و تایه‌فه‌ی‌ ئایینی‌ بێت. پشت به‌ستن به‌ هه‌ر جۆره‌ په‌یوه‌ندییه‌ك جگه‌ له‌ هاووڵاتیبوون، ته‌نانه‌ت به‌ په‌یوه‌ندی‌ ره‌گه‌زی‌‌و تایه‌فیشه‌وه‌ وه‌ك بنه‌مایه‌ك بۆ پێكهێنانی‌ ده‌وڵه‌ت‌و به‌ڕێوه‌بردنی‌، ده‌بێته‌ زه‌مینه‌ خۆشكه‌ر بۆ ململانێی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌و سیاسی‌.
ئه‌گه‌ر سه‌نگ‌و قورسایی بنه‌ڕه‌تی‌ بۆ هاووڵاتیبوون له‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ ده‌وڵه‌تدا نه‌گه‌ڕێته‌وه‌، ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ درزی‌ تێده‌بێت، ئه‌ویش له‌ رێگه‌ی‌ په‌یوه‌ستبوونی‌ تاك به‌ ره‌گه‌ز‌و تافه‌گه‌ری‌‌و ناوچه‌گه‌رییه‌وه‌. هه‌روه‌ها به‌بێ بوونی‌ ده‌سه‌ڵاتێك بۆ حوكم كردن‌و ناچاركردنی‌ هه‌موان به‌ په‌یوه‌ستبوون به‌ به‌هاكانی‌ ده‌وڵه‌ته‌وه‌، ناتوانرێ رێڕه‌وی‌ ده‌وڵه‌ت راست بكرێته‌وه‌‌و كارێكی‌ وا بكرێت هاووڵاتیبوون ببێته‌ بناغه‌ بۆ په‌یوه‌ندی‌ نێوان هاووڵاتی‌‌و ده‌وڵه‌ت. ئه‌گه‌ر باسی‌ ئێستای‌ عیراق بكه‌ین، ده‌وڵه‌ت چه‌مكی‌ هاووڵاتیبوونی‌ وه‌لا ناوه‌‌و ئه‌و مافه‌ی‌ به‌ هاووڵاتییه‌كانی‌ نه‌داوه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ هاووڵاتیبوون پارچه‌ پارچه‌‌و په‌رش‌و بڵاو بووه‌‌و هه‌ڕه‌شه‌ له‌ نیشتمانیبوونی‌ عیراقیش ده‌كات.

رۆژنامه‌ی‌ ئه‌لسه‌باح

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

گۆمە شڵەقاوەكەی خۆڕهەڵاتی ناوەڕاست

بورهان محەمەد فەرەج هێرشەكەی سەر وێستگە و پاڵاوگەی (بەقیق و ...