سەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » كورد دەبێت زیرەک بێت و بەرژەوەندیی خۆی بپارێزێت و پەیوەندییەكانی لەگەڵ هەموولایەكدا باش بكات

عومەر شێخ موس:

كورد دەبێت زیرەک بێت و بەرژەوەندیی خۆی بپارێزێت و پەیوەندییەكانی لەگەڵ هەموولایەكدا باش بكات

لەم دووتوێیەدا

لەچوارچێوەی كۆڕو سیمینارەكاندا كە لە ساڵۆنی كوردستانی نوێ‌ بەڕێوەدەچێت، كۆڕی دیالۆگی كراوەی راگەیاندن لەگەڵ مامۆستا عومەر شێخ موس سیاستەمەداری كوردستانی بەڕێوەچوو لەبارەی دۆسێی رۆژئاواو هەڕەشەكانی سەر كوردەكانی سوریا پاش پەلاماردانەكەی سوپای توركیا، كە تێیدا چەندین تەوەری پەیوەست بەبابەتەكە بە وردەكارییەوە لەروانگەی خۆیەوە شرۆڤەكردو پاشان، گفتوگۆیەكی كراوەش لەنێوان مامۆستا شێخ موس و ئامادەبووان دروستبوو.

ساڵۆنی کوردستانی نوێ

سەرنووسەر:
هەموو لایەك بەخێربێن بۆ ساڵۆنی كوردستانی نوێ، كۆڕی ئەمڕۆمان بۆ هەڤاڵی خۆشەویست لە كوردستانی باشور كە ئەمانەتی رۆژئاوایە لای ئێمە عومەر شێخ موس تێكۆشەرێكی كوردستانی هەم لە خەباتی سیاسی لە دەرەوەی وڵات وە بەشدار لە ریزەكانی یەكێتیی نیشتمانی كوردستانی وەك خەباتی كوردستانی وەك تێكۆشەرێك لە هەر بەشێكی كوردستان پێویستی بە جوهدی ئەو بووە بەشداری كردووە، كاك عومەر شێخ موس میوانی ئێمەیە میوانی راگەیاندكارانی یەكێتیی نیشتمانی كوردستان‌و هەموو راگەیاندنكارانی كوردستانە، زۆر خۆشحاڵین بەشدارە لەگەڵمان هەم بۆ روانینی خۆی لەسەر دوا پڕۆژەی لەسەر بارودۆخی رۆژئاوا‌و تێكڕای سوریا وە هەم لەسەر سیاسەتی نێودەوڵەتی بەرامبەر بە سوریا وە هەم بۆ هەڵسەنگاندنی ئەو هێرشە ناڕەواییەی توركیا دەیكاتە سەر كوردستان روانینی خۆی شەرح دەكات‌و هیواداریشم ئێوە دوای گوێگرتن بە پرسیارەكانی خۆتان كۆڕەكە دەوڵەمەند بكەن‌و كاك عومەریش شیكردنەوەی زیاترمان بداتێ، دووبارە بەخێربێن، فەرموو كاك عومەر.

عومەر شێخ موس:
زۆر سوپاستان دەكەم بۆ بەشداریكردن لەم كۆڕە، خۆشحاڵم چەندەمین جارە بەشدارم لەم ساڵۆنە بۆ قسەكردن لەسەر بابەتی جیاواز،دەمەوێت زۆر سوپاسی خەڵكی كوردستانی باشوور‌و رێكخراوەكان‌و كۆمەڵگای مەدەنی‌و روناكبیر‌و چ لێرە چ لە كوردستانی رۆژهەڵات بەو شێوە فراوانە بەشداریان كردووە لە دەربڕینی ناڕازی بوون‌و بەرامبەر سیاسەتی توركیا‌و داگیر كردنی كوردستانی رۆژئاواو كۆكردنەوەی یارمەتی بۆ پشتیوانیكردنی كوردانی ئێمە لەكوردستانی رۆژئاوادا هەر چەندە ئەركی نیشتمانیتانە بەڵام جێگەی رێزێكی زۆرە لەلایەن ئێمەوە بۆ ئێوە هیوادارم بەردەوام بن چونكە رەوشەكە دیار نییە بەرەو چی دەڕوات چونكە كارەساتێك‌و مەترسییەكی گەورە بەدوایەوە بێت ئەگەر سنورێك بۆ ئەردۆغان‌و توركیا دانەنرێت، رەوشەكە نادیارە پێویست بوو ئۆپراسیۆنەكە سنوور داربێت بە گوێرەی ئەو قسانە ئەمریكا دەیكات، بۆیە ئەو هەڕەشانەش دەكات دەڵی ئەگەر توركیا لە سنورەكەنی رێكەوتنەكەمان دەرچوو سزای ئابووری توندی لەسەر دائەنێین ئەم بەیانییە گوێم لێبوو وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا سێ لە لێپرسراوانی توركیای سزاداوە كە یەكێكیان وەزیری بەرگرییە كەوتۆتە بەر سزاكانی ئەمریكا،ئەوە خۆی لە خۆیدا شتێكی گرنگە‌و ئێمەش دەبێـت بەشیوەیەكی زیرەكانە بجوڵێین لەو شاڵاوە ناڕازییەی جیهان دژی ئۆپراسیۆنەكەی توركیا كە لەدژی میللەتەكەی ئێمە كراوە، ئەوە جێگەی داخە من بەشێوەیەك لە شێوەكان وەك‌و رەخنەیەك هەر چەندە لێشیان تێدەگەم لە كوردستانی باكور بەداخەوە دووجارە بێدەنگییەكی زۆر هەیە، لە جیاتی ئەوەی بە ملیۆنان كەس بڕژێتە سەرشەقامەكان‌و بەشداری بكەن لە ناڕەزایەتیەكان لەكاتی داگیركردنی عەفرین‌و چ ئێستا، من لە رەوشی ئەوان تێدەگەم‌و دەزانم چ زەحمەت‌و گرانە هەندێك گەنج لە ئەستەمبوڵ خۆپیشاندانیان كرد لە ئامێدی‌و دیار بەكر، بەڵام دەكرا زیاتر هێزی توركیا مەشغوڵ بكەن بەوەی سێ بەرە دروست ببێت لە دژی ئیش‌و كارەكانیان ئەوە جێگای رەخنەیە بەتایبەتی ئەو برادەرانەی پەیەدە هاوپەیمانی ئایدۆلۆجی خۆیانن، دەبا بە شێوەیەكی كە رەفتار بكەن.
من لە هەندێك راستی سەرەتاییەوە دەست پێدەكەم سەبارەت بە رەوشی كوردستانی رۆژئاوا دوایی دێمە سەر رەوشی ئێستا، من لە دوو كۆڕدا لە سوید لە ساڵانی نەوەتدا یەكیان لەگەڵ ئەجەوید بوو كە سەرۆكی ئۆپۆزسیۆن بوو ئەو كاتە، ئەوەی تر وەزیری دەرەوەی ئەمریكا بوو كە پرۆفیسۆر مۆنتاز سۆنسال بوو، هەر دووكیان لە كۆڕێك لە ئیستیتۆی پەیوەندیەكانی سیاسەتی جیهانی لە ستۆكۆڵم كە لەسەر رەوشی توركیا قسەیان دەكرد بۆ خۆیان دانیان بەوەدا نا كە توركیا عوقدەی پەیمانی سێڤری هەیە كە پاش ئەوەی خەلافەتی عوسمانی تێك چوو بەشی زۆری دەوڵەتی عوسمانی لێ دابەشكرا جیا لەو وڵاتانەی كە لێیان جیابووەنەوە، بەڵام توركیا بۆ خۆشی ئەوەی كە ئێستا هەیە بەشێكی بۆ یۆنان بوو بەشێكی بۆ ئەرمەنستان بوو كوردستانێكی سەربەخۆ لەخوار‌و دروستكرابوو هەر چەندە بەشێكی زۆر بچوكی كوردستان بوو، بەڵام ئەوەش كوردستانێك دانرابوو وەمەجالی ئەوەش درابوو ئەگەر هاتوو لەگەڵ كوردەكانی باشوور رێك بكەون ئەتوانن حكومەتێكی یەكگرتوو دروست بكەن، وە توركیا خۆی تەنها ئەنادۆڵ‌و بەشێك لە ناوچەی ئەستەمبوڵی بۆ مابۆوە، ئەم عوقدەیە هەموو كاتێك ئێمەی خستۆتە مەترسی كە كورد‌و ئەرمەن‌و یۆنانی‌و عەرەب‌و ئەوانە لە دژی ئێمە رابوەستن داوای مافی خۆیان بكەن توركیا لەت لەت بكەن بۆیە ئێمە هیچمان بۆ نامێنێ، وە ئەوە بیرو بۆچوونی ستراتیجیانە بۆ پاراستنی توركیایە جا چ بەحەق یان بە ناحەق، لە روانگەی ئەوەوە كاردەكەن، بۆیە هەموو جارێك كە باس دەكرێت، مەسەلەن لەبیرتان بێت دەوڵەتی توركیا چ كەمالیست بێت چ بەحساب سۆسیال دیموكرات بێت، چ ئیسلامی بێت لە دژی ئەوەیە كیانی كوردی لەبەشەكانی تری كوردستانا لە وڵاتانی دراوسێیا دروست ببێت چونكە بەمەترسی لەسەر خۆی دەزانی، با چەند نمونەیەكی مێژویتان بدەمێ، لەساڵی 1963 كە گفتوگۆ كرا لەبەینی شۆڕش‌و حكومەتی عێراقدا، حكومەتی توركیا یەكەم دەوڵەت بوو كە سەركۆنەی كرد كە حكومەتی عیراق رێكەوتنی ئۆتۆنۆمی لەگەڵ كوردستاندا بكات، ساڵی 1970 بەهەمان شێوە ساڵی 1984 زۆر زەقتر بوو من بۆ خۆم ئەوكاتەی بڕیار بوو ئیتفاقیەكە بكرێت من لە لەندەن بووم، من لەوێ‌ رایبگەێنم‌و تارق عەزیریش لە بەغدا رای بگەێنی، لەسەر ئیمزاكە مابوو، مام جەلال تەلەفونی بۆ كردم رۆژی پێنچ شەمە بوو وتی سبەینێ خۆت حازربكە ئیتر رێكەوتنەكە رادەگەێنرێت، بەڵام ئەو شەوە توركیا هەڕەشەی كرد وتی قبوڵمان نییە، بەیانیەكەی تەلەفۆنم كرد بۆ مام جەلال وتم من ئامادەم رایبگەیەنم وتی نا جارێك راوەستە ، برادەرێكی فارسم هەبوو لە بی بی سی وتی توركیا رایگرتووە،لەكاتی گفتوگۆی ساڵی 1991 مام جەلال خوا لێی خۆشبێت بۆ ئێمەی باسكرد وتی كە لەگەڵیان دانیشتین گفتوگۆمان كرد خەریك بوو رێكەوتن جێ بەجێ بكرێت، وتم خۆزگە ئێمە لە ساڵی 1984 ئەو رێككەوتنەمان جێ بەجێبكردایە، وتی تارق عەزیز هەڵیدایە وتی گلەیی لە دۆستەكەی خۆت بكە، توركۆت ئۆزال نەیهێشت ئێمە رێكبكەوین، ئەوە وەك روداوێكی مێژوویی باسدەكەم كە توركیا نەیهێشت ئەو رێكەوتنە سەر بگرێت.
ساڵی 1979 لە كوردستانی ئێرانیشدا، گفتوگۆ لە نێوان هێزی مقاومەتی كوردستان‌و نوێنەرانی كوردستان لەگەڵ ئیران، گفتوگۆیان دەكرد توركیا دیسان دژی ئەوە بوو، نەیانهێشت هێزی ئەمریكی لە 2003 بە توركیادا بێت بۆ ئەوەی رێگا لەوە بگرن لە كوردستان كیانێك دروست ببێت بۆ ئەوەی مافی خۆی وەربگرێت، بەزەرەریان گەڕایەوە، ئەمریكا مەجبور بوو لەگەڵ هێزی كوردی قسە بكات‌و زۆر لەمەرجەكانی خۆمان بەسەریاندا بسەپێنین، ئێستاش لە رۆژی یەكەمەوە كە راپەڕین لە سوریا دەستی پێكرد توركیا بەبەردەوامی دەڵێت ئێمە قبوڵ ناكەین كیانێكی كوردی لە سنورەكانی باشوری ئێمە دروست بكرێت، لەدوایدا بۆ زیاد دەكات دەڵێت لەلایەن ئیرهابیەكان‌و لایەنگرانی پەككەوە‌و ئەوانە، بەڵام لە راستیا ئەو لە دژی ئەوەیە ئیدارەی
بەڕێوەبەرایەتییەكی كوردی ببێت بەمافی خۆی بگات‌و هۆیەكەشی چییە، ئێستا كوردستانی باشوور مافی خۆی وەردەگرێت‌و فیدراڵی وەردەگرێت كاریگەری لەسەر كوردی توركیا‌و سوریا‌و ئیران دەبێت،ئەوانیش وەك باشور داوای مافی خۆیان دەكەن، هەمویان لەوە دەترسن كە ئەوە ببێت بە هاندەرێك بۆ كوردەكانی ئەو وڵاتانە داوای مافی خۆیان بكەن، ئێوە لەبیرتانە فیدڕاڵیەت لیرە چەسپا خۆپیشاندانەكانی كوردەكانی پارچەكانی ترتان لەبەر چاوە ئەوان لە ئێرە زیاتر پێی خۆشبوو، ئەوە یەكێكە لە هۆكارەكان ئەوەتان لە بیر نەچی كە توكیا هەموو جارێك دەڵی مەترسی ئاسایشی نیشتمانی لەبەر چاوە بۆە دەستدرێژی دەكەمە وڵاتانی دراوسێ مەبەستیان ئەمەیە،میللەتی كورد بتوانی بەڕێوبەرایەتی خۆی دروست باكت‌و مافی خۆی وەربگرێت، مەترسی لەسەر بوون‌و نەبوون‌و خۆیاندا دەكەم ئینجا ئەوە هەڵەیە بزوتنەوەی كوردی لە هەموو بەشەكانی كوردستانا هەموو كاتێك بە عیرای‌و سوری‌و تورك‌و ئیرانیەكانمان وتووە بەهەموولایەكمان وتووە ئەگەر ئێوە مافی میللەتی ئێمە بناسن بەیەكسان مامەڵەمان لەگەڵدا بكەن مافی دیموكراسیمان هەبێت وڵاتی ئێوە بەهێز دەبێت نەك لاواز دەبێت، چونكە میللەتی كورد لە هەموو رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئەبێت بە دۆستی ئێوە لەباتی ئەوەی دوژمناتان بێت، ئەوە لەبەرژەوەندی خۆتانە نمونەی زۆر هەیە لە دونیا ئێستا فیلەندا کەمینەیەکی گەورەی سویدی تێدایە، زمانی سویدی وەك زمانی فیلەندی لەهەمان تەرازودایە، ئێستا ئەگەر بچیتە دورگەی ئۆلەند كە لەكاتی خۆی سەر بەسوید بووە ئێستا سەر بەفیلەندایە، بەڵام لەبەر ئەوەی هەموو مافیان هەیە بە پێویستی نازانن لە فیلەندا جیاببنەوە بەرەگەزو بەزمان‌و بەفەرهەنگ‌و بە هەموو شتێك سویدین، بەڵام چونكە مافیان هەیە ماونەتەوە، ئەمانە سیاسەتێكی زۆر ناراست‌و ناڕەوا بەكاردەهێنن بەحسابی خۆیان ئاسایشی نیشتمانی ئەپارێزن.
دووەم: یەكێكی تر لەو شتانەی كە توركیا بەكاری دەهێنی، بۆ ئاگاداریتان لە رۆژی یەكەمەوە پێش ئەوەی بەڕێوەبەرایەتی كوردنشین لەناوچەكانی رۆژئاوا بكەوێتە دەستی پەیەدەش لەوكاتەوە تا ئێستا یەك تەقە لە خاكی كوردستانی رۆژئاوا بەرامبەر توركیا نەكراوە، ئەوە درۆیە دوو روداو بووە ئەویش ئیستیخباراتی توركی دروستیان كردووە بۆ ئەوەی زەمینە خۆش بكەن بۆ پەلەماردانی كوردستانی رۆژئاوا، ئەوە بە گوێرەی قسەكانی داود ئۆغلۆ، داود ئۆغلۆ ئێستا كە جیابۆتەوە لە پارتەكەی ئەردۆغان زۆر لە نهێنییەكان ئاشكرا دەكات یەكێك لە نهێنییەكان ئەمەیە كە باسمكرد، دوو، كوشتنی چوار پۆلیسەكەیە كە بووە راوەستانی پرۆسەی گفتوگۆ لەگەڵ پەكەكە، ئەو چوار پۆلیسە پەكەكە نەیكوشتوون، دەركەوت ئیستیخباراتی توركیا بە فەرمانی ئەردۆغان كوشتویانە بۆ ئەوەی پرۆسەی ئاشتی تێك بدات، ئەوەی سێیەم پلانی تایبەتیان داناوە كە لەناوچەی عەفرین‌و هەندێك جێگای تر هەندێك جموجۆڵ بكەن بڵێن ئەوە مەترسیدارە لەسەر توركیا، ئەمە لەلایەك، لەلایەكی ترەوە حكومەتی توركیا دووجار كاك ساڵح موسلیمیان دەعوەت كردووە گفتوگۆی لەگەڵ كردووە لەسەر ئاستێكی زۆر بەرزیش سەرۆكایەتی میت لەگەڵی دانیشتووە داود ئۆغلۆ لەگەڵی دانیشتووە چونكە پرۆسەی ئاشتی هەبوو بەلایانەوە ئاسایی بوو، بەڵام ئێستا چونكە پێیان پەسەند نییە بە تیرۆریستیان لە قەڵەم ئەدەن، قسە بەناو بانگەكەی دونیا هەیە چ بە نیسبەت فەلەستینیەكان چ بەنیسبەت كوردەوە، ئەوە راستە هەندێك جار هەندێك كوردی بە هەڵە كاری تیرۆریستی كردووە، بەڵام ئەوە بەچاوی داگیركەرەوە تیرۆریستە، بەچاوی خۆیانەوە ئەوانە پێشمەرگەی رزگاری خوازی گەلی خۆیانن، ئینجا ئەوە بۆیە ئەو قسە بەناو بانگەی ئینگلیز دەڵێ تیرۆریستی كەسانێك رزگاركەری كەسانێكی كەن، بۆیە ئەو مۆرەی هەموو كاتێك بەكاری دەهێنن مەرج نییە لەجێگەی خۆیدابێت، وە ئەو راستیەش هەیە ئێمە هەمومان هەوڵ بدەین پرۆسەی ئاشتی لەبەینی توركیا‌و پەككە دەست پێبكاتەوە بۆ توركیا‌و رۆژئاواش باشە بۆ هەموو هەرێمەكە باشە، لەگەڵ ئەمریكا زۆر هەوڵدراوە لەسەر ئەو لایەنە كار بكات، بەنیسبەت داخوازی میللەتی كورد ئەردۆغان بەشێوەیەكی تاكتیكی مەسەلەی كورد لە توركیا بەكاردەهێنێت، یەك بۆ بەهێزكردنی دەسەڵاتی خۆی، دوو لەبەر ئەوەی پشتیوانی لە هێزی ناشنالیستی توندڕەوی توركی وەردەگرێت بۆ دروستكردنی زۆرینە لە پەرلەمان، لە وەختی خۆی چەندین ریفۆڕمی كرد مەسەلەی زمانە، رادیۆی كوردییە، تەلەفزیۆنی كوردییە، ناوەكانی ناوچەكان ناوی ئەسڵیان گەڕاندەوە، پرۆسەی ئاشتی هەبوو، من بۆ خۆم لەناو وەفدی كوردی رۆژئاوا بووم لە ئەستەمبوڵ، داود ئۆغلۆ داوای لێكردین لەگەڵ كاك حەمید دەروێش‌و عەبدولباست سەیدا‌و حەكیم بەشار‌و دوو برادەری كە دانیشتین‌و وتی حەزدەكەم بزانم داخوازیەكانی كورد لە سوریا چییە، پێمان بڵێن، ئێمەش پێمان وتن بۆیە وتیان لەگەڵ ئەمە هیچ كێشەیەكمان نییە، ئەگەر ئەمە داخوازییەكانی ئێوەیە لەدواڕۆژدا ئەگەر هاتوو حكومەتی سوریا گۆڕدرا بەرەنگاری ئەم داخوازیانە نابین، كەچی ئێستا بچوكترین داخوازی بەمەترسیەكی ئێجگار گەورە دەبینن، ئێمە بەڕاستی ئیتر پێویستە فێری سیاسەت بین، بەسە ئەوەندە جار ئەوەندە هەڵەمان كردووە هەر جارەو توشی قەیرانێك دەبین، توشی كارەساتێك دەبین هەندێكی راستە لە دەرەوەی ئیمكانیەتی خۆمانە، بەڵام هەندێكی مەسولیەتی سەركردایەتی سیاسی بزوتنەوەكەمانی تیایە كە حساباتی بۆ ناكەن، ئەوە مەعقول نییە هەر دە ساڵ جارێك میللەتی ئێمە توشی كارەساتێكی گەورە ببێت لەبەر ئەوەی سەركردایەتی بزوتنەوەكەمان نەبیر دەكاتەوە نە دوور بیر دەكاتەوە نە قوڵ بیردەكاتەوە نە پلانی بۆ دائەنێت نەخۆی ئامادە دەكات بۆی،ئەگەر تۆ مەسولیەتت هەبێـت بیر لە دواڕۆژی میللەتەكەی خۆی بكەیت، ئەبێت پلان دابنێی ئەبێـت لێكۆڵینەوە بكەیت، مەسەلەی ئێمە ئێستل لە كوردستانی رۆژئاوا چییە، ئەو حزبە تەقلیدیانەی كە هەن لەگەڵ ئەو بردەرانەی پەیەدە تەڤگەر ئامادە نین لە چوار چێوەی سندوقی ئایدۆلۆجی‌و سیاسی‌و فكری خۆیانە دەرچن، لەبەر ئەوە توشی ئەم كارەساتە دەبین یان ئەگەر پێشتر ئامادەییان بكردایە بە یەكەوە هاوكاری بكەن‌و بەشێوەیەكی جیاواز بیر بكەنەوە، پێویست ناكات ببن بە بەرەیەك بەوەی كوردستانی عیراق كە خۆتان دەزانن بە چ نرخێك دروست بوو چەند ماوەی خایاند لەشەڕی ناو خۆوە هاتە كایەوە بووە بەهۆی بەهێزبوونی میللەتی كورد لە كوردستانی باشورا ئێمەش لەوی ئەگەر پێشتر ئامادەكاری هەبوایە بەرنامەیەكی یەكگرتویان داڕێشتایە مومكینە توشی ئەو كارەساتە نەبونایە، بەشێوەیەكی كە بمانتوانیایە بەرەنگاری توركیا ببوینایەتەوە، بەڵام ئەوە هەندێك شت هەیە لەدەستت دەرئەچێ، وەك رێكەوتنی جەزائیری ساڵی 1975 چاوەڕێكراو بوو بەڵام لەدەستی خۆت نییە، حكومەتی شاو سەدام حسێن رێكەوتنیان كرد یارمەتی لە میللەتی كورد ببڕن، ئێستاش ئەو رێكەوتنەی كە بووە لە بەینی ترەمپ‌و ئەردۆغانا بەشی زۆری ئیدارەی ئەمریكی لە دژایەتی جاری پێشوو كە ترەمپ بڕیاری دا بەهەزار حاڵ پنتاگۆن‌و وەزارەتی دەرەوە رێگایان لێگرت‌و پاشەكشەیان پێكرد مەسەلەكەیان راگرت، بەڵام ئەم جارە هەوڵێكی زۆر هەیە دیار نییە كە بەرە كوێ دەڕوات، هەوڵێكی زۆرمان داوە لەم چەند ساڵەی دوایدا هێزەكانی رۆژئاوا بەیەكەوە كار بكەن هاوكاری بكەن دانیشن بەیەكەوە خۆتان دەزانن وەزعەكە چەند ئاڵۆزبووە ئامادە نەبوون هەتا هەندێك وڵات وەك فەرەنسا، ئەمریكییەكان،ئینگلیز، هەوڵیان داوە ئێمە بۆ خۆشمان ئەوانەی كە لەدەرەوەین هەوڵمانداوە كە ناو بژی بكەین، بەڵام هەر سودی نەبوو، من ئێستا دوو پێشنیارم بۆ كردن، لەكاتی كێشەی عەفرینیش پێم وتن من پێشمەرگایەتیم كردووە لە شۆڕشی نوێدا بەشداریم كردوە ئەزانین لە رووی سەربازیووە لە چوار لاوە گەمارۆ دراون ناتوانن لە عەفرین پارێزگاری بكەن، بۆیە ئەو پێشنیارەی روسیا مەعقولە‌و قبوڵی بكەن ئیدارەی سوری بگەڕێتەوە بەرنگاری توركیا بكەن كە پەلاماری عەفرین بدات نەیانكرد، لە ئەنجامدا عەفرین ویران بوو چەندین هەزار كەس ئاوارە بوون گۆڕانكارییەكی زۆر گەورە رووی داوە، ئەم جارەش من لەسەر رۆشتن بووم بۆ كوردستانی رۆژئاوا رۆژی 7-10-2019 مەوعیدمان هەبوو چاوەڕێیان دەكردین كۆبوونەوەمان هەبوو، ئەوەبوو 7 ی مانگ ئێوارەكەی دەركەوت توركیا بە تەمای پەلەماردانە، پەیوەندیان كرد وتیا بە پەسەندی نازانین ئێستا بێن شەڕەو ئێمەش هەر یەكەمان دەڕۆین بۆ لایەك‌و هاتنەكە دواخەن، من خێرا پێشنیارمكرد وتم وەك جاری پێشو مەكەن، تكاتان لێدەكەم خێرا وەفدێك بنێرن بۆ دیمەشق‌و حومەیم لەگەڵ روسەكان‌و سوریەكان گفتوگۆ بكەن ئەوان بێن بۆ ئەوەی رێگا توركیا بگیرێت پەلەمار نەدەن، هەفتەیەك دوایان خست‌و حسابی ئەمریكایان دەكرد رازی دەبێـت یان رازی نابێت وای دەزانی كە موقاومە بكەن، خۆتان تەبیعەتی كوردستانی سوریا دەزانین تۆ چەكی قورست نەبێت دژە تانكت نەبێت تەیارەت نەبێت، ئەمریكا لە دوایدا درۆی كرد وتی ناهێڵین فڕۆكەی توركیا هەڵبستی‌ و هەڵسا، لە دوایدا قەول بوو تەنها كۆریدۆرێك بێـت بۆ تەڵەبیات پەلاماری سەرێ كانی‌و جێگەی تریان دا، فراوانی ئۆپەراسیۆنەكە هەتا ئێستاش دیار نییە نازانین ئەو رێكەوتنەی لەبەینی ترامپ‌و ئەردۆغاندا بووە چییەو چەندە‌و لەسەر چی رێك كەوتن، خێرخوازێكمان دەوێت كە چۆن تەلەفونەكەی لەگەڵ سەرۆكی ئۆكراین ئاشكرا كرد، دەبێت چاوەڕی بكەین پیاوێكی باش ناوەڕۆكی ئەو تەلەفونەی ترەمپ‌و ئەردۆغانمان بۆ ئاشكرا بكات بزانین چی بووە، شەوی یەكەم راگەیاندنی كۆشكی سپی بڵاوكرایەوە دەڵی ئێمە رێككەوتین هێزەكانی خۆمان ئەكشێنینەوە، كامپی ئەسیرەكانی داعش تەسلیم بە توركیا دەكەین، چونكە داوامان لە وڵاتی ئەوروپا كردووە ئەوانەی خۆیان ببنەوە وەریناگرنەوە، داوامان لێكردون هێز بنێرن قبوڵیان نەكردووە، داوامان لیكردون مەسرەفی ئەو كەمپانە بدەنەوە قبوڵیان نەكردووە بۆیە ئێمە بڕیارمان دا تەسلیم بە توركیای بكەین، ئێمە خەڵكی كوردستانی رۆژئاواین دەزانین تۆ چۆن دەگەیت ئەو كەمپە، دەبێت بچیتە سەری كانی لە وێووە بۆ عەین عیسا بۆ تەلەبیە لە دوایدا لە بادییەی سوریەدا بچیتە پشتی حەسەكە ئینجا بچیتە سنوری عیراق ئەوە بە ئاسانی نابێت مانای وایە تۆ ناوچەیەكی فراوان تەسلیم بە توركیا دەكەیت، حكومەتی توركیا بەتایبەتی ئەردۆغان بەشی هەرە زۆری ئەو ئیسلامییە جیهادیانەن بەشێكی زۆریان لەناو داعشن توركیا ناردونی بۆ ئەوەی سەر ئێشە بۆ هێزی توركی دروست بكات، تۆ چۆن ئەو دیلانە تەسلیم بە توركیا دەكەیت بە حساب كوردەكان ئەو كەمپانە بەڕێوە دەبەن، پاشان ئیستا مەجموعەیەك شت هەیە كە بكرێت، یەكیان ئەو پێشنیارە بوو كە پێم كردون‌و ئەوە كردیان‌و گفتوگۆیان كرد‌و لەگەڵ سوریا رێككەوتن روسیا گرەنتی كردووە، روسیا ناوچەی دژە فڕینیشی داناوە بۆ سەر باكوری رۆژهەڵاتی فوڕاتدا، ئەوەی تر كە ئامادەن كە بەردەوام بن رێككەوتنەكە تا ئێستا سەربازییە، هێشتا گفتوگۆی سیاسی نەبووە‌و گفتوگۆش بەردەوامە، هەموشمان دەزانین حكومەتی سوریا حكومەتێكی زەعیفە، كاتی خۆی كە لەناوچە كورد نشینەكان كشاوەتەوە پێویستی بە هێزی خۆی بووە، ئێستاش هێز بنێری بۆ ناوچە كورد نشینەكان هێزێكی ئەوتۆ نابێت، بە رێككەوتن لەگەڵ هێزی كوردی چ بۆ بەڕێوەبردنی بۆ پاراستنی لەشكری دەبێت بەیەكەوە بن، بۆیە ئیمكانی ئەوە هەیە گفتو گۆیەكی سەركەوتوانە بكرێت بۆ پاراستنی مافەكانی خۆمان، ئێمە ئێستا كارتێكی بەهیزمان لەبەر دەستدایە بۆ گفتوگۆ، ناوچەیەك دەوڵەمەند بەسەرچاوە سروشتیەكان لەدەستی كوردایە، غاز‌و نەوت‌و ئاو سەدی سوریایە لای كوردە ناوچەكانی دەوڵەمەندن بە كشتوكاڵ هەمووی لەدەستی كوردایە ئەمانە هەمووی كارتێكی بەهێزن لە دەستی كوردان بۆ گفتوگۆ، ئەتوانی مەجبوری بكەیت داخوازیەكانت قبوڵ بكات، یاسایەكی لامەركەزێت هەیە بەڵام لاوازە من ئاگادارم هەندێك گفتوگۆ دەكەن بۆ فراوانكردنی لامەركەزێكە كە پێی دەڵێن یاسای 17 بەڵام ئەوە كافی نییە، ئەبێت جۆرێك رێككەوتنێك هەبێت لە سەر بەڕێوەبردنی ئۆتۆنۆمی ناوچەكانی كورد نشین، وە قبوڵیشی دەكات چونكە پێویستی بە ئاوەدانكردنەوەی سوریا هەیە، ئەگەر رەوشەكە ئارام ببێت، لەبەر چی ئێوە تەماشا بكەن ئێستا ئیران‌و روسیا كە هێزی هەرە سەرەكین بۆ پشتیوانیكردنی هێزی ئەسەد لە سوریا، گەلانیان ئێستا خۆپیشاندان دەكەن لە دژی سیاسەتیان بۆ هاوكاری كردنی سوریا، دەڵی زۆر گران لەسەرمان وەستاوە بە خوێن‌و بەپارەش لە دوایشدا چ ئیران‌و روسیا لە چێر سزای ئابوورین لە لایەن وڵاتانی ئەوروپاوە، ئەوان ناتوانن ئیمكانیات بدەن بۆ ئاوەدانكردنەوەی سوریا، بۆیە وڵاتانی یەكێـتی ئەوروپاش دەڵێن ئێمە پشتگیری پرۆسەی ئاوەدانكردنەوەی سوریا ناكەین هەتا هەندێك گۆڕانكاری‌و چاكسازی نەكات زیندانی سیاسی ئازاد نەكات، ئێمە ئامادەنین یارمەتی سوریا‌و روسیاو ئیران بدەین، ئەمە كارتێكی زۆر باشە بۆ ئێمە بۆ پرۆسەی گفتو گۆ، شتێكی مەوزوعی هەیە پێمان خۆش بێت یان پێمان ناخۆش، ئەمریكا لە ژێر سەرۆكایەتی ترەمپ دایە، بڕیاری داوە كە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بكشێتەوە، ئەڵێ ئێمە ئامادەنین ببین بە پۆلیسی جیهان، یەعنی بە رەزامەندی خۆی بە بڕیاری خۆی، خۆی لەو رۆڵە كشاندۆتەوە كە یەكەمین زلهێزی دونیایە، لەدوایدا دەڵی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ من گرنگ نییە،ئەڵی ئەوە هەزاران شەڕ دژی یەكتر دەكەن‌و بووەتە عەشایەری ئێمە حەقمان چییە بەسەریەوە، بەڵام بیر لە نەتیجەی مەسەلەكان ناكاتەوە كە چەند گرنگە راستە پێویستی بە گازی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نەماوە ئەمریكا، بەڵام خۆ هاوپەیمانەكانی ئیتاڵیا‌و یابان‌و ئەوروپا‌و ئوسترالیا پێویستیان بەوە هەیە، ئەمریكا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ساحەكە چۆڵ دەكات بۆ روسیا، كە ئێستا هێزی بڕیاردەرە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆیە پەیوەندی‌و سیاسەتیشیان بۆ داخوازیەكانی میللەتی كورد تا ئێستا ئیجابییە، چ لە مەسەلەی فیدراڵی زمانەوانی فەرهەنگی، من بۆ خۆم لە وەفدێكدا بووم چوم بۆ مۆسكۆ لەسەر گەڵەڵاكردنی دیكۆمێنتێك لەسەر مافی زامنەوانی‌و فەرهەنگی بۆ كەمایەتیەكانی سوریا، لەوێ داوایان لێكردم كە شتێك لەسەر مافی زمان‌و فەرهەنگی كورد بنوسم بۆ ئەوەی سودی لێوەرگرن، بردیان بۆ وەزارەتی دەرەوە لاڤرۆڤ وتی ئەمە قبوڵە دەیكەین بە بەشێك دیكۆمێنتەكانی خۆمان لە دانوستاندنەکانی جنێفدا، هەڵوێستیان خراپ نییە، وڵاتانی ئەوروپاش بەهەمان شێوە، بۆیە ئەبێت ئێمە تەركیز بكەین لەسەر پەیوەندیەكانی خۆمان، وەك باسمكرد ئەمریكا ترەمپ خۆی زۆر بە دۆستی كورد دەزانی، بەڵام ئەو گۆڕینی بیرو رای خۆیەی ئەو رەوشەی ئیستا تێی كەوتووە لە مەسەلەی لابردنی لانەبردنی لە دەسەڵات، بەڵام دەزگاكانی ئەمریكا‌و رای گشتی ئەمریكا‌و وەزارەتی دەرەوە هەڵوێستیان زۆر ئیجابییە لەسەر داخوازیەكانی میللەتی كورد، ئێوە ناوی جۆناسان راندڵ-تا بیستووە نوسەرێك‌و رۆژنامەنووسێكی بەناوبانگە لە رۆژی یەكەمەوە تا ئێستا سێ جار ئیمێڵی بۆ كردوم ئەڵی شەرمەزاری ئەبینم كەوا من ئەمریكیم بەو سیاسەتەی بەرامبەر میللەتی كورد‌و رۆژئاوایان كردووە، شتێكی تر هەیە كە ترامپ سیاسەتی خۆی بگۆڕی، ئەویش ئەوەیە لە ئەمریكا پشتیوانی دەرەجە یەكی ترامپ لە دەنگدانا وەك‌و لۆبی كریستیانە ناسراوەكانی ئەمریكا یان جەماعەتێكیان هەیە پێیان دەڵێن ئەوانەی كە مەسیحین‌و پشتیوانی لە زایۆنیزم دەكەم ئەمانە زۆر دژی ئەوەن كە ترەمپ ئەو هاوكاریە لەگەڵ ئەردۆغاندا دەكات وە ئەوە لە راپرسیا گشتیەگاندا ئەنجامی داوەتەوە بۆیە هەر رۆژەی قسەیەك دەكات‌و رۆژێك دەڵی ئابووری توركیا تەفروتونا دەكەم.

ئارام عەلی:
ئەوەی كەلەرۆژئاوای كوردستان روودەدات لەبوونی ئەو هەموو هێزو لایەنە نێودەوڵەتیانە لەوێ ئەو هەموو هەڵوێستە نێگەتیڤانەی ئەمریكا بەریەك كەوتنی سورریا‌و توركیا‌و هێزی دیكە لەناوچەكە ئەوە روون دەكاتەوە كەسیستەمی داگیركاری لەسەر هەڵوەشاندنەوەیە،یانی توركیاو سوریا ئەمڕۆ لەبەر یەكن ئەمەدەكات لە داهاتوودا ئەگەر بێت‌و تەسعید ببێت ئەگەر ئەمە رووبدات ئەوا لەداهاتوودا دوو دەوڵەتی گەورەی داگیركەری كوردستان لەگەڵ یەكتری توشی پێكدادان دەبن، بەڕای من تاك جەمسەری ئەمەریكا لاواز بووە سیستەمی دەوری هەڵوەشاوەتەوە سیستەمی ئیقلیمی هەڵوەشاوەتەوە لەو چوارچێوەیەدا ئەو باروودۆخەی رۆژئاوای كوردستان روودەدات، ئەوەی كە لەوەدا روودەدات هەمووی دوژمنەكانی كوردن لەیەكتری دەدەن، ئەوەی كە روودەدات دووبارە لبوونەوەی جەزائیر نییە لە جەزائیردا هەموو ستەمكارەكان‌و ئیمپریالیزم هەمووی لەگەڵ صەدام حێسن بوون، ئەمڕۆ هەموو خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لەشەڕدایە، ئەوەی كەهەیە ستمكاری لەڕۆژئاوادا یەكتر دەخواتەوە بەریەك دەكەوێت، ئەمە شتێكی باشە بۆ كورد تەنها ئەوە نەبینین كە رۆژئاوا لەمەترسیدایە بەڵكو ئەوە هەیە كە ناوچەكە بەگشتی بەرەو گۆڕانكاری زۆر گەورە دەڕوات .
قادر عەزیز:
زۆر سوپاس دەستخۆشی لە كاك دكتۆر عومەر شێخ موس دەكەم كۆڕێكی بەسوودبوو، راگەیاندنی كوردستان چەند هەڵوێستێكی ئیجابی‌و كوردانەی هەیە لەمەسەلەی پشتیوانی لە خەباتی میللەتی خۆمان لە رۆژئاوا بەڵام تا ئێستا بەو شێوەیە روونكردنەوە نەتوانراوە دۆخەكە بەم شێوەیە نەتوانراوە دۆخە شی بكرێتوە وەكو ئەوی كە بەڕێز كاك دكتۆر روونیكردەوە، یەك خاڵ زۆر گرنگ بوو قسەی لەسەركرد ئەویش مەسەلەی ئەمەریكا ئێستا هەموومان دەڵێن ئەمەریكا خیاتنەتی لەكورد كرد بڕوابكەن ئەمەریكا نییە تەنانەت لە حزبی جمهووری لە حزبەكان میدیا یانی دوو ئەمەریكی نابینیت پستیوانی ئەم هەڵوێستەی ترامپ بكات لەبەرئەوە ئێمە بالەخۆمانەوە ئەمەریكا خەتابار نەكەین، ئەمەریكا دژ بەم هەڵوێستەیە ئەمە خاڵێكی زۆر گرنگە بۆ راگەیاندنەكانمان، خاڵێكی تر ئەوەیە كە هەندێك جار گلەی دەكەین لە رۆژئاوای كوردستان كە حزبەكان بەتایبەتی لە پەیەدە دەكرێت من پێم وایە پەیەدە زۆر هەوڵیدا لەگەڵ رژێمی سوریا رێك بكەوێت ئەوان رێك نەكەوتن ئەم ۆێك كەوتنەی ئێستاش بەراستی زیاتر رووسەكانن من ئاگادارم چی لێرە چی لە بەغداد چی لە هەولێر، ئەو هەوڵانەی كەدراوە زیاتر رووسەكان زۆریانكرد لەسەر بەشار ئەسەد ئەگەرنا ئێوە خۆتان بینیتان لێدوانێكی وەزیری دەرەوە زۆر خراپ باسی كورد دەكات، دەڵێت ئێمە لەگەڵ ئەو خائینانە رێك كەوتن ناكەین، من لەگەڵ ئەوەم كە رۆژئاوای كوردستان یەكگرتوو نین، ئەگەر یەكگرتوو بوونایە زۆر گرنگ دەبوو، بەڵام ئەگەر هەموو كوردیش یەكگرتووبوایە ئەو پیلانگێڕییە هەر جێبەجێ دەكرا، بۆیە هەندێك جار خۆمان تاوان بار نەكەین باشە

كەمال شاڵی:
زۆر سوپاسی كاك عومەر دەكەم زۆر بەڕێك‌و پێكی باروودۆخەكەی شیكردەوە، من پرسیارێكم هەیە ئایا گڵۆپی سەوزی ئەمریكا بۆ توركیا بۆ ئەوەنییە توركیا تێوەبگلێت، چونكە من گوێم لەهەندێك راپۆرت بوو تێدا باسی ئەوەدەكات كە ئەمە سەرەتای روخاندنی توركیایە چونكە كەوتۆتە ناو زەنگاوێكەوە رەنگە بەئاسانی لێی دەرنەچێت، دووەمیش سەبارەت بەوەی كە كاك قادر عەزیز باسی برادەرانی پەیەدەی كرد هەندێك زانیاری هەیە كە برادەری ئێمە لە سوریاوە هاتووە بۆ ئێرە چووە بۆ لای ئەوان بۆ ئەوەی گفتوگۆكان بەردەوام بێت.
دەبێت ئێمە رۆڵی بەڕێز مام جەلالیش بەرز بنرخێنین كە ئەو كاتی خۆشی ئاگاداری ئەو برادەرانەی سوریای كردووە كە تادەتوانن پەیوەندی لەگەڵ رژێمی سوریا واتە لەگەڵ بەشار ئەسەد نەپچڕێنن، چونكە دوایی هەر دەبێت بچنەوە بۆلای ئەوان و لەگەڵ ئەواندا رێكبكەون.

رەوشەن قاسم:
من ئاماژە بە دوو خاڵ دەكەم، خاڵی یەكەم ئەوەیە كە ئەم قۆناغە گەلێك گرنگە كە ئێمە بتوانین رەخنە لەم قۆناغە بگرین، ئەویش ئەوەیە كە تاچەند كورد سیاسەتی راستیان كردووە لە رۆژئاوا، راستە پرۆسەی ئاشتی لە باكوور لەنێوان توركیا ‌و كوردی باكووردا لە 2015 كۆتایی پێهات، بەڵام پێش ئەوە پلانگێڕییەكانی توركیا دەستیپێكرد، بۆیە ئەو حزبانەی كە چوون گرەوی خۆیان لەسەر توركیا كرد، چیان بەدەستهێنا؟
یەكەمجار كە من لەگەڵ ریاز ئەسعەد بوو بە فەرماندەی «سوپای ئازاد» لە ساڵی 2012 بوو، وەك رۆژنامەنووسێك پرسیارم لێكرد كە ئاخۆ توركیا چی لەوان دەخوازێت، وتی داوامان لێدەكات بچینە لەیلون، پێموت: ئەگەر ئێوە سوپای ئازادن، مافی ئێمە لە دیمەشقە، ئێوە چی دەكەن لە لەیلون، ئەو تەئكیدی لەوە كردەوە كە توركیا گوشاری خستووینەتە سەر تا لەیلون بگرین، كەواتە توركیا یەكەمجار ئەوەی مەبەست بووە.
دووەم: ئەوە راستییەكی مێژووییە كە كاتێك ئەو حزبەی سوریا دروست بوو، خودی داود ئۆغڵو نامەیەكی بۆ بەشار ئەسەد برد، پێی وت ئێمە ئەم بابەتە یەكلایی دەكەینەوە، بەڵام بەمەرجێك ئەوەش بە چەند مەرجێك، مەرجی یەكەمیش ئەوەیە كە سوریا بە یەكپارچەیی و بەناوی «كۆماری عەرەبی سوریا»بمێنێتەوە و نابێت دان بەهیچ كام لە پێكهاتەكاندا بنرێت، واتە ئەوە مەترسیی سەرەكیی توركیا بوو.
ئەوەی دیكەی مەرجی ئیداریی لاوەكی و سادە بوو وەك ئەوەی هەندێك پۆستی وەزارەت بدرێت بە گروپی ئیخوان موسلیمینی سوریا.
ئەگەر حزبە كوردییەكان ئاگایان لەم راستییانە نەبێت، بەڵام بێگومان هەندێك هۆشیاریی سیاسییان هەبووە لەو كاتەدا، بەڵام خۆ هۆشیارییان لەرامبەر ئەو بابەتانە هەبوو كە لەسەرەتاوە كاك عومەر ئاماژەی پێكرد لە خواستە مێژووییەكانی توركیا بۆ دروست نەبوونی هیچ قەوارەیەكی كوردی لە هیچ كام لە وڵاتەكانی دراوسێی واتە لە هیچ كام لە پارچەكانی كوردستان رۆژهەڵات، باشوور، رۆژئاوا، ئەوە باكوور هەر باس ناكرێت.
بۆیە ئەگەر ئێمە قۆناغەكە بدەینە بەر رەخنە، دەبێت رەخنەیەكی راست ‌و دروست بگرین، ئەگەر هەندێك لە حزبە كوردییەكانی سوریا بەقسەی مام جەلال-یشیان نەكرد و هەندێك حزبی باشوورییش دەستی لەو بابەتە وەردا تا ئەو گرەوە لەسەر دەستی توركیا بكرێت، ئەوە زیانێكی گەلێك گەورەبوو، بۆیە بەبڕوای من ‌و زۆرێك لە خەڵك وا پێویست بوو هێڵی سێیەم هەڵبژێردرێت، نەدەبوو ئێمە چینە گرەوێكەوە لەگەڵ ئۆپۆزسیۆنێكدا كە كێشەی تایفی لەگەڵ عەلەوییەكاندا هەیە. بۆیە سیاسەتی هەندێك لە پارتە سیاسییە كوردییەكان، هەڵەیەكی زۆر گەورەیان كردووە.
خاڵی دووەم سەبارەت بە عەفرینە، لەكاتێكدا ئەو ئۆپەراسیۆنەی لە عەفرین روویدا گەلێك جیاوازە لەوەی ئێستا روودەدات، چونكە ئەوكاتە من ئاگادارم كاتێك سیپان حەمۆ لەگەڵ روسەكان دانیشت، لەگەڵ توركیا رێكەوتن كرابوو كە عەفرین ‌و غوتە گرنگییەكی ستراتیژیی سەبارەت بەسوریا نییە، وەك ئەوەی كە ئێستا باكوور ‌و رۆژهەڵاتی فورات هەیەتی، بۆیە با ئێمە ئەو هەڵەیە نەكەین، چونكە هێشتا روسیا بڕیار دەدات كە كەی لەگەڵ رژێم دانوستاندن ‌و گفتوگۆ بكرێت.
من لەگەڵ یەكێك لە پیاوانی رژێم دیداری رۆژنامەنووسیم بۆ بی بی سی كرد، وتی: پێویستە كوردەكان بگەڕێنەوە بۆ ئامێزی نیشتمان، منیش پێم وت: با روسیا بڕیار بدات، تۆ كێیت تا بڕیار بدەیت؟ ئێستا هەر شتێك نەماوە بەناوی حكومەتی سوریا، بۆیە دەبێت ئێمە ئەو قۆناغە بخەینە بەر رەخنە یان بزانین كە ئاخۆ بۆ داهاتوو چ سیاسەتێك پیادە دەكەین.

عومەر شێخ موس:
سوپاس بۆ بۆچوون‌و سەرنجەكانتان كاك كەمال ئەو پلان‌و موئامەرەگێڕی‌و ئەوانە ئەمەریكا پێویستی بەئەوە نییە ئەندامێكی ناتۆ تووشی كێشە بكات بۆئەوەی لاوازبێت، موڵكی خۆیەتی هاوپەیمانی خۆیەتی‌و پێویستی بەئەوەنییە، ئەوە بۆچوونی سەیری وڵاتانی عەرەبییە كە هەموو كاتێك بەشێوەی موئامەرە‌و پلانگێڕی بیردەكەنەوە، شتێك سەرجڕاكێشە هەموومان سەرۆك ترامپ دەناسین لەشەوڕۆژێكدا سێ چوارجار رای خۆی دەگۆڕێت، چونكە وتوویەتی كە هێزی ئەمریكی لە هەموو جیهاندا دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەمریكا ئێستاش دەڵێت ئێمە حەقمان نییە بەسەر ئەوروپییەكانەوە بڕواناكەم كە ئەردۆغان توش بكات بۆئەوەی لەناوبچێت، ئەگەر بیەوێت لەناوی ببات راستە‌وخۆ لەناوی دەبات، داوی بۆ دانانێت.

عەلی شەمدین
من دەمەوێت لەسەرەتاوە سەبارەت بەوە دەستپێبكەم كە چوونی وەفدە بۆ شام، لەكاتێكدا كە پیلانێكی گەورەی ئیقلیمی ‌و نێودەوڵەتی لەسەر سوریایە، بێگومان ئەو شەڕەی ترامپیش شەڕێكی بێ بەهایانەیە، كە هات ناوچەكەی بۆ توركیا بەجێ دەهێڵێت، بۆیە چوونی وەفد بۆ شام لەئێستادا گێڕانەوەی كێشەكەیە بۆ خاڵی سفر.
من تێبینییەكم هەیە لەسەر ئەو وەفدەی كە دەچێتە شام، بۆیە بەراستی پێویستە ئێمە بانگی پەیەدە بكەین كە سوود لەو پەیامەی كاك مەسعود وەربگرێت، كە بەراستی پەیامێكی جێی رێز بوو، كاتێك دەڵێت: «ئەمە دەرفەتێكی باشە كە ئەنەكەسەو ئێوە هەموو پێكەوە لە قامیشلۆ دانیشن، هەڵوێستەكانتان لەگەڵ ئەنەكەسە یەكبخەن ‌و ئینجا بچنە شام».
جگە لەوەش فاكتەرێكی دیكەش هەیە كە كاك عومەریش ئاماژەی پێدا ئەویش بریتییە كە سێرگی لاڤرۆڤ هاتە بەغدا‌و هاتە هەرێمی كوردستان و چاوی بە سەركردایەتیی سیاسیی باشووری كوردستان كەوت، پێدەچێت ئاگاداریشی كردبن لەوەی كە یەكگرتنێك لەنێوان ئەو لایەنانەدا بێننە ئاراوە، بەتایبەتی كە سەرۆك كۆماری عیراق كە كوردە دەتوانێت رۆڵێكی گرنگ بگێڕێت و لەوێوە گوشارێكی زیاتر لە شام بكات تا كارتێكی باش بدرێتە ئەو وەفدە كوردییەی كە دەچێتە شام.
وەك كاك عومەریش ئاماژەی پێدا، بەرژەوەندیی ئەمریكا نەگۆڕ ‌و جێگیرە، بۆیە ترامپ راستگۆ دەركەوت لەماوەی سەركردایەتیكردنی ئەمریكادا لەگەڵ پەیامەكانی خۆی ‌و بەرژەوەندیی وڵاتەكەی، چونكە رۆژێك لە رۆژان بەڵێنی ئەوەی نەداوە كە لەبواری سیاسیدا پشتگیریی كورد بكات، بەڵكو بەتەنها لە بواری سەربازیدا ئەو پشتگیرییانەی وڵاتەكەی چڕ كردووەتەوە ‌و بەتایبەتتریش لە جەنگی دژی تیرۆریزمی داعشدا، تەنانەت كاتێك توركیا پەلاماری عەفرینی دا، ئەمریكا قبوڵی ئەوەی نەكرد كە شەرڤانان بە چەكی ئەمریكایی بەرەنگاری ببنەوە، بۆیە بەراستی ئەمریكا زۆر شەفافانەو راشكاوانە مامەڵەی لەگەڵ ئێمەدا كردووە.
ئەگەر بڕوانین ئێمە وەك كورد ناكۆكییەكی قوڵ لە لێدوانەكانماندا هەیە، جارێك دەڵێین ئەمریكا بەدرێژایی مێژوو خیانەتی لە ئێمە كردووە، جارێكیش دێین هەموو رەخنەكان دەخەینە سەر ترەمپ ‌و دەڵێین ترەمپ خیانەتی لێكردووین، كە لە راستیدا هەڵوێستەكانی ئەمریكا پەیوەستە بە بەرژەوەندییەكانی خۆیەوە، تا ئێستا بەرژەوەندیی ئەو لەگەڵ دەوڵەتە داگیركەرەكانی كوردستاندا هەیە.
بۆیە من پێموایە كە ئێمە دوو دڵ نەبین، بابچینە شام و هەموو كەسێك دەڵێت چارەسەر لە شامە، نابێت ئێمە دڵخۆش بین بەوەی كە ترەمپ تەلەفۆنێكی بۆ كاك مەزڵوم كۆبانێ كردووە، بۆیە بائەوە چەواشەمان نەكات، چونكە راستە شوێنی چارەسەركردنی پرسی كورد لە شامە، بەڵام بەو پێیەی كورد لە هونەری دانوستاندا شارەزایی نییە و سەركەوتوو نییە، ئەوا بەرامبەرەكانی دەتوانن بیخەن، بۆیە جاری یەكەم كورد لەكاتی سەركەوتوویدا چووە شام، بەڵام ئەمجارە بە ناسەركەوتوویی چووەتە شام، بینیمان بەرخوردی شام چۆن بوو بەرامبەری؟

موعتەسەم نەجمەدین:
زۆر سوپاس بۆ كاك عومەر باسێكی زۆر گرنك بوو بۆ ئەمڕۆ، پێم وابێت لەقسەكەی مامۆستا عومەر نامەیەكی تێدایە ئەویش ئەوەیە كە كورد لەمەودوا دەبێت خۆی رابهێنێت لەگەڵ ئەم گۆڕانكاریانەی دنیادا، ئایا مامۆستا پێی وانییە ئەگەر هەڵسوكەوتی رۆژئاوا بەهەمان شێوەی كۆن بەڵام ئەمجارە هەموو شتەكانی بكاتە دەستی رووسیا‌و دیمەشقەوە رەنگە جارێكی دیكە بەهەمان هەڵە بكەوینەوە یان توشی هەمان كێشەببین یان كورد مافەكانی بەدەست نەهێنیت ، لەنێوان ئەمەریكا‌و روسیا چۆن هاوسەنگی رابگرێت رۆژئاوا چی بكات بۆئەوەی ئەگەر لەلایەكەوە توشی كێشەبوو لایەنەكەیتر دەستی بگرێت.

د. حسێن محەمەد عەزیز:
دەستخۆشی لەكاك عومەر دەكەم بەڕاستی كۆڕەكەی زۆر رێك‌وپێك بوو، ئەگەر بچینە ناو رۆژئاواوە من پێم وایە خاڵی یەكەم ریزەكانی گەل لەڕۆئاوای كوردستان یەكگرتوونەبووە، دووەمیان تاوەكو كۆبانێشیان رزگاركرد كورد لەسەر پێی خۆی بوو خۆی داكۆكی دەكرد خۆی گەورەترین زەربەی لەهێزەكانی داعشدا ئینجا ئەمەریكا هات‌و چەكی دانێ بۆئەوەی مەرامە تایبەتییەكانی خۆی جێبەجێ بكات بەڵام كورد هەستی بەوەنەكرد، كورد لەهەموو ناوچەكانی كوردستاندا داوای مافی خۆی بكات جگە لەوەش تۆ شۆڕش بكەی دژی عیراق نابێت دۆستی ئێران بینت، مام جەلال دەگێڕێتەوە كە عەبدول ناصری بینیوە دەڵێت: ئێوە شۆڕش دەكەن گەورەترین هەڵەتان ئەوەیە كە دۆستی ئێراننت چونكە ئێران دوژمنی عەرەبە. پرسیارێكم هەیە لە كاك عومەر ئەم هەنگاوەی سەركردایەتی رۆژئاوا هەنگاوێكی زۆر زۆرباشە ئەگەر ناچاریش بێت كەنزیك دەكەوێتەوە لە سوریاو رووسیا كلیكی عەقڵی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەدەستی رووسیاوەیە بەدەستی ئەمەریكاوەنییە، پرسیارەكە ئەوەیە ئێستا ئێمە لەناچارییا مەرجەكانی سوریا‌و روسیا قبوڵدەكەین ئایا ئەمە هانی ئەمەریكا نادات زیاتر نزیك ببنەوە لە ئۆروغان‌و هەوڵنەدەن پشتگیری كورد نەكەن؟

د.هیوا عزیز:
دەستخۆشی بۆ كاك دكتۆر كورد بەتەمای ئەزمونێكی پڕشنگداری لەگەڵ دەسەڵاتی پێشتر روسیا‌و دواتر سۆڤییەت‌و دیسان رووسیا نەبووە بۆیە چی هیوایەك هەیە ؟ ئێمە لە ئەزموونەكانی مێژووی خۆمان ئەزموون وەربگرین ‌و ئاگادار بین چی هیوایەك هەیە دووبارە بچینەوە ناو مێژوویەكەوە كە دووبارە پڕییەتی لەشكست لەگەڵ وڵاتێكدا.

عومەر شێخ موس:
من هانی كوردم نەداوە هاوكاری لەگەڵ رووسیا بكات، پشتیوانی كورد دەكەم بەرژەوەندی خۆی بپارێزێت، زیرەك بێت‌و پەیوەندییەكانی خۆی لەگەڵ هەموولایەك باش بكات، بە گوێرەی بەرژەوەندی خۆی لەگەڵ هەموو وڵاتان كاربكات، چونكە دۆست‌و دوژمنی هەمیشەیی نییە بەڵكو بەرژەوەندی هەمیشەیی هەیە، ئەوەشمان بیرنەچێت كە ئێمە میللەتێكی بچووكین، دابەشكراوین لەنێوان چوار وڵاتدا، تاوتوانین دژی هەموو دنیا بووەستین، سنووری ئاویشمان نییە كێشەكەمان ئەوەیە سنووری وڵاتەكەمان وا هەڵكەوتووە كە هەموو لایەكمان سنووری وڵاتێكی كوردییە بۆیە ناوتوانین سود لە سنووری ولاتەكەمان وەربگرین، بۆیە لە قسەكانی من بە هەڵە تێمەگەن، وكاتێكیش لەگەڵ سوریا رێكدەكەوین لەبەرئەوەیە كەناچارین لەبەرئەوەیە كە لەدەستی ئەم رژێمە رزگارمان بێت، راستەكاك دكتۆر حسێن پرسیارەكەت لەجێگەی خۆیەتی ترەمپ گلەی لە كورد دەكرد دەڵێت: ئێمە هێشتا وازمان لێنەهێناون چوون لەگەڵ رووسیا‌و ئەسەد هاوكاری دەكەن، بەڵام ترامپ خۆی بڕیاری داوە ‌و هێزی خۆی كشاندۆتەوە ئەی بەرو كوێ بڕوات، زۆر سەیر‌و نامەنتقییە، بەڵام ئەو راستییەشمان لەبەرچاوبێت توركیا لەساڵانی چلەوە ئەندامی ناتۆیە وڵاتێكی بەهێزە، لەشەڕی ساردا سنووری خوارووی ناتۆی پاراستووە، بۆیە توركیا لەڕووی سیاسیی‌و دبلۆماسییەوە‌و ئابوورییەوە، لەبەرئەوە پێویستە ئێمە هەمووكاتێك حساباتی دیبلۆماسی خۆمان بكەین. مەسەلەی خەباتی چەكداری ئێمە هەموومان بڕوامان پێی هەبوو بەڵام من خۆم گەیشتوومەتە ئەو قەناعەتەی كە خۆزگە خەباتی چەكداریمان نەكردایە ئەگەر خەباتی مەدەنیمان بكردایە لەوانەیە دەسكەوتی زۆر گەورەمان بەدەست بهێنایە‌و وڵاتی ئێمە وێرن نەدەبوو. بەنسبەت رۆژئاواوە من وای بەباشدەزانم كۆنگرەیەكی گەورەی جەماوەی ببەسترێت بۆئەوەی شەرعییەت بەدەست بهێنێت و نوێنەرایەتی خەڵك بكات نوێنەری هەموو لایەنەكانی تێدا بێت ، هێزە سیاسییەكان ناتوانن‌و نایەنوێت لەگەڵ یەكتردا كۆببنەوە ئەوەجۆرە سوڕانەوەیەكە كەبەناوی كۆنگرەی شەعبییەوە بتوانیت وەفدێكی تەمسیلی هەڵبژێریت، ئەمە شەرعییەتی پێناسە‌و رای گشتی‌و سوری‌و وەربگرێت بۆئەوەی گفتوگۆ بكات لەگەڵ سوریا‌و توركیا ‌ورووسیا‌و ئەمەریكا‌و نەتەوەیەكگرتووەكان ئەمەیەكەم، دووەم هەتا پێیان بكرێت ئەم دەرفەتی گفتوگۆیە بەكاربهێنن بۆ بەدەستهێنانی مافی زیاتر لەگفتوگۆكاندا، سێیەم سەرچاوە سروشتییەكان كارتێكی بەهێزە لەدەستماندا ئەوە بەكاربهێنین بۆ پڕۆسەی ئاوەدانكردنەوە، كۆتاخاڵ ئەوەیە ئەوان هێشتا لاوازن سوریا لاوازە حكومەتی مەركەزی لاوازە تۆدەتوانیت زۆر شتی بەسەردا بسەپێنیت، ومن لەگەڵ ئەوەنیم كەپەیوەندی خۆمان لەگەڵ ئەمەریكا تێك بدەین هەتا ئەگەر بەتەوایش كشایەوە پەیوەندی دیبلۆماسی‌و سیاسیی‌و فشار هێنان لەڕێگای كۆنگرێس‌و كۆمەلچگەی مەدەنی ئەمەریكا‌و رایگشتی ئەمەریكی بۆئەوەی سیاسەتی بەڕێوبەرایەتی ئەمەریكا بەبەرژەوەندی بەقازانجی ئێمە تەواو بێت.

دڵپاك تاهیر:
دەستتخۆش بێت كۆڕێكی زۆر بەپێز بوو ‌و زۆر نامۆبوو ئەم سەرچاوە زانیاریانە كەمتر بەئێمە گەیشتبوو، پرسیاری یەكەمم ئەو كۆ دەنگییەی لەلایەن وڵاتانی ئەوروپاوە هەیە بۆ قەدەغەكردنی فرۆشتنی چەك بە سوریا بەتوركیا تاچەند كاریگەری دەبێت لەسەر مەسەلەی پڕچەك كردنی توركیا ‌و پەیوەندییەكانی توركیا‌و ئەوروپا بەگشتی یەكێتی ئەوروپا، پرسیاری دووەم ئەوەی لە 10 رۆژی رابردوودا ئێمە تێبینیمان كرد توركیا وەكو گورگێكی برسی بۆ ئەوەی نێچیرەكەی لەدەستنەدا ناڕەواترین كارەساتی بەسەر خەڵكی سڤیلی رۆژئاوادا هێنا ئەوەی كە دەبینرێت پێشێلكاری زۆری دەربارەی بەكارهێنانی چەك تێدایە یان دەربارەی مافی مرۆڤ پێشێلكاری گەورەكراوە ئایا كوردی رۆژئاوا دەتوانێت لەڕێكەوتنەكانیدا تاچەند كاریگەری لەسەر حكومەتی سوریا دروستبكات بۆ ئەوەی لەو ڕێگەیەوە داوا لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بكرێت دادگایەكی تایبەت بەدادگای كردنی دەسەڵاتدارانی توركیا دروستبكرێت؟

محەمەد مێرگەسوری:
دەستتخۆش بێت كاك دكتۆر هەمیشە ساغ‌و تەندروستبیت بۆئەوەی بتوانین هەمیشە گوێ لە شیكردنەوە‌و زانیارس‌و بۆچوونەكانت بگرین، ئێستا باروودۆخی رۆژئاوا بەشێوەیەكە كە پێویستی بەوەیە ئەگەر ئەو پەیوەندییە ئەو رێكخراوانە‌و ئەو هێزانە لە رۆژئاوانەبووبێت ئێستا ئێمە دەبینین كە لەچەند رۆژی رابردوو روودەدات ئەفسانەیە ئێمە بالێرە دانەنیشین بڕیاربدەین لەكاتێكدا كە ئێمە لەناو مەیدانەكە نەبین نابێت ئێمە لەئێستاوە بڕیار لەسەر رۆژئاوا بدەین بەتاوانی دەزانم نابێت گلەی لەپەیەدەو هیچ لایەنێكی دیكە بكەین، كاتێك كەوڵات توشی ڕووبەڕووبوونەوە دەبێت نابێت چاوەڕی بكەیت بزانی كێ چیت پێشكەش دەكات دەبێت بزانی خۆت چی پێشكەش بەوڵاتی خۆت دەكەیت، ترسی من ئەوەیە كە سوریا‌و توركیا رێك بكەون دووبارە باروودۆخەكە زۆر ناسكە بەڵام ئەوەی كە گرنگە ئەوەیە پرسی رۆژئاوای كوردستان پرسێكی نێو دەوڵەتییە‌و چوارچێوەیەكی نێودەوڵەتی وەرگرتووە، رۆژبەرۆژیش فراوان دەبێت ئەوەی جێگەی دڵخۆشییە جاری ئەكە ئەندامانی ناتۆ سزای ئەندامێكی تری ناتۆ بدەن ئەمە لەمێژووی ناتۆ رووینەداوە، لێرەدا ئێمە دەتوانین بەلایەنی پێشبینیش بڕوانینە داهاتووی رۆژئاوا.

بێستوون جاسم:
سەرەتا دەستخۆشی بۆ كاك عومەر هەمووان دەستخۆشیان لەو ڕێكەوتنەكرد كە رۆژئاوا لەگەڵ سوریا‌و حكومەتی رووسیاكراوە بەڵام من پێچەوانەی ئەوە دەبینم پێم وایە بەئەمری واقیع ئێمە ئەورێكەوتنەمان كردووە بەخوالستی خۆمان نەبووە‌و لەكاتی گومجاودا نەبووە ئەگەر ساڵێك پێش ئێستا ئەم رێك كەوتنە بكرایە باشتر دەبوو ئەمەیەكەم، دووەم ئایا باروودۆخی پێشمەرگەی رۆژئاوا لەگەڵ یەپەكە چۆنە؟ رەنگە پێشمەرگەی رۆژئاوا دەورێكی سەرەكی نەبینێت. سێیەم ئێمە باسی كاریگەری ئێرانمان نەكرد راستە ناوی نەهاتووە لە ڕیكەوتنەكە بەڵام ئێران خاوەنی كاریگەرییە و هۆكاری مانەوەی حكومەتی سوریا هەموومان دەزانین حكومەتی ئێرانە ئەو شەڕی بۆدەكات لەناو خاكی سوریادا.

نەوزاد ساڵح:
دەستخۆشیت لێدەكەم كاك عومەر بۆ ئەم كۆڕە من رام وایە شتێك نییە بەناوی حكومەتی سوریا تەنها رووسیایە دەكرێت قیادەی سیاسی كورد لەباشووربێت یان لە خۆرئاوا وەكو جەنابی دكتۆر بەرهەم قسەی لەسەر كرد بەڕای من ئەمە رەئێكی باشە، ئەگەر بكرێت لەئێستاوە باشوریش هەوڵبدات لەگەڵ روسیا پەیوەندییەكانی بەهێزبكات، پرسیارەكەم ئەوەیە ئیدارەی ترامپ نا لە دەرەوەی ترامپ لە كۆنگرێس لە دەرەوەی پلان ئەو دوو كۆنگرەیەی كە ئەو مەجلیسە دروستدەكەن رات وانییە كاریگەرییان لەسەر سیاسەتی ترامپ هەبێت بۆ پەشیمان بوونەوە ‌و هێز بگێڕنەوە بۆ سوریا؟ .

د. بەهرۆز جاف:
زۆر دەستخۆشی لەمامۆستا عومەر دەكەم بۆ ئەو بابەتە جوانە كە زۆر بەسیاقێكی جوان باسی كرد، كۆمەڵێك كەلێن هەبوو كەزۆربەمان نەمان دەزانی بەڵام ئێستا تێگەیشتنێكی باشمان پەیداكردووە لەسەر ئەوبابەتە، پرسیارێكم هەیە ئەویش ئەوەیە كەمێك دوورە لەمەسەلەی رۆژ ئاواوە ترامپ ئێستا شانۆیی هێڵێكی نوێ لەبیركردنەوەیەكی نوێ لەناو ئەمەریكا دەكات ئەو هێڵە مەبەستەكەی ئەوەیە كە ئەمەریكا بگەڕێتەوە‌و جارێكی دیكە گەورەبێت، ترامپ شێوازێكی كاری هەیەی رەنگە زۆركەس لێی تێنەگەشتبێت لە كۆتا قسەكانیدا دەڵێت ئێمە نامانەوێت هیزمان هەبێت لەزۆر شوێن لەبەر ئەوەی تەكلیفمان دەكات خەسارەیە ئەو ترلیۆن دۆلارانە ئێمە پێویستمان پێیەتی، وادەردەكەوێت ترامپ دەیەوێت ئەمەریكا دەوڵەمەترین وڵات بێت چونكە ترسی هەیە لەو ئەژدیها گەورەیە كە ئێستا سەری هەڵداوە كە چینە لەبیركردنەوەی خۆی چونكە پیاوێكئ ئیقتیصادە، ئایا ئەم هەڵوێستەی ترمپ لە رۆژئاوا بەشێك نییە لەوسیاسەتیە كە وەكو سترتیجێك كاری لەسەر دەكات؟

عومەر شێخ موس:

خوشكە دڵپاك ئەو لێپرسینەوەی یاسایی لەسەر پێشێلكردنی مافی مرۆڤ ‌و تاوانی جەنگی توركیا‌و لایەنگرانی نەك لەڕێگای حكومەتی سوریا چونكە حكومەتی سوریا خۆی گەورەترین تاوان بارە لەوڕوەوە پرۆسەیەكی یاسای نێونەتەوەیی لەدژی هەیە‌و هەموویان كۆكردۆتەوە بۆ مەحكەمەیەك لە دوارۆژدا، ئێستا لە ئەوروپا زۆر دەزگای یاسای هەیە كە هەموو ئەو تاوانانە لەدژی توركیا ئامادەدەكەن، لەناو یەكێتی ئەوروپا دەزگایەك هەیە دەستی كردووە بەكۆكردنەوەی ئەو زانیاریانە، ئەگەر ئەو تاوانەنە لەسەر توركیا كۆبكرێنەوە ئەوا دەتوانیت لەهەر وڵاتێك كە ئەوانە بەتاوان دادەنێت بۆ نموونە سوید ئەوا تۆ دەتوانیت ئەو حكومەتە ببیتە داداگا‌و لێپرسینەوەی لەگەڵدا بكەیت، ئێمە ئەم جارە بەپێچەوانەی رەوەكەوە بەنرخێكی كەمتر و خێراتر رای گشتی جیهان بەهاواری میللەتی ئێمەدا هات، ئەگەر سەیر بكەیت بەشی زۆری وڵاتانی جیهان هەڵوێستایان وەرگرت دژی توركیا، تەنها سێ وڵات پشتگیری لە توركیا دەكات قەتەر‌و دوو وڵاتی بەڕەگەز توركن لەخۆرهەڵاتی ناوەڕاست، لەبەرئەوەی رای گشتی لەگەڵ كوردە دەبێت یئێمەش زیرەكانە سوردی لێوەر بگرین، كاك محەمەد لەوانەیە سوریا‌و توركیا رێك بكەون زۆر مەبەستیشیانە، مەستی توركیا لەسەرەتاوە ئەوەبووە كە كورد نەتوانێت كیانێكی ئۆتۆ نۆم لە سوریا دروستبكات ‌و لەژێركۆنتڕۆڵی حكومەتی سوریا بمێنێت توركیا بەوەڕازییە. كاك بێستوون ئێمە دەستخۆشی لە هیچ كەسێك ناكەین ‌وئێمە نەمان وتووە دەستخۆشییان لێدەكەین كە ئەم رێكەوتنەیان كردووە بەدیلێكی تر نەبووە بەپەسەندی دەزانین كە ئەوە بكرێت ئەمە بۆئەوەی كە میللەتی كورد لەمەترسی لەناوچوونجا مەجبووربووە ئەو شەڕە ڕابگرێت بتوانێت ناكۆكییەكان بكاتە نێوان حكومەتی سوریا‌و حكومەتی توركیاوە لەجیاتی ئەوەی میللەتی ئێمە ببێت بەقوربانی، من بڕوام وایە عەفرین دەرسێكی باشی پێداین، بۆچونەكانی ترامپ ئەگەر سەیر بكەین ئەو پۆپۆلیزمەی كە لە ئەوروپا دروستبووە جیاوازن لەبەر ئەوەئەیە كە كۆمەڵگا كانیان گۆڕاون بێگانەیەكی زۆر هاتۆتە ئەوێ فەرهەنگێكی دیكە هاتۆتە ئەوێ موسوڵمانە ئەفریقییە خەڵكی ناوچەكانی تری دنیایە دیموگرافی‌و ك‌ومەڵگەی وڵاتەكەی گۆڕیوە ئەمە كاردانەوەی سپی پێستەكانی ئەمەریكایە، لەهەموودنیادا مرۆڤەكان خۆیان بەشتێكەوە دەبەستن كە دەیناسن‌و دەیزانن لەئەمەریكاش ئەو سپی پێستانەی كە بە ئەسڵ ئەمەریكین خۆیان بەئەسڵ یخەڵكی وڵاتەكە دەزانن كە واش نییە چونكە هیندییەكان لە پێش ئەواندا لەوێبوون ئەمەكاردانەوەی لە دژی كۆمەڵگەی ئەمەریكی ‌وترمپ‌و لایەنگرانی ترامپ بەشێوەیەكی رەگەزپەرستانە ئەمە بەكاردەهێنن بۆ راكێشانی سۆزی جەماوەرن بەڵام لەڕووی مەوزووعییەوە پاشەڕۆژی نییە چونكە كۆمەڵگەی ئەمەركی گۆڕاوە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*