سەرەکی » کەلتوور » وانەكانی ژیان و سەركردایەتی (سەلاری) پیاوەكەی پشت دوبەی

کتێبی تروسکەکانی هزر

وانەكانی ژیان و سەركردایەتی (سەلاری) پیاوەكەی پشت دوبەی

وەرگێڕانی: یونس قادر

به‌شی حەوتەم

(13) تواناسازی ژنان
ئەوانەی لە رۆژئاوا وا ئەزانن ژنانی عەرەب سەركوتكراون لە ئیمارات پێچەوانەی ئەوە دەبینن كە راستە. ژنانی بەتوانا رۆحی ئەم نەتەوەیەن. هێزی بزوێنەری گەشەسەندنمانن.
هەندێ خەڵك هێشتا پرسیاریان هەیە لەبارەی تواناسازی ژنانەوە لە كۆمەڵگەكەماندا. ئەم پرسیارانە بە زۆری لە دەرەوە دێن. وەڵامی من ئەمەیە: دەمێكە رۆیشتوینەتە قۆناغی پشت تواناسازی ژنانەوە، لە راستیدا، ئێستا تواناسازی بۆ كۆمەڵگە خۆی ئەنجامدەدەین لە رێگەی ژنانەوە، تواناسازی ئابووری ئەنجامدەدەین لە رێی بەهێزكردنی رۆڵی ژنانەوە، خزمەتگوزایەكانی حكومەت بەرەوپێش دەبەین لە رێگە پركردنەوەی پۆستەكانی سەركردایەتی بە ژنان، پرۆژەی گەشەپێدان ئەنجام دەدەین لەژێر چاودێری رێنمایی ژناندا، خزموتگوزاریەكانی ژێرخان، تەندروستی و پەروەردە باشتر دەكەین،و تەنانەت خزمەتگوزاری سەربازیشمان، هەمووی بە پشت بەستن بە شێوەیەكی یەكجار زۆر بە رۆڵی ژنان لەم بوارانەدا. نوێنەرایەتیكردنی بەهێزی ژنان لەم بوارانەدا، بە شێوەیەكی سروشتی لەو راستیەوە سەرهەڵدەدات كە لە سەدا 70 ی دەرچوانی زانكۆكان ئافرەتانن. ئەمەش نیشانەیە بۆ بەردەوامی پرۆسەی بەهێزكردنی رۆڵی ژنان لە كۆمەڵگەدا. رەنگە لەبەرئەوە بێت كە ئێمە یەكێكین لە وڵاتانی لوتكە لە ناوچەكەدا لە رووی یەكسانی جێندەرە-وە (رەگەزەكانەوە)، بەپێی راپۆرتە نێودەوڵەتیەكان.
زیاتر لە سەدا 65 فەرمانبەرانی حكومەتی ئیمارات بریتین لە ئافرەتان. زیاتر لە سەدا 30 پۆستەكانی سەركردایەتی لە دەستی ئافرەتانەدایە. من بەشبەحاڵی خۆم نەمەتوانی كاری رۆژانەم بەرێوەبەرم بەبێ خانمان، لەبەرئەوە لە سەدا 65 تیمە شەخسی و كەسیەكەی خۆم بریتین لە ئافرەتی ئیمراتی. بە دەنگێكی بەرزو روون وتوومە: پیاوەكان، ئاگاداربن، لەوەی كە ژنان بێ بەشتان بكەن لە هەموو پۆستەكانی سەركردایەتی ئەم وڵاتە. ئافرەتان زۆر زیاتر گرنگرن بۆ ژیانی ئیماراتیەكان و بۆ شیرازەی كۆمەڵگەمان زیاتر لەوەی كە خەڵك بیری لێدەكاتەوە. ئایا هیچ كەسێك ئەتوانێ بەبێ دایك و خوشك بژی؟ ماڵ ئەتوانێ سەررێژ بێ لە سۆز و میهرەبانی بەبێ كچ و ژن؟ كۆمەڵگە ناتوانێ هەنگاوێك بەرەو پێش بنێت بەبێ ئەوان.
هەروەها ئافرەتان دڵی وڵاتەكەمانن. هەرگیز ئێمە نە ئەبووین بەوەی كە ئەمرۆ هەین ئەگەر بەشداری دڵسۆزانە و باوەرپێكراو و بەرزخوازی خوشكەكانمان نەبوایە لە هەوڵی بەردەوامیان بۆ نایابی و بەرەوپێشچوون، پرچەكن بە ئیرادەی بەهێز و بڕیاردان.
من متمانەیەكی گەورەم هەیە بە ژنانی ئیماراتی و بیروباوەرێكی قوڵیشم هەیە بە تواناكانیان. بەرهەم و دەسكەوتەكانیان بۆخۆیان قسەدەكەن و هەر گومانێك هەبێت لەوبارەیەوە دەیڕەوێننەوە. ماوەیەك لەمەو بەر، ئەنجومەنی وەزیران فەرمانێكی دەركرد، كە ئافرەتان دانێن لەناو دەستەی بەرێوبردنی هەموو كۆمپانیاكان و دەستەكانی حكومەت لە وڵاتدا. كاتێك خەڵك لەبارەی ئەمەوە پرسیاریان لێكردم، وەڵامم دانەوە كە خانمان نویێنەرایەتی زیاتر لە نیوەی هێزی-كار دەكەن لەناو ئەم دامەزراوانەدا، نیوەی كریارەكانی ئەم كۆمپانیانە و هەروەها نیوەی كۆمەڵگەش كە لەژێر كاریگەری سیاسەتەكانی ئەم دەستانەی حكومەتدان، جا لەبەر ئەوە، ئایا دادپەروەریە كە ئێمەی پیاوان هەموو بریارەكان وەربگرین لەم دامەزراوانەدا بەبێ ئەوان؟
خوێندومانەتەوە لە هەردوو مێژووی كۆن و نوێدا لەبارەی ئەوەی كە زۆر لە كەسایەتیە مەزنەكان پەروەردەكراون لەلایەن دایكیانەوە و لەلایەن زۆر ئافرەتی مەزنەوە كە جێ پەنجەی هەمیشەیان لەسەر مێژوو بەجێهێشتووە. ئێمە دەزانین خانمان مەزنن، لە كاردا بێت یاخود لە ماڵدا. ئەو ژنەی كە سەركردەی مەزن پەروەردە دەكات، خۆی سەركردەیەكی مەزنە. ژنان توانایەكی گەورەیان هەیە بۆ بەخشندەیی و بەخشین و میهرەبانی.
وتەیەك هەیە لەبارەی باران-ەوە: «لە هەر شوێنێك ببارێت بەرەكەت دەهێنێت». كاری ئێمەیە كە ژینگەیەكی گونجاو فەراهەم بكەین بۆ ژنان بۆ ئەوەی بەرزترین توانای خۆیانی تیا بەدیبهێنن. بە دەربرینیكی تر، پێویستە ئیمە زەویەك دابین بكەین كە باشترین بەروبوم بەرهەمبێنێ لەم بارانەوە. كاری ئێمەیە، ژینگەیەكیان بۆ فەراهام بكەین كە دەرگا بۆ تواناكانیان بكاتەوە- ژینگەیەك كە شكۆ و مێینەیەتیان بپارێزێت، هاوكارییان بكات هاوسەنگیەكی پێویست لە ژیانیاندا دروست بكەن و قەدری بەهرە و تواناكانیانی تێدا بێت. ئەگەر ئەم ژینگەیە دابین بكرێت، من بڕوای تەواوم هەیە كە خانمان ئەوەی ئەنجامی دەدەن هیچی كەم نابێت لە موعجیزە.

(14) دوو هاورێیەتی دێرین
وەبەرهێنان لە هاورێتیدا وەبەرهێنانە لە پاشەرۆژدا
لەساڵی 1963 لەگەڵ باوكم سەفەرمكرد بۆ ئەمەریكا. تەنها وێنای ئەو كاریگەریە بكەن كە نیۆرك لەسەر من هەیبووە وەك كورێكی گەنجی تەمەن چواردە ساڵ، لەدایكبووە و گەورەبووە لە شارۆچكەیەكی بچوكی دوبەی كە ئەو كاتە نە كارەبای هەبوو نە سیستمی ئاو. بیرم دێت لە پشتی سەیارەكی زۆر گەورەدا دانیشتبووم و سەیری قەتارەی ئەو بینا بەرزانەم دەكرد كە لە عەقڵ بەدەربوون.
بیروەری ئەو گەشتەم لەگەڵمدا مایەوە بەدرێژایی ژیانم، لەگەڵ ئەو رۆژە شۆكەی ساڵی 2001 دا كە نیۆرك هێرشی كرایە سەر. بیركردنەوەكانمی گەرانەوە بۆ ئەو شارەی كە پێشوازی لە گەنجێك كرد كە لە بیابانەوە هاتبوو، و جیهانێكی تری پێناساند. من شانازی دەكەم بەوەی كە توانیمان یارمەتیدەر بین لە هەوڵەكانی بەهانەوەچون و فریاكەوتندا، لە بەخشینی هاوكاری بە خێزانی قوربانیەكان، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا هەموو سەرچاوەكانمان خستەگەڕ بۆ گەڕان بەشوێن ئەو خەڵكەی كە لە پشت ئەم كارەساتەوە بوون: هاوكاری ئێمە تەنها ئاماژەیەك نەبوو، بەڵكو گرنگ بوو كە هەموو مرۆڤایەتی دژی ئەو هێزە تاریكانەی وەكو ئەمانە بوەستنەوە.
ئیمارات و ئەمەریكا زۆر دەمێكە هاوپەیمان و هاوبەشن، لە گەشەپێدان و بازرگانی و هەروەها لە بەرگری و دیپلۆماسیشدا. ئاشكراشە كە ئەم پەیوەندیە زۆر گرنگە بۆ هەردوو وڵات و پتەو و بەهێز كراوە بە مێژوویەكی دوور و درێژی لە نیاز پاكی و تێگەیشتنی دوولایەنە و، لەهەموو ئەوانەش گرنگتر، بە متمانە.
((تێپەربوونی هەموو رۆژێكی هاورێتی وەبەرهێنانە لە پاشەرۆژدا))
هاورێتیە دێرینەكەی تر لە ژیانمدا لەگەڵ بەریتانیادا بوو. كاتێك كە لاو بووم، باوكم سوور بوو لەسەر ئەوەی ئەبێت فێری زمانی ئینگلیزی بم. ئەو تەنها عەرەبی دەزانی، بەڵام تێبینی ئەوەیكردبوو كە ئینگلیزی زمانی نێودەوڵەتی بازرگانی و بزنس بوو.
یەكەم سەفەرم بۆ بەریتانیا لە ساڵی 1966 دا بوو. بۆ خۆێندنی ئینگلیزی بوو لە خوێندنگەی بێڵ لانگویج لە كامبریج، بەهۆی ئەوەی دوبەی لە ژێر پارێزگاری بەریتانیادا بوو تا ساڵی(1971) كە سەربەخۆیمان بەدەستهێنا، پێشتر كارلێكم هەبووە لەگەڵ مامۆستا بەریتانیەكان لە قوتابخانە، وە هەروەها لەگەڵ مناڵە بەریتانیەكانیش. بەڵام هیچ شتێك ئامادەی نەكردبووم بۆ ژیانی دەرەوەی وڵات. نەرمونیانی و تێگەیشتنم لە خەڵك لە بەریتانیدا بەدیكرد كە خۆم بینیەوە لە كلتورێكی زۆر جیاواز لەهی خۆم. هاورێی زۆرم پەیدا كرد لە بەریتانیا و لە گەرانەوەشمدا بۆ دوبەی چونكە كۆمەڵگەی كۆچبەری بەریتانی لەگەڵ شارەكەدا گەشەیانكردووە. ئەمرۆ زیاتر لە 250,000 بەریتانی كۆچبەر لە دوبەییە، و ئیمارات یەكێكە لە گرنگترین هاوبەشەكانی بازرگانی بەریتانیا. ئەم هاورێیەتیە ئەگەرێتەوە بۆ پێش تەمەنی وڵاتە نوێكەمان، بۆیە ئەم پەیوەندییە بەلای منەوە زۆر گرنگە.
هاورێتیە راستەقینەكان وەستاون لەسەر تاقیكردنەوەی زەمەن، توندوتۆڵ و بەهێز دەبن- بەوكاتەی كە پێكەوە بەسەری دەبەین – بەو پشتوانیەی بە یەكتری دەدەین – بەو متمانەیەی بۆ یەكتری دروست دەكەین. بە شێوەیەك، تێپەربوونی هەموو رۆژێكی هاورێیەتی بریتی یە لە وەبەرهێنانێك لە ئایندەدا. تا زیاتر هاوبەشی بكەن پێكەوە، ریسك-ت زۆرترت دەبێت لە هاورێتیەكەتدا، بۆیە هاورێیەتیەكە بەهێزتر دەردەچێت.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

رقصە اخیلتی

رقصە اخیلتی دیوانە شیعرێكی شاعیر عەلی مەعروف بەهروردییە، عەبدولستار شارباژێری ...