سەرەکی » دۆسێ » چەند رێگەچارەیەك بۆ تەنگژەكانی ئێستای عیراق دەخرێنەڕوو

بۆچوونەكان جیاوازن

چەند رێگەچارەیەك بۆ تەنگژەكانی ئێستای عیراق دەخرێنەڕوو

دوای ئەوەی تەوژمی خۆپیشاندان لە عیراق رووی لە هەڵكشان كرد و تەنگژەكان لەنێوان خۆپیشاندەران و دەسەڵاتی سیاسی ئاڵۆزتربوون، هەندێك پێیانوایە لەڕێی گۆڕینی سیستمی حوكمڕانی و هەندێكی تر لەڕێی گۆڕینی حكومەت و هەڵبژاردنی پێشوەخت و هەندێكی تر رەتیدەكەنەوە لەڕێی بەشداربوانی پرۆسەی سیاسی ئێستاوە رەوشەكە چارەسەربكرێت.
لەگەڵ بەردەوامبوونی ئاڵۆزییەكان و توندبوونەوەی تەوژمی خۆپیشاندان و ناڕەزایی شەقامی عیراقی، چەند پێشنیازێك بۆ دەرچوون لەم تەنگژەیە دەخرێتەڕوو كە بەڕوونی جیاوازیی لەنێوانیاندا دەردەكەوێت.

مەرجەعیەت و گۆڕینی سیستمی سیاسی
مەرجەعی باڵای شیعەكان لە عیراق، داوا دەكات جۆری سیستمی حوكمڕانی لەڕێی ڕاپرسییەوە لەلایەن گەلەوە هەڵببژێردرێت، ڕەتیشیدەكاتەوە هیچ لایەنێكی نێودەوڵەتی و ئیقلیمی بۆی هەبێت مافی عیراقییەكان لە چاكسازیی زەوت بكات و ڕاوبۆچوونی خۆی بەسەردا بسەپێنێت.
ئەحمەد سافی، نوێنەری عەلی سیستانی مەرجەعی باڵای ئاینی لە عیراق، لە وتاری نوێژی هەینیدا ڕایگەیاند:”جۆری سیستمی سیاسی پێویستە لەڕێی ڕاپرسییەوە لەلایەن گەلەوە هەڵببژێردرێت، لەگەڵ ئەوەشدا نابێت هیچ لایەنێكی نێودەوڵەتی و ئیقلیمی مافی گەلی عیراق لە چاكسازیی زەوت بكات و ڕاوبۆچوونی خۆی بەسەردا بسەپێنێت”، جەختیشی لەسەر پێویستی بەشداریی پێنەكردنی هێزە شەڕكەرەكان بۆ مامەڵەكردنی لەگەڵ خۆپیشاندانەكاندا كردەوە.
نوێنەری سیستانی، ئیدانەی بەكارهێنانی توندوتیژی كرد دژ بە خۆپیشاندەرانی ئاشتیخواز و بەپێویتیشی زانی لێپرسینەوە لەگەڵ هەموو ئەوانەدا بكرێت كە توندوتیژییان دژ بە خۆپیشاندەران بەكارهێناوە.
ئەحمەد سافی لە وتارەكەیدا ڕایگەیاند”نابێت ڕێگە بدرێت وڵات بەرەو نەهامەتی شەڕی ناوخۆ و پشێوی و تێكچوون مل بنێت، پێكداهەڵپژانی نێوان خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەكانیش مایەی نیگەرانیین كە قوربانیانی لێكەوتەوە”.
لە سەرەتای تشرینی یەكەمی ڕابردوو تەوژمی خۆپیشاندان بەغدا و شارەكانی ناوەڕاست و باشووری عیراقی گرتووەتەوە، خۆپیشاندەران داوای چاكسازیی و باشتركردنی ئاستی خزمەتگوزاریی و بەگژداچوونەوەی گەندەڵی و دابینكردنی هەلی كار دەكەن، بەهۆی دروستبوونی پێكداهەڵپژانیش لەنێوان خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەكان، تا ئێستا زیاتر لە 200 كەس كوژران و هەزارانی تریش برینداربوون.

وتارەكەی سەرۆك كۆمار
هانی عاشور،نوسەر و شرۆڤەكاریی سیاسی عیراقی، باسی ڕەوشی ئێستای عیراق دەكات لەسایەی هەڵكشانی تەوژمی خۆپیشاندانەكان، دوایین وتاری سەرۆك كۆماریش بۆ هێوركردنەوەی ڕەوشەكە هەڵدەسەنگێنێت.
هانی عاشور، لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاندووە:”ئەوەی تائێستا ڕوونبووەتەوە، ئەوەیە كە گەلی خۆپیشاندەری عیراقی، متمانەی بە حكومەت و توێژی سیاسی نەماوە، بۆیە جەنابی سەرۆك كۆمار وتارەكەی پێشكەش كرد كە ئاماژەی بە هەمواریی یاسای هەڵبژاردن كرد، وێڕای گۆڕینی كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكان، باسی لە ڕازایبوونی سەرۆك وەزیرانیش كرد بۆ دەستلەكاركێشانەوە، گەر جێگرەوەیەكی هەبێت”.
بە گوتەی هانی عاشور:”سەرۆك كۆمار باسی لەوەكرد كە سەرۆك وەزیران ڕازیی دەبێت دەستلەكاربكێشێتەوە، گەر ڕێوشوێن بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەخت بگیرێتەبەر، ئەم پێشنیارە دەكرێت ببێتە چارەسەر بۆ هەموو لایەنەكان، لە سایەی نەبوونی متمانە لەلایەن خۆپیشاندەرانەوە بەو ڕێوشوێنانەی لەلایەن حكومەتەوە دەگیرێنەبەر و بڕوایان پێیی نییە و وەها تەماشای دەكەن كە ناتوانێت خواستەكانیان بهێنێتەدی، بەو واتایەی گۆڕینی حكومەت بە حكومەتێكی تر دەكرێت خواستەكانیان بهێنێتەدی، ئەم هەلەش لەئێستادا ڕەخساوە و لەیەن سەرۆك كۆماریشەوە تەئكیدی لەسەر كرایەوە”.
ئەو نوسەر و شرۆڤەكارە سیاسییە عیراقیە پێیوایە”تا ئەم ساتە گرتنەبەری ڕێوشوێنەكان شیاون، بیرۆكەكان ڕاستن، پێویستە لەئێستادا بەدواوە خۆپیشاندەران ڕاوبۆچوونی خۆیان لەو بارەیەوە بخەنەڕوو، بیرۆكەی ڕوخاندنی حوكم یان بیرۆكەی گۆڕینی حكومەت دەكرێت بەردەستبن، بەڵام بەپێی ڕێكارە دەستورییەكان، گەر خۆپیشاندەران بەو پێشنیارانەی سەرۆك كۆمار ڕازایی ببن، دەكرێت بچینە قۆناغێكی چاكسازیی و گۆڕانكارییەوە”.

«چاكسازی بە گەندەڵكاران ناكرێت»
میسال ئالوسی سەرۆكی حزبی ئومەی عیراقی ڕایدەگەیەنێت، خۆپیشاندانەكانی عیراق توانیان شەقامی عیراقی لەژێر هەژموونی هەندێك لایەن دەربهێنن، ئاماژە بە هۆشداریی لایەنە نێودەوڵەتییەكانیش كرد كە “ڕێگربوون لە ڕوودانی كوشتارەگەیەكی گەورە”.
میسال ئالوسی، سەرۆكی حزبی ئومەی عیراق رۆژنامەوانیدا رایگەیاندووە:”بەشداربوانی ئێستای پرۆسەی سیاسی، بەباشی درك بەوە دەكەن كە ڕەوشی ئەمڕۆ لەسەر دەستی ئەوان خولقاوە و وڵات بەهۆی ئەوانەوە گەیشتووەتە ئەم قۆناغە ناهەموارە، ئەمەش بەهۆی گەندەڵی و درێژبوونەوەی دەسەڵاتی بیانی لە وڵات و بەڵێندەران و سەرمایەداریی گەندەڵی، گەر ئەمانە نەبوونایە، ئەو سیاسەتوانانەش نەدەگەیشتنە ئەم ئاستەی ئێستا پێیگەیشتوون”.
میسال ئالوسی پێیوایە:”لەئێستادا ڕەوشەكە ڕوونە، گەندەڵكار و دز و لادەر و ساختەكار، دووچاری سەرلێشێوان بوون، ئەوان دەیانەوێت خۆیان قوتار بكەن، نایانەوێت پرۆسەی سیاسی یان نیشتمان یان دەوڵەت یان گەل ڕزگار بكەن، لەگەڵ ئەمەشدا بەڵێنەكانی چاكسازیی بۆ چاكسازیی نییە، بەڵكو بۆ پاراستنی خۆیانە، چونكە گەندەڵ ناتوانی چاكسازیی بكات، بكوژ ناتوانێت چاكسازیی بكات، ساختەكار ناتوانێت چاكسازیی بكات، لەئێستادا دووچاری ئابڕووچوون بوون لەبەردەم خەڵكانی ژیر و چاودێران و میدیاكاران”، هۆكاریی هێرشكردنە سەر كەناڵەكانی ڕاگەیاند و ڕۆژنامەوانانیش بۆ ئەوە دەگێڕێتەوە.
بە گوتەی ئەو سیاسەتمەدار عیراقییە”لە خۆپیشاندانەكانی ئەم دواییەدا و بەهۆی هەڵكشانی تەوژمی ناڕەزاییەكان و دروستی داواكارییەكانی خۆپیشاندەران، گەر هۆشداریی هەندێك لایەنی نێودەوڵەتی نەبوایە، گوشتارگەیەكی گەورە لە بەغدا و شارەكانی تر دروست دەبوو”.
لە سەرەتای مانگی تشرینی یەكەمی ڕابردوو ، تەوژمی خۆپیشاندان بەغدا و شارەكانی ناوەڕاست و باشووری عیراقی گرتووەتەوە، خۆپیشاندەران داوای چاكسازیی و باشتركردنی ئاستی خزمەتگوزاریی و بەگژداچوونەوەی گەندەڵی و دابینكردنی هەلی كار دەكەن، بەهۆی دروستبوونی پێكداهەڵپژانیش لەنێوان خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەكان، تا ئێستا زیاتر لە 260 كەس كوژران و هەزارانی تریش برینداربوون.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*